Feðgareisa

Sjálf reynslan fær svoddan kennt,

að sanndæmið er ei öllum lént.

Sitt vill hvörjum sýnast þrátt,

segi eg gamlan veraldarhátt,

– að getur ei mann gjört so öllum líki.

Þar um eitt dæmi eg þegnum tel,

það vill hér til hlýða vel.

Af föður og syni forðum tíð

færi eg slíkt í hróðrarsmíð,

– að geti ei mann gjört so öllum líki.

Feðgar þessir firrtir pín

fóru að rétta út erindin sín

nokkurn veg, sem nú skal tjá.

Nóglegt aðkast munu þeir fá,

– því getur ei mann gjört so öllum líki.

"Heyrðu frændi," að faðirinn kvað,

"frekt mun í dag vilja sannast það

orðtak fornt, sem öldin hér

einatt hefur í munni sér,

– að geti ei mann gjört so öllum líki."

Einum sér asna orkuðu þeir,

ekki er getið um farangur meir.

Orlof að ríða hinn yngri fékk,

en eftir á seinast kallinn gekk.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Þá rekkar höfðu reist um stund

og ræddu saman með kátri lund,

flokkur manna fyrir þeim varð.

Frá eg þá brotna í gamanið skarð.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Mennirnir sem að mættu þeim,

mudduðu um þann vonda keim,

að söðulinn brúkaði sonur í stað,

en saur og bleytu faðirinn trað,

– þó gat ei hann gjört so öllum líki.

Við soninn varð einum svaranna annt:

"Séð hef eg aldrei slíkan fant.

Kollhúfa þessi og kambaskinn

kann ei að tjá sig umgengnin!

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

“Situr réttinn í söðli hann

sínum föður því lítið ann.

Þó vaði hinn gamli vætu og saur,

það virðir hinn yngri sem annar staur!"

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Sonurinn þessi gaum að gaf,

gangvara sínum sté þá af.

Þegar svo kallinn komst á hest,

kjagaði hinn yngri og rak þá lest.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Sóttu þá feðgar sína leið.

So fór fram um nokkuð skeið,

þar til komu þeim menn á mót,

má þeim ske þar beri til hót.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Þegar þeir sáu, að sonurinn gekk

og svamlaði fram í djúpum þrekk,

kappar í brjósti kenndu um það

og komu þar slíkum orðum að:

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

"Reiðmaður þessi fá má fjúk

og flenging á sinn gamla búk!

Hann hreykir sér upp sem hrókur einn,

en hrakning líður hinn ungi sveinn."

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

"Hann bognar ei við, hvað barn hans líður,

bandvesalt á hnjánum skríður,

klifrar fram og kvalast mjög,

kvelur hann vosbúð hörmuleg!”

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Átölur þessar ei gat vel

umborið föðurins góða þel,

úr söðli sté með sorgargeð

og syninum tók að ganga með.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Nú eru á fæti feðgar tveir,

fara so lengi báðir þeir.

Asnann toga þeir eftir sér,

eitthvað samt til rauna ber.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Þriðja mótför þeim kom að,

þessum orðum ræddu í stað:

"Gikkslegt er fyrir góða menn

að ganga en teyma þó færleikinn!"

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

"Harla mjög ykkur heimskan lýr,

þið handtogið þetta karga dýr.

Böl með þessu og baktal verst

bruggið þið ykkur allra mest! "

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Þá vildu feðgar leita lags

og leikinn annan taka til bragðs,

so að þeir bíði ei brígslun meir.

Báðir á asnann settust þeir.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Fyrr en þeir kæmist langt á leið

landsfólk nokkuð um veginn reið.

Kalsa þegar með kímni þá

og kalla upp nær asnann sjá:

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

"Þú, veslings asninn, velkist hér,

vorkynd engin sýnd er þér.

Týranna rétta tvo ber þú,

þeir tjá þér öngva miskunn nú!"

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Þekktu feðgar þegar með skil,

að þessi sneið þeim heyrði til.

Fóru af baki furðuskjótt,

fundu ráð og var þó ljótt.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Gjarnan vildu þeir gjöra so traust,

að gætu þeir ferðast vítalaust,

en það fór þó öllu miður,

því asnann trúi eg þeir hneppi niður.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Dreg eg þar hvörki að dár né skrum,

þeir drengja hann saman á fótunum,

brugðu lykkju um birkirá

og báru hann sínum öxlum á.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Dapraðist reisan drengjum tveim,

því drjúglega asnann seig að þeim.

Fimmta hóp þeir fundu senn

og fengu þar nógan spéskapinn.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Veittist ei feðgum vorkunn nein,

þeir vöguðu fram með lúin bein.

Þótti sá bestur þegnum siður

þessum dröngli að sleppa niður.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Þá er sem kæmi á feðga fyrst

og félli á með þeim orðahnísl.

Þeim leist ei mundi leikast það

lifa so ei yrði fundið að.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Þeir luku þá asnanum launin snögg

og lögðu í við hann skemmdarhögg.

Eg ætla hann missti afl og fjör,

ekki er getið hann bærði á sér.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Asnans varð þar ævin löng,

öngvan fékk hann graftrarsöng.

Fóru svo búnir fyrðar heim.

Í ferðinni lítið græddist þeim.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.

Ævintýrið svo enda tók,

eg sá þetta skrifað á bók.

Fátt hef eg hér í fræði ýkt,

því fróm skáldin mér banna slíkt.

– Getur ei mann gjört svo öllum líki.

Ef bragarins einhvör biðst af mér

og brosar að nokkru orði hér,

kýs eg mér af honum könnu bjórs,

Kaup má þetta bíða vors.

– Getur ei mann gjört so öllum líki.