Lysthús-kvæði er kvæði undir vikivakakvæðahætti eftir Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768). Kvæðið fjallar um sjaldgæfan hana í Sauðlauksdal sem ættaður var frá Skotlandi. Til eru þjóðsögur um þennan tiltekna hana á Bretlandseyjum sem fluttur var til Íslands og mun það vera sá hani sem hér er fjallað um.
Fyrirsögn:
Lysthús-kvæði
Lagboði:
Íslenskt þjóðlag
Höfundur:
Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768)
Kvæðagrein:
Kvæði undir sama bragarhætti:
Eitt kvæði - Upphaf: „Óskaferju auðs af sandi." Vikivakakvæði
Dansinn undir hlíða - Upphaf: „Gulllaðs þallir gamanið lengi. Vikivakakvæði
Fuglskvæði úr Annálum - Upphaf: „Einsetumaður einu sinni." Eftir Guðmund Bergþórsson
Gaman er að Gísla Víum - Upphaf: „Gaman er að Gísla Víum/ glampar hann eins og sól í skýjum." Eftir Pál Ólafsson (f. 1827. d. 1905). Kvæði undir vikivakakvæðahætti
Hafnarsæla - Upphaf: „Förum vér til gleði að ganga." Eftir Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768)
Karl og kerling - Þetta kvæði er ýkjukvæði frá miðöldum. Í Niðurraðan og undirvísan er þetta kvæði kallað „ kallmanna vikivaki" Lagboðinn: Lysthús-kvæði.
Kvæði Egils Ólafssonar, að sögn 12 ára - Upphaf: „Mig hefir lítinn mansaungs keik". Vikivakakvæði
Kvæðiskorn- Upphaf: „Heilsugjöf og hamingjugæði." Vikivakakvæði
Minningarkvæði um Jón Grímsson - Upphaf: „Nokkur ungdómsár fyrir elli/ ólst ég upp á Húsafelli." Eftir Bjarna Jónsson Borgfirðingaskáld. Vikivakakvæði
Sláttukvæði- Upphaf: „Af bónda einum byrjast kvæði." Eftir Jón Oddsson Hjaltalín. Vikivakakvæði.
Þó fara skórnir hálfu ver- Upphaf: „Blakkt er traf á heila húsi." Vikivakakvæði
Þær halda mig þurrlegan- Upphaf: „Oftast róla eg einn í dansi." Vikivakakvæði
Heimild/kvæðið á prenti:
Eggert Ólafsson 1832, bls. 219–220
1. Undir bláum sólarsali,
Sauðlauks- upp í lygnum -dali,
fólkið hafði' af hana gali
hvörs-dags skemmtun bænum á,
fagurt galaði fuglinn sá;
Og af fleiri fugla hjali
frygð um sumar-stundir
Listamaðurinn lengi þar við undi.
2. Laufa byggja skyldi skála,
skemmtilega sniðka' og mála,
í lystigarði ljúfra kála,
lítil skríkja var þar hjá,
fagurt galaði fuglinn sá;
týrar þá við timbrið rjála,
á tóla smíða fundi;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
3. Elli-blíður börnum sínum
hyggði laup af hagleik fínum,
eins og dýsar manni mínum;
margur naut þess út í frá,
fagurt galaði fuglinn sá;
er stóð á þaki stólpa frýnu,
steinninn kvað þar undir;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
4. Vallar þang af völdum manna
vaxa tók um lysti-ranna
aldin-toppa' og tamdra hvanna;
titling margan beið þar hjá,
fagurt galaði fuglinn sá;
þetta dælir Sauðlauks sanna,
svipur vængja stundi;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
5. Mestur var af miklu blómi
mustarðr að allra dómi:
Kristr, Íslands er það sómi
eftirlíking til hans brá;
fagurt galaði fuglinn sá;
þessi fríður lundar ljómi
langar sást um grundir;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
6. Gull-legur runnur húsið huldi,
hérmeð sína gesti duldi,
af blakti laufa blíður kuldi
blossa sunnu mýkti þá,
fagurt galaði fuglinn sá;
blærinn kvæði bassa þuldi,
blaða milli drundi.
Listamaðurinn lengi þar við undi.
7. Sólin kom í krabba-merki,
klædd var jörðin grænum serki,
sinneps dauninn dyggða sterki
dugði sætum þroska ná;
fagurt galaði fuglinn sá;
næst var það af nytja verki
njóta smiður mundi;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
8. Búskur jurta' úr borði miðju
bar ávöxt, fyrir Gyrgis yðju;
bragnar hugðu blómstra-gyðju;
byggja slíka lysti-rá
fagurt galaði fuglinn sá;
Þulur hár úr hrumleiks viðjum
hingað feta mundi;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
9. Vín á milli mustarðs stofna
manninn hressti krafta-dofna;
margur söng við sólar ofna
og sendi tóninn greinum frá;
fagurt galaði fuglinn sá;
lyst var engin segg að sofna,
sorgin burtu hrundi;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
10. Hunangsblóm úr öllum áttum,
ilmi sætum lífga máttu,
söngpípan í grasa gáttum
gjörði tíða enda kljá,
fagurt galaði fuglinn sá;
Skjótt var liðið langt af háttum,
lagst var allt í blundi.
Listamaðurinn lengi þar við undi.
11. Ætla' ég ráð sig inn að pakka,
aldinn tér með sinnið frakka;
vængja-dýr ég heyri' ei hlakka,
hljóminn þann ég trega má;
fagurt galaði fuglinn sá;
af mér hratt ég elli þakka
í svo stökum lundi;
Listamaðurinn lengi þar við undi.
12. Böðvar-eysu bur skal nefna
bót við hleif úr fræði svefna
í lystigarði gat að efna
grindar-hús og eyrun sjá,
að fagurt galaði fuglinn sá!
Eika kví nam Kila stefna
keipli' af huga-sundi;
Listamaðurinn lengi þar við undi.