Het jaar 1531

Het jaar 1532

godsdienst

Toen pastoor Steven van Deelen in 1532 kanunnik en delken van de Sint Walburgkerk in Arnhem werd volgde zijn broer Jasper van Deelen hem als pastoor op. In het missaal van de Eldense kerk schrijft Jasper op 21 oktober 1532 de bevestiging van de bisschop [investituur] ontvangen had. In de administratie van het bisdom is dit niet terug te vinden.

Het jaar 1533

Willem van Oranje wordt geboren

De stadsmuur van Arnhem wordt uitgebreid

Het jaar 1534

Karel van Gelre wil in 1534 een waterverbinding tussen Arnhem en Nijmegen maken.

Het jaar 1535

Het jaar 1536

Jasper van Deelen heeft aan het begin van zijn pastoraat aan de zuidzijde van het koor een nieuw kruisaltaar opgericht dat in 1536 door de Utrechtse wijbisschop Laurens "Hartogen", titulair-bisschop van Hebron in het Heilige Land gewijd werd. Bij die gelegenheid kreeg de kerk een uitgebreide aflaatbrief waarvan Jasper een uittreksel in het missaal opnam

Het jaar 1537

De Janspoort wordt gebouwd

Het jaar 1538

Karel van Gelre overlijdt op 30 juni 1538. Hij wordt bijgezet in een praalgraf in de Eusebiuskerk

Het jaar 1539

Steven van Delen wordt in 1539 pastoor in Elden en blijft dat tot zijn overlijden in augustus 1548.

Burgemeesters, schepenen en raad van Arnhem verklaren in 1539 als overste huismeesters en opzichters over het hospitaal van St. Peeter te Arnhem, dat zij in ruil voor ontvangen giften van wijlen Wilhem Bor, heer in Doornik, en diens zuster Agnes van Doorninck, weduwe van Derck van Stapraet, twee proven in het gasthuis ter beschikking hebben gesteld voor twee arme menschen, die zullen wonen in het geschonken huis, gelegen aan de Nye Merckt en de steeg naar de Rhijnstraet, verzekerd op 24 morgen land in het kerspel Elden ten Westen van den Moeywech. Gegeven int jaer onses Heeren duysent vijfhondert negenendertich op St. Agnieten avondt.

Meester Steven van Delen, gouverneur van het Huis van St. Jan te Arnhem, vanwege den commandeur, en heer Jasper van Delen, pastoor te Elden, verklaren op 2 januari 1539 een overeenkomst te hebben aangegaan over de 5 hond land, die de pastoor van de heeren van St. Jan in onderpand had, waarbij de heeren van St. Jan beloven, het land niet te zullen inlossen tijdens het leven van heer Jasper, die daarvoor jaarlijks een philipsgulden zal geven [Geld. Archief inv. nr. 261, nr. 502].

Wynant van Doernynck en Daem van Delen, schepenen te Arnhem, oorkonden op 20 juni 1539, dat eenige personen getuigenis afleggen, dat voor omtrent 46 jaren burgers van Arnhem te Apeldoern, Beghbergen, ten Roesendael en op de Praest vóór Arnhem de brouwketels hebben weggehaald, omdat daar niet gebrouwen mag worden [GA Oud Archief toegangsnr. 2000, nr. 3.1. Regesten, nr. 1371].

Het jaar 1540

Het jaar 1541

Otto de Vree is tijnsheer van goederen in Elden. Of hij in Elden woonde is onbekend. Otto is getrouwd met Judith Willems van Amstel. Ze krijgen twee kinderen: Willem de Vree, overleden op 5 juni 1560, en de in 1503 geboren Naleke de Vree, overleden na 18 maart 1577. Judith overlijdt in 1558 . Otto overlijdt in 1541

Op 27 juli 1541 legt Jasper van Delen in tegenwoordigheid van kapelaan Wijnand van Wageningen en koster Hendrik Grob de eerste steen voor een sacristie, die daarna ook voltooid werd. Veel bouwprojecten bleven door geldgebrek jarenlang liggen

Het jaar 1542

Het jaar 1543

In 1543 moest de laatste hertog van Gelre, Willem van Kleef en Gulik, zijn hertogdom afstaan aan keizer Karel V, die het gebied bij zijn Nederlandse bezittingen voegde. De Gelderse oorlogen [1502-1543] komen daarmee tot een einde.

Na dat de Hertog van Gulick en Cleve, en de Steeden der Landschap van Gelre en Zutphen malkanderen wederzijds van alle verbintenis ende beloften hadden ontslagen (t), hebben de STenden het Tractaat voor Venlo den 12 September met Keiser KAREL de Vijfde opgericht, en dien voor eenen Hertog aangenomen (v), die alle haare vrijheden, privilegien, rechten en alde herkomen heeft bevestigt (x).

(t) MS. Neogmagense. Vossianum. Pontanus Hist. Gelr. lib. XII. pag. 833. Confer quoque Assertionem Juris Caesaris Caroli in Gelriae Ducatum et Zutphaniae Comitatum Anty. 1541. typis express. et Wilhelmi Ducis Juliacensis Defensionem juris ad Gelriae Ducat. au. 1542 in Ducatu Montensi typ. excus.

(v) MS. Leger-Boek Fol. 179---182. Geld. Pl. B. I. Deel in praelim. col. 27. 33. Pontanus Hist. Gelr. lib. XII. pag. 834. Smetii Opp. Bat. cap. VII. pag. 90. Slichtenhorst XII. Boek bl. 466.

(x) Tractaat voor Venlo gemaakt tusschen sijne Keiserlijke Majesteit, en de Landschappen van Gelre en Graafschap Zutphen artic. 2. 3. en 7. Zegel en briefgegevens des Manendach na exaltationis Crucis 1543. en 24 Febr. 1545. in den Blok berustende; te zien in 't Leger-Boek Fol. 115---120. 124---131. Smetii Oppid. Bat. cap. VI. pag. 69

Het jaar 1544

Gerrit van Lennep en zijne vrouw Weindel erkennen in 1544 verkocht te hebben aan heer Henrick Thonisz., provisor van het hospitaal van St. Peter te Arnhem, ten behoeve van dit hospitaal, een boomgaard met het "aenschot" van den bandijk, gelegen in het kerspel Elden ten Zuiden van de Arnhemsche straat, uit welk land een tyns en een rente gaan. Gegeven int jaer ons Heeren duysent vijffhondert ind vierenveertig op St. Gregorius' dach martelaer. Afschrift in inv. no. 23, fol. 243 verso.

In 1544 bestelden Jasper en Steven van Deelen op eigen kosten in Antwerpen een nieuwe retabel voor het hoogaltaar. Het is waarschijnlijk dat het hier om een geschilderd drieluik ging met op één van de panelen een afbeelding van de heilige Bonifatius, de patroon van de Eldense kerk.

Het jaar 1545

Heer Jasper van Delen, pastoor in Elden, verklaart op 6 maart 1545 dat heer Jan van Hese, pastoor in Elden, in het jaar 1486 van de heren van St. Jan in pandschap heeft genomen 5 hond land, gelegen achter die Weem te Elden, losbaar met 21 gouden rijnsche guldens (Gelders Archief, 0306 Commanderij van Sint Jan te Arnhem, Inventaris, 7. Regesten, 7.5 1501-1580, nr. 510)

Van Delen beschikte in deze tijd over het Eldense Missaal. In dit missaal uit het eind 14e eeuw - begin van de 15e eeuw maakten de diverse pastoors aantekeningen. Het missaal bevat een ellenlange sequentia die is gebaseerd op de voortdurende herhaling van enkele melodische frazen. [W.H. Thijsse, Zeven eeuwen Nederlandse muziek , Kramers Rijswijk 1949]

Het jaar 1546

Het jaar 1547

Het jaar 1548

Heer Jaspar van Delen, vicaris der St. Walburgskerk te Arnhem en pastoor te Elden, sluit op 14 december 1548 een overeenkomst met heer Steven van Delen alias Van Eeschaten, stadhouder van het Klooster van St. Jan te Arnhem, en heer Henrick van Calcar, prior, en heer Cornelis Jordenszoon, pitanciemeester, betreffende 5 hond land, gelegen achter de Weem te Elden, welk land heer Jan van Hees, pastoor te Elden, in het jaar 1486 van de heeren van St. Jan in pand had ontvangen, waarbij bepaald wordt, dat heer Jaspar het land gedurende zijn leven zal behouden tegen 1 goudgulden 's jaars, terwijl de heeren van St. Jan het gedurende zijn leven niet mogen lossen [Geld. Archief 0306 Commanderij van St Jan nr, 516]

Volgens Sloet 1890, blz. 136 en Muschart 1940 , blz. 325 was de overlijdensdatum van Steven 9 augustus 1548. Volgens het missaal van Elden 10 augustus 1548

Het jaar 1549

Het jaar 1550

In het midden van de 16e eeuw is de Rijn zo ver van de stad Arnhem uitgebocht dat hertog Karel van Gelre besluit om de meander kunstmatig af te snijden. Dit alles ten voordele van de stad "daer sy sonder neeringhe en vol schulden geraeckt was [Alterra-rapport nr. 405, blz. 24]

Jasper van Deelen schenkt in 1550 een kostbare zijden koorkap waarschijnlijk geërfd van broer Steven, aan de Eldense kerk

Thonis Duijm, rond 1550 geboren in Elden, is de oudst bekende voorvader van de familie Duijm.

Mechior Schetz en Anthonis Goltsmit, leenmannen van Gelre, oorkonden op 2 augustus 1550 dat Jacop Schilleman, burger van Antworpen, volmacht geeft aan Johan ter Inden, burger van Arnhem, om 16 morgen land onder Elden en de Ditgers tiend te Garderen van de heer van Hemmen in leen te ontvangen, en dat op te dragen ten behoeve van Arnt van Hoeckellum, welke lenen hem aangekomen waren door dode van Ot van Hoekellum, te Arnhem gestorven.