5. Alcohol cerebellar degeneration

5. โรคสมองน้อยเสื่อมจากแอลกอฮอล์ (Alcoholic Cerebellar Degeneration)

ภาวะนี้เกิดจากการเสื่อมสลายของเซลล์ประสาท Purkinje cells บริเวณโครงสร้างส่วนกลางของสมองน้อย (Midline cerebellar structures) โดยเฉพาะส่วน Anterior และ Superior vermis ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการทรงตัวและการประสานงานของร่างกาย

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

• กลุ่มเสี่ยง: พบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิง และมักพบในผู้ที่มีประวัติติดสุราเรื้อรังติดต่อกันนานกว่า 10 ปีขึ้นไป

• กลไกการเกิดโรค: เกิดจากพิษโดยตรง (Direct toxic effect) ของแอลกอฮอล์และสารเมแทบอไลต์ ร่วมกับการขาดสารอาหารที่สำคัญ โดยเฉพาะ วิตามินบี 1 (Thiamine)

อาการทางคลินิก

การดำเนินโรคจะเป็นไปอย่างช้าๆ (Chronic progressive) โดยมีอาการเด่นดังนี้:

• Gait impairment: เดินผิดปกติ เดินเซ (Unsteadiness) เนื่องจากสูญเสียการประสานงานของขาทั้งสองข้าง

• Incoordination: การเคลื่อนไหวของขาไม่สัมพันธ์กัน

• Tremor: มีอาการสั่น

• Dysarthria: พูดไม่ชัด ออกเสียงลำบาก

• Visual disturbances: เห็นภาพซ้อน (Diplopia) เป็นพักๆ หรือตามัว

การดำเนินโรคและการวินิจฉัย

• การดำเนินโรค: อาการจะทรุดลงเรื่อยๆ หากผู้ป่วยยังคงดื่มสุราอยู่ แต่หากหยุดดื่ม อาการมักจะคงที่ (Stabilize) ไม่ทรุดลงไปมากกว่าเดิม

• การวินิจฉัย: อาศัยประวัติการดื่มสุราเรื้อรังและการตรวจร่างกายทางระบบประสาทเป็นสำคัญ (เช่น การตรวจ Gait และ Tandem walking)

การรักษา

1. การหยุดดื่มสุราเด็ดขาด: เพื่อป้องกันไม่ให้เนื้อสมองน้อยถูกทำลายมากขึ้น

2. การให้วิตามินทดแทน: โดยเฉพาะการให้ Thiamine (Vitamin B1) ปริมาณสูง เพื่อประคับประคองและฟื้นฟูเซลล์ประสาทส่วนที่ยังไม่เสียหายถาวร

บทสรุป: ความแตกต่างของโรคทางระบบประสาทจากแอลกอฮอล์

โรค : อวัยวะที่ผิดปกติ อาการเด่น
Myopathy
กล้ามเนื้อส่วนต้น
แขนขาอ่อนแรง (ลุกนั่งลำบาก)
Polyneuropathy
เส้นประสาทส่วนปลาย
ชาปลายมือปลายเท้า (Glove & Stocking)
Cerebellar Degeneration
สมองน้อย (Vermis)
เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ พูดไม่ชัด
Wernicke-Korsakoff
สมองส่วนกลาง/ความจำ
สับสน ตากระตุก ความจำเสื่อม