Mycoplasma Pneumonia

Mycoplasma pneumoniae
- เชื้อเป็นแบคทีเรียขนาดเล็กที่สุด มีขนาดประมาณ 0.2–1.0 ไมโครเมตร
- รูปร่าง Pleomorphic
- เชื้อสร้างสารพิษชื่อ Community Acquired Respiratory Distress Syndrome (CARDS) ทำให้เชื้อเกาะอยู่ในระบบทางเดินหายใจและก่อโรคได้
- ส่วนใหญ่ทำให้เกิด URI บางส่วนเกิด Pneumonia(10%)

Mycoplasma
เป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่สุดที่สามารถอยู่รอดได้ในธรรมชาติโดยลำพัง
มีไมโคพลาสมา มากกว่า 120 ชนิด
แต่มีเพียง 13 ชนิดเท่านั้นที่แยกได้จากมนุษย์
มีเพียง 4 ชนิดเท่านั้นที่ทราบว่าก่อให้เกิดโรคในมนุษย์
M. pneumoniae  เป็นเชื้อก่อโรคที่พบได้บ่อยที่สุดในมนุษย์
มีลักษณะเป็นแท่งสั้นๆ ไม่มีผนังเซลล์ ดังนั้นจึงมองไม่เห็นเมื่อย้อมด้วยแกรมสเตน 

ทำให้เกิดโรค
ทางเดินหายใจ :  Bronchitis, Pneumonia
นอกทางเดินหายใจ : Myocarditis, encephalitis, arthritis etc

พยาธิวิทยา
แอนติบอดีที่สร้างขึ้นต่อต้าน M. pneumoniae อาจทำหน้าที่เป็นออโตแอนติบอดี
เนื่องจากมีปฏิกิริยาข้ามกับเซลล์สมองและเซลล์เม็ดเลือดแดงของมนุษย์ กลไกการเกิดโรคของ M. pneumoniae รวมถึงการกระตุ้นไซโตไคน์ที่ก่อให้เกิดการอักเสบ 

การระบาด
อายุที่พบบ่อย
-เด็กวัยเรียน กับ ผู้ใหญ่
- Community- Acquired Pneumonia, CAP ในเด็กไทย 2-15 Y
พบโรคนี้ 14.3%
ติดเชื้อนี้แล้ว 10% เกิด ปอดอักเสบ
ปอดอักเสบ CAP พบโรคนี้ 14%
-เด็กเล็กพบได้น้อย
ระยะฟักตัว
2-3 สัปดาห์ ส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการ
ช่วงระบาด
- ตลอดทั้งปี
การระบาดของเชื้อ
ไมโคพลาสมาเกิดขึ้นในทหารเกณฑ์ โรงพยาบาล บ้านพักคนชรา และสถานดูแลระยะยาวอื่นๆ 

การติดต่อ
- AIrborne และ droplet transmission น้ำลาย ไอ จาม พูดคุยระยะไกล้ชิด 

clinical presentation
โรคจะเริ่มค่อยเป็นค่อยไป
-ผู้ป่วยอาจเริ่มแรกบ่นว่าปวดหัว อ่อนเพลีย และมีไข้ต่ำ อาการไอเรื้อรังมักเป็นอาการทางระบบทางเดินหายใจที่เด่นชัดที่สุด
-อาการเจ็บหน้าอกจากการไอเป็นเรื่องปกติ
-อาจมีอาการหายใจมีเสียงหวีดร่วมด้วย
อาการทางระบบทางเดินหายใจอื่นๆ
ได้แก่ เจ็บคอ น้ำมูกไหล และปวดหู
ภาวะน้ำในช่องเยื่อหุ้มปอดเกิดขึ้นในผู้ป่วย 15% ถึง 20% ที่เป็นโรคปอดบวม
และอาจเป็นตัวบ่งชี้ถึงอัตราการป่วยและอัตราการเสียชีวิตที่เพิ่มขึ้น
กรณีส่วนใหญ่ของโรคปอดบวมนั้นไม่รุนแรงและหายได้เอง
อย่างไรก็ตาม อาจมีอาการรุนแรงเฉียบพลันเกิดขึ้นได้
อาการนอกระบบทางเดินหายใจอาจช่วยในการวินิจฉัยได้
-รวมถึงภาวะเม็ดเลือดแดงแตก
-ผื่นขึ้นตามผิวหนัง ปวดข้อ
-อาการทางระบบทางเดินอาหาร และโรคหัวใจ
อาการเหล่านี้เกิดขึ้นในผู้ป่วยน้อยกว่า 5% ถึง 10%
-ภาวะเม็ดเลือดแดงแตกเกิดจากแอนติบอดี IgM ที่ทำให้เกิดปฏิกิริยาการจับกลุ่มของเม็ดเลือดแดงในอุณหภูมิต่ำ
-อาการที่เกี่ยวข้องกับหัวใจ ได้แก่ ความผิดปกติของการนำไฟฟ้าในคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ภาวะหัวใจล้มเหลว และอาการเจ็บหน้าอก

ผลการตรวจร่างกาย
มักไม่ชัดเจน การฟังเสียงปอดอาจปกติแม้ว่าจะมีภาวะปอดอักเสบก็ตาม อาจพบเสียงครืดคราดและเสียงหวีดเล็กน้อยในระยะหลังของโรค อาจพบอาการเจ็บบริเวณโพรงจมูกและรอยแดงเล็กน้อยบริเวณคอหอยส่วนหลังได้จากการตรวจร่างกาย นอกจากนี้ยังอาจพบผื่นแดงเป็นจุดๆ หรือตุ่มน้ำเล็กน้อย ในบางกรณีอาจพบเยื่อแก้วหูอักเสบชนิดมีตุ่มน้ำหรือตุ่มพองได้

อาการและอาการแสดง
-ไอ อ่อนเพลีย มีไข้ ปวดศีรษะ เจ็บคอ ปวดเมื่อยตามร่างกาย หายใจเร็ว บางรายอาจเกิด
-ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ สมองอักเสบ ปอดอักเสบชนิดรุนแรง หรือ มีภาวะเม็ด เลือดแดงแตก เป็นต้น
-เด็กเล็ก : มักไม่แสดงอาการ หรือ น้ำมูก เจ็บคอ หูอักเสบ กล่องเสียง หลอดลม ปอดอักสบได้
-เด็กโต วัยรุ่น :  อาการไข้ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เจ็บคอ ปวดกระบอกตา ปวดศีรษะ อาการจะคล้ายคลึงกับการติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ หรือไวรัสอื่น ๆ  
10% เด็กโตที่ติดเชื้อ M. pneumoniae จะเกิดปอดอักเสบตามมา
10% จะมีผื่นร่วมด้วยและมักเป็นชนิด maculopapular
-อาการอื่นที่เด่นของการติดเชื้อนี้ คืออาการนอกปอด เช่นเม็ดเลือดแดงแตก กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ สมองอักเสบ อาการทางระบบประสาทอื่นๆ และผื่นผิวหนังอักเสบที่อาจรุนแรง
-คนที่เป็นหอบหืดถ้าติดเชื้อ Mycoplasma pneumoniae จะทำให้อาการหอบหืดรุนแรงมากขึ้น 

LAB
CAB : WBC มักปกติ 

CXR : Pleural effusion, bilateral diffuse infiltration หรือ focal consolidation มักเป็นที่ lower lung , Perihilar lymphadenopathy ได้

Investigation
1. เพาะเชื้อ มันช้า และ ความไวต่ำ  ต้องเพราะแบบพิเศษ  7-21 วัน
2. ตรวจ Immunology : EIA, IFA  เช่น rapid EIA card และ Immunocard IgM test
3. PCR เร็ว ไว จำเพาะ 

การวินิจฉัย
อาการค่อยเป็นค่อยไป
ปอดบวม WBC ปกติ
อาการนอกปอด 

การรักษา
Antibiotics
- Macrolides Ex : azithromycin, erythromycin หรือ clarithromycin
กรณีดื้อยา Macrolides ให้ doxycycline or tetracycline or levofloxacin

ภาคผนวก
อาการแสดงนอกปอด

https://cimjournal.com/idv-conference/mycoplasma-
pneumoniae/
https://ddc.moph.go.th/1.pdf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430780/