Vaatgeld
Zuylen, Inventaris II, pp. 2099 (1736), 2133 (1795), 2135
Vadergeld
Navorscher X, p. 357 (1556)
Vademinge
Gosses, Vorming, p. 244 (1261)
Kruisheer, Oorkonden, pp. 305 (1261), 370 (1266-93)
Valuta
Andriesgulden
In 1489 waarde 58 stuivers [Navorscher 1851, blz. 43]
In 1585 waarde 49 stuivers [Navorscher 1851, blz. 43]
In 1621 waarde 59 stuivers [Navorscher 1851, blz. 43]
Vanghe, Te
BVGO 3e reeks deel 5 (1889), blz. 173
In de jaarbede van Kennemerland ontmoeten wij buitendien iets, dat in de overige districten van Holland niet voorkomt; de gemeenten betalen boven de bede zelve eene zekere som Te vanghe , b. v. Eirst te Petthen bi der Zijpe ter herftsbede, 15 sc. Te vanghe 2 sc. 6 d. Zoo er eene vaste verhouding bestond tusschen dit Te vanghe en het bedrag der bede in elke gemeente, zou men het kunnen houden voor een opgeld, even als in Westfriesland bij de tienden het ritsoen, dat steeds de veertigste penning bedraagt. Zie Dl. II, p. 260 vlgg. Doch dit is niet het geval. Het Te vanghe bedroeg, om maar iets te noemen, te Petten de zesde, te Bergen ongeveer de zestiende en te Castrieum de elfde penning van de bede. Hierbij komt nog dat enkele gemeenten, zoo als Aalsmeer, Spaarnewoude en anderen het Te vanghe niet betaalden. Dit is weder eene van die zaken, waarover de oorkonden zwijgen en wij dus beter doen geene gissingen te beproeven.
Varkenaccijns
Alberts, Rekening, pp. 114-118 (1447-48)
Fruin, Informacie, pp. 169(1514), 179 (id)
Muller, Middeleeuwsche (Gl.), p. 92 (m.e.)
Veeaccijns
Doorninck/Uitterdijk, Bijdragen II, p. 324 (1594)
Paulus, Verklaring I, p. 390 (15e e)
Rees, Geschiedenis I, p. 85 (1274)
Zuylen, Inventaris I, p. 21
Veenplaatsen, Belasting op de
B.G.O.G. VIII, pp. 13 (1800), 25 (id)
Veergeld
Diederiks, Collecteurs, pp. 486, 488, 492
Engels, Geschiedenis, pp. 133 (1671), 134 (id), 139 (Rep), 147 (1700), 151 (1627), 169
(Rep)
Fruin, Informacie, p. 374 (1514)
Gouw, Ambacht, p. 45 (m.e.)
Moll, Rechten, pp. 63-71 (13e-17e e)
Nijhoff, Archief, p. 35 (1583)
Smidt/Strubbe, Chronologische I, pp. 9 (1470), 404 (id)
T.S. Overijssel II, p. 43 (m.e.); III, pp. 57 (1450), 178 e.v.(14e-16e e)
Taxandria VIII, pp. 90 e.v. (17e- 19e e)
Veertigste penning
ARA 1919, p. 46, 49-64
Andreae/Downer, Plakkatenlijst, p. 92 (1706)
Bort, Alle, Leenrecht, p. 11 sub 18 (Rep)
.David, Geschiedenis, p. 236 (15e e)
Dillen, Rijkdom, pp. 278, 618
Drielsma, Karakter, pp. 197 (1624; 1671), 417 e.v. (1598)
Engels, Geschiedenis, pp. 121 (Rep), 137 (1650), 147 (1700), 160 e.v. (17e e), 173
(1721)
Fruin, Rechterlijke, p. 72 (16e-17e e)
G.S. Gelderland, Kort, pp. 28 (1790; 1803-06), 38 (1763-98)
Gabriëls, Edel, p. 557 (18e e)
Halma, Tooneel II, pp. 360 (1630), 379 (1631)
Hammen, Bijdrage, p. 123 (1804)
Houtzager, Hollands, pp. 102-104, 166-169, 173, 186-187, 193-194(17e e)
Jong, Droogmaking, p. 56 (Rep)
Juten, Memorie, pp. 235-249 (17e e)
Navorscher XXIII, p. 324 (1639)
Pitlo, Zeventiende, pp. 214-215, 237, 243, 297-298 (16e-18e e)
Schoolhouder, Oeffenschoole
Sickenga, Omwenteling, pp. 119, 123
Soeteman, Sociale, p. 8 (1608)
T.G.O. 1841,p. 176(1621)
T.S. Drenthe, p. 90 (Rep)
Veen, Ambt, p. 212(1683)
Verloren van Themaat, Geschiedenis, p. 196 (1798-99)
Wekker, Gemeente, p. 48 (1801-05)
Wellschmiedt,Zur,p. 401 (1598; 1612)
Woertman, Korte, p. 269 (1746)
Poel, Sijmen, blz. 59
Veilgeld
Becht, Statistische (1579-1715)
Despretz-Casteele, Protectionisme, p. 304 (17e e) Dillen, Eenige, pp. 221 -230 (17e e)
Dillen, Effectenkoersen, p. 13 (1747)
Dillen, Naschrift, pp. 22 e.v. (18e e)
Dillen, Rijkdom, pp. 281, 524 (1725), 532 (1759-62)
Dillen, Stukken, pp.. 70 (1645; 1680), 73 (1681) Dobbelaar, Statistiek, p. 211 (1753)
Engels, Geschiedenis, pp. 86-95 (Rep), 217
(1814) Faber,DrieI,p.284(1681-1715)Faber, Graanhandel, p. 534 (1655)
Houtzager, Hollands, p. 181 (1668)
Pélerin, Beschrijvinge, p. 39 (1649)
Poel, Sijmen, blz. 61
Schrassert, Codex, p. 23 (18e e)
Sickenga, Omwenteling, pp. 30, 35 (1804), 138 Voorthuysen, Mercantilisme, pp. 68, 84, 89, 103, lll (17e-18e e)
Westerman, Statistische, p. 7 (17e e)
Velaccijns
Alberts/Jansen, Welvaart, p. 97 (1326
Blok, Holl. stad Bourg., pp. 226-226 (1522)
Fruin, Informacie, pp. 169 (1514), 179 (id), 237 (id), 243 (id), 245 (id), 373 (id), 382 (id)
Meyroos, Onze, p. 9 (1515)
Muller, Middeleeuwsche (Gl.), p. 37 (m.e.)
Zuylen, Inventaris II, pp. 873-874
Verbeurdverklaring
ARA Brussel, Papieren v. State en Audiëntie, no.1177/13
ARA Brussel, Raad van Beroerten, pp. 164, 166
ARA Brussel, Rekenkamer, No. 18879, 603, 18312-20, 18801-03, 18836-38, 18877-78, 18880-82, 19158, 178-180, 210, 227, 230-
249,288-297, 19496
ARA Den Haag, Arch. Domeinen, nr. 683
ARA Den Haag, Arch. graf rekenkamer, nrs. 4853,4856-58,4863,4868-71
Andreae, Aantekeningen, p. 256 (14e e)
Andreae/Downer, Plakkatenlijst, pp. 48 (1568), 49 (1570), 54 (1579)
Baelde, Domeingoederen, p. 149 (1551)
Bergh, Baljuwen, pp. 266 e.v. (Rep)
Bezemer/Blécourt, Rechtsbronnen, pp. 43-44 (1410)
Blécourt, Bewijsstukken, pp. 185 (1429), 242 (1546), 312(16e e)
Blécourt/Meijers, Memorialen, pp. 17-18 (1429)
Blok, Financiën, p. 58 (m.e.)
Caan, Schets, pp. 19, 49-50
Delmotte, Calvinisme, pp. 156 e.v. (1568-75)
Doorninck/Uitterdijk, Bijdragen IV, pp. 91 e.v. (1581-1608)
Engels, Geschiedenis, pp. 15, 91 (1725)
Evers, Arnhem, pp. 28-29 (1568)
.Formsma, Ommelander, pp. 60 (16e e), 66 (1572)
G.A. Amsterdam, Arch. burgemeesters, no. 16-17
Gelder, Gegevens I en II
Goes, Register I, pp. 7 (1524), 17 (id); IV, p. 1312(1555)
Goor, Beschrijving, p. 33 (1513)
Henne, Histoire III, p. 281 (1522); IV, p. 64 (1524); V, pp. 322 (1549), 368 (1531); VII, pp. 102 e.v. (1540)
Hoek, Adriaan, pp. 112 e.v. (1567)
Iterson, Confiscatie
Meester, Geschiedenis I, pp. 149 (1570), 150 (1574)
Merkus, Schets, p. 7
MontéVerloren, Hoofdlijnen, pp. 119, 175 (15e-16ee)
Muller, Staat, p. 73(1573)
Navorscher III, p. 130 (1573); VIII, p. 83 (1296); IX, p. 194 (1546); XIX, p. 214 (1568)
Nypels, Rijksfiscaal, pp. 89-96
Poel, Advocaat, p. 4 (19e e)
Poel, Sijmen, p. 20 (m.e.)
R.A. Gelderland, Rekenkamer, nrs. 7121-22, 7125,7148
R.A. Groningen, Arch. Claes ten Buer
R.A. Zeeland, Arch. graf. officieren, no. 17d, 35,35b
R.A. Zeeland, Rek. en andere stukken, no. 139,1344
Schadee, Sententiën, pp. 354-355 (1447), 388 (1448)
Schadee, Verbeurdverklaring
Smidt/Strubbe, Chronologische I, p. 209 (1484)
T.S. Stad en Lande XX, pp. 393, 395-396, 494
T.S. Zeeland I, p. 116 (1735)
Theissen, Regering, p. 281 (16e e)
Water, Lijst, pp. 54-55 (16e e), 59 (1631)
Witte van Citters, Proeve
Verbruiksbelasting, Algemene
Merkus, Schets, pp. 92 (1797), 99 (1798)
Verdinggelt
Fruin, Informacie, pp. 254 (1514), 255 (id), 258 (id)
Personen aangesteld om met de ingezetenen op het platteland, die het branden, plunderen en roven wilden afkopen, nopens den prijs der brandschatting overeen te komen
In 1458 is Jonge Jan van Lichtenberg van Lanscroon verdinkmeester.
........................................................BRONNENliteratuurLeeuw 1883, blz. 29Verdragen
Avis, Directe, p. 108(1402)
B.G.O.G. III, pp. 81-135
Blok, Financiën, p. 58 (14e e)
Dillen, Rijkdom, pp. 350 (1662), 365 (1715;
1748),388(1678; 1713)
Engels, Geschiedenis, p. 283 (19e e)
Goes, Register I, p. 358 (1532); II, pp. 541 (1549), 567 (id), 576 e.v. (id), 582 (id), 591 e.v. (id), 599 e.v. (id), 621 e.v. (id), 625 (id), 638 e.v. (id)
Moll, Rechten, pp. 160 e.v. (1480), 162 e.v. (1465)
Nijhoff, Oud, pp. 130 (1597), 138 (1617)
Schrassert, Codex, p. 31 (1719)
Stallaert, Glossarium, p. 395 (1564)
T.S. Overijssel I, p. 90 (14e e)
T.S.Zeeland II, pp. 188-189(1475; 1523)
Zuylen, Inventaris I, p. 54 e.v. 453 (1528); II, p.2119
vereenvoudiging=Een noodzakelijk gevolg hiervan is, dat de wetten duidelijk en verstaanbaar, alsmede eenvoudig en gemakkelijk moeten zijn, om zelfs door elken onbedrevenen mensch opgevolgd te kunnen worden [Engels, Geschiedenis, blz. XVII]=Sommige leden [der T.K., La] wezen er op, dat onze belastingwetgeving zeer ingewikkeld is. Voor velen is het ondoenlijk, de belastingwetten met vrucht te raadplegen en zo met kennis van zaken te beoordelen of datgene, waartoe zij worden verplicht, met de wettelijke bepalingen in overeenstemming is. Bevordering van een vereenvoudiging van de bestaande voorschriften meenden de leden, hier aan het woord, de regering met aandrang in overweging te moeten geven [Weekblad der directe belastingen, invoerrechten en accijnzen 1924, jrg 53, nr. 2688, blz. 8]Verenigde Oostindische Compagnie
Bachiene, Vaderlandsche, blz. 57-94
Vergadering van Notabelen Actief in 1814deelnemersOp 28 maart 1814 en 29 maart 1814 neemt Johan Daniël Cornelis Carel Willem baron d'Ablaing van Giessenburg [1779-1859] deel namens Zuiderzee [Repertorium]. Voorts mr. Hendrik Jacob Ackersdijck [1773-1827] namens Monden van de Rijn [Repertorium], mr mr. Barro Adema [1766-1822] namens Friesland [Repertorium]verlofgeld
Toen, op het voorbeeld van Den Briel enige Zeeuwse steden tegen Alva waren opgestaan, en, om zich staande te houden, geld behoefden, meer dan zij konden bijbrengen, waren zij al spoedig van de handel, die op de Spaans gebleven steden nog druk gedreven werd, een verlofgeld gaan vorderen: van iedere waar, die zij doorlieten, zoveel die maar enigszins dragen kon. De vijand, wien zijn inkoop zoveel te duurder te staan kwam als de verkoper voor verlofgeld betaald had, werd op die wijs ten bate van den opstand belast [Fruin, Tien, blz. 58-59]In Zeeland begon men, in oktober 1572, het eerst licenten of losgelden van de uitgaande en inkomende goederen te heffen. Dit werd in de maand april 1573 in Holland nagevolgd; in dat jaar brachten zij op f 850.000, terwijl de geleide- en verlofgelden, door al de Verenigde Nederlanden, na de Gentse Bevrediging, slechts ruim een miljoen per jaar bedroegen [Witkamp1, blz. 300].vermakelijkheidsbelasting
Ingevolge de verordening van 14 Maart 1917 (G.B. No. 16, juncto G.B. 1920 No. 116 en 1924 No. 57) en het besluit van 15 Maart 1917 (G.B. No. 17, juncto G.B. 1924 No. 60) wordt eene belasting van 20 procent geheven van de verkoopwaarde der uitgegeven toegangsbewijzen tot openbare vermakelijkheden, waaronder worden verstaan alle voordrachten, vertooningen, voorstellingen of uitvoeringen en alle bijeenkomsten, onverschillig van welken aard of benaming, zoo afzonderlijk als vereenigd, waartoe aan het publiek toegang tegen betaling wordt verleend. Uitgezonderd zijn dezulke, gegeven: 1. voor of met een liefdadig of wetenschappelijk doel of in het algemeen belang; 2. op domeingrond waarvoor terzake recognitie aan de koloniale kas wordt betaald [De Vraagbaak, Almanak voor Suriname 1925, Erven H. van Ommeren, Paramaribo 1924, blz. 279]BRONNENliteratuurAndreae, Hollandsche, p. 445 (m.e.) Sickenga, Omwenteling, p. 132Vermetoyt
Zie Fermiteit
literatuur
Hertog, H. den/Keijzer, B. de, De oudste lijst van leenmannen van de graaf van Gelre, 1326, in: Ons Voorgeslacht maart 2015, blz. 103-104
Item her Conraet van der Sleyde helt van den greve .xvi. marc brabants, dre haller vor den penning, uten vermetoyt van Venlo, te Sente Remeys messe (1 oktober) te betalen [blz. 103].
Item her Godert Scelert helt van den greve .lxv. lb. ut den vermetoyt te Venle [blz. 104]
Vermogensbelasting
Fruin, Informacie, blz. 10 (1495), 11 (1499-1500), 18 (1514)
Poel, Sijmen, blz. 143, 148, 165
vermogensheffingen
algemeen
Door Anton Reinhard Falck werd met bewondering naar de Verenigde Staten gekeken. Daar kon men leven in het gerust bezit van zijn eigendom zonder de heffingen en belastingen die het vermogen van welgestelde Nederlanders als zijn vader aantasten [Horst, Republiek, blz. 86]verpachting
De verpachting werd ingesteld door keizer Karel V., in 1555, toen deze als Karel II, graaf van Holland, Zeeland en de overige provincies was. 's Lands belastingen zouden, verpacht wordende, meer opbrengen, dan bij inzameling, welke wijze van invordering duurde, tot het jaar 1748, toen over deze heffing in vele steden opstand ontstond, waarvan het afschaffen van de pachterijen, het gevolg was [Verwoert2, blz. 125]ALGEMEEN
Holland
Kohier van de verponding uit 1649 voor de kwartieren van de provincie Holland waar de gemene landsmiddelen gedurende de oorlog tot nog toe bij redemptie zijn betaald, te weten Zevenbergen, de dorpen in de Langstraat, de beide Zwaluwen, Drimmelen en de dorpen onder het land van Heusden (1)
Cornelis Dirksz van Bohemen betaalt voor 3 morgen en 5 hont verponding in Monster. Daarnaast is, ondanks de ligging van de woning binnen Monster, verponding in Den Haag verschuldigd (2)
In het verpondingsregister van Monster van 1583 staat Sebastiaan Sijmons met zijn bezit vermeld (3)
in 1753 is mr. Jan Alensoon ontvanger van de extra ordinaris verponding [Groot Charterboek deel 1 blz. 32]
bronnen
(1) ARA, Verslagen 1888, blz. 23
(2) Boheemen, Peter J.M. van, Eerste generaties van familie van Bohemen-van Boheemen, in: Ons Voorgeslacht 2018, blz. 195
(3) Idem, blz. 200
Gelderland
In het Gelders Archief zijn diverse kaarten aanwezig op last van de verpondingscommissie in de jaren 1807-1811 opgemaakt. Er moeten ook registers ziijn, zogenaamde Maatboeken, zijn waarin de percelen, hun grootte en de eigenaar staan opgetekend. Het zijn er maar enkele o.m. van Beltrum, Rekken, Eibergen, Dinxperlo, Twello, Wilp, Zeddam, Aalten en Bredevoort [ARA, Verslagen 1888, blz. 77]
literatuur
ANF 1883, 18 oktober, p. 5 (1742); 1884, 29 april, p. 3 (18e e); 1 mei, p. 1 (18e e); 27 mei, p. 2 (18e e); 1889, p. 65 (17e e) Ablaing, Bannerheeren, I, p. 39 (17e e)
Andreae/Downer, Plakkatenlijst, pp. 67 (1600), 103(1755), 117(1793), 127(1806)
Ankum, Bijdrage, pp. 49 (1729-31), 238 e.v. (1331)
Anspach, Tielsche, pp. 220 (1645), 222 (1677)
B.G.O.G. VIII, p. 104; X, p. 62
Bachiene, Vaderlandsche, blz. 258-259
Beernink, Nijkerk, pp. 161 (1685), 201 e.v. (17e e)
Beresteyn, Huis, pp. 357 e.v. (1790)
Blécourt, Heerlijkheden, p. 500 (1795)
Brünner, E.C.G., De adviezen van den „conseil et chambre des comptes de Hollande" en van den „conseil prive" inzake de voorgenomen nieuwe verponding van 1550. Bijdrage tot de kennis van de financieele politiek van Karel V in Holland, in: BMHG 1922, blz.129 e.v.Caan, Schets, pp. 195, 202
Commissie, Statistieke, p. 304 (1819)
Deursen, Raad, p. 87 (17e e)
Dillen, Rijkdom, pp. 272, 277, 417, 638
Dillen, Stukken, p. 93 (1681)
Dillen, Summiere, p. 168 (1622)
E.H.J. XVII, Verslag, p. LIX (17e e); XVI, Verslag, pp. LXXXV (1620), LXXXVI (1655); XXIII, p.LIV (1629)
Engels, Geschiedenis, pp. 32, 58 (1515), 148-153 (17e-18e e), 154 (17e e), 159 (1674), 172 (1721), 174 (1788-94), 183-185 (1805), 205 (1806), 207 (1807-08), 212 (1811), 233 (1813-14)
Engelsman, Ontstaan, pp. 127 e.v. (1812)
Faber,DrieI,p. 135 (18e e)
Fock/Brucken/Hoeufft, Autobiographische, p. 301 (18e e)
Formsma, Vormen, p. 29
Fruin, Informacie, blz. VIII (1513), IX (15e e), X, XXIV (1436-1514); XXVII (1544; 1550); XXX (1550; 1581), 18 (1514), 22 (id), 27 (id), 34 (id), 47 (id), 50 (id), 53 (id), 56 (id), 72 (id), 94-95 (id), 97-99 (id), 103 (id)
Het morgengeld "kreeg de naam van verponding op de landerijen
ter onderscheiding van een ander morgengeld hetwelk in tijd als een buitengewoon middel tot goedmaking der lasten van de landerijen geheven is [blz. 31-32]
.Fruin/Colenbrander, Geschiedenis, pp. 50-51(15e e)
G.S. Gelderland, Kort, pp. 27 (1643-1792),38 (1643-1772), 45 (1747-1800), 47 (1576-1805)
Gallé, Beveiligd, pp. 200, 212 (18e e)
Gelder, Gegevens I, p. 527
Goor, Beschrijving, p. 356 (18e e)
Gouw, Ambacht, pp. 31 (1655), 36 (Rep), 46 (17e-19e e), 115(1662), 147 e.v. (1725)
Haak, Plooierijen, p. 112(1703)
Haar, Romeyn, p. 159 (1695)
Halma, Tooneel I, p. 122; II, pp. 310, 316, 317 (17e-18e e), 360 (1630), 379 (1631)
Hammen, Bijdrage, pp. 72 (1763; 1776), 123 (1804)
Hart, Geschrift Heeren, Uit, p. 169(1766)
Hoefer, Aantekeningen, p. 371
Hoefer, Vestiging, p. 407 (1733)
Houtzager, Hollands, pp. 42, 86, 131, 145, 156-157 (17e e)
Inventaris, Pijnacker, blz. 9-10
Jansen, Amsterdamse, p. 427 (17 72)
Jong, Droogmaking, pp. 24 (1632), 58 (1700), 76(17e e)
Kosters, Oude, pp. 104-107 (19e e)
Kuile, Overijssel, pp. 265-266 (18e e), 280 (id)
Kuile, Verschijnselen, p. 152 (Rep)
Meerkamp van Embden, Goudsche, pp. 181-
182(1531)
Meyburg, Bijdrage, p. 123 (1690)
Meyburg, Eenige, pp. 84 (1645-51), 115 (1645)
Moll, Honderd (1813)
NavorscherX, pp. 19 (15e-19e e), 364 (1673); XVIII, p. 442 (1797); XLVIII, p. 654 (18e e)
Nierop, Aanvang, p. 197(1747)
Nijhoff, Archief, p. 127(1508-1760)
Poel, Sijmen, blz. 45-56, 68
Schevichaven, Organisatie, p. 23 (1652)
Sickenga, Omwenteling, pp. 10 (18e e), 68, 74,99,103,114,164-170
Slicher van Bath, Landbouw, pp. 154-155 (1601-02)
Smidt/Strubbe, Chronologische I, p. 440 (1493-94)
T.G.O.1835,p.419(1834)
T.S. Drenthe, pp. 89 e.v. (Rep)
T.S. Overijssel I, pp. 32 (Rep), 38 (1732); II, pp. 239-303 (Rep); III, p. 2 (Rep)
T.S. Stad en Lande XX, p. 537 (1599); XXI, pp. 23,25,240-241
T.S. Zeeland I, p. 320 (17e e); II, p. 255 (17e-18e e)
TaxandriaVI,p. 137(1636)
Toll, Gedrukte, pp. 49, 58 (1793-1806)
Veen, Ambt, pp. 217 e.v. (17e-18e e), 271 e.v. (1649)
Wekker, Gemeente, p. 52 (Rep)
Woude, Noorderkwartier, pp. 26 (Rep), 37- 38 (1630), 63 (1632; 1733), 65 (1632), 66 (1733), 68 (1630)
Woude, Staten, p. 69 (1586-88)
Zuylen, Inventaris II, pp. 1401, 1508, 1547, 1583, 1625, 1711, 1724, 1779, 1781, 1784, 1938, 1944,1992-1993, 1997,2033
Zijp, Hoofdstukken, pp. 36 (1732), 42 (17e e), 46-47 (1732)
Gelder, Gegevens I, p. 4
Boasson, Rechter, pp. 93-95 (1858)
Menalda, Behandeling, pp. 197-198, 220-223,225-227
Vestgeld
Uytven, Denarii, pp. 127-128
Zuylen, Inventaris I, pp. 2 (1399), 21 (1496), 220 (1512), 292 (1515), 351 (1521), 646 (1547); II, p. 795 (1267)
Vetgeld
Fruin, Informacie, pp. 403 (1514), 412 (id)
Vijfhonderdste penning
Beernink, Nijkerk, pp. 202 e.v. (17e e)
Gelder, Haagsche
Haak, Plooierijen, pp. 112 (1703), 157 e.v. (1706)
Hoefer, Brieven, p. 332 (1623)
Houtzager, Hollands, pp. 59, 141, 143
Kuile, Overijssel, p. 280 (18e e)
Navorscher VII, p. 260(1627)
Vijftiende penning
Goes, Register IV, p. 25 (1555) Smidt/Rompaey, Chronologische III, p. 295 (1537).
Vijfentwintigste penning
Soort successierecht
Drielsma, Karakter, p. 420 (18e e)
Feith, Omwenteling, p. 67 (1795)
Fruin, Informacie, pp. 7 (1514), 11 (id)
G.S. Gelderland, Kort, p. 38 (1763-98)
Navorscher V, p. 136 (1788)
vijftigste penning
BRONNENliteratuurAndreae/Downer, Plakkatenlijst, pp. 76 (1635), 77 (1637), 92 (1706), 95 (1725), 107 (1765) Arkenbout, Hof, p. 56 (1580) Bachiene, Vaderlandsche, blz. 263 (1747)Blok, Holl. stad Bourg., p. 43 (16e e) Brulez, Brugge, p. 20 (1552-53) Brulez, Handelsbalans, p. 284 (16e e) Cosemans, Antoon, pp. 631 e.v. (1557) Craeybeckx, Organisatie, pp. 199-200, 202, 206 (16e e) Drielsma, Karakter, pp. 420 e.v. (18e e) Engels, Geschiedenis, pp. 61 (16e e), 69 (1556), 149(1581), 160(17e e) Evers, Kroniek, p. 87 (1747) Fruin, Informacie, blz. 7 (1514), 11 (1498), 237 (id) G.S. Gelderland, Kort, p. 38 (1763-98) Gaillard, Etude, p. 212 (m.e.) Gelder, Gegevens I, p. 480 Goes, Register III, pp. 340 (1553), 472 (id), 492 (1554), 501 (id) Gosses, Welgeborenen, p. 7 7 (1344) Gratema, Stadhouders, p. 101 (1748) Halma, Tooneel II, pp. 360 (1630), 379 (1631) Hoefer, Vestiging, p. 406 (1733) Houtzager, Hollands, p. 131 (1608) Kuile, Overijssel, p. 280 (18e e) Meerkamp van Embden, Goudsche, p. 339 (1556) Meyroos, Onze, p. 12 (1515) Moll, Gemeentearchieven 1919, p. 134 (Rep) Navorscher IV, p. 350 (1590); XLVIII, pp. 65 (1796), 624 e.v. (18e e), 695 (id) RA Steenbergen, nr. 9060030 Stukken betreffende proces voor Raad van State tussen Adriaen van Berckel, ontvanger-generaal ter admiraliteit Rotterdam, en Diederik van Hogendorp, drossaard, Pieter Schagen, ontvanger, en Matthijs Reyns, secretaris, over heffing 50e penning, 1664-1666Sterck, Opkomst, p. 161 (1344) T.S. Overijssel III, pp. 12 (Rep), 38 e.v. (id) Theissen, Regering, p. 209 (1552) Veen, Ambt, pp. 212 (1683), 233 (1747) Verhofstad, Regering, pp. 84 (1556), 85 e.v. (id), 93 e.v. (1557) Zuylen, Inventaris II, p. 1748 (1750)visimpost
BRONNENliteratuurBaelde, Domeingoederen, p. 154 (1551) Bezemer/Blécourt, Rechtsbronnen, p. 263 (1485) Engels, Geschiedenis, pp. 121-122 (Rep), 137 (1650) Fruin, Informacie, pp. 7 (1514), 237 (id), 249 (id), 325 (id), 373 (id), 374 (id), 383 (id), 403 (id), 411 (id).Hordijk, Rechtsbronnen, p. 94 (1376)Kranenburg, Zeescheepvaart, p. 239 (m.e.)Maeckl, Erkelenzer, p. 392 (m.e.)Meyroos, Onze, p. 10(1515)Moll, Rechten, p. 119 (15e e)Muller, Middeleeuwsche (Gl.), pp. 74 (m.e.), 99 (id) Sickenga, Omwenteling, p. 69 Soeteman, Sociale, p. 10 (18e e) Zuylen, Inventaris I, pp. 2, 21, 220, 646; II, pp. 796, 1056, 1267, 1494, 2044, 2099, 2134-2135Visiteerder
Sickenga, Omwenteling, pp. 134, 141, 143, 149-150, 152, 158
W.D.B.I.U.A. 1874, 22 augustus, pp. 1-2; 29 augustus, pp. 1-2; 5 september, p. 1; 12 september, p. 1; 19 september, pp. 1-2 Zuylen, Inventaris I,p. 101 (1506)
Visscherie van der vaert
Fruin, Informacie, blz. 7 (1514)
Vlasaccijns
Fruin, Informacie, p. 238 (1514)
Vleespenningen
Alberts, Bijdragen, p. 344 (14e e)
Engels, Geschiedenis, p. 215 (1811)
Fruin, Informacie, pp. 7 (1514), 12 (id), 18 (id), 74 (id), 77 (id), 79 e.v. (id), 84 (id), 179 (id), 236 (id), 242 (id), 260 (1510-14), 262 (1514), 324 (id), 334 (id), 349 (id), 373 (id), 381 (id), 387 (id), 389 (id), 403 (id), 411 (id)
Gelder, Gegevens I, p. 58
Gorter/Vries, Gegevens, p. 31 (1852)
T.G.O. 1839, p.101(1483)
Vleesaccijns
Fruin, Informacie, blz. 7 (1514), 74 (id), 79 (id)
Voederpenning
Blok, Financiën, p. 53 (m.e.)
Voorkoming dubbele belasting
Fruin, Informacie, blz. 49 (1514)
Voornamenbelasting
algemeenVoorrang
Andreae/Downer, Plakkatenlijst, p. 89 (1695)
Bezemer/Blécourt, Rechtsbronnen, pp. 116
(1429), 125 (id), 256 (1485), 311(1512)
Blécourt, Bewijsstukken, p. 158 (1618)
Engels, Geschiedenis, p. 261 (1808-16)
Fruin, Oudste II, pp. 141 (1458), 219 (1524)
Pitlo, Zeventiende, p. 214 (Rep)
Sickenga, Omwenteling, pp. 142, 144
Voorschotheffing
Anoniem, Belastingen, pp. 44, 75
Vrijdom adel
Ablaing, Bannerheeren I, pp. 13-15, 38-39
Alberts/Jansen, Welvaart, p. 123 (13e-14e e)
Avis, Directe, pp. 2 e.v. (12e-16e e), 7 (m.e.), 104(15e-16ee)
B.G.O.G. II, pp. 99-100; V, pp. 104-105; VI, pp. 29-30; VIII, pp. 48-50
Bannier, Landgrenzen I, pp. 159-160 (16e e)
Blécourt, Bewijsstukken, p. 428 (1393)
Blécourt/Meijers, Memorialen, pp. 101-102 (1434), 214-215 (1436), 310-311 (1435), 313-314 (id), 324 (1436), 329 (id), 349 (id)
Blink, Geschiedenis I, pp. 139 (m.e.), 243 e.v. (15e-16ee)
Blok, Financiën, p. 49 (m.e.)
Blok, Holl. stad Bourg., pp. 41, 132 (16e e)
Bort, Alle, Leenrecht, p. 307 (Rep)
Braure, Etude, p. 105 (1449)
Caan, Schets, pp. 4, 14, 18
De vrijen, later Edelen genaamd, waren eigene erfbezitters, van niemand afhankelijk en van alle belastingen of schattingen bevrijd. (...). Het ontstaan van adelijke kwartieren, halven of heelen adeldom, werd veroorzaakt, doordien op het einde der dertiende eeuw de adel zijn adeldom moest bewijzen, om van de cijns (schatting) vrij te zijn, daar hiervan veel misbruik werd gemaakt (blz. 4).
Doorninck, Regesten III, pp. 400, 408
Engels, Geschiedenis, pp. 32 (1359), 33 (1097; 1199; 1213), 35-39, 47-48
Enklaar, Stichtse
Formsma, Vormen, p. 26 (1548)
Fruin, Informacie, p. XXIX (1514)
Fruin, Rechterlijke, pp. 17-18 (15e e).
Fruin/Colenbrander, Geschiedenis, p. 45 (1305)
Geer van Zutphaas, Saksenspiegel, p. 59 (14e e)
Goes, Register I, p. 704 (1543); III, p. 343 (1553); VI, pp. 34 (1555), 37-38 (id), 56-60 (id); V, pp. 7 (1557), 53 (id), 68 (id), 70 e.v. (id)
Gosses, Organisatie, p. 225 (1577)
Gosses, Welgeborenen, p. 190 (1452)
Halma, Tooneel I, p. 37
Henne, Histoire VI, p. 230 (16e e); VII, p. 104(1540)
Heringa, Tijnsen, pp. 47 (14e e), 98 (m.e.)
Heyden/Hermesdorf, Aantekeningen, pp. 108,120
Hommerich, Charactère, p. 68 (1399)
Hugenholtz, Cura, p. 172 (14e e)
Kemper, Nederlandsch, pp. 25-26
Kooperberg, Margaretha, p. 230 (1507)
Kuile, Heerlijkheid, pp. 401 (1365), 402 (1749)
Meerkamp van Embden, Goudsche, pp. 142 (1528), 252 (1543)
Meester, Geschiedenis I, p. 23 (m.e.)
Merkus, Schets, p. 28 (m.e.)
MontéVerloren, Hoofdlijnen, pp. 110, 112
Nagge, Historie II, p. 46
Pélerin, Beschrijvinge, p. 27 (1628)
Pirenne, Invasions, p. 110(1 Ie- 12e e)
Rees, Geschiedenis I, pp. 82-83 (m.e.)
Sickenga, Omwenteling, p. 10 (18e e)
Smidt/Rompaey, Chronologische III, p. 269 (1536)
Smidt/Strubbe, Chronologische I, p. 420 (1479)
Snijder van Wissenkerke, Privilegiën, pp. 9-10
Stallaert, Glossarium I, p. 103
Stratingh, Hoofdelingen, p. 29
T.G.O. 1835, p. 366 (1524-25); 1836, p. 17 (1586); 1837, p. 66 (1549)
T.S. Drenthe, p. 22 (16e e)
T.S. Overijssel I, p. 113 (1391); II, pp. 242-245 (m.e.; 1600), 322 (1579)
T.S. Zeeland II, p. 231 (1401; 1566)
Theissen, Regeering, pp. 143-144, 200
Venne, Belastingconflicten, pp. 334-335 (1622)
Venner, Inventaris, pp. 104 (1615),177 (1686)
Verhofstad, Regering, pp. 52 (16e e), 53-54 (id), 59 (1543), 71 (1555), 72-73 (1556), 75 (1554), 157(1558)
Woltjer, Hervorming, pp. 6, 15-16, 18 (16e e) Zuylen, Inventaris I, pp. 50 (1501), 55
Vrijdom algemeen
ANF 1885, p. 300 (1607)
Ablaing, Bannerheeren, p. 16 (1578)
Blécourt, Heerlijkheden, pp. 57-66 (m.e.)
Blok, Geschiedenis I, p. 23
Bolhuis, Kennemers, p. 147 (1268-70)
Doorninck/Uitterdijk, Bijdragen V, p. 153 (1415)
Engels, Geschiedenis, pp. 91 (1725), 151 (1632;1653)
Formsma, Ommelander, p. 36 (16e e)
Fruin, Informacie, p. 191 (1514)
Fruin/Colenbrander, Geschiedenis, p. 43 (1553)
Goes, Register IV, p. 21 (1555)
Heyden/Hermesdorf, Aantekeningen, p. 84
Kosters, Oude, Stelling XV
Kranenburg, Zeescheepvaart, p. 229 (m.e.)
Kuile, Ontstaan, p. 590 (m.e.)
Muller, Middeleeuwsche (Gl.), p. 105 (m.e.)
Navorscher VIII, p. 83 (1846); XXII, p. 204 (1517)
Poel, Sijmen, blz. 67
Sickenga, Omwenteling, blz. 4 (1795), 47 (id), 104(1806)
De nog geldende privilegiën en vrijdommen in zake belastingen werden vernietigd, in Holland (5 februari 1795), Gelderland (16 februari), Stad en Lande (20 maart), Zeeland (19 juli), - maar bleven elders hier en daar - met name in Overijssel - voorloopig voortduren [blz. 4]
Smidt/Strubbe/Rompaey, Chronologische II, p. 80(1509)
T.S. Zeeland I, pp. 7 (1641), 171 (1653), 234 (1530)
Vrijdom ambtenaren
Avis, Directe, p. 80 (m.e.)Blok, Holl. stad Bourg., pp. 132, 186 (16e e)
Engels, Geschiedenis, p. 47 (1415)
Faber, Drie II, p. 642 (Rep)
Heringa, Tijnsen, pp. 46-47 (16e e)
Heringa, Zelfstandig, p. 88 (18e e)
Navorscher XXI, pp. 190 (1555-61), 360-361 (16ee); XLVI,p. 382(1623)
Smidt/Rompaey, Chronologische III, pp. 267 (1536), 294-295 (1537)
Smidt/Strubbe, Chronologische I, p. 426 (1486)
Snijder van Wissenkerke, Privilegiën, pp. lll-115(19e e)
Verhees, Niederlandische, p. 199 (16e e)
Vrijdom bedijkingen/droogmakingen
Blécourt, Begrip, p. 218 (m.e.)
Blécourt/Meijers, Memorialen, p. 48 (1430)
Blink, Geschiedenis I, pp. 327 e.v. (16e e)
Dillen, Rijkdom, p. 235
Gallé, Beveiligd, pp. 31, 34 (1361), 44, 160 (1460; 1469), 167-168 (1428; 14e-18e e), 187-189
Gosses, Welgeborenen, p. 36 (1289)
Halma, Tooneel II, pp. 31, 117, 317, 360, 379(16e-18e e)
Jansen, Middeleeuwse, p. 182
Jong, Droogmaking, pp. 56 e.v. (Rep), 82 (17e e), 106e.v.(1646)
Jong, Hellevoeterland, pp. 16 (15e e), 37 (1473), 42 (1395), 51 (1475)
Moll, Rechten, p. 76(1552)
Smidt/Rompaey, Chronologische III, p. 393 (1539)
Verheye van Citters, Vroonlanden (14e-18e e)
Verseput, Ontstaan, pp. 75 (m.e.), 77 (1431)
Vrijdom buitenlanders
ANF 1883, 30 augustus, p. 2 (1610)
Doorninck/Uitterdijk, Bijdragen III, pp. 135 (1686), 137(1689), 139(1691)
Goes, Register II, p. 542 (1549)
Moll, Rechten, pp. 160 e.v. (1480), 162 e.v. (1465)
Nierop, Stukken, pp. 151 (1681), 153 (id), 154 (id)
Rees, Geschiedenis I, pp. 24 (1276), 46 (m.e.), 53-55 (m.e.), 90
Rogghé, Italianen, pp. 203-204 (14e e)
Snijder van Wissenkerke, Privilegiën, pp. 75-76 (1862; 1864; 1877)
Vrijdom geestelijkheid
Alberts, Middeleeuwen, p. 64 (14e e)
Alberts/Jansen, Welvaart, pp. 123 (13e-14e e), 272(13e e)
Algemeen, Friesland, pp. 60 (1544), 196 (id)
Altmeyer, Marguérite, pp. 123 e.v. (m.e.), 129e.v. (16e e)
Andreae/Downer, Plakkatenlijst, p. 73 (1623)
Avis, Directe, pp. 2 e.v. (12e-16ee), 78 (1525), 104 e.v. (15e-16e e)
B.G.O.G. II, pp. 99-100; IV, p. 313; V, pp. 104-105; VIII, p.49
Blink, Geschiedenis I, pp. 223 (15e-16e e), 243 e.v. (id)
Blok, Financiën, p. 49 (m.e.)
Blok, Geschiedenis I, pp. 69 (8e e), 210 (13e e), 521 (16e e)
Blok, Holl. stad Bourg., pp. 40, 131, 134,
159-161
Braure, Etude, p. 105 (1449)
Caan, Schets, pp. 14, 18
Daniels, Iets, p. 185(1474)
David, Geschiedenis, p. 62 (1256)
Despy-Meyer, Chartes, p. 169 (1293)
Diepeveen, Vervening, pp. 55 (1514), 57 (1543)
Doorninck, Regesten, p. 16 (1525; 1534)
Dumbar, Verhandeling, p. 24 (1407)
Engels, Geschiedenis, pp. 23-24, 29 (1293), 30 (1213), 35-36, 47 (1415), 48, 57-58 (1515), 164(1716)
Formsma, Ommelander, p. 36 (16e e)
Formsma, Vormen, p. 26
Fruin, Informacie
Fruin, Rechterlijke, p. 18
Geer van Jutphaas, Saksenspiegel, p. 59 (14e e)
Goes, Register I, pp. 33 (1525), 704 e.v. (1543); IV, pp. 92 (1555), 139 (id); V, pp. 56 (1557), 68 (id), 70e.v.(id)
Goor, Beschrijving, p. 20 (1308)
Gosses, Oude, p. 120 (845; 854)
Gosses, Stadsbezit, pp. 31 e.v. (m.e.)
Gosses, Welgeborenen (m.e.)
Halma, Tooneel, pp. 37, 246 (1544), 368 (1223)
Hammen, Bijdrage, pp. 122 e.v. (1804)
Henne, Histoire IV, pp. 7 (1524), 56 (1525), 57 (1516-25), 203 (1528); V, pp. 134 e.v. (1520-30); VI, pp. 71 e.v. (1531), 230 (16e e); VII, pp. 104 (1540), 231 (1528); VIII, p.48 (1542)
Heringa, Tijnsen, p. 47 (14e e)
Hermesdorf, Ontmoeting, pp. 195 (15e e), 204 e.v. (14e-15e e)
Heyden/Hermesdorf, Aantekeningen, pp. 18, 120(1292), 140(14e e), 180(1465-1546)
Hoefer, Aantekeningen, p. 125
Hommerich, Charactère, pp. 68 (1399), 71 (1546)
Jansen, Huis, p. 63 (17e e)
Kemper, Nederlandsch, pp. 25-26
Kooperberg, Margaretha, p. 230 (1507)
Kruisheer, Oorkonden, pp. 5 (1404; 1397), 247,249 Loos, Iets (18e e)
Lousse, Brabantse, pp. 219, 222 (14e-15e e)
Maasgouw 1907, p. 29 (1574)
Martens, Deductie, pp. 392-393 (1489), 395 (16e e)
Meerkamp van Embden, Goudsche, pp. 142 (1528), 230(1537), 252(1543)
Meester, Geschiedenis I, p. 23 (m.e.)
Merkus, Schets, p. 28 (m.e.)
MontéVerloren, Hoofdlijnen, p. 43 e.v.
Muller, Staat, p. 49 (1572)
Muller, Tegenstand, pp. 455, 458 (1578)
Nagge, Historie II, p. 37 (1525)
Nationaal Archief, Den Haag, Abdij van Rijnsburg, 1179-1577, nummer toegang 3.18.20, inventarisnummer A.IV.41 (1313), A.IX.a.97 (1231), A.IX.a.98 (1440), A.IX.a.99-100 (1476), A.IX.a.101 (1481), A.IX.b.102. (1273), A.IX.b.103
(1310), A.IX.b.104 (1321)
Paus Clemens (V) vergunt aan abdis en convent van Rijnsburch, dat de zusters roerende en onroerende goederen op wettigen titel mogen aanvaarden (1313)
Florentius, graaf van Holland, verklaart de bewoners van zeker land in Wermunderbroc, toebehoorende aan het klooster van Rinsburg, vrij van schot en bede (1231)
Philips van Bourgondië, graaf van Hollant en Zeelant, bevestigt de abdij Reynsborch en haer goederen in den vrijdom van beden en andere omslagen. Gegeven up onsen slote tot Hesdijn, upten XXVIIsten dach in Meye, int jair ons Heeren duysent vierhondert ende viertich. (1440) Jan Duuc Gillisz., klerk van wijlen Claes de Vriese, rentmeester-generaal van Hollant, Zeellant en Vrieslant, verklaart dat de abdis van Reynsburch en haar onderzaten niet gezet zijn in de 10-jarige of andere beden tijdens diens rentmeesterschap van 23 Mei 51 tot 1 oct. 69. Opten XXVIen dach in Aprill, int jaer XIIIIc zess ende tseventich (1476).
Notaris Johannes Theoderici Delff instrumenteert, dat Philipus van Mattenesse, procurator van de abdis van Reynsburch, zich beroept op Maximilianus, hertog van Austria en Burgondia of diens Kanselier en Hoogen Raad tegen den eisch van bijdragen aan oorlogskosten die, in strijd met de bestaande privileges van de onderhoorigen der abdij gevorderd worden door heer Judocus van Laleyn, stadhouder van Hollandia, Zeelandia en Frisia en de raadsheeren der kamer van Hollandia (2 april 1481) Maximiliaen en Marie, hertogen van Oistenrijcke, geven bevel aan den eersten deurwaarder van de Kamer van Raden in Hollant, op verzoek van abdis en convent van Reynsborch, om stadhouder en leden van den Raad in Hollant en den exploiteur Jacob te dagvaarden voor den Grooten Raad, om de supplianten te hooren als appellanten van hunne brieven van sommatie tot betaling van een bijdrage in de wapening tegen de stad Leyden. Ghegheven tot Breda den VIsten dach van April int jaer ons Heeren duust CCCC. ende tantentich voor Paesschen (6 april 1481)
Florentius, graaf van Holland, geeft aan de mannen van de abdij van Rijnsborgh, die bij Rijnsborgh en Buecscoep wonen, vrijdom van zijn tol van Moerdrech (1273).
Ghye, bisschop te Utrecht, verleent aan abdis en convent van het klooster te Renseborgh, tolvrijdom door Oudewater, en beveelt zijn baljuw van Woirden, tollenaar en schouten, de uitvoering te bevorderen (1310)
Jan van Henegouwen, heer van Beaumont, geeft aan de abdis van Rensborgh tolvrijdom door de sluis ter Ghoude. Ghegheven te Scoenhove int jaer ons Heren dusent driehondert ende ene ende tuintich des Saetersdaghes na sente Jansdach ante portam latinam (1321).
Navorscher XIV, p. 3 (1574); XXI, pp. 360-361 (16e e); XXII,p. 114 (1596-97)
Nuffel, Marcus, pp. 130 (16e e), 136-138 (id)
Nijhoff, Archief, p. 63 (1407)
Nijhoff, Oud, p. 49 (1465)
Pélerin, Beschrijvinge, pp. 26 (1622), 27 (1628)
Pirenne, Histoire, p. 117 (1525)
Pirenne, Invasions, p. 29 (5e-7e e)
Pitlo, Zeventiende, pp. 214 (1524), 322-323 (1661), 325 (1680)
Rees, Geschiedenis I, pp. 17-18 (13e-15e e), 52 (m.e.), 82-85 (id)
Rijken, Goederen (13e-20e e)
Schaap, Philips, p. 42 (1503)
Schaik, Nieuw (1426)
Scholliers, Vrije, p. 310 (1522-32)
Smidt/Rompaey, Chronologische III, pp. 27 (1531), 114 (1534), 328 (1538), 404 (1539)
Smidt/Strubbe, Chronologische I, pp. 26 (1471), 148 (1478), 161 (1479), 402 (1465), 404 (1470), 407 (1472), 413 (1475), 429 (1488), 432 (1490), 462 (1500), 465 (1501), 473(1503)
Smidt/Strubbe/Rompaey, Chronologische II, pp. 68 (1508), 337 (1524)
Snijder van Wissenkerke, Privilegiën, pp. 9-10
Stallaert, Glossarium, pp. 22 (1520), 55 (1515)
Stratingh, Hoofdelingen, p. 29 (16e e)
Stratingh, Precarie, pp. 314-315 (1397)
T.G.O. 1835, pp. 82 (1578), 366 (1524-25)
T.S. Overijssel II, p. 322 (1579); III, p. 170 (Rep)
T.S. Zeeland II, p. 246(1213)
Taxandria II, p. 32(1525)
Theissen, Regering, pp. 70 (1525), 135-136, 199
Thorbecke, Staatsinrigting, p. 31
Uytven/Blockmans, Noodzaak, p. 279 (1365)
Veen, Ambt, p. 217 (1657-62)
Venne, Belastingconflicten, pp. 334-335 (1622)
Venner, Inventaris, pp. 112 (1699), 113 (1649)
Verhees, Niederlandische, p. 199 (16e e)
Verhofstad, Regering, pp. 52 (16e e), 54 (id), 59 (1543), 85 (1556), 92 (1556)
Woltjer, Hervorming, pp. 15 (16e e), 29 (1542)
Zuylen, Inventaris I, pp. 50 (1500), 61, 64, 69 (1503), 86 (1505), 222 (1512), 406 (1525), 407-408 (1526), 409, 435 (1528), 462 (1500), 463, 480 (1532), 500 (1534), 591, 612, 649, 653, 683, 692, 734 (1563), 735, 740; II, pp. 802, 898, 901, 905, 908-910, 1164, 1494,2041,2045
Vrijdom gewest
Halma, Tooneel II, p. 147 (802)
Vrijdom koninklijk huis
Boasson, Rechter, p. 93 (20e e)
Hoefer, Groote, p. 56 (1635)
Snijder van Wissenkerke, Privilegiën, pp. 74-75 (19e e)
Vrijdom landbouw
Anoniem, Belastingen, p. 54
Menalda, Behandeling, p. 12
T.S. Overijssel II, p. 293 (18e e)
Vrijdom leden Collaterale Raden
Alexandre, Conseil, p. 304 (16e e)
Henne, Histoire V,p. 164(1531)
Kerckhoffs-de Hey, Grote, pp. 8 (1504), 96-97(15e-17e e)
Vrijdom leengoederen
Bort, Alle, Leenrecht, p. 307 (16e e)
Fruin, Informacie, p. 366 (1514)
Vrijdom leger
Engels, Geschiedenis, pp. 78 (1579), 164
(1716)
Halma, Tooneel II, p. 249 (Rep)
Henne, Histoire III, p. 107 (1521), 277 (1522); VI,p. 187 (1537); VII,p. 75(1540)
Martens, Regeering, p. 393 (1543), 400
Schevichaven, Organisatie, pp. 5 e.v. (1591)
Snijder van Wissenkerke, Privilegiën, pp. 7, 97-98 (19e e)
Straeten, Notice, p. 390 (1469)
Zuylen, Inventaris I, pp. 722, 764-765; II, pp.1169, 1199, 1525
Vrijdom muntmeester
Doorninck/Uitterdijk, Bijdragen I, p. 51 (1616)
Sickenga, Omwenteling, p. 151
Zuylen, Inventaris II, p. 1291
Vrijdom ontginningen
Anoniem, Belastingen, p. 27 (19e e)
Dillen, Rijkdom, p. 225
Engels, Geschiedenis, pp. 242 (1843), 274 (1840)
Ernsting, Voorgeschiedenis, p. 36 (1492)
Linden, Recht, p. 39 (1252)
Menalda, Behandeling, p. 12
Nagge, Historie I, pp. 94-95
Serrurier, Boerengoudmijn 112
T.S. Drenthe, p. 90 (Rep)
Wet 6 juli 1840, Stb. 17
Vrijdom pand
Arkel, Inlossing, pp. 61 e.v. (1585)
Vrijdom publieke dienst
Engels, Geschiedenis, p. 243 (1821-23)
Menalda, Behandeling, pp. 11-12
Vrijdom ridderschap
Sickenga, Omwenteling, blz. 10 [1795]
Vrijdom schout/schepenen
Blok, Holl. stad Bourg., p. 95 (1535)
Korteweg, Stadrecht, p. 54 (m.e.)
Navorscher XXIV,p. 78 (1522)
Vrijdom steden/stedelingen
Alberts, Stad, p. 16
Alberts/Jansen, Welvaart, pp. 123 (13e-14e e), 271 (m.e.)
Avis, Directe, pp. 7, 11 (m.e.), 80 e.v. (14e-15e e), 94 e.v. (15e- 16e e)
Baelde, Domeingoederen, p. 279 (1558)
Blécourt, Bewijsstukken, p. 285 (1190)
Blink, Geschiedenis I, p. 156 (13e e)
Blok, Financiën, p. 49 (m.e.)
Blok, Geschiedenis I, p. 497 (1474-77)
Blok, Holl. stad Bourg., pp. 42, 57, 240 (1505;1541-42;1548)
Braure, Etude, pp. 87 (15e e), 176 (1498)
Brekelmans, Antiqua, p. 21 (1252)
Doorninck, Geldersche, p. 75 (1271)
Engels, Geschiedenis, pp. 23 (1184; 1213), 24 (1224; 1245; 1266; 1273), 28, 31, 34-35,37, 46(1383)
Enklaar, Opkomst, p. 20 (1252)
Eversen, Inventaris, pp. 869 (1380)
Formsma, Vorming, pp. 75 (1516), 77 (1520)
Fruin, Informacie(1514-15)
Fruin, Rechterlijke, p. 18 (m.e.)
Goes, Register IV, pp. 8 (1555), 13 (id); V, p. 171(1557)
Goor, Beschrijving, pp. 16-17 (1272), 20 (1308), 33 (1535), 36 (1581), 40 (1643), 88 (1462), 139 (1490), 200 (1374), 295 (1446),
383,420
Hall, Stedelijke, pp. 575 e.v. (14e-15e e)
Halma, Tooneel, pp. 7-8, 62, 271, 325, 365, 372(1458;1515;1553)
Hommerich, Charactère, p. 68 (1399)
Jong, Hellevoeterland, p. 19 (16e e)
Kooperberg, Margaretha, p. 238 (1508)
Kruisheer, Oorkonden (10e- 13e e)
Maasgouw 1879-1881, p. 307 (1709)
Nagge, Historie II, pp. 45, 47
Nève, Rijkskamergerecht, p. 377 (16e e)
Rees, Geschiedenis I, p. 52 (m.e.)
Rompaey, Rechtsbronnen, p. 200
Sickenga, Omwenteling, p. 10 (1795)
Stallaert, Glossarium, pp. 103, 411
Sterck, Opkomst, p. 162 (1300)
T.G.O. 1837, p. 4 (1300); 1838, p. 296 (m.e.)
T.S. Overijssel IV, p. 185 (17e e)
T.S. Zeeland I, p. 296 (1526; 1531); II, pp. 13(15e e), 24(1577)
Theissen, Centraal, p. 21 (16e e)
Venne, Belastingconflicten, pp. 334 (1613), 336(1607)
Visvliet, Historische, p. 19 (1450)
Zuylen, Inventaris I, p. 101 (1506)
Vrijdom studenten
Francken, Leven, p. 222 (1581)
Goor, Beschrijving, p. 36 (16e e)
Halma, Tooneel, pp. 7, 326
Martens, Regeering, p. 400 (18e e)
Navorscher II, p. 68 (1639); Bijbl. III, p. XXXI (1581-92); XVI, p. 69 (1590)
Schrassert, Codex, p. 16 (1648-49)
Tijn, Pieter, p. 309(1631)
Veen, Uitwendige, p. 11 (17e e)
Witkam, Accijnsvrijdom (14e- 16e e)
Vrijdom tresoriers
Blok, Holl. stad Bourg., p. 103 (1541)
vrije rijksheerlijkheden
=in Limburg Stein, Wijnandsrade, Gronsveld, Mesch, Breust, Slenaken [ter Laan, blz. 242]vrijgeleide
Merkelijk meer was er ingekomen aan een comptoir, dat door de Prins, met geheim verlof van de Koning van Frankrijk, in 't jaar 1576, te Calais was opgericht. Zijn bedienden aldaar gedroegen zich als bijzondere kooplieden, en gaven brieven van verzekering tegen de Hollandse en Zeeuwse vrijbuiters, aan alle schepen die door het Kanaal voeren. Als vergoeding voor die verzekering trokken zij, van de Spaanse Nederlanders, van de Spanjaarden en Italianen, tien; van de Portugezen acht, en van de Fransen vijf procent. Doch sedert de oprichting van dit comptoir, kregen de kapers zo weinig schepen in handen, dat zij, te zeer op buit verlekkerd, tenslotte geen acht meer gaven op deze vrijgeleidebrieven; waardoor de gelegenheid dan ook verliep, en dit middel om geld te bekomen teniet raakte. In 1608, toen de admiraliteit op de tegenwoordige voet in stand gebracht was, werden deze inkomsten jaarlijks op 17 à 18 ton goud begroot [Witkamp1, blz. 300]"Johan, burggraaf te Montfoirde, heer te Purmereynde en Lijnschoeten, en kapitein te Woerden ""vrijt"" en veiligt het klooster Rensborch met al zijn onderzaten te Rensborch, Busscoep, Ackersdijck en de Vene tot Allerheiligen e.k. op voorwaarde dat van daar zijn vijanden geen hulp wordt geboden." (1489BRONNENliteratuurBecht, Statistische, pp. 43 (16e e), 69 (id) Blok, Holl. stad Bourg., p. 62 (1477) Craeybeckx, Organisatie, pp. 183-185 (1540) Engels, Geschiedenis, p. 75 (1572)Nationaal Archief, Den Haag, Abdij van Rijnsburg, 1179-1577, nummer toegang 3.18.20, inventarisnummer A.IX.c.106 (1489)Vrijgelt
Kuile, Geschiedenis, blz. 109 e.v.
MontéVerLoren, J.Ph. de, Boekbespreking van G.J. ter Kuile, Geschiedenis van de heerlijkheid Zalk en Veekaten, van het kasteel Buckhorst en van zijn bewoners; van
Gorcum en Comp. N.V., Assen 1948, in: BGN deel 5 (1950), blz. 161
Op blz. 109 e.v. handelt de schrijver over het "vrijgeIt", een jaarlijks wisselende som, die verschillende boerderijen aan de heren van Buckhorst moesten betalen en die voor iedere hoeve vrij sterk uiteenliep. Dat dit "vrijgelt", zoals mr ter Kuile op blz. 110 veronderstelt, "misschien een oude horige prestatie, een hoofdcijns, die later verhoogd
is toen de horigheid in erfpacht is overgegaan", is geweest, lijkt mij onwaarschijnlijk, omdat de hoofdcijnzen vaste, niet jaarlijks wisselende bedragen waren.
Vrijstelling bedrijven
Anoniem, Belastingen, pp. 54-55, 60-61
Bosch, Arnhemsche, p. 202 (1763)
Engels, Geschiedenis, pp. 102 (1749), 106 (1601-32), 109 (1750), 243 (1821-23), 288 (1825), 290-291 (19ee), 322 (id), 325 (id)
Faber, Drie I, pp. 258 (1699; 1700; 1716), 263(1699)
Fruin, Informacie, p. 383 (1514)
Henne, Histoire V, p. 328 (1544)
NavorscherXV,pp.35(1572),36(1577)
Sickenga, Omwenteling, pp. 72-73
Soly, Gilbert,p.361(16ee)
T.G.O. 1838, p.336 (1479)
Voorthuysen, Mercantilisme, pp. 84 (1750), 86(18ee),94-95,97, 108-110
W.D.B.I.U.A. 1874, 22 augustus, p. 2
Vrijstelling effecten
Dillen, Rijkdom, p. 278
Houtzager, Hollands, p. 187(1671)
Vrijstelling gewesten
B.G.O.G.IV, p. 9(1616)
Sickenga, Omwenteling, p. 7
Zuylen, Inventaris I, pp. 23 (1496), 691 (1555), 702 (1556); II, p. 914
Vrijstelling godshuizen, gast- en weeshuizen
B.G.O.G.X, p.62(1682)
Engels, Geschiedenis, pp. 184 (1806), 218 (1807; 1814), 243 (1821-23)
Fruin, Informacie, pp. 181 (1514), 243 (id)
Gelder, Gegevens I, p. 93
Goes, Register IV, p. 76 (1555); V, pp. 70 e.v.(1557)
Goor, Beschrijving, p. 133 (1639)
Navorscher IV, p. 68 (1754)
Sickenga, Omwenteling, pp. 122, 151
Stallaert, Glossarium I, p. 231 (1554)
T.S.Zeeland II, p. 225 (16e e)
Verhofstad, Regering, p. 54 (16e e)
Zuylen, Inventaris II, pp. 1812, 1913, 1937, 2029
Vrijstelling individuen
Op 16 December 1720 namelijk stelde de Utrechtsche Vroedschap ,,Francois Michael Janicon franc courantier tot Rotterdam" op zijn verzoe1 aan ,,tot ord Courantier en accords den selven daer toe by doses Haer Edachtb . Octroy met seclusie van alien anderen, mitsgrs exemtie van tocht en wags, gelijk made vans familiegeit, coo lang de voorsz courant aihier cal blijven continueren".
[W.P. Sautijn Kluit, Hollandsche en Fransche Utrechtsche Couranten,in: BMHG 1877, 1e jrg, blz. 5); zie ook m.b.t. Henry Philippe de Limiers in 1724, blz. 58]
Baelde, Collaterale, p. 52 (1533)
Blécourt/Meijers, Memorialen, p. 61 (1432)
Dejong, Zwanezang, p. 545 (18e e)
Dillen, Rijkdom, pp. 178,417,479
Engels, Geschiedenis, pp. 164-164 (1716), 185(1806)
Faber, Drie II, p. 641 (Rep)
Fruin, Informacie, pp. XXIX (1514), 10 (1498)
Fruin, Rechterlijke, pp. 15-20 (m.e.)
Gelder, Gegevens I, p. 245
Hazewinkel, Plan, p. 253
Heringa, Tijnsen, p. 47 (16e e)
Hoefer, Aantekeningen, p. 55
Houtzager, Hollands, p. 131 (1608)
Menalda, Behandeligng, pp. 13, 26, 168-169, 173
Moll, Rechten, p. 162(1517)
Poel, Compositie, pp. 64-65; Stelling 7
Snijder van Wissenkerke, Privilegiën, pp. 56-58(19e e), 111-115 (id)
T.S. Overijssel II, p. 264 (1603)
Zuylen, Inventaris II, pp. 868-869, 1059, 1162, 1166, 1180, 1221, 1262-1264, 1280, 1290, 1297-1298, 1312, 1315-1317, 1369-1370, 1383, 2041, 2052
Vrijstelling scheepsproviand
Voorthuysen, Mercantilisme, pp. 84, 86
Vrijstelling steden/dorpen
Avis, Directe, p. 130(1507)
B.G.O.G. VIII, pp. 49-50; X, p. 62 (1682)
Blécourt/Meijers, Memorialen, pp. 181 (1435), 290 (1438)
Blok, Financiën, pp. 50 (m.e.), 81 (15e e)
Doorninck/Uitterdijk, Bijdragen II, p. 259 (1346)
Engels, Geschiedenis, p. 184 (1806)
Fruin, Informacie, p. 2 (1514)
Gallé, Beveiligd, pp. 200 (1715-17), 212
Goor, Beschrijving, pp. 39 (1534), 139 (1490)
Heeren, Uit, pp. 148 e.v. (1736)
Heyden/Hermesdorf, Aantekeningen, p. 146 (13e e)
Merkus, Schets, p. 29 (16e e)
Rees, Geschiedenis I, pp. 30-31 (15e e)
Smidt/Rompaey, Chronologische III, p. 397
(1539)
T.S. Zeeland II, p. 11(1307)
TaxandriaVIII,p. 115(1608)
Theissen, Regering, pp. 192-193 (1538)
Zuylen, Inventaris II, p. 1224
Vrijwerbong
Kronenberg, Inventaris, p. 19 (19e e)
Vrijwillige inschrijving
E.HJ. XI, p. XXXVII (1844)
Wiersum, Honderd, pp. 174-210 (1814)
Vroneschuld
Avis, Directe, p. 14 (10e e)
B.G.O.G.V,p. 129
Blok, Financiën, pp. 49 (1288-89), 53 (m.e.), 54 (id)
Gosses, Deensche, p. 146 (13e e)
Gosses, Vorming, pp. 252 (14e e), 313 (11e-12e e)
Gosses, Welgeborenen, pp. 135 e.v. (14e e), 202(1624)
Navorscher VIII, pp. 66 (m.e.), 211 (id)
Vronescoud
Hamaker, Iets (m.e.)
Vrouwenrecht
Diepeveen, Vervening, p. 83 (16e e)
Vruchtgebruik
Sickenga, Omwenteling, p. 117
Vugiergelt
Zuylen, Inventaris I, pp. 2 (1399), 47 (1500-01)
Vuurgelden
Anoniem, Belastingen, p. 78 (19e e)
Anoniem, Vorming (1882)
Economist I, pp. 338-346 (19e e)
Gelder, Zestiende, pp. 159 (1569), 202 e.v. (16e e)
Navorscher XVIII, p. 77 (14e e)
Rees, Geschiedenis I, p. 93 (1578)
Sickenga, Omwenteling, p. 70
Vuurstedegeld
Sickenga, Omwenteling, blz. 10 [1795]