Hörpu kvæði er sagnadans sem finnst í 17. 18. og 19. aldar handritum á Íslandi. Sagnadansinn er vel þekktur í Færeyjum en þar heitir dansinn Hørpu ríma. Kvæðið er þar oft sungið undir færeyskum bandadansi.
ÍFk númer:
ÍFk 13
VÓ númer:
VÓ 67
TSB númer:
Varðveisla á Ísl:
Nokkur íslensk pappírshandrit frá 17. 1. og 19. öld en þau eru ekki mörg.
Fyrirsögn á íslensku:
Hörpu kvæði
Fyrirsagnir á öðrum málum:
Lagboði:
Glatað. Tillögur að lagboða: Kvæði af vallara systrabana (með viðlaginu „sem leikadýr í skógi"), Æ hvað sárt er angrið mitt (í tónlistarhandritinu Melódíu, það sama og notað hefur verið við Ólöfar kvæði) og þjóðlög varðveitt í Færeyjum.
Höfundur:
Ókunnur
Kvæðagrein:
Kvæði undir sama bragarhætti:
Útgáfur:
Efni kvæðis:
Uppruni og aldur kvæðisins:
Meðhöndlun kvæðisins í tímans rás:
Athugasemd:
1. Biðlar komu í jómfrúr garð
– og herja á landið fríða –
þeirrar var beðið sem yngri var
– Benja af vendi, blóðugar undir svíða.
2. Sú en yngri var svo skær á hold,
sú en eldri var svört sem mold
3. Sú yngri kann að spinna,
sú eldri kann ekki að tvinna
4. Systir talar við systur góða
göngum við okkur til sjávarflóða
5. Hvað skulum við til sjávarflóða?
"Silki-tvinna eigum að þvo".
6. Sú yngri settist upp á stein,
hin eldri hratt henni ofan í straum.
7. Hún réttir upp sína hvítu hönd:
"systir gefðu mér hjálp í lönd!"
8. Ég hjálpa þér ekki í lönd í sinn,
nema þú gefir mér gullskó þinn.
9. Gullskó skaltu gjarnan fá
ef þú lætur mig landi ná.
10. Hún réttir upp sína hvítu hönd:
"systir gefðu mér hjálp í lönd!"
11. Ég hjálpa þér ekki í lönd í sinn,
nema þú gefir mér yfirlit þinn.
12. "Yfirlit minn má ég þér ekki gefa,
guð vil ei láta það svo vera."
13. Hún réttir upp sína hvítu hönd:
"systir gefðu mér hjálp í lönd!"
14. Ég hjálpa þér ekki í lönd í sinn,
nema þú gefir mér biðilinn þinn.
15. „Gef ég þér allt það ég gefa má,
á biðilnum á ég engin ráð."
16. Gefa skal ég þér bæði
biðil og brúðarklæði.
17. Þá kom vindur að sunnan,
líkinu sló til grunna
18. Þá kom vindur og bylgjan blá,
líkinu tók til lands að slá.
19. Biðillinn reið með ströndum
meyjuna rak að löndum
20. Hann tók hennar hvíta hold,
gróf hann það í vígða mold.
21. Hann tók hennar gula hár
gjörði úr hörpustrengi þrjá.
22. Svaraði strengurinn fyrsti:
„Brúðurin var mín systir!"
23. Svaraði brúður, í bekknum sat:
„harpan gjörir oss mikið ómak!"
24. Svaraði svo strengurinn annar:
biðilinn mér hún bannar."
25. Svaraði í bekknum brúðurin rjóð:
„Harpan gjörir oss mikinn móð."
26. Svararði svo strengurinn kani:
„Brúðurin varð minn bani."
27. Hann sló hörpu af magni:
brúðurin sprakk af harmi.
28. Signý var grafin í hörðum hól,
stóðu yfir henni hirðmenn tólf.
29. Hildur var grafin í hörðum haug,
allir sögðu, hún yrði að draug.
30. Þeir svo hinnar yngri báðu,
– og herja á landið fríða –
hina eldri forsmáðu.
– Benja af vendi, blóðugar undir svíða.