Deuteronòmi

22

Rispeté la ròba ‘d tò pròssim

¹S’it dovèisse adess-ne che ‘l beu o la feja ‘d tò frel Israelita a son përdusse, fà nen finta ‘d nen vëdd-lo^[1]; pòrtje ti andaré a tò frel. ²Se col-lì a l’é nen tò vzin, o ti ‘t sas nen chi ch’a sìa ‘l padron ëd cola bes-cia, pòrt-la a ca toa e ch’a staga da ti fin tant che sò padron a ven-a pr’ artirela: quand ch’a ven dajëla ‘ndré. ³Fà l’istess s’it treuve l’aso, la vestimenta, o qualsëssìa còsa che tò frel a l’avèissa përdù e che ti ‘t l’abie trovala; fà nen finta ‘d nen. ⁴S’it vëdde l’aso o ‘l beu ‘d tò frel Israelita tombà an mes ëd la stra, fà nen finta ‘d nen vëdd-lo: giutje a butesse torna ‘n pé.

Vàire prescrission

⁵Na fomna a deuv pa butesse adòss ëd vëstì da òm, nì n’òm ëd vëstì da fomna, përché chi ch’a fà ‘d ròbe parèj a l’é n’abominassion pr’ ël Signor, tò Dé.

⁶S’ it ancapitèissa ‘d vëdde ‘n nì d’oslin për la stra, ch’a sìa an s’ n’erbo o për tèra, e a-i son ëd pipì o d’euv con la mare setà ‘nsima, pija pa la mare con ij cit. ⁷La mare lass-la andé e ti pija mach j’oslin. Fà sossì përchè tut at vada bin e ch’it abie na vita longa^[2].

⁸Quand ch’it fabriche na ca, butje na ringhera tut dantorn ëd la trassa dëdzura për nen rend-te responsàbil^[3] ëd la mòrt ëd chi ch’a podrìa robateie sota.

⁹Sëmna pa toa vigna con dë smens ëd géner diferent, dësnò l’archeuita antrega, sia dla smens ch’it piante che la produssion ëd la vigna, a na sarìa antamnà. ¹⁰Laura nen la tera con un beu e n’aso gioà ansema. ¹¹Veste pa con ëd lingerìa ‘ntërsùa ‘d fij ‘d materiaj diferent, visadì metà ‘d lan-a e metà ‘d lin ansema. ¹²Fate quat ope ai quat canton ëd tò mantel, col ch’at serv për quatete.

Ëd lej riguard a la dignità dla fomna

¹³Se n’òm as maria con na fomna e, apress d’avèj cogiasse con chila, a l’arfuda^{[4] 14}acusandla d’indecensa e a la dëscreditèissa an disend: “Mi i son maridame con ësta fomna, ma ‘nt ël moment ch’i son cogiame con chila, i l’hai trovà ch’a l’era pa vèrgin!”. ¹⁵An ës cas-sì, ël pare e la mare ‘d cola giovna a l’avran da porté le preuve dla verginità ‘d chila për ch’a sio esaminà da j’ansian dla sità a la pòrta. ¹⁶Ël pare dla giovna ch’a disa a j’ansian: “Mi i l’avìa daje mia fija da marié a st’òm e chiel a l’ha arfudala. ¹⁷Pì ‘d lòn, chiel a l’ha acusala d’indecensa an disend: ‘I l’hai pa trovà toa fija vergin! Nopà vardé-sì le marche dla verginità ‘d mia fija!^[5]”. Antlora a l’avrà da dësdobié ‘l linseul dëdnans a j’ansian dla sità. ¹⁸J’ansian ëd cola sità a deuvran ciapé ‘l prim òm e castighelo. ¹⁹A lo condaneran a paghé sent sicl d’argent an riparassion da deje al pare ‘d cola giovna, përchè ch’a l’ha rovinà l’arputassion ëd na vérgin israelita. Chila a restrà sèmper soa fomna e a la podrà mai pì arpudié për tut ël temp ëd soa vita. ²⁰S’as treuva, contut, che l’acusa a l’era bin vera e che la giovna a l’era përdabon pa pì vèrgin, ²¹j’òm ëd cola sità a l’avran da porté cola giovna a la pòrta dla ca ‘d sò pare e a l’avran da fela meuire a prassà, përchè chila a l’ha comëttù na còsa detestabil an Israel^[6] portandse tanme na bagassa damentre ch’a vivìa ant la ca midema ‘d sò pare. A l’é parèj ch’a venta ranché vìa ‘l mal da ‘n mes a ti.

²²Se n’òm a l’é ciapà a cogiesse con la fomna maridà, tùit e doi a l’han da meuire, l’òm e la fomna. A l’é parèj ch’as ha da ranchesse via ‘l mal da Israel.

²³Se na fija vèrgin a l’é ampromëssa e n’òm, an trovandla an sità, as cogia con chila, ²⁴it l’has da porté tùit e doi a la pòrta ‘d cola sità e ch’a sio pijà a prassà fin-a ch’a meuiro: la fija përchè ch’a l’ha pa crijà ‘n ciamand d’agiut ant la sità, e l’òm përchè ch’a l’ha violà l’ampromëttùa ‘d sò prossim israelita. A l’é parèj ch’as ha da ranchesse via ‘l mal da Israel. ²⁵Ma se l’òm a l’avèissa ‘ncontrà la fomna ampromëssa an campagna e, fasendje violensa, a fussa cogiasse con chila, mach l’òm a l’avrà da esse condanà a mòrt. ²⁶Faje gnente a cola giovna: chila a l’ha comëttùe gnun-e colpe ch’a mérito la mòrt. Sto cas a l’é l’istess che se n’òm a tachèissa sò prossim e a lo massa, ²⁷perchè l’òm a l’avìa trovala an campagna e bele s’a l’avèissa crijà gnun a l’avrìa podù rivé për deje d’agiut.

²⁸Se n’òm a treuva na fija che ‘ncora a l’é nen ëstàita ampromëttùa, as la pija e as cogia con chila, e a ven-o dëscurvì, ²⁹col òm a l’avrà da pagheje al pare ‘d cola giovna sinquanta sicl d’argent e chiel a l’avrà da maridesse con chila, përchè ch’a l’ha dzonorala; nì a la podrà pì arpudié për tuta soa vita.

^30[7]N’òm a peudrà pa mariesse con na foma ch’a sia stàita la fomna ‘d sò pare, përché lolì a porteria dzonor a sò pare.

Nòte

1. O “stërm-te pa”.

2. Costi vers a l’han da fé con la preservassion ëd le sors d’aliment për tante generassion d’Israelita. Apress ëd Génesi 3, l’umanità a podìa bin mangé ‘d carn, ma a l’avìa da pijesse varda contra la dëstrussion dla sors ëd la carn pr’ ël benefissi dle generassion a vnì. Le bestie sarvaje, pr’ ël pòpol ëd Nosgnor a l’ero ‘n don ëd protein-e. Tante ‘d régole precise ‘d costa sòrt a l’ero për mostré al pòpol ëd Nosgnor coma ch’a l’avìa da voleje bin, goerné e provëdde a soa sanità e chërsùa.

3. O “che ti l’abie da vëdde vërsé ‘d sangh an toa ca”.

4. Ch’a la veul pì nen.

5. Ël linseul dla prima neuit ëd nòsse macià ‘d sangh.

6. נְבָלָה (nvalah): quaicòsa ch’a pòrta ‘d pregiudissi al bon nòm dl’antrega comunità israelita.

7. Dal vers 22:30 fin-a al vers 24:1, scond nòstra Bibia d’arferiment i seguitoma na numerassion diferenta dal test ebràich.