1 Rè

18

Elìa al Mont Carmel

¹A l’é passaje motobin ëd temp e, durant ël ters ann ëd la suitin-a, Nosgnor a l’ha fàit conòsse a Elìa soa paròla. A l’ha dije: “Va danans a Acab e faje savèj che bin tòst i mandrai torna la pieuva”. ²Parèj Elia a l’ha fajlo savèj a Acab.

Antramentre, la famin-a a l’era dventà motobin greva ant la Samarìa. ³Antlora Acab a l’ha fàit ciamé Obadìa, ël meinagé dël palass real. Obadìa a l’era motobin fedel a Nosgnor. ⁴Na vòta, quand che Iesebel a l’avìa serca ‘d fé massé tùit ij profeta ‘d Nosgnor, Obadìa a n’avìa stërmaje sent ëd lor an doe balme, sinquanta e sinquanta, e a l’avìa rimediaje da mangé e da bèive. ⁵Acab, donca a l’ha dije a Obadìa: “I l’oma da andé a ispessioné minca sorgiss e minca val ant ël pais për vëdde s’i podoma pro trové d’erba për salvé almanch quaidun dij mè cavaj e muj”. ⁶Parèj a son dividusse ‘l teritòri: Acab a l’é andàit daspërchiel da na banda, e Obadìa da l’àutra.

⁷Damentre che Obadìa a l’era për la strà ch’a l’avìa da andè, a l’improvista a l’ha vëddù Elìa ch’a vnisìa anvers a chiel. Obadìa a l’ha arconnossulo sùbit e a l’é prosternasse con la front fin-a a tèra dëdnans a chiel. A l’ha dije: “È-lo pròpi ti, mè signor Elìa?”. ⁸Elìa a l’ha rësponduje: “Éh, a l’é pròpi mi. Va a dì a tò signor che Elìa a l’é sì”.

⁹Obadìa a l’ha replicà: “Che pecà l’hai-ne mai fàit ch’it veule che mi i vada drit a la mòrt për man ëd Acab? ¹⁰Chërdme, Nosgnor a l’é mè testimoni, ch’a-i é gnun pòpol o nassion anté che Acab a l’abia pa mandà quaidun për serchete. E quand ch’a-j disìo: “Elìa a l’é nen sì”, Acab a pretendìa che ‘l rè ‘d cola nassion a fèissa ‘n giurament ch’a l’era pròpi parèj. ¹¹Adess it më dise: ‘Va a dì a tò signor che Elìa a l’é sì’? ¹²A la minuta che mi im n’andrai, lë Spirit ëd Nosgnor at portrà vìa chi sa dova. E peui, quand ch’a riva Acab e ch’at trova nen, a l’é mi ch’a massrà! Pura, i son ëstàit un sërvent fedel ëd Nosgnor për tuta mia vita. ¹³É-lo che gnun a l’ha fate savèj, mè signor, che Iesebel a sercava ‘d fé massé tùit ij profeta ‘d Nosgnor? I l’hai ‘d përson-a fane stërmé sent ëd lor an doe balme, sinquanta e sinquanta, e i l’hai rimediaje da mangé e da bèive. ¹⁴E adess it më dise: ‘Va a dì a tò signor che Elìa a l’é sì’? S’i lo faso, a l’é sicur che Acab am massrà!”. ¹⁵Elia, contut, a l’ha fortì: “Për la vita ‘d Nosgnor, Dé dl’univers, ch’i servo, i giuro che pròpi ancheuj i starai dëdnans d’Acab.

¹⁷Antlora Obadìa a l’é andàit a dì a Acab che Elìa a l’era rivà, e Acab a l’é andàit a trové Elìa. 18:17 Quand che Acab a l’ha vëddù Elia, a l’ha sclamà: “Antlora it ses pròpi ti, col ch’a pòrta la disgrassia a Israel!”. ¹⁸Elìa a-j réplica: “A l’é nen mi col ch’a pòrta la disgrassia a Israel, ma a l’é ti e toa famija, ch’i l’eve bandonà ij comandament ëd Nosgnor pr’ andé dapress ai Bal. ¹⁹Ora ciama ansema tut Israel e ch’a m’argionza al Mont Carmel. Faje ven-e ‘dcò ij quatsent e sinquanta profeta ‘d Bal e ij quat-sent profeta dij bòsch sacrà, coj che Iesebel a mantniss”.

²⁰Antlora Acab a l’ha fàit rivé al Mont Carmel tuti j’israelita ansem a coj profeta-lì. ²¹Peui Elìa a l’é butasse an bela vista dëdnans a tut ël pòpol e a l’ha dije: “Fin-a a quand é-lo che vojàutri i fareve ‘n tiramòla ch’a finiss pì nen^[1]? S’a l’é Nosgnor ch’a l’é Dé, seguité Nosgnor, ma s’a l’é Bal seguité Bal! Pijé na decision!”. Contut, ël pòpol a-j dasìa gnun-a rispòsta.

²²Antlora Elìa a l’ha dije: “Mi i son l’ùnich profeta ‘d Nosgnor ch’a l’é restaje, damentre che ij profeta ‘d Bal a son quat-sent e sinquanta. ²³Ch’as pòrto doi tòr^[2]: ij profeta ‘d Bal a peudo serne col ch’a veulo. Ch’a lo faso a tòch e ch’a lo buto an s​ël bòsch dl’autar, ma sensa deje feu. ²⁴Peui ch’a invòco ‘l nòm ëd sò dé ‘’d lor e mi i invocrai ël nòm ëd Nosgnor. Ël dé ch’a rëspondrà an dasend feu al bòsch a l’é ‘l dé ver, genit”. Tut ël pòpol a l’ha rësponduje: “I soma d’acòrdi!”. ²⁵Antlora Elìa a l’ha dije ai profeta ‘d Bal: “Andé vojàutri për prim përchè i seve tanti. Serne un dij tòr, prontelo e anvoché ‘l nòm ëd vòst dé. Contut, deje nen feu al bòsch”. ²⁶¹Parèj a l’han prontà un dij tòr e a l’han butalo an sl’autar. Peuj a son butasse a invoché ‘l nòm ëd Bal da la matin fin-a a mesdì. A crijavo: “Bal, rëspòndne!”, ma a l’é vnuje gnun-a rispòsta. Peuj a son butasse a dansé an sautand dantorn a l’autar ch’a l’avìo fàit.

²⁷Apopré a mesdì Elìa a l’ha comensà a sbefieje. A-j disìa: “Crijé pì fòrt! Bal a l’é ‘n dé, nen vera? A peul desse che chiel a sia ciapà dai sò pensé e av fasa nen cas, o ch’a l’abia da fé an quaj d’àutr pòst. A peul desse ch’a sia an viagi, o ch’a deurma e ch’a l’abia da manca d’esse dësvijà!”. ²⁸Antlora a son butasse a crijé ancora pì fòrt e, conforma a soe costume, a son butasse a tajesse con ëd cotel e dë spa fin-a ch’ ël sangh a na seurtiva fòra. ²⁹Passà ch’a l’era mesdì, a son entra an un deliri profetich fin-a al temp dël sacrifissi dla sèira, ma ancora a l’é venuje gnun son, gnun-a rispòsta, gnente!

³⁰Antlora Elìa a l’ha dit a tut ël pòpol: “Venme davzin”. Tuti a-j son vnuje davzin e Elìa a l’ha turna butà an pé l’autar ëd Nosgnor ch’a l’era stàit dësblà. ³¹A l’ha ciapà dódes pere për rapresenté le dódes tribù d’Israel, ³²e a l’ha dovrà cole pere për arfé l’autar dedicà al nòm ëd Nosgnor. Peuj a l’ha scavà ‘n fòss tut d’antorn a l’autar ca fussa pro për conten-e na quindzen-a ‘d liter ëd smens. ³³A l’ha ambaronà ‘d bosch an sl’autar. tajà a tòch ël tòr e a l’ha butaje an sël bòsch. Peuj a l’ha dit: “Ampinì d’eva quat gross tupin e versé l’eva dzora la vitima dl’olocàust e dzora ‘l bòsch”. ³⁴Apress ch’a l’avìo falo, Elìa a l’ha dit: “Fé torna l’istess!” e a l’han falo torna. A l’ha dije ancora: “Felo për la tersa vira!”, e a l’han falo për la tersa vira. ³⁵L’eva a corìa tut d’antorn l’autar e fin-a a ampiniva ‘l fòss.

³⁶Rivà ch’a l’era l’ora sòlita për smon-e ‘l sacrifissi dla sèira, ël profeta Elìa a l’é avzinasse a l’autar e a l’ha pregà parèj: “Nosgnor! Dé d’Abraham, d’Isàch e ‘d Giacòb! Dà la preuva ancheuj che ti it ses Dé an Israel e che mi i son tò sërvent. Dà la preuva che mi i l’hai fàit tut sossì për tò ordin. ³⁷Rëspondme, Nosgnor, rëspondme, përchè sto pòpol a sia përsuas che ti, Nosgnor, it ses Dé e ch’ it l’has fàit artornè a ti ël cheur ëd lor”.

³⁸Tut sùbit a l’é calà giù da part ëd Nosgnor un feu ch’a l’ha consumà la vìtima dl’olocàust, le pere e la póer. A l’ha fin-a sëccà l’eva ch’a j’era ant ël fòss! ³⁹E quand tut ël pòpol a l’ha vëddù lòn, a l’é prosternasse con la front fin-a a tèra e a l’ha crijà: “Nosgnor a l’é Dé! Nosgnor a l’é Dé!”.

⁴⁰Peuj Elìa a l’a comandà: “Ciapé tùit ij profeta ‘d Bal! Fene scapé gnanca un!”. Parèj ël pòpol a l’han ciapaje e Elìa a l’ha portaje giù a la rivera Chison e a l’ha masaje tuti!

Elìa a prega për la pieuva

⁴¹Apress ëd lòn Elìa a l’ha dije a Acab: “Va a pijete quajcòsa da mamgé e da bèive, përchè i sento l’armor d’un orissi ch’a l’é an camin a rivé”. ⁴²Parèj Acab a l’é andàit a mangé e a bèive. Ma Elìa a l’é montà fin-a a la sima dël Mont Carmel e a l’é prosternasse a tèra con la facia an tra ij ginoj. ⁴³Peuj a l’ha dije a sò sërvent: “Va e guarda anvers al mar”. Ël sërvent a l’é andaje, a l’é artornà da Elìa e a l’ha dije: “I l’hai vëddù gnente”. Për set vire Elìa a l’ha dije d’andé e vardé. ⁴⁴A la fin ch’a l’era la vira ch’a fà set, sò sërvent a l’ha dije: “I l’hai vëddù na nivola pcita coma ‘n pugn d’un òm, e ch’as levava dal mar”. Antlora Elìa a l’ha crijà: “Va an pressa da Acab e dije ch’a monta an sò cher e ch’a torna a ca. S’ i të ‘n vas nen an pressa, la pieuva a podrìa fete fërmé!”.

⁴⁵Bin tòst ël cél a l’é fasse scur ëd le nivole che ‘l vent a le portava e a l’é vnuje un grand orissi, e Acab a l’é partiss-ne an pressa për Jizreel. ⁴⁶Antlora Nosgnor^[3] a l’ha daje a Elia na gran fòrsa. A l’é ligasse ‘l càmus ant la sintura e a l’é corù anans a d’Acab fin-a a l’intrada ‘d Jizreel.

Nòte

1. O “i marcereve sopiand ora da na banda e ora da l’àutra”.

2. O “vitej”.

3. O “la man ëd Nosgnor”.