sksiglo.is | Greinar | 03.03.2017 | 12:00 | Jón Ólafur Björgvinsson
Draumakennd mynd frá Sigló
Minningar um uppeldi eða skortinn á henni ?
Það er svo skrítið með minningar hvernig þær geta raðast upp og næstum myndað biðröð í hausnum á manni þegar maður einstaka sinnum “pausar” þessa bíómynd sem við köllum lífið og tilveruna.
Þegar maður “meðvitað” setur sig í það hugarástand að VILJA minnast þess að hafa einu sinni verið ungur og vitlaus og einu sinni verið barn, unglingur og ungur maður.
En núna er maður allt í einu orðinn svona
“Vill einhver ELSKA virðulegan vel menntaðan miðaldra mann með velmegunarvömb, sem safnar myndavélum og grænu gleri.”
(ég veit það má alveg ræða það hvort ég sé virðulegur og miðaldra, en ekki núna og ekki hér)
En ég ólst upp í fallegum firði með einstaka og sérkennilega sögu og umhverfi sem formaði mig og marga aðra sem búa þar núna eða annarstaðar í heiminum eins ég. Það sem er svo gaman þegar maður skrifar svona minningar og sögur úr “Síldarfirði” er það að ég veit að margir þekkja sig í þessu, sjá sömu bíómyndina í hausnum og ég með öðrum texta um sjálfan sig sem svipaða persónu, svipað líf, af því að allir/flestir sem munu nenna að lesa þetta eru “Siglfirðingar” á einn eða annan hátt. Fylli upp með allskonar myndum, bara svona af því að mér finnst gaman að taka myndir eins og mörgum öðrum á Sigló. Myndir eru líka minningar, horfin augnablik og sumir eru miklu betri í þessu en ég, eins og sá fjársjóður sem snillingurinn Steingrímur Kristinsson skilur eftir sig eða Björn Valdimarsson sem ég skrifaði eftirfarandi til um daginn:
“Þú ert SNILLINGUR hversdagleikans Björn. Allir sjá hann...... en enginn tekur eftir hversdagsleikanum eins og þú. Lífið er reyndar 99 % hversdagsleiki og restin er veisla. Þannig að myndirnar þínar eru í rauninni eini sannleikurinn sem birtis á netinu.
Venjulegt fólk að gera venjulega mikilvæga hluti. Love it.”
Smá leyniauglýsing: “kaupið ljósmyndabókina hans.!”
Best ég svari þessu strax.
NEI, það er ekki til styttri útgáfa eða myndband af þessu á Facebook, þetta er ekki þannig saga.
Í þessari framhaldssögu verður farið frjálslega um furðuheim minninganna, sumar minningar og sögur beyglast, beygjast og breytast með tímanum og aðlagast þeirri staðreynd að minningar “barnsins” eru núna hugsanir í hausnum á fullorðnum manni og sumt af því sem ég skrifa er bara lygi, flestar skáldsögur eru það reyndar.......
Persónurnar sem eru nefndar í þessari sögu og það sem þær eru látnar segja er bara “uppspuni og gamanmál”, svona eins og þegar gamlar góðar bæjarrevíur sem voru settar upp á hverju ári á Sigló hér áður fyrr. Þar var aldrei meiningin að særa nokkurn mann eða konu, meiningin er bara að lýsa okkur sjálfum og bænum sem við búum í.
En þetta revíuform er að því leitinu til harmlaust og enginn þarf að óttast að eitthvað ljótt sé sagt um þá, ég geri mest grín af sjálfum mér í þessari lífsrevíu sem inniheldur líka orð um alvöru og sorgir lífsins.
Það er kannski fullt af öðru fólki á mínum aldri að glíma við minningar sem maður “helst ekki” vill kannast við núna þegar maður er orðinn eins og ég:
Fullorðin, pabbi, afi og fyrirmynd fyrir ungmenni í erfiðleikum í vinnunni.
Ekki get ég sagt neinum frá allri þeirri vitleysu sem ÉG var svo duglegur að skapa sjálfur í þessu frjálsa, trygga umhverfi sem ég ólst upp í ? Eða hvað ?
En af hverju ætti ég svo sem að skammast mín fyrir það?
Auðvitað sagði ég ekki sonum mínu frá þessum ævintýrum þegar þeir voru litlir, en núna þegar ég er “búinn” að ala þá upp finnst þeim gaman af að heyra þessar sögur frá Sigló og þeir játa á sig allskonar vitleysu sem þeir gerðu sjálfir. Sumt vissi ég reyndar um, en pabbar gera svona stundum, þykjast ekki vita vegna þess að þeir muna oft eftir að hafa sjálfir gert eitthvað svipað og pabbar Þurfa og vilja ekki endilega að vita allt.
Mamma þeirra sagði stundum við þá alveg eins og mamma mín sagði við mig, OFT: “Bíddu bara þangað til pabbi þinn kemur heim”
(Skrítinn ósiður hjá konum að gera svona, geta þær ekki bara skammað man sjálfar... ha, hræða mann með PABBA sínum.)
Man að pabbi þurfti of að þykjast vera strangur, duglegur og nærverandi faðir en ég sá það á honum að hann var oftast í mestu vandræðum með sjálfan sig, að fara bara ekki að skellihlæja yfir öllu sem syni hans gat dottið í hug að gera. Hann mátti náttúrulega ekki missa sig, mamma stóð þarna líka til þess að hann gerði skyldur sínar sem faðir almennilega
Hann dáðist örugglega og var stoltur innst inni af þessu hugmyndaflugi sonar síns og dreymdi sjálfur um þann lúxus að fá að verða barn aftur. Hvernig veit ég það? Jú, ég þekkti mömmu hans.
Það er samt skrítið hvað þetta sama fullorðna fólk sem elskaði man út af lífinu gat verið fyrir manni á unglingsárunum og ég man að ég lofaði sjálfum mér að aldrei, aldrei, aldrei verða svona leiðinlegur, strangur og óréttlátur þegar ég myndi verða fullorðinn.
Ég ætlaði sko að breyta heiminum og gera hann betri.
Halló, ég hlýt af hafa gleymt þessu loforði mjög fljótt, sé engan mun á mínum eigin uppeldisaðferðum og þeim sem þetta leiðinda pakk notaði á mig. Samt las ég uppeldisfræði líka og ýmislegt annað bull í háskóla. SKTÍTIÐ ?
Og ekki breyti ég heiminum heldur.......nennti því ekki.
Þarna þar sem grasið grær var bryggjan þar sem !"Skömmin hans Jóns míns fór í sjóinn"
Þessar minningar og þetta “uppeldi” sem ég fékk eða ekki fékk á Sigló er samt það sem hefur gert MIG að þeirri persónu sem ég er í dag.
Ég held t.d. að hinn mikli snillingur, sögumaður og vinur minn Leó Óla kannist við þetta. “Ljónið á Brekkunni” sem allir guttar bæjarins voru skíthræddir við, meiri öðling og ljúfmenni og betri vin er ekki hægt að finna þó víða væri leitað.
Reyndar gerðist nokkuð merkilegt fyrir 5 árum sem ýttu mér út í það að minnast, ég var að kjafta við skemmtilegan hóp af gömlum KS-ingum og farastjórum sem fóru með mér í fræga ferð til Danmörku á síðustu öld. (já þetta er allt saman eldra fólk í dag og þessi skrif eru þeim og mörgum öðrum að kenna)
Þar segir virðuleg kona, hún elsku Gunna mín, sem mér þykir mjög vænt um þegar hún var spurð hvort þetta hafi ekki verið erfitt að fara bara tvö fullorðinn, hún og Grjóni þjálfari með allan þennan gutta hóp til Danmerkur?
“ja...okkur Sigurjóni fannst þetta ekkert mál en fólkið í bænum var með áhyggjur af þessu og þá sérstaklega að Nonni Björgvins færi með......... segir hún grafalvarleg á svip og kíkir á MIG.
sem er bara í algjöru sjokki og ég segi:
HVAÐ meinarðu ???.....ehh...eins og ég hafi verið einhver “vandræða” unglingur ????? ha.....
Þá snýr sér allur þessi feiti hópur af fyrrverandi fótboltabullum sem ekkert varð úr, (nema Sigga Halla og kannski Ábba Björns og mér sjálfum) og þeir segja allir í kór:
Já JÓN, þú varst alveg FERLEGUR hahahah.......
Ég varð gjörsamlega eyðilagður maður eftir þessi orð og kvöldið var ónýtt og ég stakk þessa drullusokka af og fór bara niður á Harbour House, þá var svakalega sæt og góðhjörtuð kona að vinna þar og af því að henni er illa við áfengi þá huggaði hún mig smástund og gaf mér bara mjólk og kökusneið með rjóma.
Daginn eftir er ég heima hjá mömmu að drekka svona kodda/bleyju kaffi, svaka sniðug maskína....... og svo segi ég við hana móður mína......mamma, var ég nokkuð erfitt barn eða einhver vandræða unglingur.......ha, mamma, var það nokkuð ????
JÁ, þú varst alveg ferlegur.........., það datt af mér andlitið og ég varð hund fúll yfir að heyra þessa vitleysu frá móðir minni líka og æpti í reiði minni.......Nei ekki þú líka mamma....
Hvað ???..... gátuð þig ekki ALIÐ man upp eins og manneskju...hver djöv.....er þetta eiginlega....FAN í HELVETE bætti ég við á sænsku líka svona til þess að særa ekki íslenska móður mína of mikið.
Mömmu dauðbrá við þessum viðbrögðum frá fullorðnu barninu og sagði svona til að reyna laga þetta aðeins eins og mömmur gera svo oft......ja..... við reyndum......en ég var ekki ein í þessu........sagði hún sér til afsökunar.
Nei....... það var náttúrulega “BARA”:
þú og pabbi,systir þín, systur hans, systir mín og bróðir, góðir vinir, fullt af öfum og ömmum út um allan bæ, fóstrur á Leikskálanum, Kennarar, KS, Sundfélagið, Skíðafélagið, Leikfélagið, Æskó, Eyrarrós 67 eða 9, Zion og gott ef ekki að Gústi Guðmaður reyndi líka að gera mann að manneskju. Gleymdi ég einhverju/um ?
ha....tókst vel eða hvað? Sagði ég sár móðgaður og strunsaði út og fór í göngutúr um bæinn minn til þess að róa mig niður og sá göngutúr er sagan í næsta kafla sem fjallar um minningar og fólk sem ég hitti á götum bæjarins sem ég elska.
En fólk hefur reyndar oft sagt við mig:
Kanntu ekki að skammast þín ?
Nei ég kann það EKKI og mér finnst það vera sú lélegasta og ónauðsynlegasta tilfinning sem til er í heiminum að ganga í gegnum lífið og skammast sín. Amma Nunna sagði alltaf við mig, “það er ekkert vit í því að vera alltaf að elta vandræði og vesen, og hver sagði hvað við hvern og hvernig og hvar.
Maður á að vera glaður og þakklátur alla daga fyrir lífið eins og það kemur til þín í dag.”
Já amma, þegar ég er að kenna fólki MINDFULNESS í dag, þá minnist ég þess að þú sagðir þetta oft, samt varst þú aldrei Nunna í neinu Búddistaklaustri en þú vissir samt allt um LÍFIÐ, ömmur kunna svona hluti.
Þú varst bara amma mín í litlum fallegum firði og þú varst svo óendalega góð við mig að það hálfa væri nóg. Þú elskaðir mig NÆSTUM hættulega mikið.
En sannleikurinn um skömmina er að hún lak út um eyrað á mér þegar ég datt enn einu sinni í gegnum bryggjurnar fyrir löngu löngu síðan, lenti á steini og rotaðist smástund, einhversstaðar fyrir neðan Ísfirðingabrakkan, enda kunna Ísfirðingar ekki að búa til bryggjur eins og við.
Ég man þetta eins og þetta hefði gerst í gær, þegar ég kom til meðvitundar þá lak blóð og stór grár slímklumpur út um eyrað á mér og datt í lófann á mér. Man að ég kíkti aðeins á þetta smástund og þetta varð einhverskonar “hugljómunar stund”:
“ÞETTA ER SKÖMMIN HANS JÓNS MÍNS” sagði ég hátt við sjálfan mig.
Og með því litla sem samt var eftir í hausnum á mér var ég fljótur að komast að þeirri niðurstöðu að þetta var óþarfa úrgangur svo ég henti þessu bara í sjóinn.
Tveir markhnútar rifust um að éta þessa skömm og ég frétti seinna á Bæjarlínunni að annar hefði framið sjálfsmorð og hinn er ennþá inná stofnun fyrir sköðuð sjávardýr. Þannig fór nú fyrir skömminni, hún fór í sjóinn. Krakkarnir í bænum sungu eftir þetta slys:
“Nonni datt í sjóinn og missti gúmmískóinn”......hahaha og mér var andskotans sama.
Minningar um uppeldi eða skortinn á henni ?
Grannir og vöðvastæltir KS-ingar í Danmerkurferð.
Þetta minningar ferli magnaðist síða aftur um þarsíðustu jól en svo fannst mér ég vera að ná mér á strik í lok ársins í fyrra en þá dó hundurinn minn hún Cindý, en hún var að verða 14 ára þessi elska og um jólin greip mig þessi ótrúlegi einmannaleiki, ég hafði jú alltaf haft hana hjá mér/með mér, hvert sem ég fór, hún var alltaf með mér í minni gleði og sorg og mér leið ekkert ósvipað og góðum vini mínum sem um daginn lýsti þessari einmannakennd fyrir vinum sínum á Facebook þrátt fyrir að hann væri á sólarströnd í útlöndum.
Það er líka “karlmennska” að geta leyft sér að gráta, þora að segja mér líður ekki vel núna og setja síðan orð á það í tali og skrift. ÞAÐ ER STÓRT og mikið hugreki sem liggur á bak við það.
Og kannski hefði ég átt að senda honum þessi orð úr lagi sem nýlega látinn snillingur gerði rétt áður en hann dó í fyrra: (Freddie Wadling (Megas Svíþjóðar)“Nu lyfter vi från marken” 2016, í lauslegri þýðingu minni) Yndislegt myndband með þessu lagi hér á Youtube: Nu lyfter vi från marken (þið þurfið ekkert að skilja textan, lagið og myndbandið segir allt)
· “Enginn veit hversu mörg líf, þín ætt hefði gefið........ þér.
· Okkur líður eins og þér
· okkur líður öllum eins og ÞÉR, einmitt........núna.
· Ef einhver úr þinni ætt hefði lagt sig flatur, gefist......upp.
· Bara einn, þá́ hefði ætt þín dáið...........út,
· fyrir löngu....... löngu síðan.
· Ekkert af því́ sem þeir segja um okkur er satt
· þetta eru ekki VIÐ,
· lífið er enginn bíó́...... mynd,
· sem við þekkjum okkur alltaf í
· líf okkar, er ekki einhver stóriðju.......maskína.
· En LÍFIÐ týnir............ sjaldan,
· allri sinni orku og sál.”
Ég skrifaði auðvitað til hans örfá huggunarorð því orðinn hans snertu mig svo djúpt og ég dáðist af hugreki hans og þessi orð ýttu mér líka út í það að skrifa þetta vegna þess að ég mundi.......
JÁ... einmitt, við erum náttúrulega öll bara manneskjur óháð því hvaða starfsheiti eða menntun við höfum eða hvernig svo sem það stendur á þegar einhver þarf á huggun að halda og svo getur maður líka fundið hvað það er gott að vera SIGLFIRÐINGUR að þrátt fyrir að búa eða vera langt í burtu þá fær maður svo mikla væntumþykju í gegnum netið í dag og það er gaman að tala við fólk sem hugsar eins og ég, vegna þess einfaldlega að það kemur úr sama umhverfi og hefur örugglega sömu tilfinningar og margar ólíkar hliðar, áhugamál og hæfileika sem enginn veit um, svo af hverju ekki bara skrifa þetta og trúa og treysta á þetta sem ég var að segja hér fyrir ofan.
Facebook og öll sú væntumþykja sem hefur komið þaðan til mín síðustu daga, kemur mér ekki á óvart og það má guð vita að það þarf enginn að ímynda sér að það sé bara verið að tala illa um fólk á Bæjarlínunni það er af og frá , fólk er miklu meira að segja aumingja HÚN/HANN, þetta er agaleg.........þeim, henni, honum hlýtur að liða svakalega illa.
Já en stundum gleymum við að sýna þessa umhyggju og ást á annan hátt en að bara tala um það við aðra, gleymum að segja þetta við ÞÁ sem virkilega þurfa á því að halda að fá að heyra smá huggunarorð. Við skulum ekki ímynda okkur að allir vilji bara vera í friði og einir í sínum sorgum og vandræðum lífsins.
Það hjálpaði mér líka að koma í gang með þessi orð að ég datt niður á eitt af þessum skrítnu og skemmtilegu TEST YOUR ......What ever.... á Facebook en í þetta skiptið var þarna próf sem hét “hverskonar minni ert þú með” og mér fannst það frekar fyndið og alveg rétt reyndar að ég var víst með svona “Tilfinningar minni” þ.e.a.s. mitt minni virkar þannig að ef ég sé t.d gamla ljósmynd eða einhver segir manstu.... þá er ég þarna inní myndinni/minningunni á sekúndubroti og man allt nákvæmlega, meira að segja hvernig lykt var þarna akkúrat þá. Kannist þið við þetta ?
Máli þessu til sönnunar get ég t.d sagt ykkur að í hvert skipti sem ég hugsa um ömmu Nunnu þá finn ég AJAX lykt, hún var mjög svo þrifin kona, var alltaf að þrífa, ef ekki heima hjá sér þá líka heima hjá okkur suður á Hafnartúni 6, þetta er skrítin gata sem sem byrjar í annarri götu maður áttar sig ekki á því hvar Hafnargatan endar og hvar hin gatan byrjar. En amma vissi þetta og kom bara sí svona í heimsókn þegar enginn var heima, þegar allir voru í vinnu og í skóla og þreif allt hátt og lágt.
Skemmi fyrir mér og bróður mínum okkar skipulagða KAOS í herberginu okkar og skildi bara eftir sig sterka Ajax lykt.
Þegar ég var lítill og bjó á neðri hæðinn í húsinu hennar og afa Nonna uppi á Hverfisgötu 27 fannst mér þetta vera besta lyktin í öllum mínum stóra barnaheimi og mér finnst það enn í dag.
Mér fannst meira að segja að það væri VOND lykt af öllum öðrum konum sem úðuðu á sig rándýru ilmvatni.
En svona er þetta nú allt skrítið í heimi minninganna.
Unnur Möller "Amma NUNNA" Það er einhver grallarasvipur á henni á þessari mynd.
GÖNGUTÚR UM HEIMAHAGA. 2 hluti, KONUR
GÖNGUTÚR UM HEIMAHAGA. 3 hluti, ÖMMUR
GÖNGUTÚR UM HEIMAHAGA. 4 hluti. Ljósmyndir (50 st) og LEIKIR
Unnur Möller "Amma NUNNA"
Svo gerðist það einnig hér um daginn sem ýtti við mér líka að skrifa þetta var að ég hafi víst skrifað einhverja steypu og sett á Facebook síðuna hjá “HRÍMNIR hár og skallabónunarstöð” og þar sagði einn sem nennti að lesa það allt: “Það væri gott að fá svona pistil vikulega í það minnsta, Ekki endilega um rakarann okkar, heldur um hvern sem er.”
Takk Kjartan Björn og verði þér af góðu núna og ég lofa það kemur meira.
Og fyrir alla sem hafa nennt að lesa svona LAAAAAANGT, þá get ég sagt ykkur af hverju það er sænsk Þýðing á fyrirsögninni en hún er nefnilega lánuð úr frægu ljóði sem Gustaf Fröding skrifaði fyrir löngu síðan um man sem kemur til baka og fer í göngutúr um sína heimahaga. Sjá þetta frábæra ljóð á sænsku hér: Strövtåg i hembyggden og myndband með enskum texta og lagi eftir Mando Diao sem var eitt mest spilaða lagið í Svíþjóð í fyrra: Myndband Mando Diao.
Ég hlustaði á þetta sænska lag aftur og aftur á “loop” á Spottfy meðan ég var að skrifa þetta allt saman á íslensku það er nefnilega komið að merkilegum tímamótum hjá mér í ár og svona tímamót sem og 55 ára afmæli og annað ýtir líka til mín minningum og setur mann í uppgjör um lífið og tilveruna.
Í ár er ég búinn að búa jafn mörg ár í Svíþjóð eins og ég bjó á Íslandi!
Hvað verð ég þá ? Hvorki Íslendingur eða Svíi eða kannski bæði og, en mér er svo sem alveg sama hvað ég er eða er að verða eða ekki, skiptir mig engu máli.
En eitt get ég sagt ykkur og það er að ég mun ALDREI hætta að vera SIGLFIRÐINGUR.
Lifið heil og bestu kveðjur heim á Sigló. Puss o Kram från Sverige.
Nonni Björgvins
Texti og myndir:
Jón Ólafur Björgvinsson