Embedded Files
(ATH Sjá einnig vikivakakvæði, vikivakaleiki, vikivaka, afmorskvæði og Hundraðvísnabók Vedels)
I. KYNNING
Sagnadansar (einnig kallaðir íslensk fornkvæði) (e. ballads) eru epísk miðaldadanskvæði frá Evrópu sem að öllum líkindum voru notuð hér á landi við hópdans, keðjudans eða hringdans fyrr á öldum. Sagnadansar urðu afar vinsælir á Norðurlöndunum og lifa enn góðu lífi í Færeyjum. Í Færeyjum kallast sagnadansar einfaldlega „kvæði“. Á Íslandi voru sagnadansar líklegast sungnir við hringdans sem líklega hefur verið svipaður færeyska hringdansinum eða „carole" (hringdansi) Englendinga á 15. öld. En um þetta er margt óljóst og engar beinar íslenskar heimildir til sem styðja þetta. Ekki má rugla sagnadönsum saman við vikivakakvæði þar sem slík danskvæði eru lýrísk. Höfundar sagnadansanna eru nær undantekningalaust óþekktir en þeir eiga sér hliðstæður við önnur danskvæði á Norðurlöndunum, Frakklandi, Bretlandi og víðar.
Varðveittir sagnadansar á Íslandi eru u.þ.b. 110 talsins og fjallaði Vésteinn Ólason, prófessor í íslenskum bókmenntum, um þá flesta í doktorsritgerð sinni sem hann varði árið 1982. Nokkrir sagnadansar teljast séríslenskir og má sem dæmi nefna Tristrams kvæði (ÍFk. 23) og Kvæði af Gunnari á Hlíðarenda (ÍFk. 49). Vinsælasti sagnadansinn hér á landi er þó vafalaust Kvæði af Ólafi liljurós (ÍFk. 1).
Hefð fyrir flutningi sagnadansa er að mestu horfin úr íslensku menningarlífi, þótt þjóðlagasöngvarar eigi það til að flytja eitt og eitt kvæði á tónleikum. Rík ástæða er til þess að halda áfram rannsóknum á þessu efni svo að fólk fái góðan aðgang að arfi fyrri alda og þekki hann.
II. UPPRUNI
Sagnadansahefðin er samevrópskur kvæðaarfur. Talið er að uppruna hennar sé að finna í Vestur-Evrópu og kölluðu Frakkar þessi kvæði „ballade“. Hvenær þessi kvæðagrein verður til í Evrópu er óljóst en að öllum líkindum kemur hún fram sem stormsveipur í evrópskt menningarlíf á miðöldum á 12.–14. öld. Þó er mjög erfitt að áætla hvenær sagnadansar voru fyrst ortir, líkt og bent hefur verið á. Þá er talið að kvæðin hafi borist til Norðurlanda og fest þar rætur á 13. og 14. öld. Á þessum tíma berast fyrstu sagnadansarnir til Íslands, þá m.a. í gegnum hafnarborgina Björgvin, en Noregur var helsta verslunarþjóð Íslendinga fyrir siðaskiptin. Eftir siðaskiptim, árið 1550, rofna viðskiptatengslin á milli Íslands og Noregs nær að öllu leyti. Danir tóku við keflinu sem helstu viðskiptaaðilar Íslendinga og dönsk menningarumsvif hér á landi jukust. Þar með eru flestir sagnadansar, sem berast til Íslands eftir 1550, komnir frá Danmörku.
Íslendingar kynntust sagnadönsum fyrst á kaþólskum tíma. Líklega koma þeir flestir hingað til lands eftir 1500 en sagnaminni þessara sagnadansa eiga sér þó enn eldri rætur. Íslendingar fóru þó ekki að skrifa þá skipulega niður fyrr en á seinni hluta 17. aldar og voru dansarnir því hluti af munnlegri hefð í tæpar tvær aldir, bárust mann fram að manni áður en þeir voru skrásettir. Greinilegt er að sagnadansar varðveittust lengi í munnlegri geymd – og meira að segja alveg fram á 20. öld. Þá kunnu einstakir heimildarmenn, og konur sérstaklega, að syngja sagnadansa með sérstökum sagnadansalögum um miðja 20. öld samkvæmt söfnurum á vegum Árnastofnunar.
III. VARÐVEISLA SAGNADANSA Á ÍSLANDI
Ekki var byrjað að skrásetja sagnadansa hér á landi fyrr en á síðari hluta 17. aldar. Kvæðabók séra Gissurar Sveinssonar (AM 147 8vo), nú geymt í Árnasafni í Reykjavík, er þeirra mikilvægast og elsta handritið sem geymir íslenska sagnadansa. AM 153 8voII er brot úr handriti Kristínar Magnúsdóttur (1672-1712) en í því handriti eru geymd hvorki meira né minna en 183 kvæði. Þá má einnig nefna handritið JS 405 4to, fornkvæðabók Gísla Ívarssonar.
Þegar hugað er að varðveislu íslenskra sagnadansa má ekki síst gleyma þrekvirki þjóðfræðinga Árnastofnunar um miðja síðustu öld. Ekki var byrjað að taka viðtöl við Íslendinga um sagnadansahefðina fyrr en á 6. áratug síðustu aldar.
IV. FORM SAGNADANSA OG EINKENNI
Sagnadansar eru danskvæði sem flokkast undir epískan skáldskap þar sem þeir segja ákveðna sögu, líkt og íslenskar rímur. Þó eru sagnadansar ólíkir rímum að því leyti, að bragformið, stuðlar og rím er afar frjálslegt í sagnadönsum, ólíkt rímum. Þá hafa sagnadansar nær ávallt ákveðin stef eða viðlög (sjaldnar) sem eru endurtekin aftur og aftur. Dansarnir eru einnig tiltölulega stuttir og hnitmiðaðir, ólíkt rímunum, og hefjast þeir yfirleitt í miðri frásögn og vantar því iðulega víðara samhengi.
V. EFNISFLOKKUN SAGNADANSA Á ÍSLANDI
Sagnaefni sagnadansa á Íslandi varðar oft ástir og samskipti kynjanna. Þá voru kvæði af riddurum og frúm sérstaklega vinsæl hér á landi en mun minna er til af svokölluðu kappakvæðum. Talið er að sögur af köppum hafi mun fremur fallið undir hatt rímna hér á landi, ólíkt því sem gerðist í Færeyjum. Þar eru þau geysimörg og má þar t.d. nefna Orminn langa, sem Færeyingar dansa á Ólafsvöku, og Regin smið.
Sagnadansar eru ein af fimm tegundum íslenskra þjóðkvæða ásamt vikivökum, þulum, sagnakvæðum og barnagælum. Vésteinn Ólason kýs að flokka kvæðin í eftirfarandi flokka. Benda skal á, að þessi flokkun er ekki algild líkt og bent hefur verið á:
1. Kvæði af riddurum og frúm
2. Kvæði af köppum og helgum mönnum
3. Gamankvæði
Kvæði um riddara og frúr eru langvinsælasta sagnaefnið á Íslandi en sáralítið er til af kappakvæðum, ólíkt því sem varð í Færeyjum en þar er til ofgnótt af sagnadönsum um kappa frá Norðurlöndunum. Má sem dæmi nefna Orminn langa og Regin smið
VI. ÞJÓÐLÖG VIÐ SAGNADANSA Á ÍSLANDI
Íslensk þjóðlög hafa varðveist við nokkra íslenska sagnadansa og bragarhætti þeirra, bæði í handritum, prenti og á segulböndum frá miðri 20. öld. Af handritum skiptir hér langmestu máli 17. aldar tónlistarhandritið Melódía en í henni má glögglega greina nokkur lög sem sungin hafa verið við sagnadansa og bragarhætti þeirra. Tekið skal fram að nótnalengd er því miður ekki tekin fram í handritinu, hér verður að giska á hana eftir hrynjandi kvæðanna. Þessi lög úr handritinu eru sem hér segir:
Lög við vísur úr sagnadönsum í tónlistarhandritinu Melódíu:
Djákninn tók sér bók í hönd - Upphaf: „Djákninn tók sér bók í hönd/ og brátt að dyrunum vendi." (lag nr. 69). Bls. 241 í BÞ. Brot úr glötuðum sagnadansi. Sjá einnig afmorskvæði.
Jeg gekk mig udi grœnan lund - Upphaf: „Jeg gekk mig udi grœnan lund/ jeg achtede dýr að hede." (Lag nr. 73). Bls. 243 í BÞ. Brot úr glötuðum sagnadansi frá Danmörku. Sjá einnig afmorskvæði.
Dögling og drottningen - Upphaf: „Dögling og drottningen/ dönsuðu' í kompaní." (lag nr. 80). Bls. 245 í BÞ. Brot úr glötuðum sagnadansi frá Danmörku. Sjá einnig afmorskvæði.
Ég ferðaðist yfir Rín - Upphaf: „Ég ferðaðist yfir Rín." (Lag nr. 82). Bls. 246 og 279 í BÞ. Sjá einnig afmorskvæði.
Kóngurinn ræddi við riddarann Stíg - Upphaf: „Kóngurinn ræddi við riddarann Stíg." (Lag nr. 84). Danskur sagnadans varðveittur á frumtungu (DGF 117). Sjá Hundraðvísnabók Vedels. Sjá einnig afmorskvæði.
Við álfhóla um eina stund - Upphaf: „Við álfhóla um eina stund/ ég til svefns mig þar lagði." (Lag nr. 88). Danskur sagnadans varðveittur á frumtungu (DGF 46 B d). Sjá Hundraðvísnabók Vedels. Einnig er til færeyskt þjóðlag við þetta kvæði. Á dönsku heitir kvæðið Elvehøj. Sjá einnig Íslenzk fornkvæði III (Útg. Jón Helgason), bls. 60-62. Sjá einnig afmorskvæði.
Vísur undir sagnadansabragarháttum í tónlistarhandritinu Melódíu:
Þegar minn dauði og dómur þinn - Upphaf: „Þegar minn dauði og dómur þinn/ dettur á mig, ó Jesú minn." (lag nr. 105). Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Sálmur undir sagnadansabragarhætti. Iðurmæltur háttur.
Vafasamt:
Æ, hvað sárt er angrið mitt – Upphaf: „Æ, hvað sárt er angrið mitt.” (Lag nr. 16). Höf. ókunnur. Lagið minnir óneitanlega á Sofðu ætíð sætan dúr.
Landið guðs barna líkjast má - Upphaf: „Landið guðs barna líkjast má." (Lag nr. 91). Kvæðið virðist hafa svipaðan bragarhátt og sagnadansarnir Kvæði af Magnúsi Jónssyni og Bjarnarsona kvæði.
Kom þú, minn herra Kristur - Upphaf: „Kom þú, minn herra Kristur." (lag nr. 117). Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Bragarhátturinn minnir á sagnadansinn sem ber heitið Kvæði af herra kóng Símoni.
Hýr gleður hug minn - Upphaf: „Hýr gleður hug minn/ hásumartíð." (Lag nr. 129). Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Bragarhátturinn líkist mjög sagnadansinum Kvæði af herra Pána. Þetta lag líkist mjög því lagi sem Elsebeth Vestergaard frá Stóra Dímun (f. 1900) syngur við Kvæði af herra Pána.
Lög úr Hymnodiu sacra:
Í tónlistarhandritinu Hymnodiu sacra (skrifað árið 1742) er ekki talið að nein lög hafi varðveist við sagnadansahætti en þó má nefna tvö kvæði með viðlögum sem gæti hafa verið notuð við sagnadansa:
Eitt kvæði - Upphaf: „Hugsa eg það hvern dag/ þá horfi eg veröld á." Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688).
Um eptirlangan eilífs lífs - Upphaf: „Hjartans langan eg hef til þín." Eftir Jón Þorsteinsson píslarvott (f. 1527. d. 1627). Sálmur með sama bragarhætti og Hýr gleður hug minn. Bragarhátturinn líkist mjög sagnadansinum Kvæði af herra Pána.
Önnur kvæði með þjóðlögum sem svipar til bragarhátta sagnadansa:
Hörmung mitt hjarta stangar - Upphaf: „Hörmung mitt hjarta stangar/ harmkvælið í sorg og neyð". Eftir Jón Þorsteinsson píslarvott (f. 1570. d. 1627)
Sagnadansalög komust fyrst á prent í þjóðlagasafni A. P. Berggreen (1859). Nokkur sagnadansalög birti Bjarni Þorsteinsson, prestur á Siglufirði og þjóðlagasafnari, í riti sínu Íslenzkum þjóðlögum 1906–1909.
Sagnadansar sem lifðu á vörum Íslendinga á 20. öld – Segulbandasafn Árnastofnunar:
Sagnadansar lifðu enn á vörum örfárra Íslendinga til sveita um miðja 20. öld þegar þjóðfræðingar á vegum Stofnunar Árna Magnússonar ferðuðust um landið með segulbandstæki, sem þá var nýjung. Segulböndin eru nú varðveitt á stofnuninni en á þeim eru m.a. varðveitt tóndæmi einstakra heimildarmanna. Dæmi um sagnadansa og sagnadansalög sem lifðu enn á vörum fólks um miðja 20. öld, samkvæmt þessari söfnun, má nefna Kvæði af Ólafi liljurós (ÍFk. 1), Kvæði af vallara systrabana (ÍFk. 15), Tófu kvæði (ÍFk. 35), Draumkvæði (ÍFk. 39), Harmabótar kvæði (ÍFk. 45), Ásu kvæði (ÍFk. 60), Konuríki (ÍFk. 86), Kvæði af pilti og stúlku (ÍFk. 95), Kirkjuklerks kvæði (ÍFk. 100), Húfan dýra (ÍFk. 108), Prestkonu kvæði (ÍFk. x) og Svíalín og hrafninn (DGF 60).
Samkvæmt þessum niðurstöðum hafa fundist 45 þjóðlög við sagnadansana í munnlegri geymd skv. afrakstri söfnunar Bergrreens, Bjarna Þorsteinssonar og þjóðfræðinga Árnastofnunar:
Kvæði af Ólafi liljurós (ÍFk. 1) --> 5 lög
Kvæði af vallara systrabana (ÍFk. 15) --> 6 lög
Tófu kvæði (ÍFk. 35) --> 1 lag
Draumkvæði (ÍFk. 39) --> 8 lög
Harmabótar kvæði (ÍFk. 45) --> 2 lög
Ásu kvæði (ÍFk. 60) --> 10 lög
Konuríki (ÍFk. 86) --> 1 lag
Kvæði af pilti og stúlku (ÍFk. 95) --> 4 lög
Kirkjuklerks kvæði (ÍFk. 100) --> 1 lag
Húfan dýra (ÍFk. 108) --> 1 lag
Prestkonu kvæði (ÍFk. x) --> 2 lög
Svíalín og hrafninn (DGF 60) --> 4 lög
Syngja má þessi kvæði til viðbótar með framangreindum lögum:
Gauta kvæði --> Lag við Draumkvæði (nr. 8)
Elenar ljóð --> Lag við Kvæði af vallara systrabana
Systra kvæði --> Lag við Ásu kvæði
Kvæði af Þorkeli og Margrétu --> Lag við Ásu kvæði
Stjúpmóður kvæði --> Lag við Kvæði af vallara systrabana
Kvæði af Ribbaldi og Gullbrúnu --> Lag við Kvæði af vallara systrabana
Hildibrands kvæði --> Lag við Kvæði af vallara systrabana
Systkina kvæði --> Lag við Kvæði af vallara systrabana
Kvæði af Bóthildi --> Lag við Kirkjuklerks kvæði
Hörpu kvæði --> Lag við Kvæði af vallara systrabana
Eiturbyrlunar kvæði --> Lag við Kvæði af vallara systrabana
Kvæði af syndugri konu --> Lag við Draumkvæði (nr. 8)
Múks kvæði --> Lag við Ásu kvæði
Lög frá öðrum þjóðkvæðategundum:
Síðan má nefna urmul af þjóðlögum við grýlukvæði, barnafælur og barnagælur sem sum hver eru undir sagnadansabragarháttum, t.d. Grýlukvæði eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688), Andrésardiktur (höf. ókunnur) og Ókindakvæði (höf. ókunnur). (Sjá umfjöllun hér neðar um kvæði á borð við þessi).
Endurvaktir sagnadansar:
Í byrjun og um miðja 20. öld voru gerðar tilraunir til þess að endurvekja nokkra sagnadansa með gömlum íslenskum og öðrum norrænum þjóðlögum sem komu annars staðar frá, þar á meðal úr gömlum tónlistarhandritum (þ.á.m. Melodiu og ritverki Thomas Laubs: Danske Folkeviser med gamle Melodier). Þar var fremstur í flokki Bjarni Þorsteinsson þjóðlagasafnari. Dæmi um slíka sagnadansa, sem reynt var að endurvekja á þessum tíma voru Gunnhildar kvæði (Kvæði af Rögnvaldi og Gunnhildi) (ÍFk. 12), Bjarnarsona kvæði (ÍFk. 21), Ólöfar kvæði (ÍFk. 34, 80), Taflkvæði (ÍFk. 38), Elja kvæði (Kvæði af herra Birni og Ingigerði) (ÍFk. 48), Soffíu kvæði (ÍFk. 52), Kvæði af Kristínu og Ásbirni (ÍFk. 55) og Ásu dans (ÍFk. 61).
VII. BRAGARHÆTTIR SAGNADANSA
Bragarhættir sagnadansa skiptast í tvo meginflokka, braghendu og iðurmælt. Sagnadansar undir iðurmæltum hætti einkennast af miklum endurtekningum þar sem seinni helmingur fyrra erindis er oft endurtekinn í næsta erindi.
Allir þeir íslensku sagnadansar undir iðurmæltum hætti eru sem hér segir: Kvæði af Stíg og Regisu (ÍFk. 8), Stafrós kvæði (ÍFk. 9), Kvæði af Sigmundi (ÍFk. 10 og 69), Kvæði af Rögnvaldi og Gunnhildi (ÍFk. 12), Kvæði af herra Pétri og Ásbirni (ÍFk. 20), Málfríðar kvæði (ÍFk. 24), Taflkvæði (ÍFk. 38), Kvæði af frúnni Kristínu (ÍFk. 54), Kvæði af Nikulási (ÍFk. 44), Gunnlaugs kvæði (ÍFk. 63), Bóthildar kvæði (ÍFk. 65), Ingu kvæði (ÍFk. 66), Kvæði af Elenu og Andrési Stígssyni (ÍFk. 67) og Þjófa kvæði (Nr. 85).
VIII. SAGNADANSAR Í TENGSLUM VIÐ DANS
Sagnadansar (ÍFk --> Íslensk fornkvæði I–VIII (1962–1981), útg. Jón Helgason)
Kvæði af Ólafi liljurós - Upphaf: „Ólafur reið með björgum fram." (ÍFk. 1). Fjögur íslensk þjóðlög hafa varðveist við sagnadansinn.
Elenar ljóð - Upphaf: „Elen litla kvað svo hátt." (ÍFk. 2). Ekkert þjóðlag hefur varðveist við þennan sagnadans.
Gauta kvæði - Upphaf: „Gauti og hún Magnhild frú." (ÍFk. 3). Ekkert þjóðlag hefur varðveist við þetta kvæði beint en eitt þjóðlag við Draumkvæði hefur sömu kveðandi og þessi sagnadans.
Ríka álfs kvæði - Upphaf: „Eirík nefni eg kónginn þann." (ÍFk. 4). Kvæðið er samið á Íslandi.
Sætrölls kvæði - Upphaf: „Kóngurinn og drottningin/ á þann sunnudag." (ÍFk. 5)
Kaupmanna kvæði - Upphaf: „Lágu þeir í hafinu." (ÍFk. 6)
Hildibrands kvæði - Upphaf: „Hildibrand á sér systur í borg." (ÍFk. 7)
Kvæði af Stíg og Regisu - Upphaf: „Riddari Stígur fór á skóga." (ÍFk. 8)
Stafrós kvæði - Upphaf: „Salomon og Kári,/ þeir voru bræður báðir." (ÍFk. 9)
Kvæði af Sigmundi - Upphaf: „Sigmundur fyrir austan fold." (ÍFk. 10 og 69).
Stjúpmóðurkvæði - Upphaf: „Kóngurinn sigldi og meyjar bað" (ÍFk. 11).
Kvæði af Rögnvaldi og Gunnhildi - Upphaf: „Það var einn svo blíðan dag/ hún Gunnhildur öllum gjafir gaf." (ÍFk. 12)
Hörpukvæði - Upphaf: „Biðlar komu í jómfrúr garð." (ÍFk. 13)
Kvæði af Margrétu og Eilíf - Upphaf: „Viljið þér nokkuð hlýða mér/ á meðan eg segi frá." (ÍFk. 14). Bjarni Þorsteinsson þjóðlagasafnari kom með tillögu að lagboða fyrir kvæðið í Íslenzkum þjóðlögum sínum (1906-1909) á bls. 517-518. Sagnadaninn er einungis til í Færeyjum og á Íslandi. Til eru upptökur af Færeyingum syngja kvæðið en þó með öðru stefi (CCF 31). Lagboði sem passar við íslensku gerðina: Kvæði af greifa Gunelín.
Kvæði af vallara systrabana - Upphaf: „Þorkell átti sér dætur þrjár." (ÍFk. 15). Stundum einnig nefnt Systra þula.
Kvæði af Ribbaldi og Gullbrúnu - Upphaf: „Heyrðu það, Gullbrún fríða." (ÍFk. 16)
Sonarharmur - Upphaf: „Kóngurinn talar við son sinn góðan." (ÍFk. 17)
Kristínarkvæði - Upphaf: „Eg var skorinn í silki/ og í skarlats trey." (ÍFk. 18). Lagboði úr Th. Laub. Annar lagboði: Spaníaland og Mikligarð.
Kvæði af herra Birni og Kristínu - Upphaf: „Herra Pétur talar við skenkisveina sín." (ÍFk. 19)
Kvæði af herra Pétri og Ásbirni - Upphaf: „Herlegir sveinar,/ byggið vel frúr." (ÍFk. 20)
Bjarnarsona kvæði - Upphaf: „Herra Jón og Ragnfríður/ töluðu þau sér gaman." (ÍFk. 21). Elsta útgáfa sagnadansins er varðveitt í Kvæðabók séra Gissurar Sveinssonar (frá 1665). Dansinn fjallar um vígamál í Noregi á 12. öld. Sögusvið sagnadansins má finna í Böglungasögu sem er íslensk konungasaga frá 13. öld.
Kvæði af herra Pána - Upphaf: „Eiríkur ríður á hauginn upp/ hann talar við sína barma." (ÍFk. 22). Þjóðlag: Elsebeth Vestergaard frá Færeyjum (f. 1900).
Tristrams kvæði - Upphaf: „Tristram háði bardagann/ við heiðinn hund." (ÍFk. 23). Kvæðið er samið á Íslandi. Einn fegursti sagnadansinn að margra mati. Kvæðið var ort úr niðurlagi Tristrams sögu ok Ísöndar eftir bróður Róbert, þýdd á norræna tungu úr frönsku einhvern tímann á 13. öld að beiðni Hákonar Hákonarsonar Noregskonungs (1204-1263).
Málfríðar kvæði - Upphaf: „Kristín situr í Skáney." (ÍFk. 24)
Kvæði af Ingu lífstuttu - Upphaf: „Inga litla út í lönd." (ÍFk. 25). Þessi sagnadans er til í pappírshandritum frá 17. öld og 19. öld. Lag við þennan sagnadans er varðveitt í Svíþjóð.
Kvæði af herra kóng Símoni - Upphaf: „Standið upp, eðla hofmenn." (ÍFk. 26)
Kvæði af Magnúsi Jónssyni - Upphaf: „Viljið þið nökkuð hlýða mér/ um eina litla hríð." (ÍFk. 27) Þessi sagnadans er sá fyrsti sem síra Gissur Sveinsson skráir niður í kvæðabók sína. Kvæðið finnst hvergi annars staðar. Bjarni Þorsteinsson þjóðlagasafnari kom með tillögu að lagboða fyrir kvæðið í Íslenzkum þjóðlögum sínum (1906-1909) á bls. 514-515. Lag fyrir þennan bragarhátt hefur einnig varðveist í Melódíu.
Kvæði af Loga í Vallarhlíð - Upphaf: „Frúin situr í ríkinu/ sú kann margt að vinna." (ÍFk. 28). Af sumum er þessi sagnadans talinn einn sá fegursti á íslenskri tungu ásamt Tristranskvæði og Kvæði af Ólafi liljurós. Kvæðið er varðveitt heilt í tveimur pappírshandritum. Kvæðið hefur verið sungið af Þjóðdansafélagi Reykjavíkur frá árinu 2023 við færeyskt þjóðlag sem fengið er að láni úr kvæðinu Skrímslu.
Kvæði af herra Jóni og Ásbirni - Upphaf: „Herra Jón og Ásbjörn,/ þeir voru bræður." (ÍFk. 29)
Ebbadætrakvæði - Upphaf: „Ebbi sigldi í leiðangur/ konunginn að finna." (ÍFk. 30)
Kvæði af Knúti í Borg og Sveini kóngi - Upphaf: „Knútur er í borgunum." (ÍFk. 31)
Kvæði af skógarmanni og hans unnustu - Upphaf: „Upp í hæsta turni." (ÍFk. 32). Bjarni Þorsteinsson þjóðlagasafnari kom með tillögu að lagboða fyrir kvæðið í Íslenzkum þjóðlögum sínum (1906-1909) á bls. 518-519.
Magna dans - Upphaf: „Magni siglir um saltan sjá." (ÍFk. 33). Kvæðið er líklega samið á Íslandi.
Ólöfar kvæði - Upphaf: „Kóngur reið með steini fram." (ÍFk. 34, 80). Til eru margar gerðir Ólöfar kvæðis sem bendir til þess að kvæðið hefur verið vinsælt.
Tófu kvæði - Upphaf: „Tófa situr inni." (ÍFk. 35). Lagboði við Tófu kvæði varðveittist munnlega á sunnanverðum Austfjörðum um miðja síðustu öld. Guðný Jónsdóttir frá Múla og Brynjúlfur Sigurðsson frá Starmýri í Álftafirði voru þau einu sem kunnu lag við Tófu kvæði. Nokkur önnur kvæði eru varðveitt með sama stefi.
Kvæði af Hringi kóngi og Alexander - Upphaf: „Hringur hét sá kóngurinn/ fyrir löndum réð." (ÍFk. 36). Kvæðið er samið á Íslandi.
Kvæði af Bóthildi - Upphaf: „Hvort eru þetta lúðralát" (ÍFk. 37). Kvæðið er líklega samið á Íslandi.
Taflkvæði - Upphaf: „Það er svo fagurt um sumartíð" eða „Jómfrú situr í hægaloft." (ÍFk. 38). Þessi sagnadans hefur verið nokkuð vinsæll hér á landi og til í mörgum pappírshandritum.
Draumkvæði - Upphaf: „Fagurt syngur svanurinn/ um sumarlanga tíð." (ÍFk. 39). Draumkvæði var með allra vinsælustu sagnadönsum, varðveitt heilt í minnst 28 pappírshandritum og munnlega fram á þennan dag.
Marteinskviða - Upphaf: „Júngherra Marteinn/ spurði sveina sín." (ÍFk. 40)
Gunnbjarnar kvæði - Upphaf: „Gunnbjörn á Upplöndum/ hann hefir fengið pín." (ÍFk. 41). Þetta kvæði er oft sungið hjá Þjóðdansafélagi Reykjavíkur.
Vilhjálms kvæði - Upphaf: „Guttormur ríður sig/af þingunum heim." (ÍFk. 42)
Eiturbyrlunarkvæði - Upphaf: „Kristín átti syni þrjá,/ grætr hin bjarta bauga rist." (ÍFk. 43)
Kvæði af Nikulási - Upphaf: „Árla myrgins klerkurinn söng." (ÍFk. 44)
Harmabótar kvæði - Upphaf: „Einum unna eg manninum." (ÍFk. 45). Þetta er einn örfárra sagnadansa sem fólk þekkir enn, nú yfirleitt sem kórverk sungið af Hamrahlíðarkórnum.
Systra kvæði - Upphaf: „Enginn maður það vissi." (Nr. ÍFk 46)
Þernukvæði - Upphaf: „Kristín unga klæðist með gull." (ÍFk. 47)
Kvæði af herra Birni og Ingigerði - Upphaf: „Herra Björn og Ingigerður/ töluðu þau sér gaman." (ÍFk. 48). Þessi sagnadans ber einnig heitið Elja kvæði. Kvæðið var vinsælt hér á landi alveg fram á miðja 19 öld. Bjarni Þorsteinsson þjóðlagasafnari kom með tillögu að lagboða fyrir kvæðið í Íslenzkum þjóðlögum sínum (1906-1909) á bls. 519.
Kvæði af Gunnari á Hlíðarenda - Upphaf: „Gunnar hét bóndi á Hlíðarenda." (ÍFk. 49). Lagið er samið af höfundi þessarar vefsíðu.
Óláfs vísur - Upphaf: „Ólafur kóngur Haraldsson/ hann gefi oss sigur og tíma." (ÍFk. 50). Kvæðið er samið á Íslandi.
Karlamagnúsarkvæði - Upphaf: „Drottningin stár undir loftsins sala." (ÍFk. 51). Til er einungis ein uppskrift af þessu handriti, í Kvæðabók Gissurar Sveinssonar frá árinu 1665.
Soffíukvæði - Upphaf: „Kóngurinn og Burtleifur, systrungar tveir." (ÍFk. 52)
Kvæði af Tófu og Suffaralín - Upphaf: „Valdimar í lundinum lætur gullið slá." (ÍFk. 53)
Kvæði af frúnni Kristínu - Upphaf: „Viljið þér nökkuð hlýða mér,/ meðan eg segi fram." (ÍFk. 54)
Kvæði af Kristínu og Ásbirni - Upphaf: „Kristín talar við móður sín." (Nr. 55)
Riddara kvæði - Upphaf: „Eg var úti snemma myrgins." (ÍFk. 56). Kvæðið er samið á Íslandi.
Þiðriks kvæði kóngs - Upphaf: „Ég sá standa í borgartúni/ eina frú." (ÍFk. 57). Kvæðið er samið á Íslandi.
Klerks kvæði - Upphaf: „Sá er einn klerkur í páfans borg." (ÍFk. 58). Kvæðið er samið á Íslandi.
Systkina kvæði - Upphaf: „Jómfrú gekk til brunna." (ÍFk. 59)
Ásu kvæði - Upphaf: „Ása gekk um stræti." (ÍFk. 60). Þessi sagnadans lifir enn á vörum fólks og íslenskt þjóðlag hefur varðveist við það.
Ásu dans - Upphaf: „Hann Gunnar á sér dætur tvær." (ÍFk. 61). Þessi sagnadans er til í mörgum útgáfum og hefur varðveist heilt í amk. 7 pappírshandritum. Auk þess eru brot úr kvæðinu í fjölmörgum handritum.
Þorkels kvæði Þrándarsonar - Upphaf: „Það er hann Þorkell Þrándarson." (ÍFk. 62)
Gunnlaugskvæði - Upphaf: „Hústrúin talar við sinn son." (ÍFk. 63). Kvæðið er líklega samið á Íslandi.
Kvæði af Gunnlaugi og Sigurði - Upphaf: „Sigurður lendir skipunum/ við eina ey." (ÍFk. 64). Kvæðið er líklega samið á Íslandi.
Bóthildar kvæði - Upphaf: „Býr einn bóndinn upp með á." (ÍFk. 65)
Ingu kvæði - Upphaf: „Ung var hún Inga,/ hún reið sig til þinga." (ÍFk. 66)
Kvæði af Elenu og Andrési Stígssyni - Upphaf: „Stoltsfrú Elena stóð undir loftsins sala." (ÍFk. 67)
Kvæði af Þorkeli og Margrétu - Upphaf: „Þorkell ríður sig undir ey." (ÍFk. 68). Þessi sagnadans hefur sama viðlag og Ásu kvæði (Nr. 60).
Sjá Kvæði af Sigmundi - Upphaf: „Sigmundur fyrir austan fold." (ÍFk. 10 og 69)
Kvæði af herra Jóni og Loga - Upphaf: „Bóndinn kemur af þingum heim." (ÍFk. 70). Þessi sagnadans barst seint til Íslands, mögulega í byrjun 19. aldar. Kona í Lapplandi, Svíþjóð, Allida Grönlund (f. 1895. d. 1972) varðveitti laglínu við þennan sagnadans með sama viðlagi og íslenska gerðin. Í Svíþjóð kallast sagnadansinn Jon å Lager, de tjänte i konungens gård.
Kvæði af frú Kristínu og herra Pétri - Upphaf: „Herra Pétr sat í Svíaríki." (ÍFk. 71)
Kvæði af herra Pána og Gunnvöru - Upphaf: „Herra Páni lætur blanda/ mjöð og vín." (ÍFk. 72)
[Kóngurinn heldur brullaup sitt] - Upphaf: „Kóngurinn heldur brullaup sitt." (ÍFk. 73). Einungis eitt erindi varðveitt.
[Riddarinn reið með keldu]- Upphaf: „Riddarinn reið með keldu." (ÍFk. 74). Einungis eitt erindi varðveitt.
[Ríddu þig ekki fram á þann skóg] - Upphaf: „Ríddu þig ekki fram á þann skóg." (ÍFk. 75). Einungis eitt erindi varðveitt.
Samtal mæðgina - Upphaf: „„Því flóir blóð á sverði þín," (ÍFk. 76)
Kvæði af syndugri konu - Upphaf: „Ein sór fyrir sunnan." (ÍFk. 77)
Kvæði um sankti Hallvarð - Upphaf: „Vébjörn nefni ég bónda þann." (ÍFk. 78)
Kvæði af Imnari og Elínu - Upphaf: „Tvö vóru þau kóngabörn." (ÍFk. 79). Kvæðið er samið á Íslandi.
Sjá Ólöfar kvæði - Upphaf: „Kóngur reið með steini fram." (ÍFk. 34, 80)
*Eyvindar ríma - Upphaf: „Drottningin í ríkinu/ digur var hún sem dýr." (ÍFk. 81). Kvæðið er samið á Íslandi.
*Þorgeirs rímur - Upphaf: „Margur hyggur sér til fjár,/ mun sá virðing þiggja." (ÍFk. 82). Kvæðið er samið á Íslandi.
Kára kvæði - Upphaf: „„Hvað gekkstu í myrgin," (ÍFk. 83). Kvæðið er samið á Íslandi.
Ísungs kvæði - Upphaf: „Það er fært í frásögn/ útí Fenedí." (ÍFk. 84)
Þjófa kvæði - Upphaf: „Steinfinnur og Stálir/ þeir voru þjófar báðir." (ÍFk. 85). Varðveist hefur íslenskt þjóðlag við bjagað erindi úr þessu kvæði. Erindið hefst svo „Átta eru krof á einni rá". Hildigunnur Valdimarsdóttir varðveitti þjóðlagið.
Konuríki - Upphaf: „Það var einn myrgin,/að haninn tók að gala." (ÍFk. 86). Konuríki þekkti Guðfinna Þorsteinsdóttir um miðja síðustu öld og hljóðritaði fyrir þjóðfræðinga Árnastofnunar.
Hústrúar kvæði - Upphaf: „Hústrú sat á bergi." (ÍFk. 87)
Kvæði af Loga Þórðarsyni - Upphaf: „Prestsdóttirin út í lönd." (ÍFk. 88)
Prestsdóttur kvæði - Upphaf: „Prestsdóttir í Óðalsey,/ hún er svo væn og rík." (ÍFk. 89)
[Hústrú situr og hátt hún kvað] - Upphaf: „Hústrú situr og hátt hún kvað." (ÍFk. 90). Einungis eitt erindi varðveitt.
Sekkjar kvæði - Upphaf: „„Hvar skal sekkurinn standa." (ÍFk. 91)
Hökulsmokkskvæði - Upphaf: „Einn bóndi bjó upp með á." (ÍFk. 92)
Giftingar hjal - Upphaf: „Dóttir spurði móður sín." (ÍFk. 93)
Konukaup - Upphaf: „Eitt sinn fundust þeir,/ Þorsteinn manni." (ÍFk. 94)
Kvæði af pilti og stúlku - Upphaf: „Vinnumaður og vinnukona/ töluðu sér til gamans." (ÍFk. 95)
Áls kvæði - Upphaf: „Þar bar til í Skáney." (ÍFk. 96)
Gyrðils kvæði - Upphaf: „Gyrðir vaknar vesæll og aumur." (ÍFk. 97). Kvæðið er samið á Íslandi.
Spélof - Upphaf: „Reið eg fyrir glugga, sá eg þar inn." (ÍFk. 98). Kvæðið er líklega samið á Íslandi.
Skeggkarls kvæði - Upphaf: „Þylja vildi eg mansöng einn." (ÍFk. 99)
Kirkjuklerks kvæði - Upphaf: „Þar var einn kirkjuklerkur." (ÍFk. 100). Sagnadansinn þekkti Þorbjörg R. Pálsdóttir og hljóðritaði fyrir þjóðfræðinga Árnastofnunar.
Osta kvæði - Upphaf: „Nokkur gildur bóndi bjó." (ÍFk. 101)
Kóngssona kvæði - Upphaf: „Kóngurinn átti synina þrjá,/ –alvara í gamni–" (ÍFk. 102)
*Kvonbóna kvæði - Upphaf: „Gamall höldur í búi/ vill sér kvonfangs leita." (ÍFk. 103)
*Heimsku kvæði - Upphaf: „Það er fornt gamanspil." (ÍFk. 104)
Múks kvæði - Upphaf: „Múkurinn gekk um stræti." (ÍFk. 105)
[Sú er ein frúin út í lönd] - Upphaf: „Sú er ein frúin út í lönd." (ÍFk. 106). Einungis eitt erindi varðveitt.
[Eg var mig einn ungur mann] - Upphaf: „Eg var mig einn ungur mann." (ÍFk. 107). Einungis eitt erindi varðveitt.
Húfan dýra - Upphaf: „Eina húfu átti ég mér/ er hún í prjónabandi." (ÍFk. 108). Kvæðið ber einnig heitið Húfan dýra.
Skrifta kvæði - Upphaf: „Kerlingar kindin hún hoppaði svo hátt." (ÍFk. 109)
Drengsdilla - Upphaf: „Vel verði því auga blá." (ÍFk. 110)
Prestkonu kvæði - Upphaf: „Maður kemur ríðandi." (ÍFk. x). Yngsti sagnadansinn, nemur land hér líklega einhvern tímann snemma á 19. öld.
(Svíalín og hrafninn - Upphaf: „Hrafninn flýgur um aftaninn." (DGF 60). Þessi sagnadans er í raun úr fenginn frá hinum danska Anders Sörensen Vedel sem tók saman danska sagnadansa í Hundraðvísnabók sína um miðja 16. öld.
Önnur íslensk kvæði og fornir sálmar undir sagnadansaháttum:
Fornkvæðið um riddarann Jónas - Eftir Jón Helgason prófessor í Kaupmannahafnarháskóla
Gaman-bögur - Upphaf: „Spjátrungarnir spranga/ –leggjum land undir fót–." Eftir Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768). Gamankvæði undir sagnadansahætti, hefur sama stef og Tófu kvæði.
Gumnar hafa hér gaman í kvöld - Upphaf: „Gumnar hafa hér gaman í kvöld". Undir sama bragarhætti og Kvæði af herra Pána nema stef vantar hér.
Inpromtu - Upphaf: „Lactantius syngur ljóta psálma". Höf. ókunnur.
Ólafur Bjarmarós - Eftir Gest
Þegar minn dauði og dómur þinn - Upphaf: „Þegar minn dauði og dómur þinn/ dettur á mig, ó Jesú minn." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Kvæðið og lagið er varðveitt í tónlistarhandritinu Melódíu.
Þorrablótskvæði 1910 - Upphaf: „Hallar vetri, hækkar sól./ Stígum dans vættafans." Höf. ókunnur. Kvæði í sagnadansalíki. Lagboði: Kvæði af Ólafi liljurós. Sjá önnur danskvæði og þorrablótskvæði.
Eftirfarandi grýlukvæði og barnafælur eru undir sagnadansaháttum:
Dúðadurtskvæði - Upphaf: „Hér er kominn Dúðadurtur/ digur bæði og hár." Eftir síra Hallgrím Eldjárnsson (f. 1723. d. 1779) prófast á Grenjaðarstað í Aðaldal. Sjá grýlukvæði
Grýlukvæði - Upphaf: „Hér er komin Grýla/ og gægist um hól." Eftir síra Guðmund Erlendsson (f. um 1595. d. 1670) á Felli í Sléttuhlíð. Þetta er elsta grýlukvæðið eftir nafngreindan höfund svo vitað sé. Sjá grýlukvæði
Grýlukvæði - Upphaf: „Ekki linnir ferðum um Fljótsdalinn enn." Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688). Þetta er líklega langfrægasta grýlukvæðið. Sjá grýlukvæði
Í Gilsbakkagilinu Grýla kerling býr - Upphaf: „Í Gilsbakkagilinu/ Grýla kerling býr." Þetta grýlukvæði er úr Hvítársíðu í Borgarfirði. Höfundur er Jón Eyjólfsson frá Rauðsgili í Hálsasveit. Hann bjó síðar á Kirkjubóli í Hvítársíðu. Líklega með yngstu grýlukvæðum sem ort var á gamla mátann. Sjá grýlukvæði
Leppalúðakvæði - Upphaf: „Hér er kominn Leppalúði/ ljótur og grár." Höfundur óþekktur. Þetta virðist vera eina Leppalúðakvæðið sem geymdist enn á vörum fólks um miðja 20. öld þegar þjóðfræðingar Árnastofnunar söfnuðu þjóðfræðilegu efni og þjóðlögum. Sjá grýlukvæði
Skröggskvæði - Upphaf: „Eitt vil ég kvæði/ kveða til gamans hér." Stundum er þetta þjóðkvæði eignað Guðmundi Bergþórssyni (f. 1657. d. 1705). Lagið sem notað var við Skröggskvæði var einnig notað við önnur grýlukvæði, t.d. við Grýlukvæði eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619 d. 1670). Sjá grýlukvæði
Það var barn í dalnum - Upphaf: „Það var barn í dalnum." Þjóðkvæði, dragmælt. Sá einnig grýlukvæði og barnagælur
Eftirfarandi barnagælur eru undir sagnadansaháttum:
Andrésardiktur - Upphaf: „Dýrð verði föðurnum/ fyrir sín ráð." Þessi barnagæla er dragmælt, líkt og mörg grýlukvæði.
Einn guð í hæðinni - Upphaf: „Einn guð í hæðinni/ huggarinn minn." Eldgömul barnagæla frá lærdómsöld, líklega úr Austur-Skaftafellssýslu. Barnagælan er dragmælt, líkt og mörg gömul grýlukvæði. Barnagælan hefur líklegast verið ort á árunum 1650 til 1750. Þjóðsaga er varðveitt við þessa barnagælu, um draug sem kveður við gluggann.
Fornkvæði sem hafa að geyma formúlur í anda sagnadansanna:
Eilífs kvæði - Upphaf: „Eilífur er sig gamall kall/ hann siglir suður með sandi." Mjög gamalt kvæði undir einhvers konar sámlahætti, líkist mjög sagnadansastíl.
Jófreys kvæði - Upphaf: „Það er nú kvæðið komið hér í bý/ um þau Jófrey og Ólöfu mey." Slitrur úr kvæðinu eru varðveittar í alls þremur íslenskum pappírshandritum. Kvæðið er upprunalega danskt, ort einhvern tímann á 15. eða 16. öld. Danska frumútgáfan er löngu glötuð. Þetta kvæði er einnig vel þekkt í Færeyjum og dansað enn þar á vikivökum. Þjóðlag við kvæðið var geymt á vörum fólks í Suðurey í Færeyjum.
Röð sagnadansanna eftir upphöfum:
Býr einn bóndinn upp með á
Dóttir spurði móður sín
Drottningin í ríkinu/ digur var hún sem dýr
Eg var mig einn ungur mann
Eg var úti snemma myrgins
Einn bóndi bjó upp með á
Eitt sinn fundust þeir,/ Þorsteinn manni
Elen litla kvað svo hátt
Ein sór fyrir sunnan
Eirík nefni ég kónginn þann
Ég sá standa í borgartúni/ eina frú
Gamall höldur í búi/ vildi sér kvonfangs leita
Gauti og hún Magnhild frú
Guttormur ríður sig/ af þingunum heim
Gyrðir vaknar vesæll og aumur
Herlegir sveinar,/ byggið vel frúr
Herra Jón og Ásbjörn/ þeir voru bræður
Herra Páni lætur blanda/ mjöð og vín
Herra Pétur talar við skenkisveina sín
Heyrðu það, Gullbrún fríða
Hildibrand á sér systur í borg
Hringur hét sá kóngurinn/ fyrir löndum réð
Hústrú sat á bergi
Hústrú situr og hátt hún kvað
Hvað gekkstu í myrgin
Hvar skal sekkurinn standa
Hvort eru þetta lúðralát
Jómfrú gekk til brunna
Kerlingar kindin hún hoppaði svo hátt
Knútur er í borgunum
Kóngurinn heldur brullaup sitt
Kóngurinn og Burtleifur, systrungar tveir
Kóngurinn og drottningin á þann sunnudag
Kóngurinn talar við son sinn góðan
Kristín situr í Skáney
Lágu þeir í hafinu
Magni siglir um saltan sjá
Margur hyggur sér til fjár
Múkurinn gekk um stræti
Nokkur gildur bóndi bjó
Ólafur kóngur Haraldsson/ hann gefi oss sigur og tíma
Prstsdóttir í Óðalsey
Prestsdóttirin út í lönd
Reið eg fyrir glugga, sá eg þar inn
Riddari Stígur fór á Skóga
Riddarinn reið með keldu
Ríddu þig ekki fram á þann skóg
Salomon og Kári
Sá er einn klerkur í páfans borg
Sigurður lendir skipunum/ við eina ey
Standið upp, eðla hofmenn
Stoltsfrú Elena stóð undir loftsins sala
Sú er ein frúin út í lönd
Vel verði því auga blá
Tvö vóru þau kóngabörn
Ung var hún Inga,/ hún reið sig til þinga
Valdimar í lundinum lætur gullið slá
Vébjörn nefni ég bónda þann
Vinnumaður og vinnukona/ töluðu sér til gamans
Það er fornt gamanspil
Það er fært í frásögn/ útí Fenedí
Það er hann Þorkell Þrándarson
Þar bar til í Skáney
Þorkell átti sér dætur þrjár
Þorkell ríður sig undir ey
Því flóir blóð á sverði þín
Þylja vildi eg mansöng einn
Tenglar:
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Types_of_the_Scandinavian_Medieval_Ballad
Íslensk sagnadansahandrit:
Sagnadansar frá Norðurlöndunum:
A. Færeyjar
https://sr.fo/dansifelagid-i-havn/
B. Danmörk
C. Svíðþjóð
http://runeberg.org/fornsang/1/
D. Noregur
Lesefni:
Aðalheiður Guðmundsdóttir (1997). (Ó)traustar heimildir. Um söfnun og útgáfu þjóðkvæða. Skáldskaparmál, bls. 210-226.
Aðalheiður Guðmundsdóttir. (2008). Systra þula. Rósaleppar. Þæfðir Rósu Þorsteinsdóttur fimmtugri 12. ágúst 2008, bls. 10-13. Menningar- og minningarsjóður Mette Magnussen, Reykjavík.
Aðalheiður Guðmundsdóttir. (2009). „Siðferði gleðinnar: um danskvæði og dansmenningu fyrri alda“. Saga 47, 1:102–121.
Aðalheiður Guðmundsdóttir. (2021). Arfur aldanna II. Norðvegur. Háskólaútgáfan, Reykjavík.
Aðalheiður Guðmundsdóttir. (2021). Föstuleikir, húmor og heimsádeila. Íslenskar bókmenntir. Saga og samhengi, fyrri hluti,
bls.231-255. Hið íslenska bókmenntafélag, Reykjavík.
Bjarni Þorsteinsson. (1906-1909). Íslensk þjóðlög. S.L. Møller, Kaupmannahöfn.
Einar Ól. Sveinsson. (1942). Fagrar heyrði ég raddirnar. Mál og menning, Reykjavík.
Jón Samsonarson. (1964). Kvæði og dansleikir I-II. Almenna bókafélagið, Reykjavík.
Jón Sigurðsson og Svend Gruntvig. 1854-1859. Íslensk fornkvæði I-II. Det nordiske literaturs samfund, København.
Ólafur Briem. 1947. Fornir dansar. Hlaðbúð, Reykjavík.
Jón Helgason. (1962-1981). Editiones Arnamagnanæ, B12-20. Íslenzk fornkvæði I-VIII. Ejnar Munksgaard, København.
Sigríður Þ. Valgeirsdóttir. (2010). Íslenskir söngdansar í þúsund ár. Andblær aldanna. Háskólaútgáfan, Reykjavík.
Vésteinn Ólason. (1979). Sagnadansar. Rannsóknastofnun í bókmenntafræði og Menningarsjóður, Reykjavík.
Vésteinn Ólason. (1982). The traditional ballads of Iceland. Stofnun Árna Magnússonar, Reykjavík.
Vésteinn Ólason. (1990). The West-Nordic Hero in Saga and Ballad: Marginal notes. Inte bara visor: Studier kring folklig diktning och musik tillägnade Bengt R. Jonsson den 19. mars 1990, bls. 275-286. Svensk visarkiv, Stockholm.
Page updated
Google Sites
Report abuse