2 Samuel

1

David a ven a savèj ëd la mòrt ëd Sàul e 'd Gionatan

¹Sàul a l'era già mòrt^[1] quand che David a l'é tornà dòp avèj butà an deròta j'Amalechita^[2]. David a l'é restà a Siclag doi dì. ²Ël ters dì a l'é rivà n'òm dl'armèja 'd Sàul. A l'avìa ij vestì s-ciancà e dla tèra 'n testa coma segn ëd deul. Quand ch'a l'é 'vzinasse a David, a l'é campasse a tèra dë 'dnans a chiel.

³David a l'ha ciamaje: "D'andoa ch'it ven-e?". A l'ha rësponduje: "I son un fugitiv dl'armèja d'Israel". ⁴"Còs a l'é capitaje? Dame na spiegassion". L'òm a l'ha dije: "Ant ël combatiment, le trupe a l'han pijà la fuga e a son dësbandasse. Tanti a son cascà mòrt e a l'é mòrt ëdcò Sàul e sò fieul Gionatan. ⁵David, antlora, a l'ha ciamà a col òm: "Coma fas-to a savèj che Sàul e sò fieul Gionatan a son mòrt?". ⁶L'òm a-j rëspond: "Për combinassion im trovava an sle montagne 'd Gilboa, quand ch'i l'hai vëddù Sàul ch'as pontalava a soa lansa, mentre ij car da guèra e ij soldà a-j stasìo a le còste. ⁷A l'é virasse andré e, quand ch'a l'ha vëddume, a l'ha ciamame. I l'hai rësponduje: 'I rivo. Peuss i fé quajcòsa per ti?'. ⁸E chiel am ciama: 'Chi ses-to?'. I-j rëspondo: 'I son n'Amalechita'. ⁹E chiel am dis: 'Ven sì e mass-me. Buta fin a mia miséria, përchè i l'hai tanta mal e i veulo meuire. ¹⁰Parèj i l'hai massalo, përchè i savìa che an cola condission a l'avrìa nen podù dzurvive. Peuj i l'hai ciapà la coron-a che chiel a l'avìa an sla testa e sò brassal e i l'hai portatje sì, mè Signor".

¹¹Quand ch'a l'han sentì cola neuva, David e ij sò òm a son s-ciancasse le veste coma segn ëd deul. ¹²A l'é parèj ch'a l'han fàit ël deul, a l'han piorà e fàit digiun tut ël dì për Sàul e sò fieul Gionatan, për l'armèja dël Signor e për la gent d'Israel, përchè ant col dì lì a l'ero cascà vìtime dla spa. ¹³David peuj a l'ha ciamà a l'òm ch'a l'avìa portaje la neuva: "D'andova 't ses-to?". A l'ha rësponduje: "I son ël fieul ëd n'emigrant amalechita^[3]". ¹⁴David a l'ha sclamà: "Përchè 't l'has avù nen tëmma 'd massé l'onzù dël Signor?". ¹⁵Antlora David a l'ha dit a un ëd sò soldà: "Ven sì e massa col-lì!". Parèj 'l soldà a l'ha svantasse con soa spa contra l'Amalechita e a l'ha massalo. ¹⁶David a l'ha dije: "It ses ti ch'it l'has rendute responsàbil ëd toa mòrt. A son stàite toe paròle medésime ch'a l'han acusate quand ch' it l'has dime d'avèj massà l'onzù dël Signor".

Tribut ëd David a Sàul e Gionatan

¹⁷Antlora David a l'ha butà ansema costa complenta për Sàul e për sò fieul Gionatan, ¹⁸e a l'ha ordinà che la gent ëd Giuda a l'amprendèissa. A l'é 'l Càntich dl'Arch e as treuva scrit ant ël Liber dël Giust^[4]. A dis parèj:

¹⁹"Lë splendrior d'Israel a stà dëstèis mòrt an sl'auture. Coma ch'a son tombà ij guerié ardì! ²⁰Falo nen savèj a Gath; porta nen sta neuva për le strà d'Ascalon: as podrio arlegress-ne le fije dij Filisté e ij pagan për lòn a festegerìo. ²¹Montagne 'd Gilboa: ch'a-i sia mai pì 'd rosà o 'd pieuva an sù vojàutre; ch'ij vòstri camp a sio mai pì dru, përché ansilà a l'é stàit dzonorà jë scu dij mè ardì; lë scu 'd Sàul a sarà mai pì onzù d'euli për soagnelo. ²²L'arch ëd Gionatan a falìa mai e la spa 'd Sàul a ciapava nen mach d'aria. A spantiavo 'l sangh dij sò nemis e a trapassavo ij còrp ëd guerié poderos. ²³Quant a j'ero amabil e grassios Sàul e Gionatan! A j'ero sèmper ansema ant la vita e ant la mòrt; a j'ero pì lest che d'òje e pì vajant che 'd leon! ²⁴Fije d'Israel, pioré për Sàul, che chiel av soagnava con ëd veste 'd pòrpora e 'd ròbe fin-e e a-j guarnìa 'd giòje. ²⁵Coma ch'a son tombà ij guerié ardì an mes a la bataja! Gionatan a stà dëstèis mòrt an sl'auture. ²⁶Che dolor i sento për ti, mè frel, Gionatan. Tò amor për mi a l'era pì përfond che col ëd na fomna! ²⁷Coma ch'a son tombà ij guerié ardì! Dëspojà 'd soe arme a stan dëstèis mòrt".

Nòte[modifiché]

1. Cost capìtol a l’é colegà strèit a 1 Samuel 31. 1 e 2 Samuel a j’ero, ant l’origin, pa nen doi lìber separà. Ij lìber ëd Samuel, Rè, Crònache, e Esdra-Neemìa i.j consideroma an nòstre bibia coma ‘d lìber separà, ma costa-sì a l’era nen la pràtica dla tradission ebràica. Costa spartission a ven da la version greca dël Testament Vej e a l’é surtìa probabilment përchè coj lìber a j’ero tròp longh. Costa separassion, contut, a peul dé n’idèja sbalià përchè a-i è na progression ant ël discors ëd coj liber ch’a peul nen esse separà. A sarìa mej considerè 1 e 2 Samuel coma ‘n lìber ùnich.

2. J’Amalechita a j’ero ‘n pòpol nomadich ch’a stasìa ant la Giudèa e la Transgiordània. A son mensionà in Génesi 36:15-16 coma ‘d dissendent ëd Amalech, che, a soa vira, a l’era dissendent d’Esaù. An Surtìa 17:8-16 as na fà la descrission coma ‘d gent ch’as comportava da nemis d’Israel mentre ch’a marciavo anvers ëd Canaan da l’Egit. Ant ël temp ëd David j’Amalechita a j’ero considerà pericolos përché a ravagiavo le sità israelita (cfr. 1 Samuel 30).

3. La lenga ebràica a l’ha ‘d paròle diverse pr’ arferisse ai foresté. Dàit che j’Amalechita a j’ero nen Israelita e “a stasìo ant ël pais” (1 samuel 27:8), quand ch’a gionta la descrission ëd ger (גֵּר) a l’ha da significhé da pì che mach “ëstrangé” e “resident”. Ant la Lej mosàica ij ger (גֵּר) a podìo giontesse a l’Aleansa, sugetesse a la sirc oncisio, smon-e ‘d sacrifissi a Nosgnor, selebré le feste israelite; a podìo gòde dla midema protession sota la lej e arsèive d’agiut tanme ij Levita. Costi ger (גֵּר) a smijo dij convertì e sitadin naturalisà con un pòch ëd men-o dirit (a podìo nen esse padron ëd teren, mach ëd ca. Cost giovo a l’era probàbil n’òm leal a Israel. Ëd sicur a l’avrìa pa vorsù esse considerà un dij Amalechita che David a l’avìa combatuje (v. 1). Costa spiegassion a podrìa giustifiché la reassion ëd David che chiel a l’avrìa nen podù toché l’onzù ‘d Nosgnor, coma ch’a conta 1 Samuel 31:4.

4. Ël Liber dël Giust (o ‘l liber ëd Yashar) a l’é në scrit non-canònich ch’a l’é pa preservasse. A l’é mensionà ambelessì e an Giosuè 10:12-13. Pròbabil ch’a l’era na colession ëd poesìa nassional antica.