Hafnar-sæla er kvæði undir vikivakakvæðahætti eftir Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768). Hér yrkir Eggert um þá miklu lystisemdir sem hann fékk að kynnast í Kaupmannahöfn á meðan hann dvaldi þar. Borð svignuðu af allsnægtum matar og drykkjar og páfuglar sungu í lystigörðum. Í seinni hluta kvæðisins, þegar Eggert hefur snúið aftur til föðurlands síns, bíður hans dapurlegur hversdagsleiki á Íslandi, harður fiskur og hrörlegir moldarkofar.
Fyrirsögn:
Hafnarsæla
Lagboði:
Óljóst, en mjög líklega áþekkur lögum sem haft er við Lysthús-kvæði, Fuglskvæði úr annálum eða Sláttukvæði
Höfundur:
Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768)
Kvæðagrein:
Kvæði undir sama bragarhætti:
Eitt kvæði - Upphaf: „Óskaferju auðs af sandi." Vikivakakvæði
Dansinn undir hlíða - Upphaf: „Gulllaðs þallir gamanið lengi. Vikivakakvæði
Fuglskvæði úr Annálum - Upphaf: „Einsetumaður einu sinni." Eftir Guðmund Bergþórsson
Gaman er að Gísla Víum - Upphaf: „Gaman er að Gísla Víum/ glampar hann eins og sól í skýjum." Eftir Pál Ólafsson (f. 1827. d. 1905). Kvæði undir vikivakakvæðahætti
Karl og kerling - Þetta kvæði er ýkjukvæði frá miðöldum. Í Niðurraðan og undirvísan er þetta kvæði kallað „ kallmanna vikivaki" Lagboðinn: Lysthús-kvæði.
Kvæði Egils Ólafssonar, að sögn 12 ára - Upphaf: „Mig hefir lítinn mansaungs keik". Vikivakakvæði
Kvæðiskorn- Upphaf: „Heilsugjöf og hamingjugæði." Vikivakakvæði
Lysthús-kvæði- Upphaf: „Undir bláum sólarsali." Eftir Eggert Ólafsson
Minningarkvæði um Jón Grímsson - Upphaf: „Nokkur ungdómsár fyrir elli/ ólst ég upp á Húsafelli." Eftir Bjarna Jónsson Borgfirðingaskáld. Vikivakakvæði
Sláttukvæði- Upphaf: „Af bónda einum byrjast kvæði." Eftir Jón Oddsson Hjaltalín. Vikivakakvæði
Þó fara skórnir hálfu ver- Upphaf: „Blakkt er traf á heila húsi." Vikivakakvæði
Þær halda mig þurrlegan- Upphaf: „Oftast róla eg einn í dansi." Vikivakakvæði
Heimild/kvæðið á prenti:
Eggert Ólafsson 1832, bls. 122–124.
Viðlag: Út um strætin Hafnar há
hrindum stundar mæði,
lengur enginn Ísa tregi gæði!
1. Förum vér til gleði að ganga,
gaman þar og lyst að fanga,
hvergi þarf oss heim að langa,
hér er allt sem þenkjast má,
út um strætin Hafnar há;
þó vér bærum belgi svanga,
bruggar skemmtun fæði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
2. Lundar fagrir, lögur hlaðinn
landið slétt fyri' utan staðinn,
akrar feitir, engi taðin,
yndisskógur nærri hjá
út um strætin Hafnar há;
hirti, svín og sauðfénaðinn
sjá menn öðrum þræði.
lengur enginn Ísa tregi gæði!
3. Nær vér erum utan porta
(af því margir kunna' að gorta)
má þá glöggt í muggu-sorta
miðjum turna-gullið sjá,
út um strætin Hafnar há;
þá mun færsta faðm á skorta
forna Babels hæðir;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
4. Síki stór af völdum virða
veggjum meður staðinn girða,
líkum hálsum Heklu byrða,
hvörgi slík ég verkin sá,
út um strætin Hafnar há;
mála-kappar hliðin hirða,
hrissta vopn í bræði.
lengur enginn Ísa tregi gæði!
5. Ókunnugur í götu grúa
gumpi valla kann að snúa;
húsum í, sem björgum, búa
borgarar við lopt að sjá,
út um strætin Hafnar há;
glugga kollar fylla frúa,
sem fugl á hyllum stæði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
6. Sumir ríða, sumir aka,
sumir flestir göngu taka
áfram, þvert og eins til baka,
ekkjur, píkur til og frá,
út um strætin Hafnar há;
fyrir mángi kvendin kvaka
kaup í augum blæðir.
lengur enginn Ísa tregi gæði!
7. Hvort menn hittist úti' eða inni,
allslags munað hygg ég finni,
nær þeir hafa' í hendi sinni
hödduljósin stór og smá,
út um strætin Hafnar há;
þrotið líf ef kaupast kynni,
kryppill hvörr því næði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
8. Ljótr, skakkr, aumr, armr,
umhleypingr, tossa-garmr
jarla verður vin og barmr,
vizku, göfgi, fríðleik á,
út um strætin Hafnar há;
bráðum eyðist halnum harmr,
heppnist bjarmi græði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
9. Fagrar píkur við hans veldi
vikna snart, sem kvikni í eldi;
undir mjúkum marðar-feldi
meydómurinn siglir þá,
út um strætin Hafnar há;
ótal fengi' á einu kveldi,
ef hann þeirra bæði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
10. Bragnar þeir úr bítum hafa,
burgeislega vita' að skrafa,
matar, auðs og kvenna krafa,
klæðin lituð eins og pá,
út um strætin Hafnar há;
skjótt úr djúpum skorti kafa
skrautbúnir um svæði
lengur enginn Ísa tregi gæði!
11. Allar sveinum opnar standa
íþróttir til munns og handa,
fengið geta fjærstu landa
fregn og sprok í hvörri krá,
út um strætin Hafnar há;
afturgöngur, forna fjanda,
firrast Hafnar stæði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
12. Veturinn ekki varir lengi,
vermir ofninn frúr og drengi,
kuldinn merkist minni' enn enginn,
í matinn grænar jurtir fá,
út um strætin Hafnar há;
snjórinn öku gefur gengi,
gjalla bjöllur æði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
13. Sumarið kemur brátt í bæinn,
bragna og dýra lífgar haginn,
lengir sól og lýsir daginn,
lifnar skógur, blóm og strá,
út um strætin Hafnar há;
Eplin vaxa við þann blæinn,
vaknar akra sæði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
14. Skipin fallig skríða' um sjóinn,
skartar af þeim Austur-flóinn,
höfn í sígur siglu-klóinn,
seggir upp í staðinn gá;
út um strætin Hafnar há;
falan láta linna-móinn,
lög og kramið bæði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
15. Næturgalinn grímur allar
í görðum lysti staðarins kallar;
aðrir fuglar ýmsir gjalla
og ofurfalleg lætin tjá,
út um strætin Hafnar há;
papagói og spakrar spjalla,
spaugsleg birtast æði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
16. Titlingarnir tamdir beima
töktum skógar öllum gleyma,
syngja, vinast, varpið geyma,
vex upp ungi' í hvörri rá,
út um strætin Hafnar há;
svölur tvennar hjá mér heima
hljóða morgun-kvæði;
lengur enginn Ísa tregi gæði!
17. Hentisemi' ég hef svo rara,
hvörgi þarf ég út að fara,
lít á götum gumna skara,
garpar blása' og strengi slá
út um strætin Hafnar há;
mér í dyrum vist og vara
væri föl, ef þæði.
lengur enginn Ísa tregi gæði!
18. Matar verð ég gæða' að geta:
göfgir vínið brennt ei meta,
súpa þeir til fullra feta
franskan lög úr klösum blá,
út um strætin Hafnar há;
tókbaks blöðin ef þeir eta,
að því margur hæðir.
lengur enginn Ísa tregi gæði!