Geremìa

9

¹(8:23)^[1] I vorìa tant che mia testa a fussa ‘n poss pien d’eva e che ij mè euj a fusso na sorgiss pien-a ‘d lerme! S’a lo fusso, mi i podrìa pioré dì e neuit për ij fieuj ‘d mè pòpol ch’a son ëstàit massà. ²(9:1) I volerìa trové ant ël desert n’obergi pr’ ij viandant anté ch’i podèissa passé la neuit coma ‘n viagiator ëstrach. Antlora, a la fin, i podrìa chité mia gent e slontaneme da lor, përchè a l’é na gent adùltera, na congregassion ëd traditor ëd Dé.

Nosgnor a peul fé gnent’àutr che castighé sò pòpol

³Nosgnor a dis: “La lenga dë sta gent a l’é tanme n’arch tendù ch’a tira: lor a tiro ‘d busiardarie! Da quand ch’a son dventà padron dë sto pais a passo da ‘n mal a l’àutr e a më scoto pa^[2]. ⁴Tuti a l’han da guardesse fin-a dij sò amis: as peul pì nen fidesse^[3] gnanca dël frel. Minca un ëd lor a serca mach la manera d’angabiolé sò pròssim e tùit ij sò amis a spantieran ëd busiardarìe a sò rësguard. ⁵N'amis a angana l'àutr e gnun a dis la vrità. A l'han costumasse la lenga a dì ëd busiardarìe. A fan ëd tòrt e a veulo pa pentiss-ne. ⁶A fan na vessassion dòp l'àutra, n'angann dzora n'àutr^[4]. A s'arfudo ëd deme da ment - i lo diso mi, ël Signor”.

⁷A càusa ‘d lòn, ël Signor dl’univers a dis sossì: “Vardé, mi i-j purificherai ant ël griseul e i-j butrai a la preuva. La gramissia^[5] 'd mia gent a l'ha pa dame d'àutre alternative. Còs d'àutr podria-ne mai fé? ⁸Soe lenghe a son parèj ëd flece 'd mòrt^[6]. A diso sèmpe 'd busiarderìe. Da soa boca a rivo paròle d'amicissia, ma drinta 'd lor a penso mach a la manera d'angabioleje. ⁹Mi i-j castieraj sicura për avèj fàit tut lòn!”, a dis ël Signor. “E i-j portrai la retribussion ch’a mérita na nassion parìa!”.

Plenta për na tèra desolà

¹⁰I disìa: “I piorerai e farai deul për le vàude an sle montagne, na fosca canson da mòrt i canterai për ij pasturagi dël desert, përchè a son brusà, pì gnun a-i passa, nì as sent ël breugé dël cabial. Fin-a j'osèj ant ël cel e le bes-ce servaje dij camp a son ëscapà për andesne da leugn.

¹¹Nosgnor a disìa: “I farai ëd Gerusalem un baron ëd drocheri. Ij siacaj a l'avran soa sosta ambelelì. Le sità 'd Giuda a saran mach pì na desolassion, ëd manera che mi i farai che gnun a-i peussa vìve”.

¹²I disìa: “Chi é-lo tant savant da capì përchè sòn a l'é ancapità? Chi ch’a l'ha na paròla dël Signor che a peussa spieghé tut lòn? Për che motiv ël pais a l'é vastà? Përchè tut a l'è brusà com ant un desert, sensa che gnun a peussa passeje travers?”.

¹³Nosgnor a l’ha replicà: “Tut sòn a l'é rivà përchè costa gent a l'han arpossà mie lej, cole che mi i l'avìa daje. A l'han pa scotà mia paròla e a son pa andaje dapress. ¹⁴A l’opòst, a son andaje dapress testard a j’inclinassion ëd sò cheur ëd lor. A l’han promëttù fidelità ai dio ch’a ciamo ij Bal, ij dio che ij sò grand a l’avìo faje conòsse. ¹⁵Për lòn, ël Signor ëd l’univers, Dé d'Israel, a dis përparèj: “Vardé, i-j darai da mangé l'absent^[7] dij patiment e i-j farai bèive l'eva anvelenà dël giudissi. ¹⁶i-j sbardlerai an mes a ‘d gent che nì lor, nì ij sò cè, gnanca a savìo ch’a-i ero. I manderai contra d’ lor la spa ‘d gent forëstera fin-a ch’a l'àbio sterminaje”.

¹⁷Ël Signor im ciamava për feje savèj al pòpol: “Pijé bin nòta ‘d lòn ch’i diso. Mandé a ciamé le fomne ch'a fan la plenta pr’ ij mòrt! Pijene an tra le pì vajante!”. ¹⁸Mi i disìa: “Fé ch’a rivo an pressa e ch'a ‘nton-o na plenta da mòrt dzora 'd nojàutri. Che loràutre a canto fin-a che le lerme a dësboco dai nòstri euj e che 'l pior a scora da nòstre parpèile. ¹⁹Përchè la vos dle complente as sentira bin tòst da Sion. A dirà: ‘Coma ch’i soma ruinà! I soma stàit dël tut dzonorà! Përchè ‘d nòstre ca a l’han fane mach ëd ruin-e, i l’oma da chité ‘l pais!”.

²⁰I disìa: “Vojàutre fomne ch’a piore, scoté, donca, lòn ch’a dis Nosgnor. Doverté bin vòstre orije për sente le paròle ‘d soa boca. Mostré a vòstre fije vòstra plenta pr’ ij mòrt^[8], e minca un-a ‘d vojàutre ch’a la mostra ‘dcò a soe vzin-e ‘d ca. ²¹La mòrt a l'é intrà për nòstre fnestre. A l'é portasse andrinta a nòstre ca^[9]. A l’ha arlevà via le masnà ch’a gieugo për le stra e ij giovo ch’as ancontro ant le piasse dla sità. ²²Dì a vòstre fije e vzin-e ‘d ca: ‘Përparèj a dis Nosgnor: ‘Le caròpe^[10] dla gent a son sbardlà parèj dë liam slargà an campagna, coma gerbe darera dël siador, che gnun a cheuj”.

Conòsse Nosgnor

²³Ël Signor a dis: “Che 'l savi a vada pa a esalté soa saviëssa, nì ël fòrt a vanté soa potensa; ch’a blaga nen ël rich sò boneur. ²⁴Pitòst, col che a veul gloriesse che as vanta 'd sòn: d'avèj ëd sust e 'd conòsse mi, përchè mi i son ël Signor, ch'i pràtico misericòrdia con dirit e giustissia an sla tèra e ch’i veulo che tuti a faso ‘dcò parèj^[11]. I lo diso mi, ël Signor.

²⁵Nosgnor a dis: “Vardé, a vniran di, andova che i castijerai tùit ij sirconcis mach ant la carn: ²⁶Visadì, i castijerai j’Egissian, ij Giudé, j'Amonita e ij Moabita, ansem a tuta la gent dël desert ch’as taja ij cavèj an sël poss dle témpie, përchè tute coste nassion, ansem a tuta la ca d'Israel a son nen sirconcis ant ël cheur.

Nòte

1. A parte da 9:1, la numerassion dij vers fin-a a 9:26 ‘d nòstra Biblia a l’é diversa da cola dël test ebràich (BHS), con 9:1 NET = 8:23 HT, 9:2 NET = 9:1 HT, 9:3 NET = 9:2 HT, etc., për tut 9:26 NET = 9:25 HT. A parte da 10:1 la numerassion a l’é torna coma cola dla Bibia ebràica.

2. Opura: "im arconòsso pa"; ebràich: "t'am conòsse pa". Ma 'l ''savèj'' ant ël pensé ebràich sovens a angagia motobin ëd pì dla conossensa inteletual: àmplica 'dcò n'angagi emotiv e volontari. Për יָדַע (iada') che a veul dì "arconòsse" vëdde 1 Crònache 28: 9; Isaia 29:21; Osea 2:20; Proverbi 3:6. Costa paròla as treuva 'dcò ant ij test antich dij tratà orientaj, andova che l'ideja d'un rè vassal che arconòss la sovranità d'un rè na vira pì grand (confronta H. Huffmon, "L'ësfond dël tratà ebràich iada").

3. Miraco, a-i é un calambor ëd paròle antensional e l'alusion ambelessì a Génesi (Genesi) 27:36 e 'l gieu ëd paròle a l'é an sël nòm ëd Jacob. Ël test ambelessì a dis עָקוֹב יַעְקֹב ('aqob ia'qob) : Giacòb a l'ha sopiantame.

4. Na letura alternativa për ij vërsèt 4d-5b a l'é: "As frusto an fasend dël mal”. Geremia, ti 't vive an mes ëd përson-e che ambreujo. A s'arfiudo, an trompàndze, d'arconòsme. Ël TM a les a la létera: "fasend tòrt a s'ëstraco da soj. It ses stà drinta a l'angann; ant l'angann a s'arfiudo ëd conòsme "(הַעֲוֵה נִלְאוּ: שִׁבְתְּךָ בְּתוֹךְ מִרְמָה בְּמִרְמָה מֵאֲנוּ דַעַת-אוֹתִי). La version greca a dis a la létera: "a fan dël mal e a chito pa 'd vireie d'antorn. Strossinagi për strossinagi e angann për angann. A veulo pa arconòsme. Crasament an sël crasament.

5. Ebràich: "Për vàire d'àutr i dovrìa afronté për motiv ëd la gramissia dla fija 'd mia gent.". Ël TM a l'ha pa la paròla "gramissia". La paròla, contut, a ven lesùa ant la version greca. La paròla "gramissia" (רַעַת, ra'at) a l'é stàita chità anans dle paròle "mia cara gent" (בַּת-עַמִּי, bat-'ammi). La nuansa causal ch'a l'è normal për מִפְּנֵי (mippne) a l'ha pa sens sensa na paròla parìa, e la combinassion ëd רַעַת מִפְּנֵי (mippne ra'at) as verìfica an Geremia 7:12, e un-a ch'a-jë smija motobin an Geremia 26:3.

6. Costa letura a séghita le consonant masorétiche (ël Chethib, un partissipi ativ ëd Qal da שָׁחַט, shacat). Ij masoreta a l'avìo pì car lese "na flecia molà" (ël Qere, un partissipi passiv ëd Qal dla midema rèis o omònim, che a veul dì "martlinà, batù"). Ël significà precis dla paròla a fà pa vàire diferensa a lòn che a veul dì la midema metàfora.

7. O “d’erbe amère”.

8. A l'é na frisa difìcil d'espliché dël përchè la partìcola ebràica כִּי (chi) a vada ambelessì. A podrìa esse costa la rason ëd vëdde come antroduve 'l contnù ëd lòn che coj che a ciamo ''fomne an deul'' a veulo dì. An cost cas, Geremia as caria dla responsabilità, përchè rapresentant dël pòpol.

9. O “palass fortificà”.

10. Opura: '' ij cadàver dle përson-e a stan slongà dësperdù...A stan cogià perdù… ma a son pa stàit ambaronà. Nosgnor a l'ha dime 'd dive sossì''. Opura: '' Përchè la mòrt a monterà… A intrerà… A porterà via… coj che a s'ambaron-o ant le piasse dla sità. Antlora, dije a vòstre fije e a vòst pròssim: Nosgnor a veul che vojàutri i dise: Ij còrp dij mòrt a son spatarà ... A son sbardlà ... gnun a l'è andàit a pijeje''.

11. O “mia compiasensa a l'é an sòn”.