Provèrbi

17

¹Mej un crocion ëd pan arsetà mangià ant na ca andoa ch’a j’é la pas, che vive ant na ca andoa ch’as mangia bin ma ch’a l’é pien-a ‘d ruse.

²Un servitor savi a comandera al fieul fòl^[2] ëd sò padron e a l’avrà part a l’ardità ‘d chiel.

³Ël griseul^[3] a serv për l'argent, la fornasa për l'òr, ma col che a preuva^[4] ij cheur a l'é Nosgnor.

⁴Ël malegn^[5] a-j dà da ment a na lenga maléfica, col ch'ambreuja a scota^[6] le maldicense^[7].

⁵Chi ch’a sbéfia ij póver a ofend^[8] col che a l'ha creaje; chi ch’as arlegra për la dësgrassia dj'àutri a sarà castià.

⁶Ij novod a son la coron-a^[9] dij vej; e la glòria dij fieuj a son sò pare e mare.

⁷A conven pa che n’òm sensa sust^[10] a deuvra 'd bele paròle^[11], e men che meno che ‘d galantòm^[12] a diso ‘d faussarìe.

⁸Le bustarele a son parèj d’anciarm për ël corutor: a riess sèmpe ant ij sò propòsit^[13].

⁹Col che a dësmentia n'ofèisa as fà d'amis^[14] ma ch’a la tira sèmper fòra a ruin-a na bon-a relassion.

¹⁰A na përson-a giudissiosa a fà pì 'mpression^[15] un rimpròcc che sent ësgiaflon al fòl.

¹¹L'òm malegn a serca nen d'àutr che l'arvira^[16], ma contra 'd chiel a sarà mandà ‘n mëssagé^[17] sensa pietà.

¹²A l'é mej rëscontré^[18] n'orsa ch'a l'àbio portaje via ij cit, pitòst^[19] che trové un fòl ch'a chërda a soe matan-e.

¹³Col che a rend^[20] mal për ël bin a lasrà^[21] sempe 'l maleur antëcà.

¹⁴Prinsipié na rusa a l'é parèj ëd doverté na ciusa; anans che as esàspera, strompla!

¹⁵Giustifichè 'l colpèivol e condané un nossent^[22] a l’é n’abominassion për Nosgnor.

¹⁶A lòn che a veno a taj ij sòld an man al fòl? Miraco a caté la saviëssa s'a l'ha pa 'd sust?

¹⁷N'amis at veul sempe bin, a l'é nà për ess-te frél ant la dësgrassia.

¹⁸A l'é sensa sust l'òm che a smon gagi^[23] e as fà garant dël prim ëvnù.

¹⁹Col che a l'ha car le ruse a l'ha 'dcò a car ël pecà, chi a buta ‘n pé ‘d mur àut a ‘nvita soa ruin-a.

²⁰Un cheur gram a trovrà mai ël boneur, na lenga antorzùa a rëscontrà 'l maleur.

²¹Chi a génera un fòl^[24] a l'avrà ‘d sagrin; a peul pa esse content ël pare d'un torolo.

²²Un cheur gioios a l'é meisin-a për ël còrp^[25], në spìrit dëscoragià a fà sëcché j'òss.

²³La canaja agradiss ëd cadò stërmà da sota 'l mantel, për fé cangié^[26] ‘l cors ëd la giustissia.

²⁴La saviëssa a lus an facia^[27] dl'òm prudent, ma j'euj dël fòl a beico da sì e da là.

²⁵Un fieul sensa sust a l'é ghignon për ël pare e 'n sagrin për la mare che a l'ha butalo al mond.

²⁶A va pa bin feje dël mal^[28] a col che a l'ha rason, ma pes ancora a l'é frapé^[29] l'onest contra 'd giustissia.

²⁶Col ch’a l’é savi përdabon a parla pòch^[30], e chi a sà resté calm a mostra ch’a l’ha sust.

²⁷Bele 'l fòl, se a stà ciuto, a smija savi e se a ten la boca sarà, a passa për n'anteligent pien ëd dësserniment.

Nòte

1. ↑l nòm כּוּר (cur) a descriv un “recipient ëd fusion”.

2. La forma מֵבִישׁ (mevish) a l'é un partissipi e as podrìa 'dcò voltesse con fieul בֵּן (ben) dësgrassià, degéner, ch'a dà onta.

3. Ël sostantiv מַצְרֵף (matsref) as podrìa 'dcò traslesse con “leu o utiss ëd purificassion.”

4. A l'è un partissipi: בֹּחֵן (bochen, “testà”).

5. Ël partissipi מֵרַע (meraʿ) a mostra un che a fà o a l'é an camin ëd fé dël mal.

6. Ël verb מֵזִין (mezin) a podrìa esse un partissipi ch'a riva da זון (zwn) e për lòn as podrìa lese: a nuriss.

7. Ebr. “ij làver busiard”.

8. La paròla ebràica voltà: “ansult” (חֵרֵף, cheref) a podrìa ëdcò esse traslà: a rimpròcia, a fà le svergne, da “rimprocé, svergné.”

9. Ël sostantiv תִּפְאָרָת (tifʾarat) a veul dì “blëssa; glòria” (valadì na sefirà: n'emanassion, n'atribù ëd Dé, n'epifanìa). La Coron-a ''Chéter'' a trassend ij mond.

10. Ëdcò “fòl”: נָבָל (naval).

11. O “un lengagi sofìstich”. Ëdcò arogant: יֶתֶר (ieter)

12. O “dij prinsi”.

13. O “Ël carisma a l'é parèj ëd na perla pressiosa për col che a në dispon, ch'a l'ha: daspërtut andova ch'as vira, a riva a capì”. Ebràich: ‏אֶֽבֶן־חֵ֣ן (eben-chen) “pera 'd favor:” pera ëd mascarìa, ëd gran pressi, “pera màgica.” Nopà ël termo שֹׁחַד (shocad, “present”) a podrìa 'dcò esse traslà con “un don.”

14. Ël partissipi מְבַקֵּשׁ (mvaqqesh) a podrìa 'dcò esse sercà, da “sërché.”

15. Ebràich “andé pì an profondità:” נָחֵת (nachet) “andé giù; calé;” con la preposission ב (bet) a veul dì “calé drinta.''

16. Jë stanta a rendo: ἀντιλογίας (antilogias, “rusa, contèisa”); l'original ebràich a podrìa rivé da מְרִי (mir): arvira.

17. O “n'àngel”.

18. Ebràich “Lassé che n'òm ancontra”As podrìa 'dcò lese: “a l'é pì sicur rëscontré.” L'anfinì assolù a l'é פָּגוֹשׁ (pagosh, “rëscontré”) con fonsion ëd comand o avis.

19. Lë scond emistìchi ancamin-a con וְאַל (vʾal), “e nen.”

20. La sentensa ancamin-a con מֵשִׁיב (meshiv, “col ch'a paga”).

21. Ël verb מוּשׁ (mush) a veul dì “partì; bogesse”.

22. Ebràich: “col ch'a giustìfica 'l pervers a condana 'l giust:'' מַצְדִּיק (matsdiq, fé giust) e מַרְשִׁיעַ (marshia, fé gram, condané).

23. Ël partissipi עֹרֵב (ʿorev) a riva da עֲרֻבָּה (ʿarubbah), “col che a fà promësse 'd garansìa,'' a presta e ampërmùa.

24. Ambelessi l'ebràich כְּסִיל (csil) e נָבָל (naval) a son sinònim dë stùpid, fòl, sensa sust, torolo.

25. Ël vocàbol גֵּהָ֑ה“cura, meisin-a, guarison” a l'é n'hapax legomenon, visadì a sauta fòra mach ambelessì; a-i é chi a sugeriss l'Arab jihatu (“moro, facia”) opura as peul gionté גְּוִיָּה (gvijiah, “còrp”) parèj dël Siriach.

26. La forma לְהַטּוֹת (lhattot) a l'é anfinitiva ëd נָטָה (natah), a veul dì “a arpossa,” e “a përvertiss”.

27. Ël vërsèt ancamin-a con אֶת־פְּנֵי מֵבִין (ʾet pne mevin), “anans dël disserniment” o “an fàcia (ël moro) dël disserniment”.

28. Ël verb עָנַשׁ (ʿanash), ambelessì a l'é construì a l'anfinì, a vorerìa dì a la létera “multé, punì”.

29. Construssion anfinitiva da נָכָה (nacah, “colpì, bate”).

30. Ël partissipi חוֹשֵׂךְ (cosech) a veul dì “astenù, tnù sota contròl”.