Surtìa

21

La liberassion djë s-ciav

¹“Dà a j’Israelita coste lej-sì^[1]: ²‘Quand ch’it cates në s-ciav ebreo, a podrà servite nen pì ‘d ses agn, ma l’ann ch’a fè set lass-lo liber e ch’as na vada sensa paghete gnente për soa liberassion. ³S’a l’era nen maridà quand ch’a l’era passà a tò servissi, as n’andrà da sol. ⁴Se sò padron a l’avìa daje na fomna e lor a l’han avù ‘d fieuj e ‘d fije, antlora mach l’òm a sarà lìber l’ann ch’a fà set, ma soa fomna e ij sò fieuj a resteran ancora proprietà dël padron, e lë s-ciav as n’andrà da sol. ⁵Ma lë s-ciav a podrìa diciaré: I veulo bin a mè padron, a mia fomna e ai mè fieuj; i veuj nen andé liber, ⁶sò padron a l’ha da portelo a la presensa ‘d Nosgnor^[2]. Antlora sò padron a l’ha da mnelo a la pòrta o al montant dla pòrta e, an pùblich, a forerà soa orija, e a sarà sò s-ciav për sèmper.

⁷Se un pare a vend soa fija coma na s-ciava, costa a l’avra pa ‘l dirit d’esse liberà l’ann ch’a fà set coma j’àutri s-ciav. ⁸Se chila a dà pa ‘d sodisfassion a sò padron ch’a l’avìa catala për sposess-la, chiel a përmetrà che quaidun a la riscata. Ma chiel a podrà pa arvendla a dij foresté, dàit ch’a l’é chiel ch’a l’ha cassà ‘l contrat con chila. ⁹Se contut ël padron dla s-ciava a rangia che cola-lì as marida con sò fieul, a podrà pì nen considerela coma na s-ciava, ma coma na fija. ¹⁰Se n’òm ch’a l’é maridasse con na s-ciava as pija n’àutra fomna, a deuv nen trascuré ij dirit dla prima fomna ‘d mangé, vestisse e d’avej ëd relassion coniugal. ¹¹Se l’òm a compiss pa sti tre dover, cola fomna a podrà andess-ne coma na fomna lìbera sensa avèj da fé ‘d pagament.

Dij cas ch’a mérito na condan-a a mòrt

¹²Chi ch’a massa n’àutr òm a sarà condanà a mòrt. ¹³Ma s’a l’avìa pa l’intension ëd masselo e ch’a l’era mach na dësgrassia che Nosgnor a l’ha përmettula, a podrà trové sosta ant ël leugh ch’it mostrerai. ¹⁴Tutut, se quaidun a massa n’àutr con deliberassion, antlora a sarà rablà fin-a da mè autar e butà a mòrt.

¹⁵Chi ch’a bat sò pare o soa mare a sarà condanà a mòrt.

¹⁶Chi ch’a sequestra na përson-a, tant s’a la vend coma s’as trova an sò podèj, a sarà condanà a mòrt.

¹⁷Chi ch’a malediss^[3] sò pare o soa mare a sarà condanà a mòrt.

Lesion dël còrp

¹⁸Se doi a fan na rusa e un a feriss l’àutr con na pera o con na pugnatà, e col-lì a meuir nen ma ch’a l’ha da stess-ne ant ël let, ¹⁹se pì tard a peul aussess-ne e marcé për la stra, bele con un baston, col ch’a l’ha ferilo a sarà pa castigà, ma a l’avrà da dedomagé soa vìtima përchè ch’a podìa nen travajé e a pagarà le spèise ‘d sò ristabiliment complet.

²⁰Quand quaidun a baston-a sò s-ciav o soa s-ciava fin-a a masselo, a l’ha për lòn da esse castigà. ²¹Se, contut, lë s-ciav as arpija an doi o tre dì, antlora ‘l padron a sarà pa castigà, përchè lë s-ciav a l’é soa proprietà.

²²Quand ch’ ant na rusa dj’òm a ferisso na fomna ansenta e a-j fan perde la masnà, sensa ‘d lesion për la fomna, ël colpèivol a l’avrà da paghé dëdnans al giudes l’indenisassion ch’a reclama ‘l marì ‘d cola fomna. ²³Ma s’a-i é ‘d lesion, ël colpèivol a pagherà vita për vita, ²⁴euj për euj, dent për dent, man për man, pé për pé; ²⁵brusura për brusura, ferija për ferija, colp për colp.

²⁶Quand quaidun a feriss sò s-ciav o soa s-ciava ant n’euj, e col euj a n’arzulta amborgnà, a-j darà la libertà për compenselo da la perdita dl’euj; ²⁷e s’a-j fà crué ‘n dent, a-j darà la libertà për compenselo da la perdita ‘d col dent.

Responsabilità dij proprietari

²⁸Quand ch’ un tòr as antruca contra n’òm o na fomna e a na càusa la mòrt, ël tòr a l’ha da meuire a prassà e soa carn a peul nen esse mangià. An col cas-lì sò proprietari a l’é nen da consideress-ne responsabil. ²⁹Ma s’as trata d’un tòr ch’a l’avìa l vissi d’antruchesse e sò padron, ch’a l’era stane avisà, as na preòcupa nen, ant ël cas che cola bestia a massa n’òm o na fomna, ël tòr a l’ha da esse massà a prassà e sò padron condanà a mòrt. ³⁰Tutun, se ij parent dla përson-a mòrta a ciamo për lòn na compensassion, ël padron dël tòr a peul riscatesse la vita an paganda lòn ch’a ciamo. ³¹Se ‘l tòr as antruca na masnà e ch’a la massa, as aplicarà l’istessa lej. ³²Se ‘l tòr a massa në s-ciav o na s-ciava, ël proprietari dël tòr a pagherà trenta pess d’argent al padron dlë s-ciav, e ‘l tòr a l’avrà da esse massà a prassà.

³³Quand quaidun a lassa ‘n poss dësquatà o as na scava un sensa quatelo, e un tòr o n’aso a-i casco andrinta, ³⁴ël proprietari dël poss a compenserà ‘l proprietari dla bestia pagandje lòn ch’a val, ma la bestia mòrta as la podrà ten-e. ³⁵Quand un tòr as antruca contra ‘l tòr ëd n’àutr e ch’a lo massa, ij doi proprietari a vendran ël tòr viv e as na spartiran ij sòld. A l’han ëdcò da spartisse ‘l tòr ch’a l’é mòrt. ³⁶Ma s’as savìa për l’anans che ‘l tòr a l’avìa ‘l vissi d’antruchesse, e sò proprietari as na preoccupava pa, a l’ha da paghé un tòr viv e a podrà tnisse ‘l tòr mòrt.

Nòte

1. Cost capìtol (e j’àutri doi ch’a séguito) a contegn na série d’ordinanse ciamà “le decision” o “ij giudissi” (מִּשְׁפָּטִים, hammishpatim). A fortisso prima un precèt e peui vàire cas anté che cola lej a l’é aplicàbil. Coste ordinanse a son an armonìa con ël Decàlogo e as peudo divide an tre categorìa: lej civij o criminaj, lej religiose, e lej moral o umanitari.

2. O “dëdnans ai giudes”.

3. La version greca a dis: “Chi ch’a disonora” o “parla sensa rispet ëd”. Cfr. Maté 15:4; March 7:10.

À à È è É é Ì ì Ò ò Ó ó Ù ù Ë ë