Fimmhundraðakvæði er mjög gamalt íslenskt söguljóð
Titill:
Fimmhundraða kvæði
Lagboði:
Óvíst
Höfundur:
Ókunnur
Kvæði undir sama bragarhætti:
Óvíst
Heimild/kvæðið á prenti:
1. Það var einn riddari kóngs í háu veldi,
æru sína ríkri jómfrú seldi,
fyrir það blómstrið bjart og skært
sem brann í sorgar eldi.
2. Hann gaf henni, það er siður og vandi,
fimmtán gull á einu silkibandi,
hann vildi fá þann viljann vífs
sem vænst er í landi.
3. „Komdu í nótt í kastalaskemmu mína,
þar er sá hlemmur sem hangir niður úr lína,
þar er svo ljúft að að lesa sig upp
og líta á kæru sína."
4. Hann kom þar sem hlemmurinn small í lási,
hreggið trúi ég fast með vindi blási,
kallar hann á kæru sín
kominn í dauða af vosi.
5. Datt hann niður svo dundi blóð um stræti,
meyjarnar gjörðu að honum sköll og læti,
læstist hönd en lúðist rif,
lamaðist bein í fæti.
6. „Illa gjörði mig elskan þín að pretta,
ofan varð ég með svívirðing að detta,
bíðurðu af því bráðlega skamm
ef bætirðu ekki um þetta."
7. „Ástvin góður, ég mátti því ekki ráða,
báðum okkur var stefnt í stóran voða,
hirðmenn föður míns hugðu það
að ég mundi þig ráða.
8. Þú skalt kaupa mér möttulskikkju eina,
svo ítar hafi aldrei séð hana neina,
hún skal glóa með gulli öll
og guðvefs pellið kléna."
9. Ríður á torg og kaupir möttul þenna,
kostar ei minna en góss og garða þrenna,
hyggur hann þá með æru og makt
jómfrúar hold að spenna.
10. Fann á stræti frúinnar þernu eina,
fylgdi hún honum í kastalaportið hreina,
þar lá brúður í blíðri sæng
og búin til yndisgreina.
11. Hann sté upp í hennar sæng með æru,
hyggur gott að faðma unga kæru,
kastar hann af sér klæðum brátt
og kraup að vífi skæru.
12. Þar kom dynkur, datt upp hurðin langa,
drengir sex í frúinnar skemmu ganga,
kæran segir að komnir sé
kóngs menn hann að fanga.
13. Þá var hann sætu sviptur í annan tíma,
þeir sungu yfir honum þeygi fagran bríma(?),
þeir drógu hann fram úr dýrri sæng
og dengdu hann fast með líma.
14. Þeir drógu hann út og skildust við hann í leiri,
skömm og sneypu fékk hann æ þess meiri,
misjafnt yfir margan fer
og miklu skeður það fleiri.
15. Svo kom enn að hann var heill af meinum,
hann hefur sig fram í kíf með stoltarsveinum,
bruggar hann nokkurt brögðugt ráð
af bókameistara einum.
16. Jómfrú stár í aldingarðinum fróma
fram á skóg með sinn meyjablóma,
hún kvað eplin hæfa sér
með allskyns sæmd og sóma.
17. Myrkri sló yfir meyjar þessar allar,
fengu dimmt og fetuðu ei til hallar,
engin þeirra heyrði til
hvað sem önnur kallar.
18. Stoltar vífið stóð hjá einum brunni,
sterkleg hljóð með sínum gapandi munni,
sér hún hvar einn fljúgandi fer
fram úr einum runni.
19. Hljó hún þá með sút og sárri pínu,
kastar hún af sér tignarmöttli sínum,
loksins hitti hún lítið hús
sem landsmenn gáfu í svínum.
20. Svo kom enn, hún fann svo leiðan fúka,
farin var hennar hvílusængin mjúka,
sá kom brátt og braut upp dyr
og brögðunum skyldi lúka.
21. „Meydóm hefur þú misst við einum þræli
vesöl og aum í leiðu svínabæli,
sértu hvorki heil né sæl
og haldist það ég mæli."
22. „Ég skal gefa þér góss og peninga nóga,
allt í heiminum skaltu þora að voga,
ef segistu hafa sótt nú mig
á svarta eyðiskóga."
23. Þannin fór á milli þessara manna,
ríki riddarinn fékk að eiga svanna,
flutti hana heim til föður síns
og sagði upp allt hið sanna
24. Það mun virðum auka stóra mæði,
áður en úti er þetta langa fræði,
fæst nú ei á föstutíð
Fimmhundraða kvæði.