Plurali

Formassion dël plural

Le régole 'd passagi dal singolar al plural a son pì sempie 'd cole për ël cambi 'd géner, ma 'dcò sì a-i son vàire ecession. An general i podoma dì che la part pì gròssa dij sostantiv e agetiv piemontèis a son invariant al plural. Sòn a càpita manch sovens për ij përnòm. Vardoma adess com as passa da la terminassion singolar a cola plural (cand a-i é). I dovroma un métod davzin a col dovrà sì dzora.

Sostantiv e agetiv che a finisso për consonant.

La régola a l'é che costi nòm a resto invarià al plural, e a conta nen se a son mascolin ò feminin. Pr'esempi:

• l'ajassin ---> j'ajassin

• un tòch ---> doi tòch

• la mansion ---> le mansion

• ël novod ---> ij novod

• la comission ---> le comission

• la saldatriss ---> le saldatriss

• ël lìber ---> ij lìber

• un cit ësvicc ---> doi cit ësvicc

• etc.

La prima ecession a costa régola a l'é dàita da:

Sostantiv e agetiv che a finisso për ...l al singolar

costi a cambio, al plural, la "...l" ant na "...j", sensa che sòn a dipenda dal géner. Donca:

• ël faudal ---> ij faudaj

• ël botal ---> ij botaj

• la canal ---> le canaj

• la nassionall ---> le nassionaj

• un pecà venial ---> ij pecà veniaj

• ël fieul ---> ij fijeuj

• ël trabial ---> ij trabiaj

• etc.

N'àutra ecession a l'é dàita da:

Quàich agetiv e përnòm al mascolin

A son agetiv e përnòm che a finisso con consonant, a son an pràtica mach ij pòchi che arportoma ò pòchi 'd pì che, mach al mascolin, a fan ël plural giontand na "...i". Donca:

• nòstr ---> nòstri

• vòstr ---> vòstri

• àutr ---> àutri

• pòch ---> pòchi

• tant ---> tanti

• tròp ---> tròpi

• etc.

Ancora an costa categorìa a-i son tre tre paròle ann, pòver, divers, che a mérito un discors a part.

La paròla "ann", andova la dobia final a dis mach la pronunsia palatal dla "...n", al plural a peul fé "ani" opura "agn"

La paròla "pòver", cand a l'é sostantiv (mascolin), al plural a resta invarià. Se a l'é agetiv, anvece, a fà 'l plural iregolar "pòvri". Ël feminin a và second le régole che i vëddroma. Pr'esempi Ij pòver a son tanti, e a son pòvri diav.

La paròla "divers", cand a veul dì "diferent", al mascolin plural a resta invarià. Se anvece a veul dì "vàire, motobin" antlora a fà, al plural "diversi". Ël feminin a và second le régole che i vëddroma. Pr'esempi "a son doi tòch divers, ma a-i son diversi civich"

Sostantiv e agetiv che a finisso për vocal.

Ëdcò sì la tendensa a l'é cola 'd nen cambié, ma antant i l'oma che:

Sostantiv e agetiv che a finisso për vocal acentà al singolar

Costi a resto sens'àutr invarià passand al plural, e sensa che 'l géner dël nòm a influissa an quàich manera. Sòn a val ëdcò pë ij monosilab. Donca:

• ël soldà ---> ij soldà

• ël pruché ---> ij pruché

• la cavagnà ---> le cavagnà

• la sità ---> le sità

• la ca ---> le ca

• un beu ---> doi beu

• n'òm pansarù ---> doi òm pansarù

• etc.

As compòrto a l'istessa manera 'dcò ij:

Sostantiv e agetiv mascolin che a finisso për vocal nen acentà al singolar

Costi nom a resto invarià cand as passa al plural. Donca:

• ël molita ---> ij molita

• ël prèive ---> ij prèive

• ël rodagi ---> ij rodagi

• l'òsto ---> j'òsto

• ël pianista ---> ij pianista

• etc.

A-i é un nòm che a fà d'ecession, as trata d' "òmo", che al singolar a peul esse "òm, òmo" e che a peul avèj quat pluraj "òm, òmo, òmini, òimo".

Sostantiv e agetiv feminin che a finisso për ...e al singolar

A resto 'dcò costi invarià, contut che dle vire as na treuva quaidun che a càmbia la final "...e" con la "...i" (nen vàire piemontèis). Donca:

• la mare ---> le mare

• la seure ---> le seure

• la frase ---> le frase, le frasi

• etc.

Sostantiv e agetiv feminin che a finisso për ...a nen acentà al singolar

Costi a cambio, al plural, la "...a" ant na "...e" ma, i arcordoma, mach se a son feminin. Antlora i l'oma:

• la siola ---> le siole

• l'orìa ---> j'orie

• la bota ---> le bote

• bela ---> bele

• creusa ---> creuse

• la bòta ---> le bòte

• etc.

Mach për costa categorìa a peulo essie problema 'd coerensa dla pronunsia fra singolar e plural. Antlora, se la paròla singolar a finiss con "...ca" opura "...ga", al plural a finirà con "...che" opura "...ghe". A càpita 'dcò che se la paròla singolar a finiss con "...cia" opura "...gia", al plural a finirà con "...ce" opura "...ge" sensa la litra "..i..". Pr'esempi:

• arësca ---> arësche

• botega ---> boteghe

• svicia ---> svice

• ongia ---> onge

• etc.

Sostantiv con dobi plural.

Com a càpita për l'Italian, ëdcò an Piemontèis a-i son sostantiv che a l'han doi pluraj, ognidun con un sò significà:

• servél ---> ij servej (le ment) ; le servele (-anat.-)

• buel ---> ij buéj (passagi strèit) ; le buéle (-anat.-)

• fil ---> ij fij ; le file (le trame)

• fondament ---> ij fondament (lòn ch'a fonda) e le fondamenta (-architet.-)

• etc.

A diferensa dl'Italian, an Piemontèis a l'han plural ùnich (e as invariant) le paròle còrno, gënoj

A-i son peuj nòm mach pluraj, e via fòrt, ma sòn i lo vëddroma ant la part spessìfica, dal moment che a l'é nen arferì a passagi da singolar a plural. Për ël passagi al plural, sòn a l'é tut.

I doma la sòlita tàula che a arzum le règole sì dzora.

.