Embedded Files
Man-langlokur eru sérstök tegund ástarkveðskapar sem greinilega hefur verið ortur til kvenna af karlkyns skáldum. Bragarhátturinn er sérkennilegur en hefur líklegast verið þekktur á síðmiðöldum þar sem sum helgikvæði bera sterkan keim af þeim, samanber Sancti Ólafs vísur. Ólafur Davíðsson segir í vikivakaritgerð sinni að fyrst og fremst hafi verið „mjög sennilegt, að dansað kunni að hafa verið eptir einhverjum af lánglokum þessum, þar sem þær eru opt ortar undir svipuðum lögum og tröllaslagirnir, og á hinn bóginn er ekkert sennilegra en lánglokur hafi verið kveðnar eða mæltar fram á vikivökum, eins og vikivakakvæðin, þótt það sé hvergi tekið fram beinlínis." Grímur Thomsen virðist einnig vera sammála því að man-langlokurnar hafi verið danskvæði, sbr. það sem hann segir í Ísafold VI, 1 (1879).
Þrátt fyrir að Grímur Thomsen og Ólafur Davíðsson séu vissulega börn síns tíma má alveg færa rök fyrir því að kvæði þessi hafi verið notuð við dans. Orðalag víða bendir sterklega til þess að þessar langlokur hafi verið brúkaðar við slíkar samkomur, samanber:
... mér kemur í stans / inndælið hans, / um álfurnar lands / sem Orpheus dans, ...
Þessi tegund kvæða minnir einnig mjög á danslýsingu Odds Einarssonar sem má lesa í Qualiscunque descriptio Islandiae.
Eftirfarandi man-langlokur voru enn þekktar á vörum fólks um miðja 20. öld: Jómfrú blómleg mjög mæt (Sumar-danslilja), Hrannarsunna spök söng, Danslilja, Rínar funabáls blíð og Mér fyrir blund brá.
Jón Ólafsson frá Grunnavík segir beinum orðum í ritgerðarkorni Um lög og tóna að Dínus spjallið hafi verið dansað á vikivakasamkomum:
Man-langlokur:
Ala sólar blíð Bil - Upphaf: „Ala sólar blíð bil".
Áls ljóma - Upphaf: „Áls ljóma".
Ber eg móð - Upphaf: „Ber eg móð".
Bæti brag - Upphaf: „Bæti brag".
Danslilja - Upphaf: „Við í lund/ lund fögrum eina stund". Eftir Þorlák Þórarinsson (f. 1711. d. 1773). Sjá einnig vikivaka
Dínus spjallið - Upphaf: „Hér skal pavis pinna".
Drengurinn minn, minn - Upphaf: „Drengurinn minn, minn,/ mér lízt á hag þinn."
Drósardans - Upphaf: „Ljómar baugabrík".
Drósin vísa, þýð þér - Upphaf: „Drósin vísa, þýð þér".
Dægrastytting 1768 - Upphaf: „Fingra snjós".
Foldin fríð í runni - Upphaf: „Foldin fríð í runni".
Funa ægis fold blíð - Upphaf: „Funa ægis fold blíð". Eftir Benedikt Jónsson í Bjarnanesi
Gleður tíðum mjúk mær - Upphaf: „Gleður tíðum mjúk mær".
Heyrði' eg hlátur og óra - Upphaf: „Heyrði' eg hlátur og óra".
Hlés glóða - Upphaf: „Hlés glóða".
Hrannar sunna spök söng - Upphaf: „Hrannar sunna spök söng". Eftir Pétur Jakobsson (f. um 1740. d. 1797). Sjá einnig ástarljóð, þulur, barnagælur og vikivaka
Ítrust Nistis Nanna - Upphaf: „Ítrust Nistis Nanna".
Jómfrú blómleg mjög mæt - Upphaf: „Jómfrú blómleg mjög mæt / motursfitin ágæt". Íslenskt þjóðkvæði. Þjóðlag af vörum Stefaníu Sigurðardóttur. Stefanía raular þuluna líkt og var gert með Hrannar sunna spök spöng. Sjá þjóðsagnasafn Sigfúsar Sigfússonar. Sjá einnig vikivaka
Meyjardans - Upphaf: „Leikur lipurtá".
Mig fyrir í blund brá - Upphaf: „Mig fyrir í blund brá".
Rínar funabáls blíð - Upphaf: „Rínar funabáls blíð".
Sumar-danslilja - Upphaf: „Góins móa grund rjóð".
Þorleifur minn, minn - Upphaf: „Þorleifur minn minn/ mér líst á hag þinn."
Page updated
Google Sites
Report abuse