Etymologie


In de naam van.......... de kruiden

Wie heeft in onze tijd het Sint janskruid nog zien hangen aan balk en venster? 't Balders bra der Germanen. Op Sint Jansdag gesneden, en wel op den regte manier, beveiligt het tegen onweer, brand en ziekte.
Zo..... klinkt het in de oude kruidenboeken en ook Dodonaeus heeft het over St jansblomme '...in tijden van onze voorouders alsoo geheten en ghepresen, om de verlieftheydt, die sy de Mutse noemden, te doen vergaen...

De namen van planten vertellen ons een verhaal. Verwoorden een stukje geschiedenis over het samenleven van mens en plant. Namen zijn natuurlijk ook gewoon nuttig. Door die namen kunnen we weten over welke planten Dodoens en anderen in de oude kruidenboeken het hadden. Namen van kruiden zeggen dikwijls ook iets over hun gebruik en medicinale werking.

Planten hebben niet altijd een naam gehad en zeker geen officiële naam. Vroeger moest men dan ook een beschrijving geven om een plant aan te duiden. Of iedereen gaf zelf een eigen naam aan een plant, of de namen waren van streek tot streek verschillend. Zo werd ons Sint janskruid, ook Bokstalen, Hardhooi, Duvelsjacht, Peerkum, Kroontjeskruid, Olieblommeke, Sint jansbloem, Wonderkruid en zelfs Godeware genoemd. Al die streeknamen vertellen ieder hun eigen verhaal. Dat was wel mooi, creatief en plezierig maar ook wel erg verwarrend. Uiteindelijk heeft Linnaeus een wetenschappelijk systeem opgesteld, waardoor elke plant een officieel geregistreerde naam kreeg. Zo heeft iedere plant nu één officiële Latijnse naam en één officiële Nederlandse, Franse, Duitse en Engelse naam. Zo weten we ook met zijn allen over welke plant we praten. Maar dat neemt niet weg dat we ook nu nog mogen en kunnen genieten van de oude volksnamen, want plantennamen van vroeger en nu, vertellen ons nog steeds een verhaal over gezondheid en ziekte, over leven en dood, over vreugde en verdriet. Dus 'geniet' maar van ogentroost, vrouwenmantel, aardrook en madeliefje.

In de naam van de kruiden, van Achillea tot Withania
De namen van planten vertellen ons een verhaal. Een stukje geschiedenis over het samenleven van mensen en planten.…

In de naam van... Brandnetel
Netel, branetel, stekels, prikkers, tingels! Het lijkt wel een brabbeltaal voor en van kinderen. En dat is het ook…
In de naam van... Brem
Als de brem bloeit, staat de heide in gloed. De stijve, groene twijgen van onze brem zijn weinig opvallend maar als…
In de naam van... Duizendblad
Een plant van wegen en wegbermen, zoals Duizendblad heeft de mens door de eeuwen altijd begeleid en is dus ook veel…
In de naam van... Echte kamille
Een akkeronkruid zoals Kamille, groeit waar mensen de grond omwoelen. Dus op de akkers en langs wegkanten, maar in…
In de naam van... Groot en Klein hoefblad
Het uiterlijk van een plant heeft mede dikwijls de naam bepaald. Ook bij Hoefblad is dat het geval geweest. De blad…
In de naam van... Guichelheil
De naam alleen al, doet mij dromen van merkwaardige mythische gebruiken uit vervlogen tijden. Heil van heilzaam, ge…
In de naam van... Klaproos
Klaproos, Coquelicot. Ze laat haar roode bloemen, in het golvend gele graan, als brandend heete passie, in gouden w…
In de naam van... Madeliefje
Het madeliefje is zowat de bekendste plant uit onze inheemse flora. En daarbij ook nog door velen, zeker door de ki…
In de naam van... Munt
Akkermunt, pepermunt, polei, groene munt, kruizemunt, Corsicaanse munt, witte munt, wollige munt! En zo kunnen we n…
In de naam van... Paardebloem
Is er een plant die mooier, algemener en geneeskrachtiger is dan onze ordinaire paardebloem? Nee dus, zou ik zeggen…
In de naam van... Parelzaad
Parelzaad of Lithospermum is een weinig opvallende, vrij zeldzame vaste plant, die tot 1m hoog kan worden, hij bloe…
In de naam van... Sint-janskruid
Vele vreemde namen hebben onze planten in het verleden gekregen. Hoe bekender hoe bonter. Wat dat betreft is ook on…
In de naam van... Smeerwortel
Namen van vooral medicinale planten hebben soms een geschiedenis van duizenden jaren achter zich. Een naam zorgt er…
In de naam van... Weegbree
Een ordinair onkruid maar met naam en faam. Zo maar op de weg groeiend en met de voeten getreden, toch laat de Weeg…
In de naam van... Wilgenroosje
Kruidengeneeskunde is zeer oud, maar toch ook heel hedendaags. Bekijk nu eens die Wilgenroosjes en Basterdwederikke…
In de naam van... Witte dovenetel
Witte dovenetel, Brandnetel, Zwarte netel, Gele dovenetel, Paarse dovenetel. Je zou het Noorden verliezen bij de ve…
In de naam van... Zonnedauw
Sommigen planten spreken tot de verbeelding omdat ze groot zijn, anderen omdat ze piepklein zijn. Nog anderen omdat…


Comments