Jófreys kvæði

Þessi útgáfa Jófreys kvæðis hér að neðan er blanda úr þremur varðveittum textabrotum. Kvæðið hefur aldrei verið svona en gefur þó ákveðna hugmynd um söguþráð kvæðis. Útgáfan er eftir höfund þessarar vefsíðu.

1. Það er nú kvæðið komið hér í bý

um þau Jófrey og Ólöfu mey,

það hefst af þeirra vilja.

Það hefur mér verið svo sannlega sagt

þeim hefðu nornirnar forlögin lagt,

væri óhægt að skilja.

2. Það var hann Jófrey svo lítið barn,

kóngurinn lagði svo ást við hann,

hann bauð honum heim til hallar,

það þótti hirðinni ofmikill munur,

var hann þó Jófrey lends manns sonur,

hann unni' honum fram yfir alla.

3. Þegar hann hafði í höllina farið mánuði sjö

lagði hann ást við kóngsins mey,

unni sem sínu lífi,

sá kom enginn dagurinn á morgunstund

Jófrey kæmi ekki á Ólöfar fund,

því hann hefur ást á vífi.

4. Þvoði hún hans hár með listunum ræmdur,

hvorki vissu þar til feður né frændur,

svo þeim mætti líka það illa,

þann mátti hún öngvan með augunum sjá,

hvort hann reið heim til hallarinnar eður frá,

vildi hans lífi spilla.

5. Það var einn svo blíðan dag að kóngurinn reið út,

Jófrey bar hans skjöld og sverð,

herra Björn sér fyrir ráði,

Ölver ber hans merkis stöng,

firðum þótti digur og löng,

meðan ríkið stóð í náðum.

6. Sögðu þeir kónginum Sveinn og Álfur:

„vel máttu þinni dóttur ráða sjálfur

og gifta hana öngvu barni,"

„Það sé ég ég," kvað kóngur, „með augunum mín,

hvörja nótt sefur hann í sænginni sín

enn ei á meyjar armi."

7. Kóngurinn talar við sveina sín:

„Þér skuluð blanda mjöð og vín

[og drekka hér í höllu]

og svo sterka veisluna gjöra,

varla megi önnur frekari vera,

skulu þau skilin að öllu."

8. Organ var í loftinu troðið,

merki heim til hallar borin,

gott skyldi slíku gegna;

Ólöf stóð við gluggann einn,

ræðir við sinn skenkisvein,

eftir réð að fregna.

9. Ólöf stár í loftinu ein,

hún spurði að að sinn skenkjara svein

og gjörði eftir að fregna:

„Því mun organ í loftinu troðin

eða stór merki til hallar borin?

Góðu skyldi það gegna."

„10. „Helst er hún Ólöf gestafróð,

hafa þeir í höllinni nýtekið ráð,

stendur það allt af vífi."

„Ekki skyldi hann Jófrey drekka svo í höllinni' vín

hann kæmi ekki í loft til mín

að leita sér nú ráða."

11. Töluðust þau við eina litla hríð,

þá kom í loftið boðinn svo stríð,

að ríka frú skyldi í höll ganga,

Ölver [merkimaður] boðskapinn bar,

Jófreyr Gautsson í loptinu var

svo marga stund og langa.

12. Ölvir merkismaður boðskapinn bar:

„Jófreyr, gakktu loftinu úr

eina stund svo langa."

„Mínar allar skemmumeyjar drekki mjöð og vín

[þá Jófreyr gengur í höll til mín]

gjöri þér yður glaða."

13. „Allir í loftinu, skiljið mitt mál,

biðji þér vel fyrir Jófrey sál,

í dag mun hann lífið láta."

Hún setur upp sín höfuðgull sjö,

hún gengur í höll sem ein listug mey;

allt skal til hæversku virða.

14. „Kom þú, lofsæl dóttir mín,

hér er þér sessin, silkilín!

Þú ert ofbúin að standa;

hér er vel skipuð innan öll mín höll

með kónga, jarla og hirðmenn gjörvöll,

kjóstu þér mann til handa.

(„Kjóstu þér eitthvert riddara barn,

öllum þínum frændunum komi vel í hug,

tjáir ei lengur að fresta.")

15. Ólöf ansar sínum föður viður

„Minni er það meyjarsiður

að biðja sér sjálfra manna;

ég má vel ein í loftinu sofa,

því mun ég einhvern öðlinginn lofa,

fari ég um alla veröldina að kanna."

16. „Það veit guð og hin helga sól,

sá skal byggja kóngsins stól

sem sjálf kýs ég mér til handa;

það veit guð og hin helga höll,

þó ég fari um löndin öll

ég gifti mig ei röskvari manni."

(17. „Eitt er það í heiminum mér er að mein,

á meðan þú elskar hann Álf og hann Svein,

skulu þau skilin að öllu.")

17. Kóngurinn kveður til þræla þrjá

„Þér skuluð Jófrey böndum slá

og láta frúna hjá standa,"

„Jófrey Gautsson gjörðu þig glaðan,

minnstu upp á hvað kóngurinn talar,

láttu þér ekki granda."

18. Það vann hann kónginum fyrsta mein,

hann vó fyrir borðum hann Álf og hann Svein,

týndu þeir sínu lífi,

þeir hafa tapað sinni önd,

hvorki eiga þeir láð né lönd,

og aldrei vald á vífi.

19. Jófreyr axlar söðla skinn,

svo sté hann í hallar dyr

og lætur öngvan útganga,

þann elsta mann og yngsta svein,

svo ekki lifði nema kóngur einn,

áður var hann kjörinn til banda.

20. Kóngurinn kallar: „Röskur drengur,

Jófreyr Gautsson, höggðu ei lengur,

látti mig ná lífi,

þú hefur unnið þér lofið og lönd,

allri minni velferð komið þér á hönd,

sjálfur áttu vald á vífi."

21. Jófreyr klæðist í söðlaskinn,

svo gengur hann í loftið inn

og tekur kóngs nafn með öllu,

og svo lifðu þau Ólöf með list og skraut

alla sína æfi sorgarlaust

í sinni eigin höllu.