Skipafregn (eða Vorið langt) er vinsæl gamanvísa og drykkjuvísa í tvísöng eftir Árna Böðvarsson á Ökrum (f. 1713. d. 1776). Kvæðið mun vera „eitthvert hið vinsælasta gamankvæði sem ort hefur verið á íslenska tungu." Lagið er gamalt sálmalag en það má einnig nota við kvæðið Um leiða síns föðurlands eftir Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768)
Fyrirsögn:
Skipafregn
Lagboði:
Gamalt íslenskt sálmalag/ tvísöngslag
Höfundur:
Árni Böðvarsson frá Ökrum á Mýrum (f. 1713. d. 1776)
Kvæðagrein:
Kvæði undir sama bragarhætti
Betlehems stjarna - Upphaf: „Heilög jól/ höldum í nafni krists." Eftir Jón Steingrímsson eldklerk (f. 1728. d. 1791)
Drengur, sem opt sníkti í búrið - Upphaf: „Gvendur minn/ gengur í búrið þrátt." Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688)
Lofið guð lofi hann hver sem kann - Upphaf: „Lofið guð/ lofi hann hver sem kann." Eftir síra Jón Þorsteinsson píslarvott (f. 1570. d. 1627)
Um Ísalönd aukast nú vandræðin - Upphaf: „Um Ísalönd/ aukast nú vandræðin." Kvæði um óvinsældir kóngsbænadagsins. Höf. ókunnur. Drusla
Um leiða síns föðurlands - Upphaf: „Er það satt,/ sem nokkrir telja mér." Eftir Eggert Ólafsson (f. 1726. d. 1768)
Heimild/kvæðið á prenti:
1. Vorið langt
verður oft dónunum
heldur strangt
harðnar í sveitunum;
siglingunni seinkar mjög,
sígur að birgðum;
gleðskapur um láð og lög
liggur í kyrrðum;
brennivín
burt er af glösum;
tóbaksskrín
tóm eru í vösum;
eykur pín
Ekkert í nösum;
saman koma þeir hér og þar,
::kallast á og kveðja svo:
Komdu blessaður::
2. Ansar hinn:
á ég að heilsa þér;
góður minn,
gefðu í nefið mér;
í hálfan mánuð hef ég ei séð
hót af tóbaki;
brúkað hef ég moðið með
mygluðu hraki.
Á, er það?
ertu sísvona?
Hinn það kvað:
hvers er að vona?
tóbaksblað
bauð mér hún kona,
en ég brúka ei upp í mig;
::því er ei hægð á, það er nú svo,
þér ég satt segi::
3. Ekki' hefði ég hér
átt við að neita því;
bágt er mér,
blað að fá munni í;
mykjuskánir, mótorfið,
og margt annað fleira,
brúkað hef ég brúðbergið,
bættu við meira.
Svei mér þá,
ef satt er ei þetta;
mæða og þrá
mörg vill á detta;
öngvir ná
til útlenskra frétta;
hart er um seytilinn, hvað segir þú?
::Það má kalla, Þórður minn,
þegjum við núna::
4. Dýrt er nú,
drottinn minn, brennivín;
ætlar þú,
ég megi leita þín,
ef mér lægi á einni skál?
Ansar hinn: svei, svei,
þó það gildi þína sál,
og þig sjálfan; nei, nei.
Hættum við,
hvað ríður þarna?
höfum bið,
hver er hann svarna?
líttu á hlið,
ljótt er að tarna,
sýnist mér hann svínkaður
::við skulum spyrja hann spjörunum úr,
spjátrunginn þennan::
5. Sælir nú.
Sæll vertu, Bjarni minn;
hvað segir þú?
hvort eru skip komin?
Heyrt hef ég, að Hólmskipið,
og Höfðarar líka,
lagt hafa segl um legumið
með lestina ríka.
Skil ég það;
skal friður núna?
Mælt er, að
mögl sé um trúna;
segja þeir stað
sokkinn Lundúna.
Hvaða látum, hvort er það svo?
::allir hafa þeir út komist
í haust? Og jæja::
6. Lifnar fold,
lánlega margt til ber;
hýrnar mold,
hreykja sér dónarnir;
skipakoman gleður geð,
gleyma þeir hryggðum;
hesta sækja í haglendið
og heim reka að byggðum.
Ætli þér
að reisa, bróðir?
Í sinni er mér,
að sjá danskar þjóðir;
kaplarnir,
kvikir, ómóðir
eru, tefjum ekki nú;
við skulum allir halda hóp,
hvað sem á dynur::
7. Allt er til,
á leggja reiðygin;
flest í vil
fer þá um búninginn;
prjónlesið í pokendann
pakka þeir niður;
kemur á móti kútholan,
sem kannist þér viður;
sneypast inn
snöggvast, að éta;
stígreipin
stirðir í feta;
ekki um sinn
upp staulast geta,
hálfa eykt þeir hanga þar;
::bæjarvegg fyrir bakþúfu
þeir brúka um síðir::
8. Þá á leið
þenja þeir klárana;
hleypa á skeið
um holtin og flóana;
mælir ei um ferðaflas,
fyr en þeir líta
kaupstaðarfólk með veisluvas
varningi býta.
Af baki þá
brölta með æði;
hestar fá
hrygglu af mæði
kaupmann sjá
kreika um svæði.
Er hann sjálfur, segðu mér?
:: Áttu við hann, sem hérna var
með hattinn, gráklæddur?::
9. Sýnist mér
svipurinn þesslegur:
heilsum vér,
hann áður inn gengur;
Bugta sig og beygja kvið,
með ber höfuð ganga;
strjúka niður stuttvaxið
strýið í vanga.
Herra minn,
hver þeirra mælir
við kaupmanninn,
komið þér sælir.
Ansar hinn
og andlitið skælir:
::gúð velsigne ér, góðe ven;
alt i búðen i skal fo,
vað eðer behager::
10. Svo með hrað
sækja þeir varninginn;
grenslast að,
hvort gisinn er kúturinn.
Hérna er nú, herra minn,
hafurtask okkar,
lítið púlsband, lambskinnin
og ljósgráir sokkar.
Vað er det,
í vil begere?
Tóbakeð;
til máske bere,
þér fáeð með
fjórðung af smére,
ef það er ekke orðeð kramt,
::af því eg greiddi það undir mér
innan í síu::
11. Tóbaksprund
taka þeir veginn út;
í sama mund
setja á borðið kút;
bitanum ei bergja á,
og bryðja upp alin.
Herra minn góður, hana þá
hálfa ríksdalinn;
bað eg um
brendevín yður.
Af áttungnum
allt hripar niður;
í þrautunum
það er plagsiður,
náungann þeir núa í krít.
::Kaupmanninum þakka þá,
og þýðlega mæla::
12. Hvað er ég,
herra minn, skyldugur,
greinið mér,
göfugi kaupmaður.
Sex og ein halv fisk har jeg enn
hús dig tilgóðe.
Skorta tekur skildingenn;
þeir skrafa í hljóði:
hvað segir hann?
hálfa vætt fiska?
enginn kann
á það að giska,
hvað brögðóttan
brestur oft viska;
ekki er það utan tólf;
::þrenna sokka þér skuluð fá,
og þá stendur heima::
13. Á vasaglas
vilda ég fá nú með.
Kviknar mas;
kaupmaður ansa réð:
dú bör have ein brendevínspott,
so blíve ví klare.
Hinn það meinar háð og spott,
hikar í svari;
ílátið
að honum réttir;
hýrnar við,
hvarmana brettir;
hopar á snið,
í hryggnum sig fettir,
flaskan meðan fyllt er hans;
::kveðja síðan kaupmanninn
með kossi og blíðlátum::
14. Hrósa skal
herramannsgjöfunum;
hef ég tal
haft ei fyrr af honum;
guðsmaðurinn gaf mér þó
gildan vínpottinn;
hvar hann fer yfir saltan sjó,
signi hann drottinn.
Stökkva á bak,
strax burtu ríða;
heyrist brak
um heimsbyggðir víða;
af keyrum blak
klárarnir bíða;
á hliðarnar ýmsar hallast þeir;
::vínið heldur verður megnt,
vekur óróa::
15. Fljúgast á,
fangabrögðin reyna þeir;
drengir þá
drekka þeir ei saman meir;
vitið fer á víð og dreif,
valla' er þeir gaman;
glíman verður stökk og skeif,
þeir skemmast í framan;
lengi dags
láta það fara;
höggin strax
hvorugir spara;
vantar sax
til vonar og vara,
ef þeir hætta ekki við;
::hvers kyns brögð og hrekki með
þeir hafa í frammi::
16. Síðan heim
svínkaðir koma þá;
fagnar þeim
fólkið, sem best það má;
eru síðan afklæddir,
upp í rúm lagðir;
í vatni og hlandi vaskaðir,
vitlausir sagðir;
tilfenginn
týndur er auður;
útleikinn
einn verr en dauður;
kúturinn
kominn er snauður,
tómur er að mestu og tappalaus;
::rakna að morgni rotinu úr
í ráðleysu og svima::
17. Dvínar prakt,
drukkinn upp náunginn;
rénar makt,
reisan er afstaðin;
kætin burt, en komið í stans
kaupstaðarvasið;
iðran dettur á til sanns
fyrir ólukkuflasið;
dónarnir
dvelja í náðum;
ferðlúnir
fá styrk með ráðum,
því hjúkrað er
með hagnaði og dáðum.
Fátt er betra en fara vel;
::höfum ei síðan heyrt um það,
hvernin þeim vegnar::
18. Braginn á
bindum við endahnút;
styttist skrá,
staupið er sopið út;
enginn ranga meining mun
með réttu smíða,
maður, eða gjöra grun,
sem girnir að hlýða.
Valete,
virðið til góða
skáldmæli
og skemmtun ljóða;
ekkert spé
ætlum við bjóða,
heldur gaman græskulaust.
::Viljum skjalað skuli mál
Skipafregn heita!::