Íslensku sálmarnir. Hér er griðarstaður allra þeirra sálma sem Íslensk sálmabókanefnd hefur hent út úr sálmabókinni. Þessir sálmar voru margir hverjir hryggjarstykki íslenskrar kristni en nú hafa þeir allir gleymst á vörum fólks.
I. ÚR HANDRITUM
„Ýmislegur samtíningur 1852."
Ó, Jesú, elsku hreinn
Einn herra eg bezt ætti
Hvar mundi vera hjartað mitt
Sólin rann, ljós leið
Þjer, drottinn, þakka eg
Hver sem að reisir hæga byggð
Hvar mundi vera hjartað mitt
Ó faðir, himneski og eilífi guð
Herra, þér skal heiður og lotning greiða
Anda þinn, guð, mér gef þú víst
Kom hér mín sál og kynntu þér
Kær Jesú Kristí
Öldungar Júða annars dags
Sjá nú er liðin sumartíð
Allt eins og blómstrið eina
Sá frjáls við lögmál fæddur er
Um dauðann gef þú, drottinn mér
Hæsti Guð, herra mildi
Lofið guð, lofið hann hver sem kann
Kristi, vér allir þökkum þér
Skapari stjarna, herra hreinn
Lofið guð í hans helgidóm
Avi, Avi mig auman mann
Ó drottinn allsvaldandi
Upp á fjallið Jesús vendi
Nú kom heiðinna hjálpar ráð
II. ÚR PRENTUÐUM BÓKUM
Hólabókin 1589
Englasveit kom af himnum há
Ó herra guð í þínum frið
Hallelúja syngjum
Vakna og vel þín gætir
Grallarinn, 1. útg. Hólum 1594
Guð þann engil sinn Gabriel – Lagið er eins í Hólabókinni 1619 og í bók Ara Sæmundsen
Endurlausnarinn vor, Jesú Krist – Lag til í fjölmörgum útgáfum. Sami bragarháttur og Guði sé lof fyrir ljósið glatt.
Guðs son í grimmu dauðans hönd
Hæsti guð, herra mildi – Lagið er eins í bók Ara Sæmundsen
Lofið Guð í hans helgidóm– Lagið er eins í bók Ara Sæmundsen nema endirinn öðruvísi
Krists er koma fyrir höndum
Ó guð, vor faðir, sem í himinríki ert
Hólabókin 1619
Umliðið færði oss árið hér
Á guð trúi eg þann
Jerúsalem, guðs barna borg
Dæm mig, guð, að eg líði
Heiðrað sé háleitt Jesú nafn
Í Jesú nafni hefjum hér
Banvænn til dauða borinn er
Maður, þér ber þína
Maður, ef minnast vildi
Guð skóp Adam alls réttlátan
Efsti dagur snart mun yfir falla
Jesú, mín morgunstjarna
Lausnarann lofið
Heiminn vor guð
Miskunnar faðir mildi
Gamlir sálmar úr sálmabókum á árunum 1800 – 1870
Guði sé lof fyrir ljósið glatt – Sungið í tvísöng
Minn guð, þú sér og þekkir nú – Altarisgönguvers, hið eina sanna, eftir Þorstein Sveinbjörnsson. Úr gömlu sálmabókinni
Lagboðar við Passíusálma Hallgríms Péturssonar
Af djúpri hryggð ákalla' eg þig
Allt mitt ráð til guðs eg set – Eftir Ólaf Einarsson í Kirkjubæ í Hróarstungu. Þessi sálmur er í Hymnodiu Sacra. Sama lag og við Guðs son kallar: Komið til mín
Dagur í austri öllum – Morgunsálmur
Einn guð, skapari allra sá
Eins og sitt barn
Einn herra ég best ætti – Eftir Ólaf Guðmundsson á Sauðanesi á Langanesi (f. 1537. d. 1609)
Faðir vor, sem á himnum ert
Guðs son kallar: Komið til mín– Eftir Sigurð Jónsson á Presthólum (d. 1626)
Gæsku guðs vér prísum
Heiðrum vér guð af huga og sál (þakklætissálmur eftir máltíð)
Herra guð í himnaríki
Hvað mundi vera hjarta mitt
Hæsti guð, herra mildi
Jesú Kristi, þig kalla' eg á – Þessi sálmur er í Hymnodiu Sacra
Jesús, guðs son eingetinn
Jesús, sem að oss frelsaði
Kom, andi heilagi
Konung Davíð sem kenndi – Sagt vera eftir Kolbein Grímsson jöklaskáld
Krists er koma fyrir höndum
Lifandi guð, þú lít þar á
Mitt hjarta, hvar til hryggist þú
Náttúran öll og eðli manns
Nú bið ég, guð, þú náðir mig
Nú kom heiðinna hjálparráð
Nú látum oss líkamann grafa
Oss lát þinn anda styrkja – Sungið á skírdag
Ó Jesú, elsku hreinn – Eftir Ólaf Jónsson á Söndum.
Óvinnanleg borg er vor guð
Sá frjáls við lögmál fæddur er
Skapari stjarna, herra hreinn
Sælir eru, þeim sjálfur guð
Til hafs sól hraðar sér – Kvöldsálmur. Eftir Arnór Jónsson prófast í Vatnsfirði (d. 1853)
Til þín, heilagi herra guð
Tunga mín af hjarta hljóði
Upp á fjallið Jesús vendi
Væri nú guð oss ekki hjá
Þá linnir hér mín líkams vist – Mjög vinsæll sálmur. Sjá https://www.ismus.is/tjodfraedi/hljodrit/1036853
Sálmar með viðlögum (vikivaka- og sagnadansahættir?):
Ó faðir minn, ég þrællinn þinn (sjá BÞ, bls. 407)
Aðrir sálmar:
Ein góð gömul söngvísa um eymdir þessa stundlega lífs og sælu eilífs lífs - Upphaf: „Langar mig í lífs höll/ leiðist mér heims ról." Eftir Bjarna Jónsson Borgfirðingaskáld (f. 1560. d. 1640).
Heyr þú guðs barnið góða - Upphaf: „Heyr þú, guðs barnið góða/ sem grætur tíðum." Þetta er með allra fallegustu lögum við kvæði eftir Stefán í Vallanesi. Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi
Borðsálmar:
Gunna „grallari" frá Melshúsum í Reykjavík (f. 1819. d. 1890). Ein þeirra síðustu sem hélt tryggð við gömlu sálmalögin. Húnn kunni alla Passíusálma Hallgríms Péturssonar og allan grallarann utanbókar.
Melshús. Kotbýli Gunnu „grallara". Bærinn var rifinn þegar Hólavallakirkjugarður var stækkaður árið 1905.