Drykkjuvísur

(Ath. Sjá einnig druslur, veislukvæði, hestavísur, tvísöngva og þorrablótskvæði)

Drykkjuvísur eru þær vísur sem sungnar voru samhliða drykkjuskapnum. Voru þær oft sungnar á mannamótum en ekki síður í réttum á haustin. Margar drykkjuvísur voru sungnar í tvísöng, aðrar með gömlum sálmalögum. Elstu drykkjuvísurnar hér eru frá 17. öld (Krúsarlögur kveikir bögur).

„Betri" drykkjukvæði með lagboðum, sum sungin í tvísöng:

Að lífið sé skjálfandi - Upphaf: „Að lífið sé skjálfandi lítið gras." Eftir Sigurð Þórarinsson jarðfræðing (f. 1912. d. 1983). Lagið er eftir Franz Schubert (f. 1797. d. 1828).
Bikara setjum vjer barm á munn - Upphaf: „Bikara setjum vjer barm á munn." Varðveitt í tónlistarhandritinu Melódíu.
Brennivínsbollar tríta - Upphaf: „Brennivínsbollar tríta." Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688).
Drakk ég í gær - Upphaf: „Drakk ég í gær / og drekk ég enn." Eftir Gunnar Pálsson (f. 1714. d. 1791) skólameistara í Bessastaðaskóla. Kvæðið er sungið í tvísöng.
Drykkjuspil - Upphaf: „Hýr gleður hug minn / hásumartíð." Drykkjuvísa undir vikivakakvæðahætti eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627) . Þetta kvæði hefur líklega verið eitt af þeim danskvæðum sem féllu í gleymsku.
Eftirmæli um brennivínstunnu sem nefnd var Þuríður - Upphaf: „Þarna liggur hún Þuríður heitin." Höf. ókunnur.
Evansmessa - Upphaf: „Æ, nú er gaman og gleði ný, / hell á". Líklega úr leikriti, eftir Sigurð Pétursson (f. 1759. d. 1827) sýslumann og leikritaskáld. Óvíst með lag. Sama lag er notað við þorrablótskvæði sem ber heitið Full Þórs eftir Björn M. Ólsen (f. 1850. d. 1919).
Ég er fár sem feyskið bar - Upphaf: „Ég er fár sem feyskið bar."
Ég hef svo margan morgun vaknað - Upphaf: „Ég hef svo margan morgun vaknað." Eftir Pál Ólafsson (f. 1827. d. 1905).
Finnst mér lífið fúlt og kalt - Upphaf: „Finnst mér lífið fúlt og kalt." Eftir Ólaf Davíðsson (f. 1862. d. 1903).
Flösku-kveðjur - Upphaf: „Ó, mín flaskan fríða!" Eftir Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768) boðbera upplýsingarinnar. Sungin í tvísöng.
Gefið mér í staupið strax - Upphaf: „Vér erum allir mótgangsmenn." Upphaflega er þetta kvæði brúðkaupskvæði eftir síra Ólaf Indriðason á Kolfreyjustað (f. 1796. d. 1861). Kvæðið er fremur langt, 10 erindi hið minnsta.
Heim er ég kominn og halla undir flatt - Upphaf: „Heim er ég kominn og halla undir flatt." Eftir Pál Ólafssson (f. 1827. d. 1905).
Hvað er að velta við forsmán? - Upphaf: „Hvað er að velta við forsmán?" Drykkjuvísa úr Breiðafirði. Kristín Níelsdóttir frá Sellátri á Breiðafirði (f. 1910. d. 1986) varðveitti þessa drykkjuvísu og lagið við hana. Stórundarleg er hún.
Mitt flöskuflón - Upphaf: „Mitt flöskuflón". https://ismus.is/tjodfraedi/hljodrit/1021392. Sami bragarháttur og Full Freyju
Mína þá mundi' ég þenja vængi út - Upphaf: „Mína þá mundi' ég þenja vængi út." Sungið í tvísöng
Nóttin hefur níðst á mér - Upphaf: „Nóttin hefur níðst á mér." Eftir Pál Ólafssson (f. 1827. d. 1905).
Skipafregn - Upphaf: „Vorið langt / verður oft dónunum." Allþekkt drykkjuvísa eftir Árna Böðvarsson (f. 1713. d. 1776). Sungin í tvísöng.
Teigað hef ég pólitúr - Upphaf: „Teigað hef ég pólitúr." Höf. ókunnur.
Vínið og stúlkan - Upphaf: „Kærustu minni og krúsarlá". Eftir Sveinbjörn Egilsson (f. 1791. d. 1852) rektor Lærða skólans í Reykjavík. Lagboðinn við þessa drykkjuvísu er fengin úr sálminum Mig huldi dimm og döpur nótt (oft sungin af Mótettukórnum á jólum). Kvæðið er því skilgreint einnig sem drusla.
Vísur Íslendinga - Upphaf: „Hvað er svo glatt sem góðra vina fundur." Eftir Jónas Hallgrímsson (f. 1807. d. 1845).
Vísur nokkrar við öl með bassa og tenór - Upphaf: „Lánið drottins lítum mæta." Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688). Sungið í tvísöng
Þarna er staupið settu sopann - Upphaf: „Þarna er staupið settu sopann." Eftir Ólaf á Grund
Ölerindi - Upphaf: „Nú er ég glaður á góðri stund." Eftir síra Hallgrím Pétursson (f. 1614. d. 1674).
Ölkvæði - Upphaf: „Krúsarlögur / kveikir bögur." Með þekktustu og elstu drykkjuvísum hér á landi, sagðar vera eftir síra Ólaf Einarsson (f. 1573. d. 1651) á Kirkjubæ í Hróarstungu. Ólafur var sonur síra Einars Sigurðssonar í Heydölum (f. 1539. d. 1626). Kvæðið var bæði sungið í tvísöng og með öðrum kvæðalögum.

Aðrar drykkjuvísur gamla bændasamfélagsins með lagboðum:

Alltaf hlátur í mér finn - Upphaf: „Alltaf hlátur í mér finn." Höf. ókunnur
Bakkus kóngur kann það lag - Upphaf: „Bakkus kóngur kann það lag." Eftir Theodóru Thoroddsen (f. 1863. d. 1954)
Bakkus og blanda - Upphaf: „Bakkus og blanda / brauðið kjöt og smjör." Höf. ókunnur
Best er að drekka brennivín - Upphaf: „Best er að drekka brennivín." Höf. ókunnur
Drýgja vinn ég varla synd - Upphaf: „Drýgja vil ég varla synd." Höf. ókunnur
Ég hef selt hann Yngra-Rauð - Upphaf: „Ég hef selt hann Yngra-Rauð." Eftir Pál Ólafsson (f. 1827. d. 1905). Þetta kvæði er sungið undir mörgum þjóðlögum, m.a. Hólamannastemmu. Sjá einnig hestavísur
Eg vil spritt en ekki hitt í gráa - Upphaf: „Eg vil spritt en ekki hitt í gráa." Eftir Einar Sigurðsson (f. 1843. d. 1910) frá Nolli á Svalbarðsströnd
Fulla af táli faðma ég þig - Upphaf: „Fulla af táli faðma ég þig." Eftir Albert Kristjánsson (f. 1865. d. 1953) frá Kotá í Eyjafirði
Hart mig beygir heimurinn - Upphaf: „Hart mig beygir heimurinn." Höf. ókunnur
Litli Óli frí og frjáls - Upphaf: „Litli Óli frí og frjáls" Höf. ókunnur
Nú er hlátur nývakinn
Oftast finnst mér lífið létt - Upphaf: „Oftast finnst mér lífið létt." Eftir Sigurjón Gíslason frá Syðstu Grund í Blönduhlíð (f. 1878. d. 1956). Með Hólamannastemmu.
Sá, sem aldrei elskar vín - Upphaf: „Sá, sem aldrei elskar vín / óð né fagran svanna." Eftir Jón Thoroddsen (f. 1818. d. 1868)
Sjái ég unga silkilín - Upphaf: „Sjái ég unga silkilín." Eftir Þorstein Erlingsson (f. 1858. d. 1914)
Um mann, sem kom undir tjaldskör skáldsins í kaupstað - Upphaf: „Súptu á aftur, Siggi minn." Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688)
Við það augun verða hörð - Upphaf: „Við það augun verða hörð." Eftir Pál Ólafsson (f. 1827. d. 1905)
Vilji og einhver vinur kær - Upphaf: „Vilji og einhver vinur kær."
Viltu í nefið vinur fá
Yndi er að sitja öls við pel - Upphaf: „Yndi er að sitja öls við pel."
Þó að ég sé gleðigjarn - Upphaf: „Þó að ég sé gleðigjarn."

Röð kvæðanna eftir upphöfum

Bóndi fær sér í tána

Vestur-Skaftfellskur sjómaður tekur í nefið

Skagfirskur bóndi sýpur á