Caprini score

Caprini Score คือ แบบประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (Venous Thromboembolism หรือ VTE) รวมถึงภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำส่วนลึก (DVT) นิยมใช้ในผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับการผ่าตัดหรือผู้ป่วยในโรงพยาบาล 

องค์ประกอบในการประเมิน

ข้อมูลผู้ป่วย: เช่น อายุ ประวัติส่วนตัว และโรคประจำตัวประเภทการผ่าตัด: ระยะเวลาและชนิดของการผ่าตัดปัจจัยเสี่ยงร่วม: เช่น ภาวะมะเร็ง การตั้งครรภ์ หรือการนอนติดเตียง [1]

การแปลผลคะแนนและความเสี่ยง

- Very low risk (Caprini 0)
- Low risk (Caprini 1-2)
- Moderate risk (Caprini 3-4)
- High-risk (Caprini≥5)

0 คะแนน (ความเสี่ยงต่ำมาก): ให้ขยับตัวหรือลุกเดินเร็วๆ
1–2 คะแนน (ความเสี่ยงต่ำ): เฝ้าระวังและกระตุ้นการเดิน
3–4 คะแนน (ความเสี่ยงปานกลาง): พิจารณาใช้วิธีป้องกันทางกล (เช่น เครื่องบีบ1ขา) หรือ ยาป้องกันลิ่มเลือด
5 คะแนนขึ้นไป (ความเสี่ยงสูง): แนะนำให้ใช้ยาป้องกันการเกิดลิ่มเลือดร่วมกับวิธีทางกลตามดุลพินิจของแพทย์

REF.
VTE Prophylaxis

แต่ละข้อ มีคะแนนตามแต่ละช่อง แล้วรวมคะแนนทั้งหมดมาประเมิน

การตัดสินใจ เลือกใช้วิธีการป้องกันชนิดใดขึ้นอยู่กับปัจจัยเสี่ยงในการเกิดโรคและโอกาสเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อน จากเลือดออกมากผิดปกติว่ามีมากน้อยเพียงใด
- กลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดที่มีปัจจัยเสี่ยงน้อย เช่นการผ่าตัดเล็ก การผ่าตัดเต้านม การป้องกันอาจไม่จำเป็นมากนัก เพียงแค่กระตุ้นให้ผู้ป่วยลุกขึ้นนั่ง ยืนหรือเดินเร็วที่สุดภายหลังการผ่าตัดก็ถือว่าเพียงพอ แต่ในบางประเทศอาจมีการ แนะนำให้สวมถุงน่องประคองหลอดเลือดด าได้
- กลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดที่มีปัจจัยเสี่ยงอยู่ในระดับปานกลาง เช่นการผ่าตัดทางช่องท้องหรือทรวงอก การให้ยา low dose heparin ให้ประสิทธิภาพดีพอๆกับการใช้ LMW heparin ส่วนการผ่าตัดที่มีโอกาสเสียเลือดมากเช่น การผ่าตัด สมอง การใช้เครื่องบีบน่องเป็นระยะๆ ร่วมกับการสวมถุงน่องประคองหลอดเลือดดำจะได้ผลดีกว่าการให้ยาเพียงอย่างเดียว
- กลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดที่มีปัจจัยเสี่ยงสูง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาทางศัลยกรรมกระดูกตั้งแต่การผ่าตัด เปลี่ยนข้อสะโพก เปลี่ยนข้อเข่าตลอดจนการผ่าตัดแก้ไขกระดูกข้อสะโพก การใช้ยา LMW heparin ฉีดเข้าใต้ผิวหนังมี ประสิทธิภาพสูงกว่ายา low dose heparin และเกิดภาวะแทรกซ้อนเกี่ยวกับเลือดออกน้อยกว่า ส่วนการใช้เครื่องบีบ น่องเป็นระยะป้องกันการเกิด DVT ได้ไม่ดีนัก ไม่สามารถป้องกันการ proximal DVT ได้ และยังไม่ป้องกันการเกิด PE แต่ก็ยังคงแนะน าให้ใช้ร่วมกับ medication ถ้าหากผู้ป่วยมีความเสี่ยงสูงต่อการเกิด VTE
- กลุ่มผู้ป่วยที่เป็นปัจจัยเสี่ยงสูง เช่น ภาวะหัวใจล้มเหลว โรคมะเร็ง และอัมพาต ควรได้รับยา low dose heparin หรือ LMW heparin แต่ถ้าหากมีแนวโน้มที่จะมีเลือดออกได้ง่าย การใช้เครื่องบีบน่องเป็นระยะจะเป็นวิธีที่เหมาะสมกว่า
- หญิงตั้งครรภ์ที่มีอัตราเสี่ยงสูงต่อการเกิดลิ่มเลือด การให้ยา low dose heparin หรือ LMW heparin ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง เป็นวิธีที่เหมาะสมที่สุด