Edelweiss
Edelweiß
Edelweiß
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Campanuliden
Orde: Asterales
Familie: Asteraceae (Composietenfamilie)
Onderfamilie: Asteroideae
Geslachtengroep: Gnaphalieae
Geslacht: Leontopodium
Soort
Leontopodium alpinum
De edelweiss (Leontopodium alpinum) is een plant uit de composietenfamilie (Asteraceae) en is afkomstig uit hooggebergten van Azië[1]. De soort komt in Europa voor in de Alpen, Jura, Karpaten, noordelijke Balkan, noordelijke Apennijnen en in de Pyreneeën.
De edelweiss is winterhard en de bloeitijd is van juni tot augustus. Ze worden ongeveer 20 cm hoog. Het zijn witviltig behaarde planten met bloemhoofdjes in groepen omgeven door een sierlijke ster van witviltige blaadjes. De bloemkorfjes zijn heel klein en hoewel ze in een soort scherm samengedrongen zijn, vallen ze pas op door de krans van schutbladen. Ze doen het prima als rotsplantjes. Ze hebben het graag droog en zonnig en houden van een kalkhoudende schrale grond.
Edelweiss wordt traditioneel gebruikt in volksgeneeskunde als remedie tegen buik- en ademhalingsziekten.
Verzamelen en kweken
De populaire bloemen werden verzameld door toeristen en zijn daardoor bijna uitgeroeid en nu in vele streken beschermd. Ze bevinden zich in bijna ontoegankelijke rotsgebergten en zijn ook speciaal aan deze vijandige omgeving aangepast. Om deze reden werden ze populair bij toeristen en bergbeklimmers als 'trofee' ten teken dat men een zeer uitdagende klim had ondernomen. De bloemetjes zijn hierdoor nog zeldzamer geworden.
Vermeerdering kan gemakkelijk door zaaien in februari tot maart in potten, of door scheuten. Edelweiss wordt dan ook op vrij grote schaal gekweekt, onder andere in Nederland. De edelweiss is dus weliswaar in het wild een bijzondere en zeldzame bloem, maar het is niet nodig om ontoegankelijke rotsgebergten te betreden om er één (of een hele bos) van in handen te krijgen.
Tegenwoordig is het in het wild plukken of uitgraven van edelweiss op straffe van een fikse boete verboden.
Bescherming tegen ultravioletstraling
De Belgische fysicus Jean-Pol Vigneron van de Facultés Universitaires Notre-Dame de la Paix, ontdekte dat de edelweiss zich beschermt tegen ultraviolette stralen dankzij een geraffineerde "parasol".
De fijne haartjes op de bloem beschermen haar tegen de schadelijke ultravioletstralen. Dit fijne dons absorbeert de uv-stralen bijna volledig en laat alleen het noodzakelijke licht door.
Vigneron onderzocht de witte beschermingsdraadjes van de edelweiss met een elektronenmicroscoop. Zo ontdekte hij dat de bloem microwimpers heeft met een diameter van 0,18 μm, die de schadelijke stralen filteren. Misschien kan deze ontdekking de mens helpen om hem beter te beschermen tegen de schadelijke uv-stralen van de zon.
historical internal uses for edelweiss
Like most herbs, edelweiss was used historically for certain health benefits. After drying, the flowers can be cut and prepared in an alcohol solution, so the extract can be used as a medicinal herb. Edelweiss was known to help diarrhea and dysentery, and was actually called the “stomach ache flower” in Germany. It was also used to help combat tuburculosis and diphtheria, and was popular mixed in with hot milk and honey. One of its oldest uses was for the treatment of rheumatic pain. It was also used to help soothe coughs.
Today, however, the world is more excited about edelweiss' action as an anti-aging herb.
edelweiss's benefits to the skin
When scientists got their hands on this plant, they found that it contained all sorts of great compounds beneficial to the skin. These include chlorogenic acid, luteolin, bisabolane derivatives, and beta sitosterol. Here's a little more about these:
Chlorogenic acid is a family of naturally occurring organic compounds, and is a major polyphenol in coffee. It has cleansing properties and is a powerful antioxidant.
Luteolin is a flavonoid—actually, one of the citrus bioflavonoids known to have many benefits.
Bisabolane derivatives in the plant possess calming properties.
Beta sitosterol is a plant sterol helping to leave the skin with a calm and soothing feeling.
Combine all these properties and you have an herb that helps protect from environmental stressors—while nourishing the skin and providing an overall soothing, calming effect.
J Ethnopharmacol. 2006 May 24;105(3):421-6. Epub 2006 Jan 30.
In vivo efficacy of different extracts of Edelweiss (Leontopodium alpinum Cass.) in animal models.
Speroni E1, Schwaiger S, Egger P, Berger AT, Cervellati R, Govoni P, Guerra MC, Stuppner H.
Dichloromethane, methanolic and CO(2) extracts of the aerial parts and roots of Edelweiss (Leontopodium alpinum Cass.) were investigated for their anti-inflammatory and analgesic effects after oral administration. The highest activity in rat's paw edema assay was found for the lipophilic extracts of the aerial plant parts (dose 200 mg/kg), exhibiting a swelling reduction of 72% (CO(2)-extract) and 80% (DCM-extract), respectively. Histological evaluation of the treated paws showed a significant reduction of the inflammatory response in the pre-treated specimens. On the contrary in the acetic acid-induced writhing test the dichloromethane extract of the root extract exhibited more pronounced analgesic effects than the extracts of the aerial parts, suggesting a different pattern of active compounds. As far as gastrointestinal effects are concerned, oral administration of aerial parts (hDCM 200 mg/kg) to mice induces a highly significant inhibition in gastrointestinal propulsion probably related to the presence of so far unknown compounds. Moreover, the antioxidant capacity of some extracts was studied in order to establish a possible correlation with anti-inflammatory properties.
Leoligin, the Major Lignan from Edelweiss (Leontopodium nivale subsp. alpinum), Promotes Cholesterol Efflux from THP-1 Macrophages
Limei Wang†, Angela Ladurner†, Simone Latkolik†, Stefan Schwaiger‡, Thomas Linder§, Jan Hošek∥, Veronika Palme†, Nicole Schilcher†, Ondřej Polanský□, Elke H. Heiss†, Herbert Stangl⊥, Marko D. Mihovilovic§, Hermann Stuppner‡, Verena M. Dirsch†, and Atanas G. Atanasov*†#
Leoligin is a natural lignan found in Edelweiss (Leontopodium nivale ssp. alpinum). The aim of this study was to examine its influence on cholesterol efflux and to address the underlying mechanism of action. Leoligin increases apo A1- as well as 1% human plasma-mediated cholesterol efflux in THP-1 macrophages without affecting cell viability as determined by resazurin conversion. Western blot analysis revealed that the protein levels of the cholesterol efflux transporters ABCA1 and ABCG1 were upregulated, whereas the SR-B1 protein level remained unchanged upon treatment with leoligin (10 μM, 24 h). Quantitative reverse transcription PCR further uncovered that leoligin also increased ABCA1 and ABCG1 mRNA levels without affecting the half-life of the two mRNAs in the presence of actinomycin D, a transcription inhibitor. Proteome analysis revealed the modulation of protein expression fingerprint in the presence of leoligin. Taken together, these results suggest that leoligin induces cholesterol efflux in THP-1-derived macrophages by upregulating ABCA1 and ABCG1 expression. This novel activity suggests leoligin as a promising candidate for further studies addressing a possible preventive or therapeutic application in the context of atherosclerosis.