Fyrirsögn:
Eitt kvæði; Um skaparans fallvaltar ævistundir og heimsins háttalag
Lagboði:
Íslenskt þjóðlag úr Hymnodiu. Sjá Bjarna Þorsteinsson 1906–1909, bls. 378–379
Höfundur:
Stefán Ólafsson í Vallanesi (d. 1619. d. 1688)
Kvæði undir sama bragarhætti:
Drykkjuspil - Upphaf: „Hýr gleður hug minn/ hásumar tíð." Eftir síra Ólaf Jónsson á Söndum (f. 1560. d. 1627)
Lífsreglur kristins manns - Upphaf: „Hafðu í hug það/ sem hátignin bauð." Eftir síra Stefán Ólafsson í Vallanesi (f. 1619. d. 1688)
Kvæðagrein:
Útgáfur:
Jón Þorkelsson 1885–1886, bls. 217–223
Viðlag: Hugsa eg það hvern dag
þá horfi eg veröld á,
hversu lætur lýða hag
og líkjast má
æfi manna lukku dag.
Hugsa eg það hvern dag
1. Ár sex þúsund eru sett
aldur veraldar,
inn í miðja eilífð rétt
en ótal þar
stundir þær ei láta létt
—Hugsa eg það hvern dag.
2. Flest umbreyting forspá er
um forgengilegheit,
tímans glas er meistarinn mér
sem miðar um reit,
hjólið kyrt ei heldur sér.
—Hugsa eg það hvern dag.
3. Í austri renna upp blysin björt
bæði dagur og sól
fögur og hýr, sem flýta ört
um foldar ból,
nóttin burtu svipist svört.
—Hugsa eg það hvern dag.
4. Þetta skikk oss minna má
um morgun-æfistund,
hversu að kvölda aptur á
í annað mund,
hleypur líf sem sól að sjá.
—Hugsa eg það hvern dag.
5. Á vorin grænkar foldin frjó,
færir blómstur ný,
engi, tún og akrar gró
af fönnum frí,
en fölna á hausti og falla í snjó.
—Hugsa eg það hvern dag.
6. Svo fer æskan siðunum að
sem eitt akra blóm,
upp visnar í annað stað
við aldurdóm
elli haustið afmarkað
—Hugsa eg það hvern dag.
7. Sterkar eikur hrekjast hátt,
hefja laufin græn,
kvistu teygja í ýmsa átt
og eplin væn,
en bogna, fölna og falla þrátt.
—Hugsa eg það hvern dag.
8. Hvað mér sýna herramenn
hefð og eðlastétt,
að þeir sterku svigna senn
þá sitja rétt
og hneigja að moldu höfuðen(n)
—Hugsa eg það hvern dag.
9. Loptið fagrir fuglar með
fylla söngva kvak,
lofa guð með lystugt geð
og lófatak,
en drífa á haust í dáins beð.
—Hugsa eg það hvern dag.
10. Æskan lengi lætur sætt
að lystugu hádegi,
á ellidögum út er blætt
það inndæli,
tárast líf, en hel er hætt.
—Hugsa eg það hvern dag.
11. Vötn og straumar hlaupa hart
um hauður og slétta grund,
grjóti fleygja, varla er vært,
þó vakni lund,
sjórinn [þá] af sýpur djarft
—Hugsa eg það hvern dag.
12. Þetta er manna lífi líkt
lítt þó hugsum inn,
æfistraumur flasar fýkt
í farvegum,
sem dauðinn sveigir, eigi‘ er það ýkt.
—Hugsa eg það hvern dag.
13. Afl og hreysti, forstand, fé,
frómheit, gull og skraut,
góðsemd, rómur, gestrisne,
sem gáfaður hlaut
hamlar ei því hver einn hné.
—Hugsa eg það hvern dag.
14. Verður hver, sem vöggu á
og veröld lítur frí,
rauða mold um síðir sjá
og sofa þar í,
fyllist sú hin forna spá.
—Hugsa eg það hvern dag.
15. Adam genginn er þann veg,
Eva og þeirra börn,
Methusalem elztur, eg
sem af hef spurn,
og forfeðurnir mætir mjeg.
—Hugsa eg það hvern dag.
16. Moýses, sem leiddi lýð
líka bróðir hans,
Samóel frómi á sinni tíð
í sagðan danz
urðu að deyja og enda stríð.
—Hugsa eg það hvern dag.
17. Sá guðhræddi Davíð dró,
sem danzaði hörpu með,
hverjum skriptin hælir þó,
eg hefi það séð,
guð fyrir mæðu gaf honum ró.
—Hugsa eg það hvern dag.
18. Dægilegur er hofmanns hár
hvar er Absalon,
Samson sterki sá var knár
og Salómon
og Krösus mikli kóngur fjár?
—Hugsa eg það hvern dag.
19. Hektor sterki, Herkúles,
höfuðkappar tveir,
Ajax djarfur, Akkilles
og ótal fleir
fjörsins hraustir feldu vés.
—Hugsa eg það hvern dag.
20. Nú fyrst svo er sérhvað eitt
sett og ályktað,
kvikna, vakna, ganga greitt
til grunna það,
eg mun sigla svo samfleytt.
—Hugsa eg það hvern dag.
21. Undir Hel og hennar spjót
hver einn gengur beint,
um þann þröskuld flækir fót,
þó fari seint,
allir drekka af einni rót.
—Hugsa eg það hvern dag.
22. Náttúrunnar liggur leið
loks í rauða mold,
sál guðs barna sér ei neyð,
sofi hold,
á lífsins höfn er gata greið.
—Hugsa eg það hvern dag.
23. Á jörðu kominn Jesús er,
jafnaði mína þrá,
bar hann það alt á sjálfum sér
og sveittist þá,
sá hans dreyrinn svali mér.
—Hugsa eg það hvern dag.
24. Lukka telst að lifa vel
langt þó ei sé fjör,
æðri kúnst eg enga tel,
en önnur er
að drekka í guðs frið dauðans pel.
—Hugsa eg það hvern dag.
25. Þeirrar gæfu óska eg
oss hér, menn og víf,
að vér hreppum auðnu veg
og eilíft líf,
kjör svo svæfum sorgarleg.
—Hugsa eg það hvern dag.
Heimildir:
Jón Þorkelsson. (1885–1886). Stefán Ólafsson. Kvæði [II]. Gefin út af Hinu íslenzka bókmentafélagi. Kaupmannahöfn: Prentað hjá Bianco Luno.