3 Alcoholic myopathy

3. โรคกล้ามเนื้อจากแอลกอฮอล์ (Alcoholic Myopathy)

แอลกอฮอล์สามารถก่อให้เกิดความผิดปกติของกล้ามเนื้อได้ทั้งแบบเฉียบพลัน (Acute) และแบบเรื้อรัง (Chronic) โดยมีรายละเอียดดังนี้:

ภาวะกล้ามเนื้อสลายเฉียบพลัน (Acute Myopathy / Rhabdomyolysis)

แอลกอฮอล์เป็นสาเหตุสำคัญที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยที่มาด้วยภาวะ Nontraumatic Rhabdomyolysis (กล้ามเนื้อสลายโดยไม่ได้เกิดจากบาดแผลรุนแรง)

• อาการ: กล้ามเนื้ออ่อนแรงเฉียบพลัน ปวดและบวมบริเวณกล้ามเนื้อ ปัสสาวะมีสีเข้มจัด (สีโค้กหรือน้ำล้างเนื้อ) หลังจากการดื่มสุราหนัก

• ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ: พบระดับเอนไซม์กล้ามเนื้อ (Muscle Enzymes) ในเลือดสูงขึ้นอย่างมาก

• ภาวะแทรกซ้อนที่อันตราย: ภาวะไตวายเฉียบพลัน และภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง (Hyperkalemia) ซึ่งอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะได้

ข้อสังเกต: ผู้ป่วยที่ดื่มสุราเรื้อรังอาจมีภาวะ Hypokalemia (โพแทสเซียมต่ำ) จากการอาเจียนหรือสูญเสียทางเดินอาหารร่วมด้วย ซึ่งทำให้เกิดอาการอ่อนแรงบริเวณต้นแขนต้นขาโดยไม่ปวด (Painless proximal muscle weakness) อาการจะดีขึ้นภายใน 7-14 วันหลังจากได้รับโพแทสเซียมทดแทน

โรคกล้ามเนื้อเรื้อรัง (Chronic Alcoholic Myopathy)

พบได้สูงถึง 50% - 70% ในผู้ที่ดื่มสุราเรื้อรัง โดยกล้ามเนื้อจะมีขนาดเล็กลง (Atrophy) โดยเฉพาะกล้ามเนื้อชนิด Type II muscle fibers

พยาธิสภาพและสาเหตุ:

1. Oxidative Stress: การดื่มสุราทำให้เกิดอนุมูลอิสระ (Free radicals) ซึ่งทำลายกล้ามเนื้อ Type II ได้มากกว่า Type I เนื่องจาก Type I มีสารต้านอนุมูลอิสระสูงกว่า

2. Acetaldehyde: สารพิษที่เกิดจากการย่อยสลายเอทานอล จะไปยับยั้งการสร้างโปรตีน (Protein synthesis) ของกล้ามเนื้อลงถึง 40% ส่งผลให้กล้ามเนื้อฝ่อลีบได้ถึง 30%

3. ภาวะทุพโภชนาการ: การขาดสารอาหารในผู้ติดสุราเป็นปัจจัยส่งเสริมให้กล้ามเนื้อแย่ลง

อาการทางคลินิก:

• มีอาการอ่อนแรงบริเวณต้นแขนต้นขาแบบไม่ปวด (Painless proximal muscle weakness)

• เดินลำบาก เดินเซ กล้ามเนื้อฝ่อลีบ (พบในผู้หญิงบ่อยกว่าผู้ชาย)

• การตรวจทางห้องปฏิบัติการ: ระดับเอนไซม์กล้ามเนื้อมักจะ ปกติ หรือสูงขึ้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

• ผลชิ้นเนื้อ: พบไขมันสะสมในกล้ามเนื้อมากขึ้น พบเซลล์กล้ามเนื้อตาย (Necrosis) เพียงเล็กน้อย

การรักษาและการพยากรณ์โรค

การรักษาหลักประกอบด้วย:

1. การหยุดดื่มสุราอย่างเด็ดขาด: เป็นหัวใจสำคัญในการฟื้นฟูกล้ามเนื้อ

2. กายภาพบำบัด: เพื่อฟื้นฟูความแข็งแรงและการทำงานของกล้ามเนื้อ

3. โภชนบำบัด: ให้สารอาหารและวิตามินทดแทนอย่างเพียงพอ

การพยากรณ์โรค: หลังจากหยุดดื่มสุรา ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อสามารถกลับมาเป็นปกติได้ โดยทั่วไปมีการพยากรณ์โรคที่ดีกว่ากลุ่มอาการเส้นประสาทเสื่อมจากแอลกอฮอล์ (Alcoholic Polyneuropathy)