Íslensk söguljóð eru löng epísk kvæði sem voru mikið sungin á rökkrum í baðstofum til sveita. Samkvæmt segulbandasafni Árnastofnunar kunni fólk, þá helst konur, kvæðabálka sem þessa utanbókar. Þessi kvæði eru bæði helgikvæði og veraldleg ævintýrakvæði frá mismunandi tímum. Einnig eru kvæði um samtímaviðburði og fleira. Athugið að þessi kvæði sem hér um ræðir eru ekki rímur.
Íslensk söguljóð með þjóðlögum:
A. Epísk helgikvæði
Agnesarkvæði - Upphaf: „Í þann tíma ríkti í Róm/ ræsir einn á láði." Eftir Þorvald Magnússon (f. 1670. d. 1741)
Barbörukvæði - Upphaf: „Dyspoteus hét drengurinn heiðinn." Höfundur ókunnur
Dorotheu kvæði - Upphaf: „Hef ég mér sett með herrans ráði." Gamalt helgikvæði. Höfundur ókunnur
Ekkjukvæði - Upphaf: „Utanlands í einum bý." Mjög fornt ekkjukvæði frá miðöldum. Höfundur ókunnur
Margrétarkvæði - Upphaf: „Svo er skrifað suður í Róm." Þetta kvæði er kaþólskt, ort löngu eftir siðaskipti. Höfundur ókunnur
Súsönnukvæði - Upphaf: „Himnasmið ég hæstan bið að hjálpa mér." Súsönnukvæði er varðveitt heilt í Vísnabók Guðbrands Þorlákssonar frá 1612. Sjá einnig Bjarna Þorsteinsson Íslenzk þjóðlög, bls. 613
Úrsúlukvæði - Upphaf: „Það skal upphaf óðarblands,/ eftir sögu meistarans." Höfundur ókunnur. Þetta kvæði kallast einnig „Annálskvæði af 1100 meyjum". Þar er fjallað um Úrsúlu hina ensku. Hún var konungsdóttir frá Bretlandi er hélt af stað í pílagrímsför til Rómaborgar með 11000 meyjum. En Atli Húnakonungur var þeim öllum að bana á leiðinni
Veronikukvæði - Upphaf: „Kveð ég um kvinnu eina." Eftir Þorvald Magnússon (f. 1670. d. 1741)
B. Veraldleg kvæði/ævintýrakvæði
Barbarossakvæði - Upphaf: „Keisari nokkur, mætur mann." Eftir Guðmund Bergþórsson (f. 1657. d. 1705)
Barbírskvæði - Upphaf: „Letrin greina skötnum skýr." Höfundur óþekktur. Hryllilegt kvæði um vonda meðferð látins manns sem var myrtur. Kvæðið er varðveitt í handriti sem ber heitið „Sópuður og dægrastytting" (Add. 11242), skrifað af síra Gottskálki Jónssyni í Glaumbæ í Skagafirði. (f. um 1524. d. 1590). Íslenskt þjóðlag hefur varðveist við þetta kvæði, eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum. (f. 1560. d. 1627).
Burgeisdiktur - Upphaf: „[Frelsarinn hjálpi oss fyrir sinn kross/ og fyrir öllum vanda]" Mjög illa varðveittar í handritinu Add. 11242.
Eilífs kvæði - Upphaf: „Eilífur er sig gamall kall/ hann siglir suður með sandi." Mjög gamalt kvæði, líkist mjög sagnadansastíl
Feðgareisa - Upphaf: „Sjálf reynslan fær svoddan kennt." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum í Dýrafirði (f. 1560. d. 1627).
Fimmhundraða kvæði - Upphaf: „Það var einn riddari kóngs í háu veldi."
Geirmundur heljarskinn góðlyndum seggjum - Upphaf: „Geirmundur heljarskinn/ góðlyndum seggjum." Höfundur óþekktur. Ekkert er vitað um þetta kvæði annað en það að það var geymt munnlega hjá manni sem „Júlíus" hét. Ekkert er vitað hver sá Júlíus var. Bragarhátturinn er einhvers konar stæling af fornyrðislagi.
Glúmur og Geirlaug - Upphaf: „Tunglið glotti gult og bleikt." Eftir Valdimar Ásmundsson ritstjóra (f. 1852. d. 1902)
Guðbjargardraumur - Upphaf: „Heyrið allir heillakarlar mínir."
Hafmeyjukvæði - Upphaf: „Ég man þá ég var ungur."
Heilræðakvæði fuglsins - Upphaf: „Það var einn ríkur bóndi/ hann átti sér aldingarð."
Hofmanns kvæði - Upphaf: „Hofmann svarar sem hermt er frá."
Í Austurríki eitt furðufrítt - Upphaf: „Í Austurríki eitt furðufrítt/ finnst eitt slot sem eg greini."
Jófreys kvæði - Upphaf: „Það er nú kvæðið komið hér í bý/ um þau Jófrey og Ólöfu mey." Slitrur úr kvæðinu eru varðveittar í alls þremur íslenskum pappírshandritum. Kvæðið er upprunalega danskt, ort einhvern tímann á 15. eða 16. öld. Danska frumútgáfan er löngu glötuð. Þetta kvæði er einnig vel þekkt í Færeyjum og dansað enn þar á vikivökum. Þjóðlag við kvæðið var geymt á vörum fólks í Suðurey í Færeyjum.
Katrínarkvæði - Upphaf: „Í vist á kóngsgarð komin/ hún Katrín litla var." Eftir Steingrím Thorsteinsson (f. 1831. d. 1913)
Kistudans - Upphaf: „Herra einn hélt heiður og makt." Kvæðið fjallar um „konungsdóttur sem hrindur unnusta sínum í kistu, og ætlaði að láta kviksetja hann með sér dauðri, en þjófar stela úr gröfinni, og við það frelsaðist hann."
Kvennaprís - Upphaf: „ Eftir Björn Jónsson á Skarðsá (f. 1574. d. 1655).
Kvæði af Hrómundi Gripssyni - Upphaf: „Hér skal renna ræðan týrs úr róma sal."
Kvæði af rangláta riddaranum - Upphaf: „Byrjar sögn um bóndann þann." Höfundur ókunnur
Kvæði af Rollant riddara - Upphaf: „Hárs af boðnar blandi/ byrjast dreggin köld."
Kvæði af Sturlaugi starfsama - Upphaf: „Ég skal renna ræsar flóð/ af Rögnis gengnum skýra."
Kvæði af svörtum riddara - Upphaf: „Kóngurinn talar við dýra drengi sína."
Kvæði um Grísillá - Upphaf: „Fríðir lýðir frömdu ljóð." Eftir Þorvald Rögnvaldsson (f. 1596. d. 1679).
Lalla-bragur - Upphaf: „Þó þér liggi lífið á." Eftir Sögu-Karl (f. 1858. d. 1914)
Tólfsonakvæði - Upphaf: „Fyrðum bæði' og falda ungri gefni." Eftir Guðmund Bergþórsson (f. 1657. d. 1705)
Samsons kvæði - Upphaf: „Það er hann sterki Samson/ kurteis og ríkur."
Upplífgunar kvæði - Upphaf: „Dögling átti drottning dýrra stétta." Þetta kvæði er varðveitt í fjórum handritum, m.a. í Kvæðabók Gissurar Sveinssonar. Kvæðið er undir sama bragarhætti og vikivakakvæðið sem ber heitið Enn eitt lítið kvæðiskorn. Kvæðið fjallar um son burgeiss sem er viðstaddur veisluglaum riddarasveina. Hann sér jungfrú íðilfagra, verður ástfanginn af henni, en á sama tíma er hann meðvitaður um að vonlaust yrði að biðja hennar.
Vinaspegill - Upphaf: „Forðum tíð einn brjótur brands." Eftir Guðmund Bergþórsson (f. 1657. d. 1705)
Vinavísur - Upphaf: „Eftir Björn Jónsson á Skarðsá (f. 1574. d. 1655). Kvæðið hefur sama bragarhátt og Vinaspegill eftir Guðmund Bergþórsson
Vísur af klæðalitlum föður - Upphaf: „Í Tobías sögu er talað um það."
C. Kvæði um samtímaviðburði og fleira
Kolbeinseyjarvísur - Eftir Jón Einarsson í Staðarárskógi. Sami lagboði og við Passíusálm Hallgríms Péturssonar nr. 30 og 48. Einnig Íslands árgalinn eftir síra Ólaf Einarsson í Kirkjubæ í Hróarstungu
Spænsku vísur - Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum
Minningarkvæði um Jón Grímsson - Upphaf: „Nokkur ungdómsár fyrir elli/ ólst ég upp á Húsafelli." Eftir Bjarna Jónsson Borgfirðingaskáld (f. 1560. d. 1640)(lagboði: Sláttukvæði, Einsetumaður einu sinni eða Lysthús-kvæði).
Punktar:
Kirkjur á miðöldum voru helgaðar Maríu mey og dýrlingum. Hver kirkja átti sitt handrit um dýrlinganna (t.d. Maríusögur, Margrétarsögur) og líkneski. U.þ.b. 100 kirkjur voru helgaðar Maríu mey hér á landi. Því hafa um 100 handrit varðveist af Maríusögum! Þess vegna getur maður reiknað út hversu margar Maríusögur hafa glatast.