Ólöfar kvæði

I.

1. Kóngurinn reið með steini fram,

– ungan leit ég hofmann –

fann hann fyrir sér lítið barn

– í fögrum runni;

skal ég í hljóði dilla þeim mér unni.

2. Tekur hann sveininn og horfir á:

„Lítt fylgja þér móður ráð."

3. Tekur hann sveininn undir sín skinn,

svo gengur hann í skemmuna inn.

4. „Heyrðu það, Ólöf, dóttir mín,

því ber sveinninn augun þín?"

5. Hvör á þann hinn unga svein

ég fann hann undir hörðum stein

6. „Undrast þú ekki faðirinn ríkur,

þó hver sé öðrum maðurinn líkur."

7. „Hver átti þann gangvarann grá,

er fyrir þínum dyrum stár?"

8. „Það var ekki gangvarinn grár,

heldur hindur af fjalli stár."

9. „Hver átti þá munna,

sem kyssti þig við brunna?"

10. Það var ekki sveinar þín

heldur Kristín þerna mín

11. „Því næst stóðu þernur þín

gylltan brand á síðu sín?"

12. „Það var ekki gylltur brand,

heldur jómfrúr lyklaband."

13. Því næst höfðu þernur þín

gylltan spora á fæti sín

14. Það var ekki spori spenntur

heldur skör af gulli renndur.

15. Því næst höfðu þernur þín

kringskorið hár sem sveinar mín

16. Það var ekki skorið hár

heldur lokkar lágu í hring

17. Því næst höfðu þernur þín

stutthala klæði sem sveinar mín.

18. Döggin dreif hin kalda

klæðum varð upp að halda.

19. Hver á þann hinn fagra fót

hangir við mín söðulmót

20. Hver á þá hinu fögru hönd

hangir við mín söðulbönd

21. Hver á það hið fagra höfuð,

hangir við minn söðulboga?"

22. „Kenni ég hann vel, og kenni ég hann þá,

oft á mínum armi lá.

23. Guð gæfi það faðir minn,

að eldur brynni í höllu þín.

24. Þú þar inni værir,

ég fyrir utan stæði.

25. Þegar hún hafði talað margt,

eldur og eisa uppi var.

II.

1. Kóngurinn spurði dóttur klár:

– þegar á ungum aldri, –

„Viltu giftast í ár?"

– lifi eg enn og leik mér aldrei.

2. „Það veit eg og mínir menn,

aldrei hefi eg hugsað það enn."

3. „Hvör átti þann gangvara grá

sem oft við þína skemmu stár?"

4. „Ekki var það gangvari grá

heldur var það hindin smá."

5. „Hvör átti þann fagra munn

sem kyssti þig við laugarbrunn?"

6. „Ekki voru það sveinar þín

heldur Kristín þernan mín.

7. „Var það Kristín þernan þín

með kringskorið hár sem riddarar mín?"

8. „Ekki var það skorið í kring

heldur lokkar lágu í hring."

9. „Var það Kristín þernan þín

með búinn brand við síðu sín?

10. „Ekki var það búinn brandur

heldur liljunnar lyklahængur."

11. „Var það Kristín þernan þín

stuttklædd eins og riddarar mín?"

12. „Drífur döggin kalda,

konur klæðum upp halda."

13. „Var það Kristín þernan þín

með spenntan spora á fæti sín?"

14. „Ekki var það sporti spenntur

heldur skór úr gulli renndur."

15. „Hvör á þennan gula lokk

sem hangir við minn söðultopp?"

16. Hvör á þessa fögru hönd

sem hangir við mín söðulbönd?

17. Hvör á þenna fagra fót

sem hangir við mín söðulmót?

18. Hvör á þetta blóðuga höfuð

sem hangir við minn söðulboga?"

19. „Eg kenni hann vel, eg kenni hann víst,

þig vildi eg hafa kjörið til síst.

20. Eg kenni hann vel, eg kenni hann þá,

oft hann á mínum armi lá.

21. Eg vildi það, faðir minn,

eldur brynni í ríki þín.

22. Þú fyrir innan brynnir

með öll þau ráð þú kynnir."

23. „Guð fyrirgefi þér, dóttir mín,

að biðja svo fyrir föður þín."

24. Þegar hálftalað var

eldur brann í hvörjum sal.

25. Þar brann inni kálfur og kið,

kóngur sjálfur og allt hans lið.

26. Hún settist í helgan stein,

– þegar á ungum aldri, –

og gjörði engum manni mein.

– lifi eg enn og leik mér aldrei.

III.

1. Kóngur reið með stein fram,

fann fyrir sér lítið barn

2. Tekur hann svein og horfir á:

„Lítt fylgja þér móðurráð".

3. Tekur hann svein undir sín skinn,

gengur so í höllina inn.

4. „Hvör mun eiga þann unga svein

sem eg fann undir fögrum stein?

5. „Hirði eg ekki hvör hann á,

eg gef þar litla vakt upp á."

6. „Heyr það, Óluf dóttir mín,

því ber sveinninn augun þín?"

7. „Undrast ei, minn faðirinn ríkur,

þó hver sé maðurinn öðrum líkur."

8. „Heyr það, Óluf dóttir mín,

því fer mjólk úr brjóstum þín?"

9. „Það er ei mjólk og það er ei vín

heldur dreyri frá hjarta mín."

10. Kóngur skipar sveinum þá:

„Kveikið eldinn skóginn á.

11. Kastið sveini bálið á,

sjálf skal frúin horfa þar á.

12. Ungan svein með öngan þjóst

hún lagði á sitt hægra brjóst.

13. „Þú munt verða að segja flest,

hvörjum annt þú manni mest."

14. „Vilhjálm nefni eg vaskan mann

eg ann hönum fyrir alla fram,"

IV.

1. Logi reið með steinum fram,

fann hann fyrir sér lítið barn.

2. Tekur hann barn og horfir á:

„Lítt fylgja þér móður ráð."

3. Tekur hann barn og vefur í dúk,

reikar svo að skemmu út.

4. Klappar á dyr með lófa sín:

„Ljúktu upp, Ólöf, dóttir mín."

5. „Eg læt þér ekki lokuna frá,

mér stóð engin þernan hjá."

6. Mjóar hafði hann fingur og smá,

með listum plokkar hann lokuna frá.

7. Ólöf kastar kodda blá:

„Minn kæri faðir, sittu þar á."

8. „Hvur á þennan unga svein

sem eg fann undir hörðum stein?

9. „Mig gildir eina hvur hann á,

mér er það engin forvitni á."

10. „Heyrðu, Ólöf dóttir mín,

því fölnar nú kinnin þín?"

11. „Hún er ei föl og hún er ei fá,

eg hef so lítið sofið í nátt."

12. „Heyrðu það, Ólöf dóttir mín,

því flóar mjólk úr brjóstum þín?"

13. „Það er ei mjólk og það er ei vín

heldur dregið frá hjarta mín."

14. „Heyrðu það, Ólöf dóttir mín,

því ber sveinninn augun þín?"

15. „Heyrðu það, kæri faðirinn ríkur,

margur er maðurinn öðrum líkur."

16. Logi kallar á þræla sín:

„Kyndið þið bál á skógi mín.."

17. Logi kallar á þræla sín:

„Þið skuluð söðla hesta mín."

18. Ólöf fór á stakkinn blá,

gull með hverjum saumi lá.

19. Ólöf tók sinn hvíta hest

sú reið allra kvenna mest.

20. Þegar þau komu á skóginn fram

sá hún þá hvar bálið brann.

21. „Heyrðu, kæri faðir minn,

því logar bál á skógi þín?

22. „Heyrðu það, Ólöf dóttir mín,

það er brúðarsængin þín."

23. Logi tók sitt gullbúið spjót

og hratt henni á bálið út.

24. Það var áður serkurinn brann:

„Gefið að drekka í herrans nafn."

25. Móðir reið um torgir,

keypti vín með sorgir.

26. Þar kom hennar bróðir,

völlurinn flaut í blóði.

27. Þar komu hennar systur tvær,

beiskan harminn báru þær.

28. Dúfur komu úr austri tvær,

í miðjum loganum mættust þær.

29. Dúfur flugu upp í annað sinn

með Ólöfar sál á milli sín.

30. Ólöf upp til himna sté,

en Logi ofan til vítist hné.

V.

(Útgáfa Þjóðdansafélags Reykjavíkur)

1. Kóngur reið með steini fram,

– út í grænum runni –

fann hann fyrir sér lítið barn.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

2. Tekur hann svein og horfir á:

– út í grænum runni –

„Lítt fylgja þér móður ráð."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

3. Vefur hann barn í silkidúk,

– út í grænum runni –

reikar hann svo að skemmunni út.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

4. Klappar á dyr með lófa sín:

– út í grænum runni –

„Ljúktu upp, Ólöf, dóttir mín."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

5. „Ég læt hér engar lokur í frá,

– út í grænum runni –

mér stár engin þernan hjá."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

6. Fatta hafði hann fingur og smá,

– út í grænum runni –

með listum plokkar hann lokur frá.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

7. Ólöf kastar sessu blá:

– út í grænum runni –

„Herra faðir, sittu þar á."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

8. „Lítt var ég þinn herrann þá,

– út í grænum runni –

þú vildir ei láta lokur í frá.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

9. Hver á þennan fagra svein,

– út í grænum runni –

eg fann hann undir hörðum stein?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

10. „Hirði ég ekki, hver hann á,

– út í grænum runni –

eg legg þar litla vakt upp á."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

11. „Heyrðu það, Ólöf, dóttir mín,

– út í grænum runni –

því ber sveinninn augun þín?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

12. „Undrastu ekki faðirinn ríkr,

– út í grænum runni –

þó hver sé maðrinn öðrum líkr."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

13. „Heyrðu það, Ólöf, dóttir mín,

– út í grænum runni –

því fer mjólk úr brjóstum þín?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

14. „Ei er það mjólk, og ei er það vín,

– út í grænum runni –

heldur er það dreyri frá hjarta mín."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

15. „Hver átti þann gangvarann grá,

– út í grænum runni –

sem eg hjá þínum garði sá?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

16. „Það var ekki gangvarinn grá,

– út í grænum runni –

heldur frúinnar hindur smá."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

17. „Hvenær höfðu hindur þín

– út í grænum runni –

gylltan söðul á baki sín?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

18. „Það var ekki söðull með gull,

– út í grænum runni –

hindur stóðu með akurgull."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

19. „Hver áttu þann fagra munn,

– út í grænum runni –

sem kyssti þig við laugarbrunn?"

-Fellur dögg á fagra eik í lundi.-

20. „Það var ei neinn af riddurum þín,

– út í grænum runni –

minntist eg við þernu mín."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

21. „Hvenær báru þernur þín

– út í grænum runni –

gylltan brand við síðu sín?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

22. „Það var ekki gylltur brand,

– út í grænum runni –

heldur jómfrúr lyklaband."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

23. „Hver á þann hinn fagra fót,

– út í grænum runni –

hangir við mín söðulmót?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

24. Hver á þessa fögru hönd,

– út í grænum runni –

sem hangir við mín söðulbönd?

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

25. Hver á þann hinn gula lokk,

– út í grænum runni –

er hangir við míns fola topp?

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

26. Hver á þetta fagra höfuð,

– út í grænum runni –

er hangir við minn gyllta söðul?"

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

27. „Kenni ég hann, ég kenni hann víst,

– út í grænum runni –

ég vildi hann hafa kjörið sízt.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

28. Kenni ég hann, ég kenni hann fljótt,

– út í grænum runni –

hann komi til mín hverja nótt.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

29. Kenni ég hann nú, ég kenni hann þá,

– út í grænum runni –

oft í mínum armi lá.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

30. Vilda ég það faðir minn,

– út í grænum runni –

að eldur brynni í höllu þín.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

31. Þú þar inni brynnir,

– út í grænum runni –

engin ráð þú kynnir.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

32. Og þú ekki útgang næðir,

– út í grænum runni –

en ég fyrir utan stæði."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

33. „Guð fyrirgefi þér, dóttir mín,

– út í grænum runni –

að biðja svo fyrir föður þín."

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

34. Þegar hún hafði þetta mælt,

– út í grænum runni –

eldurinn tendrast upp um allt.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

35. Þar brann inni kálfur og kið,

– út í grænum runni –

kóngur sjálfur og allt hans lið.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

36. Hún settist í helgan stein,

– út í grænum runni –

og gerði engum manni mein.

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.

37. Vendi ég mínu kvæði í kross,

– út í grænum runni –

Sankti María sé með oss!

–Fellur dögg á fagra eik í lundi.