Geremìa

7

Contra le speranse fàusse

¹Nosgnor a l’ha comunicà n’àutra paròla a Geremìa. A l’ha dije: ²“Tente a la pòrta dl templ dël Signor e proclamje sossì: “Gent d Giuda ch’i ‘ntre për coste pòrte për rendje l’adorassion, stè bin a sente la Paròla ‘d Nosgnor. ³Sossì a dis l Signor ëd l’univers: Dé ardriss a vòstra vita e fé lòn ch’a l’é giust, e mi i përmëttrai d seguité a vive an costa tèra^[1]. ⁴Chité ‘d fideve ‘d coj ch’av gabolo con ëd paròle busiarde ch’a diso: ‘Gnun-e tëmme! Sto-sì a l’é ‘l templ ëd Nosgnor, ël templ ëd Nosgnor, ël templ ëd Nosgnor!’ ⁵Se përdabon i deve ardriss a vòstra vita e feve lòn ch’a l’é giust, s’i trateve j’un j’àutri con giustissia, ⁶si dësfrute nen ij foresté ch’a vivo antra ‘d vojàutri, s’i crase nen j’orfanin e le vidoe, se an cost leugh i vërse nen ëd sangh nossent, e s’i rende nen l’adorassion a d’àutri dio ch’a sarìo vòsta përdission, ⁷Se i bandonereve tut sòn, mi iv farai seguité a sté an ës leugh, ant la tèra ch’i l’hai donà ai vòstri antich për ch’a l’avèisso an comodà për sèmper.

⁸Ma vardeve ‘n pò coma ch’i seve! Iv deve fiusa a ‘d paròle fàusse e busiardeervo a nen. ⁹I robe, i comëtte d’adulteri, i giure ‘l fàuss, i bruse d’ancens ëdnans al dio Baal, i vade dapress a ‘d dio ch’i l’eve mai conossù, ¹⁰e peuj iv ancale a vnì ëdnans a mi an cost templ ch’a pòrta mè nòm. Penseve fòrse ch’a sarà cost templ a salveve^[2] e ch’i peude seguité a comëtte tute coste abominassion? ¹¹Penseve fòrse che cost templ ch’a pòrta mè nòm a peussa dventé na trun-a ‘d malandrin? Sossì a l’é pròpi lòn ch’i vëddo ch’a càpita ancheuj! I lo diso mi, ël Signor”.

¹²Për lòn, andé mach a vëdde mè leu a Silo, andova che mi i piantava ‘l Tabernacol, la tenda ch’a pòrta mè nòm, e consideré còsa ch’i l'àbia fane për motiv ëd la gramìssia d'Israel, mè pòpol. ¹³Ëdcò vojàutri i l'eve fàit tut sòn, a dis ël Signor, e mi i l'hai parlave pì ‘d na vira a sto rësguard. Ma voi i l'eve pa scotà! I seve arfudave 'd rësponde quand ch’i l’hai ciamave al pentiment! ¹⁴A l’é parèj che mi i dësblerai ës templ, ch’i l’avìa arvendicà coma ‘l mé, ël templ che vojautri i pense esse vòstra protession. I dëstruerai ës leugh, ch’i l’avìa dajlo a vojàutri e ai vòstri antich, pròpi coma i l’avìa dësblà Siloh. ¹⁵Mi iv gaverai da mia presensa, pròpi coma ch’i l’avìa fàit con ij vòstri frej, ij dëssendent d’Efraim.

L’idolatrìa përsistent ëd Giuda

¹⁶Peui Nosgnor a l’ha dime: “Për consequensa, ti, Geremìa, prega pì nen për ës pòpol! Àussa pì nen ëd sùpliche për lor o fame d’arceste an sò favor! Dësfend pì nen soa càusa, përchè mi të scotrai nen. ¹⁷Vëddes-to pa lòn che a fan ant le sità 'd Giuda e ant le stra 'd Gerusalem? ¹⁸Ij fieuj a cheujo ël bòsch, ij pare a visco ël feu e le fomne a ‘mpasto la farin-a për pronté ‘d fogasse e fene don a l'Argin-a dël cel^[3]. Lor a fan ëdcò ‘d libassion a d'àutri dio. E tut lolì a smija che lor a lo fan mach për oféndme^[4]. ¹⁹L’ofèisa, contut, a l’é nen a mi ch’a la fan, ma a lor medésim, an onta ‘d lor! ²⁰Parèj, a dis ël Signor Dé, mi i sveuderai mia fùria e mia indignassion an ës leugh. Soa gent, bes-ce, erbo e mësson a saran consumà dal feu ‘d mia ira, e col feugh-lì a podrà pa esse dëstissà”.

²¹Ël Signor dl’univers, Dé d’Israel, a dis al pòpol ëd Giuda: “I peule pro andé anans e giunteie 'd carn a vòstri olocàust e a cola dj'àutri sacrifissi: mangé ëdcò cola! ²²Pensé bin a lòn ch’iv diso: L’ora che mi i parlava ai vòstri antich apress d’avej portaje fòra da l’Egit, a l’era nen mach ëd comandament ch’a riguardavo j’olocàust e ij sacrifissi. ²³I l’avìa dije ‘dcò e bin ciàir: Scoteme! Se vojàutri im ubidisse mi i sarai vòst Dé e voi i sareve mè pòpol. I l’eve da comportesse precis coma ch’i l’hai divlo mi, e tut a ‘ndrà bin për voi”. ²⁴Mach che a l'han nen scotame e a l'han pa dame da ment. Lor a seguitavo a vive conform a l'ostinassion ëd sò cheur gram. Nopà d’andé anans an sla stra dl’ubidiensa, a son tornà ‘ndré. 7²⁵Dal temp che ij vòstri antich a l’ero surtì dal pais d’Egit fin-a al dì d’ancheuj, mi i l’hai mai chità ‘d mandeve ij mè servitor, ij profeta, për parleve^[5]. ²⁶Pura, voi i l’eve nen scotame e pa dame da ment. I seve dventà ‘d teston, i seve vnùit fin-a pes dij vòstri grand”.

²⁷Peui Nosgnor a l’ha dime: “Ti dije pura tute ste paròle, ma lor a të scotran pa; ciamje, mach che lor at rëspondran nen. ²⁸Antlora it-j diras: ‘Costa-sì a l'é la gent ch'a ubidiss pa a la vos dël Signor sò Dé, ni che aceta la coression. La fedeltà a l'é dësparìa e la vrità a pairo gnanca pì ‘d professela. ²⁹Parèj, pòpol dë sta nassion, comensa pura a porté ‘l deul. Taja toa cavijera d’òm consacrà a Nosgnor e campla via. Anton-a na plenta 'd deul ansima ai leugh àut, përchè 'l Signor a l'ha pijà la decision d’arpossé e ‘d chité costa generassion, ch’a l'é oget ëd soa ira!”.

³⁰Nosgnor a dis: “I l’hai arpussaje përchè ‘l pòpol ëd Giuda a l’ha fàit lòn ch’a l’é mai ai mè euj. A l’han butà ‘n pé d’idoj abominèivol ant ël templ ch’a pòrta mè nòm e a l’han antamnalo. ³¹A l’han edcò fabricà dij santuari ant un leugh ciamà Tòfet ant la Comba ‘d Ben Hinom për brusé ant ël feu coma dij sacrifissi ij sò fieuj e fije, na ròba ch’i l’avìa mai gnanca sugname ‘d comandeje! ³²“Alora atension!”, a dis Nosgnor, “A vnira ‘l dì che cola mnisera as ciamrà pa pì Tofet, nì valada 'd Ben Hinom, ma comba dël Massatòjo. Antlora as sotrà a Tofet, fintant ch’a-i sìa pì nen pòst për gnun. ³³Apress ëd lòn, ij cadàver ëd cost pòpol a saran abandonà an sël terèn e a vniran da mangé për ij voltor e për le bes-cie servaje, e a-i sarà pì gnun ch’a-j scasserà. 7:34 Mi i farai chité ant le sità 'd Giuda e ant le stra 'd Gerusalem ij crij ëd gòj e la vos dl'argiojissansa, la vos ëd lë spos e dla mariòira, përchè 'l pais a sarà ardovù ant un desert.

Nòte

1. O “An ës leugh”.

2. Opura: ''I soma al sicur! Sicura, ti 't pense, për andé anans a fé tut lòn ch'a l'é odios''. Ij vërsèt 9-10 a son tùit na frase longa ant ël test ebràich. Un pòch a la létera as les: "i ruberas ... peui i ven-e e steve ... e i dise:" I soma al sicur " për fé ..." L'ebràich dël vërsèt 9 a l'ha na serie d' infinì che a enfatìso l'assion cruva dël verb sensa l'ideja dël temp e dl' ''agent''. L'efèt a l'é 'd buté na sòrta d'énfasi dëstacà an sla caterva dij sò pëcà, che a son tute violassion d'un dij des comandament. La clausola final ant ël vërsèt 8 a esprim ël but o ël risultà travers n'àutr infinì. Costa longa frase a l'é antrodovùa da 'n marcator (ה interrogativ an ebràich) che a buta drinta na domanda retòrica, andova che Dé a fà sente soa maldisposission a chërde a lòn che a podrìo fé sti pëcàdor: intré ant ël templ e fortì la sicurëssa 'd soa protession, për peui torné andaré e fé ij midem pëcà. J. Bright (Geremia [AB], 52) a buta n'evidensa (la fòrsa): "Còsa? It pense 'd podèj rubé, massé ... e peui vnì a sté an pé ... e dì ''I soma al sicur ...'' mach për podèj andé anans ...''

3. L'Argin-a dël Cel a l'é fàcil ch'a sia n'arferiment a la dea nòta tanme Ishtar an Mesopotàmia, Anat an Canan e Ashtoret an Israel. A l'era la dea dl'amor e dla druensa. La forma për "argin-a" (מְלֶכֶת [mëlechet]), che a ven fòra sinch vire ant la Scritura e tut an Geremia, a l'é pa la costrussion prevëddùa da מַלְכַּת [malcat]. A l'é parèj come se ij Masoreta a vorèisso lesla con la paròla "travaj" (מְלֶאכֶת [mële'chet]), valadì "travaj

4. Ebràich: "për provocheme". A-i é un debat an tra gramàtich e lessicògraf an sla nuansa dla particela ebràica לְמַעַן (lëma'an). Chèicadun a sosten che a denoterìa sèmpe un but, antramentre che d'àutri a diso che a peul significhé un but o un risultà, conform al contest.

5. O “tùit ij dì”. A-i é un debat testual an sla legitimità 'd costa espression ambelessì. Ël test a dis mach "di" (יוֹם, iòm). La locussion as presenta ant ël grech (ἡμέρας ) e ant ël latin (per diem); l'aramàich sirìach a buta n'evidensa la manera tìpica 'd parlé "di dòp di" coma se 'l nòm a fùissa torna arpetù. O יוֹם è a l'é stàit chità da l'aplografìa, opura un ם (mem) a l'è stàit esclodù, visadì, an lesend יוֹמָם (iòmam, "ëd tùit ij di").