Taflkvæði var allvinsæll sagnadans hér á landi alla 17. 18. og 19. öldina. Taflkvæði var þekkt um öll Norðurlönd. Færeysku og dönsku útgáfur kvæðisins eru skyldastar íslensku gerðinni.
ÍFk númer:
ÍFk 38
VÓ númer:
VÓ 13
TSB númer:
Varðveisla á Ísl:
Fyrirsögn á íslensku:
Taflkvæði
Fyrirsagnir á öðrum málum:
Lagboði:
Glatað. Tillaga að lagboða má finna í bókinni Íslenskir söngdansar í þúsund ár (2010) eftir Sigríði Þ. Valgeirsdóttur á bls. 159-160.
Höfundur:
Ókunnur
Kvæðagrein:
Kvæði undir sama bragarhætti:
Útgáfur:
Efni kvæðis:
Uppruni og aldur kvæðisins:
Meðhöndlun kvæðisins í tímans rás:
Athugasemd:
1. Það er svo fagurt um sumartíð,
frúrnar gjöra sig svo blíð.
Frúrnar klæða sig svo vel.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
2. Sig svo vel,
sumar með silki, og sumar með pell.
Silkinu sveipa þær um sín bein.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
3. Um sín bein,
þær hvíla sig undir lindinni hrein.
Þær hvíla sig undir lindinni rót.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
4. Lindinni rót,
hjörturinn breiðir sín horn á mót.
Hjörturinn breiðir sín horn í tré.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
5. Horn í tré,
fiskurinn rennur sig hægt með hlé.
Jómfrú situr í hæga loft.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
6. Í hæga loft,
hún teflir bæði títt og oft.
Hún teflir við þá riddara fimm.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
7. Riddara fimm,
alla þeirra æru vann hún af þeim.
Af sumum tefldi hún hosur og skó.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
8. Hosur og skó,
af sumum tefldi hún fimmtán bú.
Sá var enginn frúinnar sveinn.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
9. Frúinnar sveinn,
að þori að tefla við hana einn.
Utan hann Limiki, ungur smásveinn.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
10. Ungur smásveinn,
hans var hjartað hart sem steinn.
„Vilið þér, jómfrúin, tefla við mig?
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
11. Tefla við mig,
minn söðul og gangvara' set ég út við þig."
„Þar set ég annað jafngott ígen.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
12. Jafngott ígen,
ég má vel svara þér, velborinn sveinn!"
Fyrsti teningur um taflborð rann.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
13. Um taflborð rann,
Limiki tapaði, jómfrúin vann!
Upp stóð hún jómfrúin, hægt hún hló.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
14. Hægt hún hló:
„nú er vel teflt á mína trú!
Standið upp, meyjar, og hendið það gaman!
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
15. Hendið það gaman!
Söðul og gangveri stár vel saman."
Limiki gengur í garðinn út.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
16. Í garðinn út,
heitir hann á hinn helga Hnút.
Heitir hann á hinn helga Pál.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
17. Hinn helga Pál,
hann skuli sigur í tafli fá.
Limiki gengur í loftin inn.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
18. Í loftin inn
með sorgfullt hjarta og bleika kinn.
„Viljið þér, jómfrúin, tefla við mig?
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
19. Tefla við mig,
mitt höfuð og hálsbein set ég út við þig."
„Þar set ég mína þernuna ígen.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
20. Þernu ígen,
ég má vel svara þér, velborinn sveinn!"
Þernunni varð svo skjótt til svara.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
21. Skjótt til svara:
„Því léstu þig ekki sjálfa fara?"
„Þar set ég mig sjálfa ígen.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
22. Sjálfa ígen,
eg má vel svara þér velborinn sveinn!"
Fyrsti teningur um taflborð rann.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
23. Um taflborð rann,
jómfrúin tapaði, Limiki vann!
Upp stóð hann Limiki, hægt hann hló.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
24. Hægt hann hló:
„nú er vel teflt á mína trú!
Standið upp, sveinar, og hendið það gaman!
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
25. Hendið það gaman!
riddari og jómfrú stár vel saman."
„Tíu merkur rauða gulls skrín.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
26. Rauða gulls skrín
það býð eg fyrir meydóm minn."
„Ég held þann öngvan karlmanns maka.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
27. Karlmanns maka,
sem rauða gull fyrir jómfrú taka."
Tólf þúsundruð kerti loga.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
28. Kerti loga,
þegar þau fóru í sæng að sofa.
Vendi ég mínu kvæði í kross.
– Um sumurin,
þar allir fuglar syngja vel.
29. Kvæði í kross,
heilög María sé með oss.
II.
(Útgáfa Þjóðdansafélags Reykjavíkur)
1. Jómfrú situr í hægaloft,
– laufið á þann linda –
Tefldi hún bæði títt og oft,
– laufið á þann linda.
Laufið á þann linda,
allt er óhægra að leysa en að binda.
2. Tefldi hún við riddara fimm,
tefldi hún bæði góss af þeim.
3. Tefldi hún af þeim söðul og hest
allt það sem þeir áttu bezt.
4. Tefldi hún af þeim hosur og skó,
af einum tefldi hún seytján bú.
5. Loksins fannst þar enginn svein[n],
er þyrði að tefla við hana einn.
6. Utan Limíki, ungur sveinn.
Hans var hjarta hart sem steinn.
7. „Vilji jómfrúin tefla við mig,
minn söðul og hest ég set við þig."
8. „Ég set ei minna á móti ein,
ég má vel svara þér ungum svein."
9. Teningur fyrsti um taflborð rann.
Sveinninn tapaði, jómfrúin vann.
10. Upp stóð jómfrúin hægt og hló:
„Nú er vel teflt á mína trú."
11. „Standið upp, sveinar, og hendið að gaman:
Söðull og hestur stár vel saman.
12. Limíki gengur í garðinn út,
hann heitir á guð og hinn helga Knút.
13. Limíki gengur í loftið inn,
með sorgfullt hjarta og bleika kinn.
14. „Vilji jómfrúin tefla við mig,
hosur og gullskó set ég við þig."
15. „Það set ég mína þernu í veð,
ungum sveini svara ég fé."
16. Þernunni varð svo skjótt til svara:
„Því léstu þig ekki sjálfa fara.?"
17. Teningur annar um taflborð rann
Sveinninn tapaði, jómfrúin vann.
18. Upp stóð hún jómfrúin hægt og hló:
„Nú er vel teflt á mína trú."
19. „Standið upp sveinar, hendið að gaman."
Hosur og gullskór stár vel saman."
20. Limíki gengur í garðinn út,
hann heitir á guð og hinn helga Knút.
21. Hann heitir á guð og hinn helga Pál,
að hann megi vinna taflsins tál.
22. Hann heitir á guð og hinn helga kross:
„að jómfrúin tefli ei lífið af oss."
23. Hann heitir á guð og hið helga skrín,
að jómfrúin skuli verða sín.
24. Limíki gengur í loftið inn,
með sorgfullt hjarta og bleika kinn.
25. „Vilji jómfrúin tefla við mig,
höfuð og háls ég set við þig.
26. „Ég set mig sjálfa í veðið ein,
ég má vel svara ungum svein.
27. Teningur þriðji um taflborð rann.
Jómfrúin tapaði, sveinninn vann.
28. Upp stóð Limíki hægt og hló:
„Nú er vel teflt á mína trú.
29. Standið upp sveinar, hendið að gaman:
Sveinn og jómfrú stár vel saman."
30. „Þrjátíu merkur gulls við þig,
það býð ég fyrir sjálfa mig."
31. „Ég kalla þann ekki karlmanns maka,
sem gull vill fyrir jómfrú taka."
32. Hvort þau skröfuðu margt eða fátt:
Eina höfðu þau sæng um nátt:
33. Ótal kertaljósin loga.
– laufið á þann linda –
Þegar þau fóru í sæng að sofa.
– laufið á þann linda.
Laufið á þann linda,
allt er óhægra að leysa en að binda.