1 Rè

2

Paròle finaj 'd David a Salomon

¹Quand ch'a l'é rivà l'ora 'd soa fin, David a l'ha fàit coste arcomandassion a sò fieul Salomon: ²"I son press a andemne për la via ch'as na van tuti j'uman. Séguita a esse vajant^[1] e portete coma n'òm degn ëd Nosgnor^[2]! ³Ubidiss ai comandament ëd Nosgnor, tò Dé; séguita 'l senté che Chiel at mostra; pijete varda 'd soe ordinanse, dij sò precet e 'd soe decision; pijete varda 'd soa aleansa, tal coma ch'a l'é scrita ant la Lej 'd Mosé, për podèj ariesse an tut lòn ch'it fase^[3] e përtut ch’it vade. ⁴Parèj 'l Signor a compirà la paròla ch'a l'avìa adressame: "S'ij tò fieuj a vijo an soa condòta 'd lor e am son fidej con tut ël cheur e con tuta l'ànima, a mancrà mai un tò dissendent an sël tròno d'Israel". ⁵"D'àutra banda, ti 't sas lòn che Joab, fieul ëd Serujà, a l'ha fame, lòn ch'a l'ha fàit ai doi generaj an cap dl'armèja d'Israel, a Abner, fieul ëd Ner, e a Amassà, fieul ëd Jeter, coma che chiel a l'ha massaje. An temp ëd pas, chiel a l'ha comëttù n'at ëd guèra: a l'ha frapaje e 'l sangh ëd lor a l'ha macià sò sënturon e sò sàndole. ⁶Agiss, donca, con inteligensa e përmetje nen ch'ij sò cavèj bianch a rivo an pas ant ël pais dij mòrt.

⁷Contut, sie generos con ij fieuj ëd Barzilai, ël galaadita; arsèivje an tra 'd coj ch'a mangio a toa tàola, dàit che lor a son ëstàit generos con mi quand che mi i scapava vìa da tò frel Absalom. ¹Dësmentje nen, peuj, ëd Simei, fieul ëd Gera, ël beniaminita 'd Bahurim, ch'a l'ha maledime sensa pietà quand ch'i scapava vers Mahanaim. Quand ch'a l'é calà për ancontreme al fium Giordan, i l'hai giurà pr' ël Signor ch'i l'avrìa nen massalo. ⁹Col giurament ch'i l'hai fàit, tutun, a lo rend nen nossent. Ti 't ses n'òm giudissios e ti 't conòsses la manera 'd rangeje na mòrt sagnosa”.

¹⁰David a l'é mòrt e a l’é giontasse ai sò antich. A l'é stàit sotrà ant la sità 'd David. ¹¹A l'avìa regnà quarant'agn dzora Israel; set agn a Hebron e trent' e tre a Gerusalem.

Salomon a sicura sò tròno

¹²Quand che Salomon a l'ha occupà 'l tròno 'd sò pare, soa autorità 'd rè a l'era consolidasse 'd manera ferma. ¹³Un dì, Adonia, fieul d'Aguit, a l'é andait a trové Betsabea, la mare 'd Salomon. Chila a l'ha ciamaje: "Venes-to an pas?". Chiel a-j rëspond: "Èh, an pas". ¹⁴Chiel a gionta: "I l'hai da ciamete na còsa". Chila a dis: "Parla, donca". ¹⁵Chiel a l'ha seguità: "Ti sas bin che d'esse rè a tocava a mi, e che tut Israel già am considerava sò rè. Contut, la coron-a 'd rè a l'é passà a mè frel, përchè Nosgnor a l'avìa decidù ch'a fussa për Salomon. ¹⁶Ora it ciamo mach na ròba, disme nen ëd nò". Chila a-j dis: "Spiegh-te". ¹⁷Chiel a l'ha seguità: "It domando che ti 't dises al rè Salomon ch'am conceda për ësposa Abisagh, la sunamita. Chiel at l'arfudrà pa". ¹⁸Betsabea a l'ha rësponduje: "Va bin. I parlarai al rè an tò favor".

¹⁹Antlora Betsabea a l'é andàita a trové 'l rè Salomon për parleje d'Adonìa. Ël rè a l'é ausasse për andeje ancontra e a l'é prosternasse dë 'dnans a chila. Peui a l'é setasse an sò tròno, a l'ha fane piassé n'àutr për la régina mare e a l'ha fala setesse a soa drita. ¹Antlora chila a l'ha dije: "I vorìa ciamete un pcit favor; dime nen ëd nò". Ël rè a l'ha rësponduje: "Domanda pura, mare, it l'arfuserai pa". ²¹A l'ha seguità: Che Abisagh, la sunamita, a sia dàita për ësposa a tò frel Adonia". ²²Ël rè Salomon a l'ha replicà a soa mare: "Përché prestes-to ij tò bon servissi a pro 'd Adonìa e ciames-to për chiel Abisagh, la sunamita? Ti 't podries ëdcò ciamé për chiel ch'a vnissa rè, dagià ch'a l'é 'l mè frel grand! Presta 'dcò ij tò bon servissi për Abiatar, ël sacerdòt, e për Joab, ël fieul ëd Serujà!".

²³Antlora 'l rè Salomon a l'ha giurà për Nosgnor e a l'ha dit: "Che Nosgnor am fasa tombé adòss ògni sòrt ëd mal se Adonia a pagrà nen con la vita për avèj ancalasse a ciamé sòn! ²⁴Për la vita ‘d Nosgnor, ch'a l'ha consolidame e stabilime an sël tròno 'd mè pare David e a l'ha sernù mia dinastìa, tal coma ch'a l'avìa promëttù, i giuro che Adonìa a sarà butà a mòrt bele ancheuj!". ²⁵Ël rè Salomon a l'ha dàit l'òrdin, e Benaiahu, fieul ëd Jehoiadah, a l'ha massà Adonia.

Abiatar a l'é esilià

²⁶Al sacerdòt Abiatar, ël rè a l'ha dije: "Va a Anatot, a toa proprietà. Ti 't merites la mòrt, ma ancheuj mi it farai nen meure, përché ti 't portave l'Érca dl'Aliansa ëd Nosgnor Dé, dë 'dnans a me pare David e ti 't l'has patì con me pare durant tùit ij sò sagrin. ²⁷Contut, Salomon a l'ha antërdì a Abiatar l'esercissi dël sacerdòssi dël Signor. Parèj a l'é compisse la paròla che 'l Signor a l'avìa nunsià contra la famija d'Eli a Silo.

Joab a l'é sassinà

²⁸Quand che Joab, ch'a l'avìa pijà le part d'Adonìa, ma nen d'Absalom, a l'é vnù a savèj le neuve, a l'é corù a arfugesse ant ël tabernacol dël Signor e a l'ha ambrancasse ai còrn dl'autar. ²⁹A l'han falo savèj al rè Salomon: "Joab a l'é arfugiasse ant ël tabernacol dël Signor, aranda a l'autar". Salomon a l'ha fàit dì a Joab: "Përchè l'has-to arfugiate aranda l'autar?". ¹³⁰Joab a l'ha rëspondù: "I l'hai pau dë ti: a l'é për lòn ch'i l'hai arfugiame aranda 'l Signor". Salomon antlora a l'ha mandà Benaiahu, fieul ëd Jehoiadà, disendje: "Va e mass-lo". 2:31 Benaiahu a l'é intrà ant ël tabernacol dël Signor e a l'ha dije a Joab: "Ël rè a comanda che ti 't seurtes". Joab a-j rëspond: "Nò, mi i meuirerai pròpi ambelessì!". Benaiahu a l'ha arportà cola rispòsta al rè. ³¹Antlora 'l rè a l'ha dit: "Bin, antlora fà coma ch'a l'ha dit. Mass-lo e peui va a sotrelo. Parèj it ëslontanras da mi e da la famija 'd mè pare ël sangh nossent che Joab a l'ha vërsà. ³²Nosgnor a farà tombé col sangh dzora soa testa përché, sensa che mè pare David a lo savèissa, Joab a l'ha fàit massé doi òm giust e mej che chiel: Abner, fieul ëd Ner, ël general an cap dl'armèja d'israel, e Amassà, fieul de Jeter, ël general an cap dl'armèja 'd Giuda. ³³Che 'l sangh ëd tuti doi a tomba dzora la testa 'd Joab e dzora la testa dij sò dessendent për sèmper! Contut, a David e a soa dissendensa, a soa famija e a sò tròno, Nosgnor a concedrà na pas eterna". ³⁴Antlora Benaiahu, fieul ëd Jehoiadà, a l'é andàit a masselo. Joab a l'é stàit sotrà a soa ca, ant la region dël desert. ³⁵A sò pòst, ël rè a l'ha nominà general an cap de l'armeja Benaiahu, fieul ëd Jehoiadà. Ël rè a l'ha 'dcò nominà 'l sacerdòt Sadoc al pòst ëd Abiatar.

Mòrt ëd Simei

³⁶Peui 'l rè a l'ha convocà Simei e a l'ha dije: "Fate fé na ca a Gerusalem e ch'a sia cola la toa residensa. Contut, it proibisso 'd seurte da la sità për andet-ne a-i fà pa andova. ³⁷Col dì ch' it na seurte e ch' it travërse 'l torent Cedròn, ch'it sapie ch'it meuireras ëd sicur e mach ti 't saras responsabil ëd toa mòrt". ³⁸Simei a l'ha rësponduje al rè: "Toa sentensa a l'é generosa. Tò sërvent a farà coma ch'a l'ha dit ël rè, mè signor".

³⁹Nopà, tre agn pì tard, doi s-ciav che Simei a l'avìa, a son scapaje e a son arfugiasse an cà d'Achis, fieul ëd Maacà, rè 'd Gath. Quand che Simei a l'ha savù che ij sò s-ciav a l'ero a Gath, ⁴⁰a l'ha butà la sela a sò burich e a l'é andas-ne a arcuperé ij sò doi s-ciav. ⁴¹Contut, a l'han faje savèj a Salomon che Simei a l'era andàit da Gerusalem a Gath e a l'era arturnane. ⁴²Ël rè a l'ha sùbit convocalo e a l'ha dije: "L'avìa nen fate giuré për Nosgnor e avertite ciàir che se ti 't fusse sortì da la sità për andet-ne a-i fà pa andova, ti 't saries ëstàit butà a mòrt? Ti 't l'avìes rëspondume: 'Toa sensensa a l'é generosa. I lo ten-o coma bin antèis'. ⁴³Përchè, donca, ti 't l'has nen pijate varda dël giurament përnunsià dë 'dnans a Nosgnor e dël comand ch'it l'avìa date?". ⁴⁴Ël rè a l'ha 'ncora dije a Simei: "Ti 't sas pro bin tut ël mal ch'it l'has fàit a mè pare David. Ora Nosgnor' a farà artombé toa malissia dzora toa testa. ⁴⁵Contut, ël rè Salomon a sarà benedì e 'l tròno 'd David a sarà mantnì për sèmper dë 'dnans al Signor. ⁴⁶Ël rè antlora a l'ha dàit òrdin a Benaiahu, fieul ëd Jehoiadà, ch'andèissa a massè Simei. A l'é antlora che l'autorità regal a l'é stàita stabilìa ferm ant le man ëd Salomon.

Nòte

1. O "Sie coragios".

2. Coma ch'as dev dë 'dnans a Dé, ch'a-j ubidiss.

3. O "an tute toe amprèise".