Kvæði af herra Pána er sagnadans sem þekkist einnig í Færeyjum, Danmörku og Svíþjóð. Kvæðið er líklega danskt að uppruna. Alls staðar er sama viðlag haft við kvæðið: „–I torn og i blom." Þjóðlag hefur varðveist við sagnadansinn í Færeyjum
ÍFk númer:
ÍFk 22
VÓ númer:
VÓ 35
TSB númer:
Varðveisla á Ísl:
AM 147 8vo (Kvæðabók Gissurar Sveinssonar)
AM 151a 8vo
AM 153 8vo II
AM 153 8vo V1 og I (einungis 1. erindi)
JS 80 4to
Fyrirsögn á íslensku:
Kvæði af herra Pána (AM 147 8to)
Kvæði af herra Páfa (AM 153 8vo II)
Kvæði af herra Pána og Eiríki (JS 80 4to)
Fyrirsagnir á öðrum málum:
Fær. Pálins táttur (CCF 155)
Fær. Dímunarsangurin
Lagboði:
Færeyskt. Elsebeth Vestergaard frá Færeyjum (f. 1900) fer með kvæðið, sem er í raun alveg eins og íslenska gerðin, og kallar það Dímunarsangurin.
Höfundur:
Ókunnur
Kvæðagrein:
Kvæði undir sama bragarhætti:
Gumnar hafa hér gaman í kveld (en án stefs)
Útgáfur:
Efni kvæðis:
Uppruni og aldur kvæðisins:
Meðhöndlun kvæðisins í tímans rás:
Athugasemd:
I. Úr Kvæðabók Gissurar Sveinssonar (AM 147 8to):
1. Eiríkur ríður á hauginn upp,
hann talar við sína barma:
„vér skulum ríða í Breiðadali,
vekja upp vora harma!
Ríðum vér svo í Breiðadali.
– Í þyrni og blóma.
2. Ríðum við svo í Breiðadali,
vekjum þá bræður tvo:
það er hún frúin Lucia,
sem löngum eftir þreyr."
Mánudaginn í myrgin einn.
3. Mánudaginn í myrgin einn
hvessa þeir sín spjót:
á þriðjudaginn eptir
ríða þeir bræður út.
Glaðir ríða þeir bræður út.
4. Glaðir ríða þeir bræður út,
þeir temja sinn fola með vendi;
það er hann herra Páni,
hann talar við stoltar kvendi:
„Mig hefir dreymt þann draum í nátt."
5. Mig hefir dreymt þann draum í nátt,
guð bið ég hann ráði:
að mér þóttu hvítabirnir
leika við mig báðir.
Annar tók mig sér í fang.
6. Annar tók mig sér í fang,
kreisti mig og kramdi;
annarr sló mér högg á bak
fast með sínum hrammi."
Talar svo margt við stolls jómfrú.
7. Talar svo margt við stolls jómfrú,
sú kann drauma að ráða:
„stattu upp, herra Páni!
þú stár þig nú til voða."
„Standa hús í mínum garði.
8. Standa hús í mínum garði,
hlaðin með múr og stein:
eg hræðist ekki hundrað manns.
þó ég sé fyrir einn."
Páni leit sig aptur á bak.
9. Páni leit sig aptur á bak,
hann heyrði hesta dynja:
„herra guð sé minn skriptafaðir!
nú má drauminn skynja."
Renndi hann stokk og renndi hann stein.
10. Renndi hann stokk og renndi hann stein,
renndi hann allt það hann mátti:
vildi hann gjarnan leysa sig
með öllu því hann átti.
Náði hann aldrei húsum sín.
11. Náði hann aldrei húsum sín,
þannig gár nú vísan mín:
þá grétu öll hinu dönsku víf,
þá herra Páni lét sitt líf.
– Í þyrni og blóma.
II. Úr AM 153 II 8vo
1. Eirík ríður á heiðar upp
og talar við sína barma:
„Vær skulum ríðar í Breiðadali
að vekja upp vora harma
ríða svo í Breiðadali
– Í þyrni og í blóma.
2. Ríða svo í Breiðadali
vekja upp bræður þrjá;
það er hún frúin Lucie
löngum eftir stár.
Mánudaginn í myrgin einn
3. Mánudaginn í myrgin einn
hvessa þeir sín spjót
þriðjudaginn eftir
þá ríða þeir út.
Glaðir ríða bræður út
4. Glaðir ríða bræður út
þeir temja sinn fola með vendi,
það er hann herra Páfi
hann talar við stolltar kvendi:
„Mig hefur dreymt þann draum í nátt.
5. Mig hefur dreymt þann draum í nátt
guð bið eg hann ráða
að mér þótti hvítabjörninn
leika við mig báðir.
Annar tók mér sér í fang
6. Annar tók mér sér í fang,
kreisti mig og kramdi;
þriðji sló mig hart á bak
fyrst með sínum hrammi."
Hann talar svo margt við stolltar frú
7. Hann talar svo margt við stolltar frú
hún kann drauma að ráða:
„Stattu upp herra Páfi
þú stár þig lítt til voða
standa hús í mínum garði
8. Standa hús í mínum garði
þakin með múr og stein.
Hræðist ég ekki hundrað manns
þó ég sé ein."
[Páfinn leit leit þá aftur á bak]
9. Páfinn leit þá aftur á bak,
hann heyrði hesta dynja:
„Herra guð sé minn skriftarfaðir."
„Muntu drauminn skilja."
Renndi hann stokk og renndi hann stein
10. Renndi hann stokk og renndi hann stein
og renndi hann allt það mátti,
vildi hann gjarnan leysa sig
með öllu því hann átti.
Nær hann ekki hestum sín
11. Nær hann ekki hestum sín
þannin gár út vísan mín
þá grétu öll en dönsku víf
hann herra Páfi lét sitt líf
– Í þyrni og í blóma.