Ester 3

Capìtol 3

La cospirassion d'Aman contra ij Giudé

3:1 Quàich temp apress, ël rè Assuer a l'a butà an distinsion¹ Aman, fieul ëd Camdata, dël pais d'Agagh². A l'ha alvalo an dignità, acordandje 'd preminensa dzora 'd tùit ij grand ufissiaj, sò colega, 3:2 e tùit ij servidor dël rè, butà al servissi 'd soa Pòrta, a son anginojasse e prosternasse 'dnans a chiel, përchè cost a l'era 'l comand dël rè. Mardoché, contut, a l'ha arfudasse 'd pieghé 'l ginoj e 'd prosternesse³.

3:3 "Përché trasgredisses-to ël comand dël rè?", a l'han dit a Mardoché ij servidor dël rè butà a la Pòrta Real? 3:4 Ma a l'avìo bél che dijlo torna tùit ij dì; chiel a j'escotava pa. Antlora lor a l'han denunsià 'l fàit a Aman, për vëdde se Mardoché, essend giudé com a l'avìa dije, a cambiava pa soa manera 'd fé. 3:5 Aman a l'ha podù an efét constaté che Mardoché a arnonsiava pa a nen vorèj pieghé 'l ginoj dëdnans a chiel, nì as prosternava: a l'ha avune në s-ciop ëd flin-a. 3:6 Coma ch'a l'avìo istruilo dla gent ëd Mardoché, a l'ha pensà ch'a podìa esse pòch ëd frapé mach chiel e a l'ha pensà 'd fé sparì, con Mardoché, tùit ij Giudé, ël pòpol ëd Mardoché, stabilì an tut ël regn d'Assuer.

3:7 L'ann ch'a fà dódes d'Assuer, ël prim mèis, ch'a l'é Nisan, a l'é tirasse 'l Pur (visadì le sòrt), për dì e për mèis⁴. La sòrt a l'é tombà an sël tërdes dël mèis ch'a fà dodes, ch'a l'é Adar. 3:8 Aman a l'ha dije al rè Assuer: "Tra la gent, drinta tute le provinse 'd tò regn, a l'é dësperdù 'n pòpol a part. Soe lej a j'ësmijo a cole 'd gnun d'àutr e le lej regal a son për lor litra mòrta. J'anteresse dël rè a përmetto nen ëd lasselo chiét. 3:9 Che soa perdita a possa donca esse marcà, se 'l rè a la trova bon-a, e mi i vërserai ai sò fonsionari, al cont dël Tesòr real, des mila talent d'argent"⁵.

3:10 Antlora 'l rè a l'é gavasse sò anel⁶ da la man e a l'ha dajlo a Aman, fieul ëd Camdata, l'Agagita, ël përsecutor dij Giudé. 3:11 "Sto dné a l'é dàit a ti," a l'ha rësponduje chiel, "ansema a costa gent. Mi it la dago an podej, fane lòn ch'it vorras!".

3:12 Adonch, na convocassion a l'é stàita adressà a jë scrivan reaj pr' ël tërdes dël prim mèis e a l'é butasse pr' ëscrit tut lòn che Aman a l'avìa comandà ai sàtrap dël rè, ai governador ëd tute le provinse e ai grand ufissiaj ëd tùit ij ij pòpoj, conforma la manera dë scrive 'd minca na provinsa e la lenga 'd tùit ij pòpoj. Ël rescrit a l'é stàit sotsignà dal nòm d'Assuer, cacëtta con sò anél, 3:13 e 'd coré a l'han trasmetulo a tute le provinse dël regn con ëd litre ch'a disìo ëd dëstruve, massé e anienté⁷ tùit ij Giudé, dai fiolin fin-a ai vej, masnà e fomne comprèise, dl'istess dì, ël tërdes dël mèis ch'a fà dòdes, ch'a l'é Adar, e 'd buté a sach ij sò possess⁸. 3:14 N'esemplar ëd cost edit, destinà a esse promulgà coma lej an tute le provinse, a l'é stàit publicà tra tute le popolassion përchè tuti a podèisso pijene conossensa.

3:15 A l'òrdin dël rè, ij mëssagé a son tòst partì. L'edit a l'é stàit prima promulgà ant la sitadela 'd Susa. E antant che 'l rè e Aman as dasìo da fé an disné e sbeivassade, ant la sità 'd Susa a regnava la costernassion.

Nòte

1 O “a l'ha dàit na promossion”.

2 Sossì a indica coma Aman a sia ligà a Amalech, rè dj'Amalechìta, ij pì gran nemis dj'Ebreo, ch'a l'ero stàit combatù da Saul (Esod 17:8-16; Deuteronòmi 25:17-19; 1 Samuel 14:47-15-35).

3 A-i é gnente ant la lej dij Giudé ch'a 'mpedìssa 'd prosternesse dëdnans a rè e a d'àutre personalità. Aman e Mardoché a rapresento doi nassion nemise (Israel e sò nemich Amalech, na nassion maledìja da Dé). Che Mardoché as arfusa 'd prosternesse dëdnans a so nemis ereditari përché chiel, Mardoché, “a l'era un Giudé” as peul capìlo (v. 4). Parèj la passion esagerà d'Aman ëd dëstrue l'antrega nassion d'Israel për motiv dl'insolensa 'd Mardoché a l'é spiegà (v. 6).

4 Tiré a sòrt (për vëdde col ch'a fussa 'l moment pì bon për prinsipié la persecussion dij Giudé) a l'era na pràtica antica (1 Samuel 14:41-42; Proverbi 16:33). La forma plural ëd Pur, visadì Purim a l'é 'l nòm dla selebrassion ch'arciama a la ment la mòrt d'Aman, nemis ëd tùit ij Giudé (9:23-32).

5 Aman a “onz le roe” dël rè con un sostansion bon-aman, ch'a l'é stàit calcolà esse quasi 2/3 dle intrade dël regn ëd Persia sota rè Dario.

6 N'àutra rispòsta instintiva dël rè ch'a dava 'l përmess a Aman ëd emané d'edit real (cfr. Genesi 41:42).

7 Cost lengage elaborà e figurà (ij verb mùltip dl'edit: “dëstruve, massé e anienté” a dà l'ilustrassion ëd com a fussa sensa sens cost edit e a arleva 'l perìcol estrem ëd dzurvive dël pòpol ëd Dé.

8 Da comparesse con l'arfud dij Giudé 'd fé l'istess con ij sò nemis (9:10,15-16).

https://lumina.bible.org/bible/Esther+3

À à È è É é Ì ì Ò ò Ó ó Ù ù Ë ë