Embedded Files
Melódía er íslenskt tónlistarhandrit frá 17. öld sem hefur að geyma rúmlega 220 íslensk og erlend lög. Það er talið skrifað af óþekktum höfundi árið 1660. Í Melódíu má finna lög bæði andlegs og veraldlegs efnis, þá einkum svokallaðir Jóns Ólafssonar tónar og lög við kvæði síra Ólafs Jónssonar á Söndum (f. 1560. d. 1624). Melódía er einstök heimild um söngmenningu á Íslandi á 16. og 17. öld. Hér ægir öllu saman, í handritinu má ekki einungis finna kvæði eftir íslenska höfunda, heldur einnig söng frá Napólí, söngva frá hirð Maximilans 1 keisara, fornan jólasöng frá Wittenberg ofl. ofl.
Árni Heimir Ingólfsson tónlistarfræðingur hefur manna mest rannsakað handritið. Hann telur að handritið tengist Skálholti á einn eða annan hátt. Þá hafi kvæðin í handritinu verið sungin af þróttmiklum söngmönnum og kennimönnum á biskupsstólnum, mönnum á borð við Erasmus Villatsson, Kristján Villatsson (skólameistara í Skálholti), Gísla Guðbrandsson og Ólaf Einarsson í Kirkjubæ í Hróarstungu.
Kvæðin í röð eftir handritinu
Af ást og öllu hjarta - Höf. ókunnur.
Aldingarð með æðstri prýði - Höf. ókunnur.
Bið eg þig, barn mitt, hlýða - Höf. ókunnur.
Kristur Jesús kærleikssami - Höf. ókunnur.
Kærleiks mesti kóngur hæsti - Höf. ókunnur.
Lofum nú drottin - Höf. ókunnur.
Miskunnsamur minn guð er - Höf. ókunnur.
Náðugur faðir mildur minn - Höf. ókunnur.
Ó jómfrú fín - Höf. ókunnur.
Píp upp með sætum söng og tón - Höf. ókunnur.
Kvinnan fróma, klædd með sóma - Höf. ókunnur.
Rís upp, sál mín, senn - Höf. ókunnur.
Sérhver hér syndgað hefur - Höf. ókunnur.
Xerxes treysti á sína makt - Höf. ókunnur.
Þrenning gæzku góð - Höf. ókunnur.
Æ, hvað sárt er angrið mitt - Höf. ókunnur.
Sú er nú tíð, að styrjöld stríð - Höf. ókunnur.
Ég hefi reynt af mestu makt - Höf. ókunnur.
Bikara setjum vér barm á munn - Höf. ókunnur.
Harmþrunginn, hryggur í anda - Höf. ókunnur.
Gratia, drottning dýra - Höf. ókunnur.
Jesús ágætur - Höf. ókunnur.
Hver og einn lofi hátt nú - Höf. ókunnur.
Heyrðu, guð, mitt hjartans mál - Höf. ókunnur.
Jesús, minn herra - Höf. ókunnur.
Helst það jafnan hryggir nú mig - Höf. ókunnur.
Sem hjörtur með ákefð æðir - Höf. ókunnur.
Nær viltu maður, vakna við - Höf. ókunnur.
Heiður og sóma helgra dóma - Höf. ókunnur.
Hjálpa oss, guð, í háska vöndum - Höf. ókunnur.
Guðs föðurs náð og miskunn mest - Höf. ókunnur.
Guð mun færa fætur mína - Höf. ókunnur.
Herra, þín heilög verk - Höf. ókunnur.
Mínum hef eg svo margt að segja - Höf. ókunnur.
Minn faðir, þig mjúkt eg beiði - Höf. ókunnur.
Ó, minn elsku guð - Höf. ókunnur.
Kvöld heimsins líða margur má - Höf. ókunnur.
Sorg er mjög sárleg pína - Höf. ókunnur.
Tign og dýrð sé töluð og skýrð - Höf. ókunnur.
Villtur og lúinn, þreyttur, þjáður - Höf. ókunnur.
Vei þér, heimur, með vonzku hátt - Höf. ókunnur.
Iðuglegt kvein með harma hátt - Höf. ókunnur.
Þeir, sem elska kónginn Krist - Höf. ókunnur.
Eg veit ríkið eilíft eitt - Höf. ókunnur.
Dýrð sé jafnan, drottinn, þér - Höf. ókunnur.
Eilíft lof með elsku hátt - Höf. ókunnur.
Fyrir þér, herra, fæ eg að kæra - Höf. ókunnur.
Frelsarinn góði - Höf. ókunnur.
Grátandi kem eg nú, guð minn, til þín - Höf. ókunnur.
Glaður mjög gjörist eg núna - Höf. ókunnur.
Heyr og sjá, hjartans faðir - Höf. ókunnur.
Hver er sá heimi í - Höf. ókunnur.
Eg má klaga, játa og segja - Höf. ókunnur.
Jesús góði, Jesús trúr - Höf. ókunnur.
Kónginum kónga kónglegt lof - Höf. ókunnur.
Kjer þig um, kristin þjóð - Höf. ókunnur.
Tem þér, maður, trú auðgaður - Höf. ókunnur.
Voldugur herra, vertu mér hjá - Höf. ókunnur.
Lofleg jómfrú, leyfðu mér - Höf. ókunnur.
Heilög þrenningin háloflig - Höf. ókunnur.
Emanúel alls himins og landa - Höf. ókunnur.
Hjálpa þú mér, ó herra - Höf. ókunnur.
Af hættu hryggðar djúpi - Höf. ókunnur.
Með gætni gáðu að því - Höf. ókunnur.
Hef ég upp háttinn ljóða - Upphaf: „Hef ég upp háttinn ljóða." Bls. 239 í BÞ. Sama númer í handriti hefur kvæðið Vel er þeim vinskap bindur - Upphaf: „Vel er þeim vinskap bindur." Bls. 239-240 í BÞ. Höfundur handrits hefur því eitthvað ruglast. Sjá afmorskvæði
Patientia er sögð urt - Upphaf: „Patientia er sögð urt." Eftir Ásgeir nokkurn Bjarnason. Bls. 240 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Amors bönd og byrði þung - Upphaf: „Amors bönd og byrði þung." Bls. 240 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Djákninn tók sér bók í hönd - Upphaf: „Djákninn tók sér bók í hönd/ og brátt að dyrunum vendi." Bls. 241 í BÞ. Kvæði með viðlagi. Líklega gamalt danskvæði frá síðmiðöldum. Sjá afmorskvæði
Bóndans dóttirin - Upphaf: „Bóndans dóttirin/brúðurin amorlig." Bls. 241 í BÞ. Þetta kvæði er ekki varðveitt heilt. Hefur líklegast verið blautlegt kvæði. Sjá afmorskvæði
Meyjan mektuglega - Upphaf: „Meyjan mektuglega." Bls. 242 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Yðar snilld og hefðar hátt - Upphaf: „Yðar snilld og hefðar hátt." Bls. 242 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Jeg gekk mig udi grœnan lund - Upphaf: „Jeg gekk mig udi grœnan lund/ jeg achtede dýr að hede." Bls. 243 í BÞ. Líklega brot úr gömlu danskvæði frá Danmörku. Sjá afmorskvæði
Ef hýrt upp kviknar hjartans stig - Upphaf: „Ef hýrt upp kviknar hjartans stig/ hvað viltu þá segja við mig?" Bls. 243 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Ríkust faldafoldin fróm - Upphaf: „Ríkust faldafoldin fróm." Bls. 243 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Göfug jómfrú, gráttu ei - Upphaf: „Göfug jómfrú, gráttu ei." Bls. 244 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Kom og próf, kom og próf - Upphaf: „Kom og próf, kom og próf." Bls. 244 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Sorg er sárleg pína - Upphaf: „Sorg er sárleg pína." Sama kvæði og lag og við kvæði nr. 39: Sorg er mjög sárleg pína. Sjá afmorskvæði
Urtragarð eg hefi plantað - Upphaf: „Urtragarð eg hefi plantað." Bls. 245 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Dögling og drottningen - Upphaf: „Dögling og drottningen/ dönsuðu' í kompaní." Bls. 245 í BÞ. Líklega gamalt danskvæði frá síðmiðöldum. Sjá afmorskvæði
Lundprúðust, ljúf og fín - Upphaf: „Lundprúðust, ljúf og fín." Bls. 245 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Ég ferðaðist yfir Rín - Upphaf: „Ég ferðaðist yfir Rín." Bls. 246 og 279 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Kvæðis róm skal kyrja hér - Upphaf: „Kvæðis róm skal kyrja hér." Bls. 246 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Kóngurinn ræddi við riddarann Stíg - Upphaf: „Kóngurinn ræddi við riddarann Stíg." (DGF 117). Danskur sagnadans. Sjá Hundraðvísnabók Vedels. Sjá afmorskvæði
Lystugur, lystugur, lystugur skal eg nú - Upphaf: „Lystugur, lystugur, lystugur skal eg nú." Bls. 247 í BÞ. Textinn og lagboðinn er varðveittur í tónlistarhandritinu Melódíu. Sjá afmorskvæði
Móins síkja foldin fróm - Upphaf: „Móins síkja foldin fróm" Bls. 248 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Norðrar gildi nistis hildi - Upphaf: „Norðrar gildi nistis hildi" Bls. 248 í BÞ. Sjá afmorskvæði
Við álfhóla um eina stund - Upphaf: „Við álfhóla um eina stund/ ég til svefns mig þar lagði." (DGF 46 B d). Danskur sagnadans. Sjá Hundraðvísnabók Vedels. Einnig er til færeyskt þjóðlag við þetta kvæði. Á dönsku heitir kvæðið Elvehøj. Sjá einnig Íslenzk fornkvæði III (Útg. Jón Helgason), bls. 60-62. Sjá afmorskvæði
Eg veit ríkið eilíft eitt - Upphaf: „Eg veit ríkið eilíft eitt." Lagið var áður nóterað sem nr. 45 í handritinu. Sjá afmorskvæði
XXX Lag nr. 90 hefur aldrei verið til í handritinu XXX
Landið guðs barna líkjast má - Upphaf: „Landið guðs barna líkjast má." Kvæðið virðist hafa svipaðan bragarhátt og sagnadansarnir Kvæði af Magnúsi Jónssyni og Bjarnasonakvæði.
Mér ber auðmjúkt minnast, herra - Upphaf: „Mér ber auðmjúkt minnast, herra."
Almennt máltak - Upphaf: „
ÚR KVÆÐABÓK síra Ólafs Jónssonar sáluga:
Sjálfur guð drottinn sannleikans - Upphaf: „Sjálfur guð drottinn sannleikans." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Ó ég, manneskjan auma - Upphaf: „Ó ég, manneskjan auma." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Enn vil eg einu sinni - Upphaf: „Enn vil eg einu sinni/ yrkja kvæði um stund." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Mér væri skyldugt að minnast á þrátt - Upphaf: „Mér væri skyldugt að minnast á þrátt." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Þó erindin vísna vessa - Upphaf: „Þó erindin vísna vessa." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Alleina til guðs set trausta trú - Upphaf: „Alleina til guðs set trausta trú." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
XXX Lag nr. 100 hefur aldrei verið til í handritinu XXX
Andleg skáldin iðka mest - Upphaf: „Andleg skáldin iðka mest." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Herra minn guð, helgasti - Upphaf: „Herra minn guð, helgasti." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627) Með tón sem við biskups Jóns vísur: Rögnis rósar minni eftir Odd Halldórsson „handi".
Guðs minn dýra gjöri eg að skýra - Upphaf: „Guðs minn dýra gjöri eg að skýra." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627) Lag er „sem við Kvæði af Balaam."
Hugsan kalda hef eg að halda - Upphaf: „Hugsan kalda hef eg að halda." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Þegar minn dauði og dómur þinn - Upphaf: „Þegar minn dauði og dómur þinn/ dettur á mig, ó Jesú minn." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Sálmur undir sagnadansabragarhætti. Sjá sagnadansa og sálma.
Ó Jesú, elsku hreinn - Upphaf: „Ó Jesú, elsku hreinn." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Dýr fæðingin drottins vors - Upphaf: „Dýr fæðingin drottins vors." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Heyr þú, sem huginn upplýsir - Upphaf: „Heyr þú, sem huginn upplýsir." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Bls. 260-261 í BÞ. Kvæði með viðlagi og vikivakakvæði. Þetta lag hefur verið notað í gleðinni á vökunóttum. Kvæðið ber einnig heitið Níunda söngvísa til Christum.
Minn guð, mundu nú mín - Upphaf: „Minn guð, minn guð, mundu nú til mín." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Mýkja vilda ég mærðar grein - Upphaf: „Mýkja vilda eg mærðar grein." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Orð skal hefja og eigi tefja - Upphaf: „Orð skal hefja' og eigi tefja."
Eg hef upp til þín mitt góðfúst geð - Upphaf: „Eg hef upp til þín mitt góðfúst geð." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Þig bið ég þrátt - Upphaf: „Þig bið eg þrátt/ þýður guð dag sem nátt." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Gaumgæfið kristnir - Upphaf: „Gaumgæfið kristnir og gefið til hljóð." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Merkilegt kvæði undir einhvers konar vikivakakvæðahætti. Þó hefur ekki tekist að finna vikivakakvæði undir þessum hætti.
Heyr þú oss himnum á - Upphaf: „Heyr þú oss himnum á." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Stórmerkilegt lag, sungið í tvísöng.
Ó herra guð, mín heilsa er rýr - Upphaf: „Ó herra guð, mín heilsa er rýr." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Kom þú, minn herra Kristur - Upphaf: „Kom þú, minn herra Kristur." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Bragarhátturinn minnir á sagnadansinn sem ber heitið Kvæði af herra kóng Símoni
Nær heimurinn leikur í hendi manns - Upphaf: „Nær heimurinn leikur í hendi manns." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Vel ég þér ráðin vinsamlig - Upphaf: „Vel ég þjer ráðin vinsamlig." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Framorðið er og meir en mál - Upphaf: „Framorðið er og meir en mál." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Mikils ætti eg aumur að akta - Upphaf: „Mikils ætti eg aumur að akta." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
XXX Gleð þig guðs sonar brúð XXX
Jesús, sonur hins góða guðs - Upphaf: „Jesús, sonur hins góða guðs." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Heyr mig, mín sál - Upphaf: „Heyr mig, mín sál." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Manninum er hér mjög svo varið - Upphaf: „Manninum er hér mjög svo varið." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Heilbrigðum manni hverjum ber - Upphaf: „Heilbrigðum manni hverjum ber." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Með því ég skyldumst - Upphaf: „Með því ég skyldumst/ að mæla og hugsa." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Sjá eddukvæði og dróttkvæði og barnagælur
Sjálf ritningin sælan prísar - Upphaf: „Sjálf ritningin sælan prísar." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Sjá barnagælur
Hýr gleður hug minn - Upphaf: „Hýr gleður hug minn/ hásumartíð." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Víst er nú manni í veraldar ranni - Upphaf: „Víst er nú manni í veraldar ranni." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Syng, mín sál, með glaðværð góðri - Upphaf: „Syng mín sál, með glaðværð góðri." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Mjög hneigist þar til mannslundin hrein - Upphaf: „Mjög hneigist þar til mannslundin hrein." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Mjög skyldugt það mönnum er - Upphaf: „Mjög skyldugt það mönnum er." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Með tón sem Christophorus kvæði
Kærustu hlýðið kristnir á - Upphaf: „Kærustu hlýðið kristnir á." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Dr. Angul Hammerich (f. 1848. d. 1931), danskur tónlistarsagnfræðingur, hafði mikið dálæti á þessu lagi og taldi það vera stórmekilegt, ef ekki merkilegasta íslenska þjóðlagið, einkum af þeim söku hversu fornt það er.
Kveðju mína og kærleiksband - Upphaf: „Kveðju mína og kærleiksband/ í kvæði vil ég hér bjóða." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Eitt sinn fór ég yfir Rín - Upphaf: „Eitt sinn fór ég yfir Rín." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627). Þýðing Ólafs úr þýsku kvæði
Nálæg ferðin er nú fyrir hendi - Upphaf: „Nálæg ferðin er nú fyrir hendi." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627).
Það nú eptir fylgir, er hjeðan og þaðan saman tekið
Vera mátt góður - Upphaf: „
Eg mun herma heimsins tal - Upphaf: „
Jesús hefur bölið bætt - Upphaf: „
XXX ?? XXX
Faðir á himnum vor ert víst - Upphaf: „
Önd mín og sála upp sem fyrst - Upphaf: „Önd mín og sála upp sem fyrst." Eftir síra Jón Þorsteinsson píslarvott (f. 1570. d. 1627)
Hörð virðist hryggðar pína - Upphaf: „
Herrann himna sala - Upphaf: „
Hjartkær unnustan, hvar ert þú - Upphaf: „
Meistarinn himna hers - Upphaf: „
Þér, vegleg drottins verkin öll - Upphaf: „
Guð, himna gæðum - Upphaf: „
Sæll er sá maður - Upphaf: „
Hvað elskulegar eru ætíð - Upphaf: „
Eitt er það ráðið allra fyrst - Upphaf: „
Vígð náttin, náttin, velkomin á allan háttinn - Upphaf: „
Eymdartíð mesta - Upphaf: „
Árið hýra, nú hið nýja - eftir Hallgrím Pétursson - Upphaf: „
Trú þína set og traustið hér - Upphaf: „
Rís upp drottni dýrð - Upphaf: „Af þessu lagi er komið lagið Drottins hægri hönd. Sungið í tvísöng
Himneski guð og herra - Upphaf: „
Heiður, lof og dýrð - Upphaf: „Lagboði: In dulce jubilo (Sjá himins opnast hlið)
Guðdómsins góð þrenning (rödd 1) - Upphaf: „Guðdómsins góð þrenning." Eftir Guðmund Ólafsson „sáluga." Sungið í tvísöng
Guðdómsins góð þrenning (rödd 2) - Upphaf: „Guðdómsins góð þrenning." Eftir Guðmund Ólafsson „sáluga." Sungið í tvísöng
Allt það, sem hefur andardrátt (rödd 1) - Upphaf: „Sungið í tvísöng
Allt það, sem hefur andardrátt (rödd 2) - Upphaf: „Sungið í tvísöng
Liðugan lofgjörðar vír (rödd 1) - Upphaf: „Sungið í tvísöng
Liðugan lofgjörðar vír (rödd 2) - Upphaf: „Sungið í tvísöng
Lávarður vor - Upphaf: „Lávarður vor lifandi drottinn eini." Eftir síra Odd Oddsson frá Reynivöllum í Kjós (d. 1649)
Hjálp, guð, því munnur - Upphaf: „Hjálp, guð, því munnur miskunnar er burtu." Eftir síra Odd Oddsson frá Reynivöllum í Kjós (d. 1649)
Hvað lengi, drottinn, ætlar mér þú - Upphaf: „Hvað lengi, drottinn, ætlar mér þú." Eftir síra Odd Oddsson frá Reynivöllum í Kjós (d. 1649)
Herra, að gista hver skal fá - Upphaf: „
Himnar, er hver má sjá
Gefi þér drottinn svar
Jörðin er drottins öll
Upp til þín guð, létti ég
Mektugra synir, maktar drottni
Hver skjól hins hæsta
Drottinn ríkir og ráð alls á
Öll jörð frammi fyrir drottni
Játið drottni og þakkið þér
Drottinn svo til míns drottins
Ýmissa stétta
Sem trú mín eins er í raun
Allir þeir sælir eru mjög
Þá Ísrael út af Egyptalandi fór
Úr djúpum mjög - Sjá https://timarit.is/page/6476012?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Afmorskv%C3%A6%C3%B0i
Tunga mín, vertu treg ei á
Heimur í hamingju greinum
Allra hlutanna er upphaf
Allvænar rósir eg sá tvær
Viljir þú varast hér
Da pacem, domine
Precamur, domine
Congaudet turba fidelium
Fulgens praeclara rutilat per orbem hodie dies - (Bjarni nennir ekki að skrifa þetta lag upp í íslensk þjóðlög þar sem lagið er 8 blaðsíður)
Te, Christe, laudo carmine
Nesciens mater virgo
Ad cantus leticie
Meliora sunt
Ave, regina celorum
Ó Jesú, sjálfs guðs son
Súsanna sannan guðs dóm
Victimae paschali
Englar og menn og allar skepnur
Lög úr sálmabókinni [flest úr Hymnodia sacra eða í grallaranum]
Miskunnar faðir mildi
Lausnarann lofið
Í blæju eg einni er byrgður í mold
Maður ef minnast vildir
Nær hugraun þunga hittum vér
Til guðs mitt traust alleina er
Kær er mér sú hin mæta frú
Einn tíma var sá auðugur mann
Ó guð faðir, þín eilíf náð
Syndari, orð þín ei heyri ég
Banvænn til dauða borinn er
Í Jesú nafni þá hefjum hér
Herra himins og landa
Heyr til þú heimsins lýður
Esajas spámann öðlaðist að fá
Ó, þú þrefalda eining blíð
Umliðið færði oss árið hér
Nú er á himni og jörð
Lausnarinn kóngur Kriste
Móðir guðs og meyjan skær
Guðs föðurs ríkis stjórn og ráð
Discubuit Jesus et discipuli eius
Nr. 1
Af ást og öllu hjarta
ann jeg, drottinn, þjer,
skárst mun það skarta
og skyldugt ætíð mjer,
fyrir ástgjafirnar mætar,
margar, mjer sjöfaldar gafst
til bjargar, óteljandi er.
Nr. 1
Aldingarð með æðstri prýði
átti eg forðum mjer:
minni' eg á þetta mæta lýði
sem misjanfnt vegnar hjer;
ójafnt heimsins eptirlæti,
auðnu, lán og margskyns kæti
lukkan þjóðum ljer;
jeg fýsist girnd af fimur á fæti
fús og glaður úr heiðurs sæti,
en álít hvernin fer.
Nr. 1
Bið jeg, barn mitt, hlýða
á boðorða stuttleg ljóð;
þrávallt þig mun prýða
þeirra heilræðin góð;
sveinn og mey,
sofðu ei,
sjón og eyra til mín hneig,
myrkra hríð
meintíð
þig mæði ei nje dauðans stríð.
Drjúgum skal jeg þér dilla,
þá dimmir, og kvein þitt stilla,
ef þessi hyllist heilræðin þýð.
Nr. 1
Kristur Jesús kærleikssami kóngur minn,
næsta eg glaður nú þig finn,
þar fögur er engla fylking svinn,
fylg mér inn
þegar að þrýtur hjer,
þangað glaður jeg fer með þjer.
Nr. 1
Kærleiks mesti kóngur hæsti,
kær unnustinn þýði,
lyndis bezti allra æðsti
andlegri skrýddur prýði,
brúðguminn gæsku góði
gjör mig með þínu blóði
kvitta og hreina,
svo kenni ei meina,
kæt mig með elsku hljóði.
Nr. 1
Lofum nú drottin,
lofum nú drottin,
hans elsku og almáttin
það er mjög kostuligt
þakkir honum að gjöra,
þakkir honum að gjöra,
hans lof og dýrð er lystilegt að heyra;
lofum nú drottin,
lofum nú drottin.
Nr. 1
Miskunnsamur minn guð er
og vel tamur að bjarga mjer,
þolugur, góður og gæzkugjarn
gjör en móðir við sitt barn.
Nr. 1
Náðugur faðir mildur minn
miskunna þræli þínum,
sem mikill og stór er máttur þinn,
mjer forða dauðans pínum,
því son þinn Jesús sætt hefur mig og sakaðan pínum.
Nr. 1
Ó jómfrú fín, ó jómfrú fín
Kristur minn láti kær það ske,
þú kvinna verðir mín;
mín er nú girnd ei meira,
ef mig vill guð bænheyra,
en eignast elsku þín.
Nr. 1
Píp upp með sætum söng og tón
af sönnu hjartans trausti og von,
lof seg þú lausnara þínum;
sál mín hjartkærust, sú þjer bón
bón samlyndi' að vilja mínum.
Nr. 1
Kvinnan fróma,
klædd með sóma,
kvæðin og strengjakeikur,
hollur vinur,
hlýðinn sonur,
hjartans gleði allt eykur.
Nr. 1
Rís upp, sál mín, senn,
syng lof með skæran tón,
aðfylgist englar og menn,
eingetinn prísum guðs son.
Nr. 1
Sjerhver hjer syndgað hefur,
sitt betri efni' og ráð,
eða sá enn nú sefur,
upp vakni' og fái sín ráð
að koma ei við tefur,
sá gaum að gefur,
guð með straffi og náð.
Nr. 1
Xerxes treysti á sína makt,
svo að hann komst í stór forakt;
hlotið mundi hamingju sá
hafa með trausti drottin á.
Nr. 1
Þrenning gæzku góð,
góð á dýrðar slóð
leið þú mig,
beiði eg þig,
braut með helgri þjóð.
Nr. 1
Æ, hvað sárt er angrið mitt,
– álíti guð þann hryggur er; –
hann fær mína hörmung stytt
– en hryggðin pínir svo marga.
Nr. 1
Sú er nú tíð,
að styrjöld stríð
stofnast í voru landi;
fyrir Satans völd
að synda gjöld
sig eru mjög aukandi
þó yfir dynji í einum byl,
er vor þar sök in nógleg til,
sárlegur soddan vandi.
Nr. 1
Jeg hefi reynt af mestri makt
mektuga borg að vinna,
á alla vega umkring lagt
með aðsókn bragða stinna,
ef mektugu sloti mætta eg ná,
mig skyldi aldrei hryggja,
svo ei með þvingum þrengdist frá
af þeim, þar inni byggja.
Nr. 1
Bikara setjum vér barm á munn
og bíbum út so af hjartans grunn
allt það út,
það út það,
allt það út,
það út, það út það.
Nr. 1
Harmþrunginn, hryggur í anda
hjer er jeg drottinn minn,
vafinn í þungan vanda,
vernda nú sauðinn þinn,
beyg hingað þitt blessað eyra,
bæn mína og ákall heyra,
svo glötunnar ljóðið grimmt
geti mig ekki hremmt.
Nr. 1
Gratia drottning dýra,
drottins náðin gagnskær,
andlit tjá oss þitt hýra,
ei frá svo villumst vær,
því vjer,
þrátt hjer,
það víst þitt augað sjer,
þjáumst í veikleik vöndum
vesælir í ýmsum löndum,
þitt auglit yfir hjörð þína
auðmjúkt láttu nú skína.
Nr. 1
Jesús ágætur,
hvað ertu mætur
ilmandi sætur í hjarta mér.
Þín vil ég minnast,
og þig við kynnast
í þeirri svo finnast breytni hjer.
Nr. 1
Hver og einn lofi hátt nú
helgasta nafnið Jesú
af hjarta hug og sál,
með sálmum, söng og vísum
sætt heiðrum hann og prísum,
rennum upp raust við mál.
Nr. 1
Heyrðu, guð, mitt hjartans mál
hjálp veit mjer fyrir líf og sál;
stjórna þú mínum munni,
svo miðla jer lofgjörð kunni,
vönduð orð og vel forsjál.
Nr. 1
Jesús, minn herra,
jeg vil nú vera
og viljugt gera,
sem þóknast þér:
gef mjer þinn anda
og vernd í vanda,
svo vel megi standa
nær freistast hjer,
afl þitt sem er.
Nr. 1
Helzt það jafnan hryggir nú mig,
hversu' eg guð minn svo styggi þig,
þín heilög tilsögn hyggilig,
hugsi jeg eptir henni,
heilnæm ráð mjer kennir.
Nr. 1
Sem hjörtur með ákefð æðir
eptir vatnsbrunnum þyrstur mjög
eins gjörir mín önd þá mæðir
eymdarleg syndaþyngsl og slög;
mína sál eptir drottni dátt
daglega þyrstir þrátt.
Ó, nær skal jeg sjá með sóma
þinn sæta auglitis ljóma.
Nr. 1
Nær viltu, maður, vakna við
verk þín, orð og ljótan sið,
angur og iðrun byrja?
Hjer er snart hvorki tóm nje tíð;
tæpt er því flestum veraldar lýð;
bið guð þitt brjóstið smyrja,
bænina hljóð upp svo kyrja.
Nr. 1
Heiður og sóma
helgra dóma,
himnesk tignin, veiti þjer
allt, hvað anda ber;
mun það hljóma'
og mjög vel róma',
að makt og vald þitt eilíft er
augljóst öllum hjer;
allir kórar
um áttir fjórar
til æru stórrar
og handar hvórrar
tjá þína tign með sjer,
snjallt samhringja,
sætt upp syngja'
af sigurvinningi og konglegt klingja
lof það fallega fer.
Nr. 1
Hjálpa oss guð, í háska vöndum,
hjer nauðstöddum börnum þín;
því eymd vex stór í ýmsum löndum,
sem ofþung fylgir neyð og pín.
Nr. 1
Guðs föðurs náð og miskunn mest
mjög hæfði oss öllum að prísa bezt,
sem er svo sæt og fín:
iðrandi manni
með engu sanni
af neitar gæzku sín.
Nr. 1
Guð mun færa fætur mína
friðarins rjettan veginn á,
og gjöra mjer kunnar götur sínar,
ganga eg villt því aldrei má.
Nr. 1
Herra, þín heilög verk
heiðri vor raustin sterk,
öll maktin sómasama
sálar og líkama,
allt sem með æru prýðir
og ætíð fyrir oss stríðir
Nr. 1
Jómfrú einni jeg hefi skárst
játað heitast að unna.
Hún hefur sýnt mér hjartans ást.
Ó, hvönær mun eg það kunna
virðing gjöra sem verðugt er?
Eg veit hennar öngvan líka.
Hún er stór gleði hjartans mér,
sú heilög mærin ríka.
Nr. 1
Mínum hef eg svo margt að segja
mjer þar upp á gegna bezt,
mínir ættmenn og mín húsfreyja
og mætast vinnufólkið flest
Tilsettur er oss tími að deyja
tökum þar vakt á allra mest.
Nr. 1
Minn faðir, þig mjúkt eg beiði
fyrir mildan Jesúm Krist,
gleym þinni grimmdarreiði,
gjör mig sáluhólpinn víst.
Nr. 1
Ó, minn elsku guð,
aðgá þú röddu minni;
í djúpri dauðans nauð
ef dvelst nema aðstoð finni
hjá þér, hjá þér, hjá þér stafur stinni
kom hjer, kom hjer,
bráðlega bjarga mjer.
Nr. 1
Kvöld heimsins líða margur má
mál er þá sleppum hörmung frá
til guðs mig tíðum langar,
þegar um dynur þraut og sorg,
þungleg eymd og raunin mörg,
mótlæti mig þá stangar.
Nr. 1
Sorg er mjög sárleg pína,
segja það margur kann.
Nær ógæfa sig vill sýna,
særir hún hyggjurann.
Glauminn og gleðina mestu
get eg hún burtu þvær.
Finnur sá mun á flestu,
sem freklega gengur nær.
Nr. 1
Tign og dýrð
sé töluð og skýrð,
S a l v a t o r i M u n d i,
og til samans með mælsku lögð
vor Jesú Krist,
meyjarsáð og sómi,
sætur lífsins blómi.
Nr. 1
Villtur og lúinn,
þreyttur, þjáður
þvingaða ber eg önd og líf.
Komdu nú mér til bjargar bráður,
blessaður Guð, mín örugg hlíf,
svo djöfullinn aldrei hefndaharði
heljarmeinsemd veiti mér
ellegar öndu skarði.
Nr. 1
Vei þér, heimur, með vonsku hátt,
þú ætlar gaman,
öll til saman,
orð og taman,
guðs krapt og smátt,
vellyst og seimur gjörir þjer kátt,
að drekka' og svarma'
og eyða' út arma,
svo aumir harma,
fyrir kærleiks bann.
Nr. 1
Iðulegt kvein með harmahátt
heyr nú, Guð, kvinnu og manns,
sem hafa hér að mæta hörmung átt
og harmkvælum Ísalands.
Guð er vor skjöldur,
gleðjumst þar við allir.
Nr. 1
Þeir sem elska kónginn Krist
af kærri hjartans makt,
hann hefur þá alla í himnavist,
sem heilög skrift fær sagt.
Herravald honum er gefið
himni og jörðu á,
svo ekkert fólk það efi,
að öllu ráða má.
Nr. 1
Eg veit ríkið eilíft eitt,
ekki með gullið rauða,
heldur með Guðsorð göfugast prýtt,
gersemi Drottins sauða.
Nr. 1
Dýrð sé jafnan, Drottinn, þér,
dásamlegasti frelsari minn.
Sigurlofsöng syngjum vér
og sætt prísum nú almátt þinn.
Nr. 1
Eilíft lof með elsku hátt
eg þér nú, Drottinn, segi.
Þú hefur mig framfrarna nátt
frelsað so týndist eigi.
Nr. 1
Fyrir þér, herra,
fæ eg að kæra
með fossi tára
mitt mótgangskvein.
Eg veit þú þekkir
míns óvinar hrekki,
með aflát ekki
að gjöra mér mein.
Nr. 1
Frelsarinn góði,
brúðgumi og bróðir,
barnið Guðs heilaga,
láttu eg beiði,
mig fara í friði,
full þörf mín sig klagar,
og veg minn greiði
af veraldarskeiði
í vist til þín mér hagar.
Nr. 1
Grátandi kem eg nú, Guð minn, til þín,
glæpum hlaðinn og þungri pín.
Lít við, ljúfi faðir minn líknargjarn.
Hér er eg, þitt auma hjartans barn.
Nr. 1
Glaður mjög gjörist eg núna
geð mitt því sturlar fæst,
gott er á meðan glaðværð næst
huggun sú hreystir trúna,
nær hryggðin geisar stærst
náð guðs er yfir öllu æðst.
Hressir það limina lúna,
með list hefur oss til búna
gleðina' á himnum hæst.
Nr. 1
Heyr og sjá,
hjartans faðir,
hryggð og þrá vex veröldu' í
margur á
misjafnt það er,
mun ei tjá að dylja því.
Nr. 1
Hver er sá heimi í
fyrir hirtling kann sig verja,
nær guð svo girnist minn,
finnst hér enginn frí,
nær fýsist um að herja;
allt prísi almátt þinn.
Væg mér þá, drottinn dýr,
dæm ekki barnkind þína,
þó gálaust hafi' eg gæðarýr
gjört þér sturlan sýna.
Nr. 1
Jeg má klaga, játa og segja
jafnan lítið af heimsins yndi.
Mun sú saga mín til hneigja,
ef mál og vitið upprás fyndi.
Líttu nú, Jesús, ljúfur til mín
með lifandi náðaraugsjón þín.
Lifandi Jesú, lít til mín
með líknarhýrri augsjón þín.
Nr. 1
Jesús góði,
Jesús trúr,
Jesús, vinurinn besti,
andarlíkn og öruggur múr
og allra maktar mesti.
Nr. 1
Kónginum kónga kónglegt lof
kveðum og syngjum gjarna
og fögnum dýrri föður ástgjöf
með flokkinum Drottins barna.
Nr. 1
Kær þig um, kristin þjóð,
og keppunst til Guðs allir,
bæði menn börn og fljóð.
Svo byggjum himnahallir.
Kær þig um,
vært hér lengur varla er.
Kær þig um.
Nr. 1
Tem þér maður,
trú auðgaður
að tala um Drottin þinn.
Ávallt hraður
en aldrei staður
efl þú vilja minn.
Nr. 1
Voldugur herra, vertu mér hjá
í veru og burtför minni.
Hlýt eg yður að ferðast frá
furðudapur að sinni.
Forlátið mér nú, systkin sönn,
siðljóta breytni mína.
Ollir því sorgar ókát önn,
öngvum má glaðværð sýna.
Nr. 1
Lofleg jómfrú, leyfðu mér
með lifandi auðmýkt heilsa þér.
Mér kærlega mjög það ber
að mála út þína tign sem er
herleg, herleg.
Herleg er þín hefð og dýrð
á himni og jörðu sögð og skýrð.
Fallega orð það fer.
Nr. 1
Heilög þrenningin háloflig,
hlusta nú til, eg beiði þig.
Angri sperrtur um yndisstig
aldrei í neyð forláttu mig.
Nr. 1
Emanúel alls himins og landa,
einn er Guð með föður og helgum anda,
kemur nú mætur,
kóngur ágætur,
kraftastór og elskusætur
að vanda.
Nr. 1
Hjálpa þú mér, ó, herra,
og heyr nú beiðni mín.
Nær harmar hjartað skera,
huggan og náð mér sýn.
Vægðu mér, vægð góð,
og væg fyrir Jesú pín.
Kall mitt og kveinhljóð
komi nú fljótt til þín.
Angri ströngu í burt bjóð,
blessaða heilsuvín.
Nr. 1
Af hættu hryggðardjúpi
hrópa eg, Guð, til þín
með kæru ástarópi.
Athuga beiðni mín,
beyg hingað þitt blessað eyra
og blíðlega til mín snú
hjartans kall mitt að heyra
og hvað eg girnist nú.
Nr. 1
Með gætni gáðu að því,
gakktu varlega í heimi.
Svört eru syndaský
með satans vélakeimi
að villa þig,
að villa,
að villa,
að villa þig
frá herra Guðs hjálpartrón.
Nr. 1
Hef ég upp háttinn ljóða,
haldið mér til góða;
köllum með kröftug orðin,
Kristur sé hér við borðin.
Nr. 1
Patientia er sögð urt,
allmæt sem eg hef í sannleik spurt,
grær þó ei hvers grasgarði í,
grjót og þyrnar mest valda því!
O, patientia,
o patientia!
Nr. 1
Amors bönd og byrði þung
beygir mig næsta mjög;
það ert þú, frú Venus ung,
fárleg mér veitir slög;
með yndis örvum þín
eykur mér sorg og pín;
mitt hjarta
má kvarta
um hugarins hætta þrá.
álíttu mig nú, elskuleg,
svo angri skiljist frá.
Nr. 1
Djákninn tók sér bók í hönd
og brátt að dyrunum vendi;
kærust bóndans kyrtlaströnd
kastgrjót eftir sendi.
Stolten Amor! Marteinn föðurbróðir!
Nr. 1
Bóndans dóttirin,
brúðurin amorleg,
ef þú vissir viljann minn...
[**************]
Nr. 1
Meyjan mektuglega
mætust þiggi ljóð;
ber ég nú beiskan trega,
brúðurin fyrir þig rjóð;
ef að ég yndi þínu
að mér gæti kippt, angri' og allri pínu
af mér væri þá svipt.
Nr. 1
Yðar snilld og hefðar hátt
hvergi leit ég forðum skár;
að binda við þig blíða sátt,
batna mundi harma fár.
Hamingju sæta,
hrundin mæta,
hljóttu, njóttu, síð og ár!
Nr. 1
Jeg gekk mig udi grænan lund,
jeg achtede dýr að hede;
der mente jeg i samme stund
min kjæriste der ad möde.
Nr. 1
Ef hýrt upp kviknar hjartans stig,
hvað viltu þá segja við mig?
Ójá, ójá, elskulig,
ansa kært, ef viltu mig.
Ríkust faldafoldin fróm,
fögur og hýr með kærleiks hátt,
leggðu yfir mig líknar dóm
og lifandi þinnar blíðu sátt.
Drjúgum gleður mig dagfar þitt,
dyggðin, ást og tiltal blítt,
eykur það minni elsku mátt.
Nr. 1
Göfug jómfrú, gráttu ei,
gleðinnar sigla láttu fley;
mér ei segja máttu nei,
mig með kærleik að þér hneig.
Nr. 1
Kom og próf, kom og próf,
elskunnar art og amors tryggð,
æru, trú og reynda dyggð.
Gef lof, gef lof
til að gleðja nú okkur geðs í byggð,
guði svo veitist engin styggð.
Nr. 1
Sorg er sárleg pína
Nr. 1
Urtragarð ég hefi plantað,
sem oft mitt girntist sinn;
orku hefur ei til vantað,
að efla gjörning minn;
það fellur mér þrátt í þanka,
að þrisvar megi sá banka,
sem þar vill komast inn.
Nr. 1
Dögling og drottningen
dönsuðu' í kompaní;
eptir gekk stúdenteren
og sló paa symfoní.
Nr. 1
Lundprúðust, ljúf og fín,
lindin guðs amorlig,
ber ég í brjósti mín
beiska sút nú fyrir þig
sárleg kærleiks kylja
krenkir minnis stig;
hýrleg hringa lilja
hugga nú veikan mig.
Nr. 1
Ég ferðaðist yfir Rín,
ég ferðaðist yfir Rín,
fagurt laufblað var ferjan mín,
fróm og kærleg baugalín,
fór ég að vitja þín.
Nr. 1
Kvæðis róm skal kyrja hjer
um kvinta auðar brú,
og svo bragsmíð byrja þjer,
að blíðkist þar við þú;
yrði ætlun mín,
yndis rósin fín,
víf mitt seinna verður þú,
ef vild samhlýddi þín.
Nr. 1
Kóngurinn ræddi
við riddarann Stíg:
„Þú skalt nú færa
mér merkið í stríð!"
Því nú liggur riddarinn sleginn.
Nr. 1
Lystugur, lystugur
lystugur skal ég nú
gekk að mér með gleðihót
göfugleg jómfrú;
amorsbág og biðlavönd
og blíðunnar leiti' um gjörvöll lönd
en engan girnist sú.
Nr. 1
Móins síkja foldin fróm,
frábærlig,
yndis díkja elsku plóm,
álít mig,
gefðu hefðug drósa dóm
dáða náðulig,
leystu treystig dauðs úr dóm,
dyggða tryggða stig.
Nr. 1
Norðrar gildi nistis hildi
nú ég vildi byrja blands,
sízt sem skyldi fýsn uppfylldi
fram þó tildri mjer í dans;
sjertu mæta minnis ræta
manns ágæta yndis rósin,
lífsins stræta leidd til sæta
lát þig kæta, burðug drósin.
Nr. 1
Við álfhóla um eina stund
ég til svefns mig þar lagði.
Ágæt gengu að mér sprund
með álitshýru bragði
Síðan ég hana og fyrst sá.
Nr. 1
Eg veit ríkið eilíft eitt,
ekki með gullið rauða,
heldur með Guðsorð göfugast prýtt,
gersemi Drottins sauða.
Nr. 1
XXXX
Nr. 1
Landið guðs barna líkjast má
við loflegan konung með sóma;
eitt brullaup mektugt bjó til sá,
bauð mörgum þangað koma
Guð gefi oss friðinn!
Nr. 1
Mér ber auðmjúkt minnast, herra
Nr. 1
Almennt máltak
Úr kvæðabók síra Ólafs Jónssonar sáluga
Nr. 1
Sjálfur Guð drottinn sannleikans
sagt hefur málshátt þann,
að af nægð hjartans munnur manns
mælir, hvað hugsar hann.
Svoddan kemur mér sjálfum við,
sorgum vafinn eg þanninn bið:
– Hugraun minni guð hjálpi við.
Nr. 1
Ó ég, manneskjan auma,
erfitt mjer ganga vill,
máttur er minn lítill að
afmá mín ósköp ill,
þó líði mín lífsstund nauma og nauma.
Nr. 1
Enn vil eg einu sinni
yrkja kvæði um stund,
hægja svo hyggju minni,
og hafna styggðar lund,
enn þó fjemætt finni
fátt hjer menn og sprund.
Nr. 1
Mjer væri skyldugt að minnast á þrátt
minnar sálar fátækt og stóran vanmátt,
hugsa um haginn minn hvern dag sem nátt.
Því listina bezta og lukku eg tel,
að lifa hjer guðlega og deyja heðan vel,
einatt að vaxa í ótta Guðs
þó á gangi smátt.
Nr. 1
Þó erindin vísna vessa
vilji mjer falla þungt,
eyk eg enn iðju þessa
að afmá hryggðar punkt.
Ei veit öldin hýr,
hvað annars brjóstið lýr;
optlega undan andlegum söng
angrið í burtu flýr.
Sitt hefur sjerhver sinni,
svo fer hyggju minni.
Page updated
Google Sites
Report abuse