Embedded Files
Holland
Provincie in Nederland. Verbastering van Holtland
algemeen=in 885 graaf Gerolf van Kennemerland [Fruin, Geschiedenis, blz. 12]=zijn zoon Dirk sticht de abdij Egmond [Fruin, Geschiedenis, blz. 12]=Op 25 augustus 985 schenkt keizer Otto II graaf Diederik of Dirk II diverse landen en goederen gelegen in verschillende graafschappen binnen het latere Holland en die hij eerder in vruchtgebruik had [Groot Charterboek deel 1 blz. 40]=Dirk III bouwt in 1015 aan de benedenloop van de Maas, nabij het huidige Dordrecht, bouwt daar een burcht en heft tol [Fruin, Geschiedenis, blz. 12-13]=naam voor het eerst in in een giftbrief van 2 mei 1064 van keizer Hendrik IV aan bisschop Willem van Utrecht [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 315; Wink, blz. 586]=Graaf Dirk IV noemde zich in 1083 Holtlandensium Comes [Fruin, Geschiedenis, blz. 13; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 315]-In 1158 werd een besluit genomen om de vervreemding van de leenen des Rijks te beletten. En werd zulks ook gesteld, onder de verpligting de Ridders opgelegd, als blijkt uit den Regel van Ridderlijke Orde in 1247, aan Willem Graaf van Holland voorgesteld, toen hij tot Roomsch-Koning van de Vorsten des Rijks, in de Keulsche Rijksvergadering gekozen werd [blz. 7].=.zoo beloofde in 1204 Philips Roomsch Koning aan Willem Graaf van Holland, hem al de leenen, welke zijn vader en broeder van het Keizerrijk ter leen hadden bezeten, vrij te geven, indien hij beloofde hem in het streven naar het Keizerschap te ondersteunen.=Latere graven brachten Beooster-Schelde onder hun gezag en na veel strijd met de Vlamingen verkreeg Willem III in 1323 Bewester-Schelde [Fruin, Geschiedenis, blz. 12-13]=Nog verder ging Keizer Lodewijk in 1330 wanneer hij aan Graaf Willem al de regten afstond welke het Rijk op Holland Zeeland en Vriesland had uitgezonderd het regt van manschap [blz. 8] =Beloften, gedaan te Dordrecht op 23 februari 1357 en 26 februari 1358, op welke Hertog Albert van Beijeren, de Landen van Henegouwen, van Holland, van Zeeland en Friesland, voor zijn zieke broeder, Graaf Willem, zal regeren [Leeuwen, Alphabetisch, blz. 18]=Uit een rapport van de stad Antwerpen van 7 november 1578 volgt dat, ziende naar de generaliteitsmiddelen over de periode januari 1578 t/m oktober 1578, is bij Holland en Zeeland "meer affectie dan effectuele daet in dese extraordinaire zaecken te verhopene" [Decavele, Mislukking, blz. 649]. =in 1580 werd de hertog van Anjou, broer van de Franse koning Hendrik III, landvoogd. Zijn naam was Francois de Valois, hertog van Alencon. Vlaanderen besloot allereerst hem tot Heer aan te nemen: Braband, Holland, Zeeland en Friesland volgden; wordende delaatste Provintie, door den afval van Groningen, hier toe genoodzaakt. Gelderland en Utrecht hielden lang tegen , en volhardden in hunnen afkeer; maar de nood dwong ook deze. =In 1587 verklaren de Hoge Raad en andere Staatscolleges aan Leicester: “dat het een iegelijk, die eenige wetenschap van deze landen heeft, kennelijk en notoir is, dat het meerendeel de roomsche religie nog van harte is toegedaan”. Er wordt hier bepaaldelijk van Holland gesproken: maar dat het in andere provinciën niet gunstiger gesteld was, blijkt uit een brief van Maurits, in 1608 aan Hendrik IV geschreven, waarin hij beweert dat de bevolking van Gelderland, Friesland, Overijssel, Groningen en Utrecht grotendeels katholiek is [Fruin, Tien, blz. 246]...Appolonius Schot , raetsheer in de Hoogen Raede in Hollant ... [06-08-1620, hulp bij opstellen huwelijkse voorwaarden voor nicht] =de bevolking neemt snel toe; in het begin van de 17e eeuw telt Holland met Westfriesland alleen minstens zes maal honderdduizend inwoners, dat is een vijfde der bevolking die vijftig jaren te voren aan al de zeventien gewesten tezamen werd toegekend , De la Court, in de ‘Heilzame maximen’ blz. 41, leidt uit het hoofdgeld van 1622 als maximum der bevolking dit getal af; maar hij acht het veel te gering, en wordt daarin door van Leeuwen, Bat. Ill. blz. 369, gevolgd. De bevolking der zeventiën provinciën schat Guicciardini, p. 149 op drie millioenen; Badoero even hoog, Relaz. p. 289. [Fruin, Tien, blz. 214]=Van 1801-180 is de provincie een departement binnen de Bataafse Republiek [Wink, blz. 586]=in 1826 mogen die van Holland 22 kandidaten leveren voor de Tweede Kamer. Verdeeld in Noord- en Zuid-Holland. In het Noorden is Haarlem de hoofdstad en zijn er de volgende 11 steden Amsterdam, Haarlem, Zaandam, Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen, Edam, Purmerend, Weesp, Medemblik en Monnikendam. Tezamen een inwoneraantal van 254.128. De steden Naarden, Muiden en Beverwijk worden gerekend tot de gemeenten ten plattelande, totaal 137 met een inwonertal van 126.597. In het Zuiden is de hoofdplaats Den Haag en gaat het om 13 steden: Rotterdam, Den Haag, Leiden, Dordrecht, Delft, Gouda, Schiedam, Gorinchem, Vlaardingen, Maassluis, Brielle, Woerden en Schoonhoven. Tezamen 214040 inwoners. Tot de 239 gemeenten ten plattelande worden gerekend de steden Delfshaven, Goedereede, Heukelom, Asperen en Nieuwpoort. Tezamen 199.385 inwoners [Gosselin, blz. XL-XLI]
belastingenafkoopIn 1407-1408 kochten de buren van Den Haag zich vrij van een accijns. Van de koopsom dienden de Hagenaars 450 kronen aan Kerstant Roelensz. te betalen als aflossing van de schuld die de graaf bij hem had [Spiegel, Ambachtsman, blz. 327]
algemeen=Grotendeels drukte de last van de oorlogsuitgaven op Holland alleen, dat van elke honderd negen en vijftig moest opbrengen. Met de beste wil was het niet in staat om zoveel uit de gewone middelen te vinden; het moest telkens kleine leningen aangaan, aanvankelijk, daar zijn krediet niet gevestigd was, tegen 12 percent, en nog 2 percent makelaardij daarenboven. Toch was aan het eind van het tijdvak, dat wij beschouwen, de openbare schuld nog gering; eerst na 1598, sedert wij, in plaats van uit Engeland te trekken, de genoten voorschotten moesten terugbetalen, neemt zij aanmerkelijk toe [Fruin, Tien, blz. 55]=De onwil om heffingen toe te staan en inkomsten af te staan aan de generaliteit voor het voeren van een gecoördineerde strijd in de hele Nederlanden is .. een euvel waaraan niet alleen Vlaanderen of Holland, maar ook alle andere gewesten zich schuldig maken. ... Volgens de taxatie, vastgesteld door de Staten-Generaal op 29 april 1579, moet Vlaanderen ..voor ruim een derde van alle lasten instaan, namelijk 34%, Holland en Zeeland dienen 15% op te brengen, Brabant 12% Gelderland 12% en Friesland 5%, de andere gewesten tussen 1-2,5%. Vlaanderen is wat de financiën betreft de grootste contribuant. [Decavele, Mislukking, blz. 648]. =Met de hertog van Anjou wordt in 1580 geregeld dat Zijne Hoogheid in het bezit gesteld wordt van 's Lands Domeinen, die men bevrijden zal van persoonlijke schulden, mids hij die doet bedienen door inboorlingen; en ingevalle zij niet mogten toereiken tot zijne Hofhouding, zullen de Staten hem daar en boven allen redelijk genoegen geven [Kok2, blz. 558-559]=Crawford Lomas voert de Engelse gezant Fremyn op die op 24 februari 1584 aan sir Francis Walsingham schrijft: "But everyone wishes to command in his town and province, without taking his Excellency's advice,... every town and province wishes to manage the money destined for the war at their will, giving the principal offices to themselves and their relations, both of State and war...If the resources of this State designed for the war were well and faithfully administered, it would not be necessary to seek for help outside. There would have been enough to entertain 6.000 horse and 20.000 foot for ten years and more.." [Crawford Lomas, Calendar, blz. 353-354]=Representanten van Holland willen lage belastingen op de minvermogenden [blz. 9] .. de ongelijkheid van lasten moet worden weggenomen; alle ingezetenen moeten voortaan naar evenredigheid van hun vermogen opbrengen... In Holland heeft eene herziening en aanvulling der kohieren plaats [blz. 10]. Het Zegel werd in Holland uitgebreid op de advertentiën in de dagbladen. Een belasting op de speelkaarten - van 3 st. per spel - werd in Holland en kwartier Nijmegen ingevoerd. De provinciale domeinen werden van tijd tot tijd gedeeltelijk in verkoop gebragt, o.a. door Holland, Gelderland, Overijssel en Drenthe [Sickenga, blz. 9-11]
bieraccijnsDe impost op de gijlbieren
commissaris van 't klein zegelmr. Pieter Pielat [1712-....] is commissaris [Roelants, Gulden, blz. 152]
comptoir-generaalIn 1786 is C. Scheurleer commis op het kantoor [Chalmot1, blz. VII]
congiégeldDe welvaart van Nederland - onze voorouders hebben het al vroeg begrepen - hing aan de voortdurende afzondering van Oost en West; alleen op onze markten moesten beide delen van Europa in aanraking komen, alleen door onze bemiddeling moesten zij hun waren verruilen. Dat was één der staatsmaximen van de latere republikeinse regering, de spil waarom haar handelspolitiek draaide. Doch reeds in den tijd van Keizer Karel was die stelling door de Staten van Holland bondig verdedigd, toen zij zich voor den Grooten Raad van Mechelen tegen het heffen van een nieuwe belasting op de graanhandel, als strijdig met hun voorrechten en met de belangen van het land, verzetten.. Als de Oosterlingen zich gewenden onmiddellijk, zonder onze havens aan te doen, naar het Westen en het Zuiden te varen, dan was het met onze welvaart gedaan, verklaarden zij: de handel zou verlopen, en ‘deze landen in het laatst ledig blijven van koopmanschap.’ Er was maar één middel om dit kwaad af te wenden, maar dat middel was dan ook beproefd en afdoende bevonden: vrijheid; - ‘met vrijheid wordt de handel getrokken, en daarentegen met bezwaring afgeschrikt.’ Men moest de koopman, vreemdeling zowel als ingezetene, lager tollen stellen, lichter belasting opleggen, ruimer vrijheid laten dan hij ergens aantrof, men moest hem trekken door begunstiging. En dat geschiedde ook. Guicciardini een vreemdeling die geen reden tot vleien had, erkent dat in geen land ter wereld de vreemde koopman zoo vrij is als in Nederland [Fruin, Tien, blz. 201]
familiegeld=het familiegeld, ook wel 200e penning genoemd, is een belasting op inkomens boven de f 500, verdeeld in negen klassen, Er zijn kohieren uit 1673 en 1674 [Stasse, Familiegeld, blz. 240; Stasse, Meeuwen, blz. 184-187] =Extract uyt de Resolutien van de Heeren Staten van Holland ende Westvriesland in haer Edele Groot Mog. Vergaderinge genomen op Vrijdag den 19. April 1715 met betrekking tot het Familiegeld over de Ingezetenen van Holland
honderdste penningInventaris van het archief van Adriaan Steenis, ontvanger van de personele quotisatie over de dorpen en kleine steden van Holland, zeventiende en achtiende eeuwse stukken inzake belastingen: stukken betreffende de inning van de 100e en 200e penning en per plaats geordende rekeningen van de personele quotisatie (een belasting naar draagkracht) over de dorpen en kleine steden van Holland 1745-1753 [NA 3.01.51]
hoofdgeld=in 1622 wordt hoofdgeld geheven [Fruin, Tien, blz. 214]
morgengaven-dat in 1297 Graaf Jan de Ple der Gravin jaarlijks had toegelegd de morgengaven van 8000 ponden in Holland te vorderen uit de inkomsten der Graaflijke landerijen bosschen en andere goederen in den Haag en door het gansche land gelegen tusschen den Maas en Zijpe [blz. 31] GA Rotterdam Notariële Akten 1599-1626 (1620)
ontvanger-generaal =in 1574 werd Jacob Muys van Holy [122-1592] ontvanger-generaal van Holland, thesaurier van oorlog en gecommitteerde ter finantie [Verwoert2, blz. 86]=Doubleth is ontvanger in 1618-1619 en ontvanger-generaal in 1654-1656 [Spiegel, Veen, blz. 320]=Cornelis van Aerssen is heer van Hoogerheide, Ossendrecht, Meteren, Triangel en Voshol. Hij bekleedt het ambt van ontvanger-generaal van 16 september 1678 t/m 8 september 1728 [Repertorium]=P. van Uitenbogaerd was provinciaal ontvanger; portret in het Rijksmuseum [Plantenga, Nederland, blz. 27]
personele quotisatieInventaris van het archief van Adriaan Steenis, ontvanger van de personele quotisatie over de dorpen en kleine steden van Holland, zeventiende en achtiende eeuwse stukken inzake belastingen: stukken betreffende de inning van de 100e en 200e penning en per plaats geordende rekeningen van de personele quotisatie (een belasting naar draagkracht) over de dorpen en kleine steden van Holland 1745-1753 [NA 3.01.51]
rentmeesterThomas Symonsz Boekelaar was rentmeester van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 61]
thesaurier-generaalJan van Arkel XIII [....-1424] is thesaurier-generaal van Holland. Deze post werd tien jaar lang uitgeoefend zonder rekening en verantwoording af te leggen. Albert eist dit alsnog, gedreven door zijn zoon, graaf Willem van Oostervant. van Arkel weigert. Er ontstaat hierdoor heftige strijd tussen Hoeken en Kabeljauwen. Vele dorpen en steden worden geplunderd. Van Arkel wordt acht jaar lang gevangen gezet in Zevenbergen. Zijn goederen worden verbeurd verklaard [Kobus/Rivecourt1.55; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 22]
tiende penning 1571=Albrecht van Loo eiste in 1571 in Holland tevergeefs de tiende penning [Verwoert2, blz. 30]
tolTen einde nu die van Utrecht te beletten de visserij en jagt uit te oefenen, waar de Graaf oordeelde dat hun dit niet toekwam, bouwde of herstelde Dirk III, die destijds Graaf van Holland was, in 1015 een slot ter plaatse, waar later Dordrecht gebouwd is, en belemmerde daarmede de doorvaart, die hij met eene tolheffing bezwaarde. Deze tolheffing bood bisschop Adelboldus, die reeds lang het voornemen gekoesterd had om de aanwassende magt van Graaf Dirk te beteugelen, een geschikte gelegenheid aan, om den Graaf bij Keizer Hendrik II, die te Nijmegen het Paaschfeest kwam vieren, in een hatelijk daglicht te plaatsen. Hij werd hierin ondersteund door de kooplieden van Tiel, welke beweerden, dat, indien deze tol niet werd opgeheven zij noch naar Engeland konden oversteken, noch de Engelschen bewegen, om herwaarts te komen handelen en alzoo eindelijk buiten staat zouden geraken den Keizer de gewone schatting op te brengen. Hendrik gaf hier, op eenen rijksdag, waar Graaf Dirk ook tegenwoordig was en vruchteloos zijn regt trachtte te verdedigen, aan Godfried of Gozelo, Hertog van Neder-Lotharingen, last om den Hollander, zoo het heette, tot reden te brengen.
turfimposthet testament van de Portugese jood ....de Pinto bevat makingen tot een totaal van meer dan 10 miljoen gulden. "Ten behoeve van den armen te Amsterdam, zullen gelost worden veertig schepen turf alle jaaren, vrij van imposten"[Navorscher 1852, blz. 2]
tweehonderdste penningInventaris van het archief van Adriaan Steenis, ontvanger van de personele quotisatie over de dorpen en kleine steden van Holland, zeventiende en achtiende eeuwse stukken inzake belastingen: stukken betreffende de inning van de 100e en 200e penning en per plaats geordende rekeningen van de personele quotisatie (een belasting naar draagkracht) over de dorpen en kleine steden van Holland 1745-1753 [NA 3.01.51]verponding vrijdom
Uit 1653 dateert de Instructie voor de Domeinraad betreffende de vrijdom van verponding in Holland [Regionaal Archief Zuid-Utrecht, nr. 531]
weekgeldIn 1573 werd door de opstandelingen in Holland weekgeld geheven [Spiegel, Frans, blz. 133]
BRONNENliteratuurAa, Bio I, blz. 61 [1015]Kobus, J.C./jkhr W, de Rivecourt, Biographisch Handwoordenboek van Nederland, Zutphen 1870, deel 1 [A t/m H], blz. 55
bestuuradvocaat-fiscaal=in 1579 werd Cornelis van der Nieuwstad advocaat-fiscaal [Verwoert2, blz. 102]=Dirk Graswinckel [1600-1666] is advocaat-fiscaal [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 251]baljuw=in 1230 werd Hugo van Cralingen door Floris V benoemd tot baljuw van Holland [Kok2, blz. 590, 669, 678]buitencollegesEerste Kamer=jhr mr. Pieter van Akerlaken [1792-1862] is lid van 19 oktober 1847 t/m 13 februari 1849 namens Noord-Holland [Repertorium]
Gecommitteerde Raden van Holland in West-Friesland en het Noorderkwartier [1573-1795]=Het Collegie van Gecommitteerde Raden der Staten van Holland en West-Friesland in West-Friesland en het Noorderkwartier, was in 1573 om dergelijke staatkundige redenen als de Munt opgericht, en gaf ook aan Hoorn niet weinig relief. Het trok de besten uit de regentenkringen van de toenmalige Noordl-Hollandse steden, als leden in zijn midden; bestuurde ruim tweehonderd jaren het nog al wat afgelegen deel van Holland boven het IJ; handhaafde gezag en achtbaarheid totdat het op 26 januari 1795 door de Provisionele Representanten van het Volk van Holland werd "gemortifiseerd” [Gonnet, Archief, blz. VI]=ingesteld 22 december 1573; zittingen in Hoorn; zeven leden verkozen uit de vroedschappen, uit elke stad één [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220; Wink, blz. 489]=in 1581 is Claas van Heemskerk [1536-1616] gecommitteerde [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 287]-van 27 mei 1583 t/m 29 november 1583 was Vrederik Adriaansz lid [Repertorium]=de instructie is van 22 januari 1590 [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220]=Claas van Heemskerk [1535-1616] is lid van het collegie [WP8.196]=Pieter Pietersz Aker was van 1 februari 1630 t/m 15 februari 1631, 7 februari 1633 t/m 28 januari 1635 en van 9 februari 1636 tot in 1636 namens Medemblik [Repertorium]=Jacob Pietersz Aker is lid van 12 oktober 1652 t/m 1 december 1652 namens Medemblik [Repertorium]-Claes Dircksz Admirael was van 30 augustus 1642 tot 1 september 1644, 2 september 1646 t/m 30 augustus 1648, van 31 augustus 1652 t/m 30 augustus 1654, 1 september 1658 t/m 31 augustus 1660, 2 september 1662 t/m 30 augustus 1664 en 4 september 1666 t/m 7 september 1668 lid namens Monnikendam [Repertorium]-van 1 mei 1655 t/m 30 april 1658 is Daam Willemsz van Abbesteegh lid namens Gouda [Repertorium]-van 29 oktober 1677 t/m 23 maart 1679 was Dirck Admiraal [.....-1691] lid [Repertorium]-van 1 mei 1722 t/m 30 april 1724, 1 mei 1726 t/m 30 april 1728, 5 mei 1730 t/m 30 april 1732, 1 april 1734 t/m 30 april 1736 en van 1 mei 1738 t/m 30 april 1740 was dr. Floris Abbekerk lid namens Hoorn [Repertorium]=Henrik Carbasius was er secretaris vanaf 12 mei 1735 [AaBio3, blz. 182]=Gerard Beelaerts [1710-1790] is lid van gecommitteerde raden van Holland en West-Friesland [NNBW 1911, blz. 272]=mr. Jan Mossel van Stralen is in het jaar 1748 secretaris van het Collegie der Gecommitteerde raden van West-Friesland [Leeuw1885, blz. 48]mr. Jacob Jan Cambier [1756-1831] was gedeputeerde in de Staten van Holland [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 36]
Gecommitteerde Raden van Holland in het Zuiderkwartier [1590-1795]=vlg Res. 4 september 1584 van de SG ingesteld; verkozen één uit de edelen, één uit iedere stad [Amsterdam, Rotterdam, Dordrecht, Haarlem, Delft, Leiden, Gouda en Hoorn]. [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220]=Instructie is van 12 oktober 1584 [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220]=vlg Res. 17 februari 1590 bestaat college uit de stadhouder en tien leden, waarvan de vergaderingen worden bijgewoond door de raadpensionaris en twee secretarissen [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220; Wink, blz. 489=Auwel Arisz Akersloot [1583-1649] was van 1 mei 1628 tot in 4 november 1630 gecommitteerde namens Haarlem [Repertorium]=van 1 mei 1648 t/m 30 april 1651 is Mauringh Cornelisz van der Aa lid namens Leiden=van 1 mei 1655 t/m 30 april 1658 is Daam Willemsz van Abbesteegh lid van dit college namens Gouda [Repertorium]=van 1 mei 1657 t/m 30 april 1659 is Mauringh Cornelisz van der Aa lid namens Leiden [Repertorium]=van 22 september 1666 t/m 31 januari 1667 is dr Willem van der Aa lid [Repertorium]=in 1666 is Johan Kieviet lid van Gecommitteerde Raden [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 368]=Rochus van den Honert is lid van gecommitteerde raden [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 318]=dr. Hendrik Georgesz d’Acquet [1692-1769] was lid van 29 januari 1755 t/m 30 april 1758 namens Delft [Repertorium]
Generaliteitsrekenkamer=Daniël Oem van Wijngaarden [...-1688] was afgevaardigde [Verwoert2, blz. 110]
Provisionele Representanten van het Volk van Holland=Henricus Aeneae [1743-1810] was lid vanaf 20 februari 1795 namens Amsterdam [Repertorium]=Carel Aeyelts is lid van 4 mei 1795 t/m 21 mei 1795 namens Naarden en Gooiland [Repertorium]
Raad van State [1588-1795]=jkhr Francois van Aerssen [1572-1641] is gecommitteerde van 23 oktober 1625 t/m 19 maart 1641 namens Holland [Repertorium]=Francois Cornelis van Aerssen [1725-1793] is gecommitteerde van 29 oktober 1781 tot 26 december 1793 namens Holland [Repertorium]Staten-Generaal der Verenigde Nederlandse Provinciën [1588-1796]=jkhr Francois van Aerssen [1572-1641] is ordinaris gedeputeerde van 28 november 1634 t/m 27 december 1641 namens Holland [Repertorium]=Daniël Oem van Wijngaarden [...-1688] was afgevaardigde [Verwoert2, blz. 110]
Tweede Kamer [1815-1861]jhr mr. Pieter van Akerlaken is lid van 16 oktober 1838 t/m 9 oktober 1840 namens Holland en van 10 oktober 1840 t/m 17 oktober 1847 namens Noord-Holland [Repertorium]drossaartDiederik III wordt, na zijn vaders dood in 1221, de achtste heer van Brederode. Hij doet mee aan de derde kruistocht [1199-1203]. Daarna wordt hij aangesteld als drossaard van Holland. Hij bekleedde het ambt tot zijn overlijden in 1236 [Leeuw 1883, blz. 19]maarschalkDe waardigheid van maarschalk van Holland was eerst erfelijk in het geslacht van de Heren van Velzen en naderhand in dat van die van Naaldwijk. Toen Frederik Hendrik de heerlijkheld Naaldwijk kocht, nam hij tevens de titel aan van Erfmaarschalk van Holland [Navorscher 1851, blz. 342]=Adriaan van Naaltwijk was maarschalk [Leeuw1886, blz. 47; Verwoert2, blz. 88]pensionaris=Adriaan Pauw [1583-1653] werd in 1631 pensionaris [Verwoert2, blz. 130]raad en rekenmeester der domeinen=Adriaan Pauw [1583-1653] werd rekenmeester [Verwoert2, blz. 130]=Johan Meerman [1623-1675] was raad en rekenmeester [Verwoert2, blz. 62]raadpensionaris=mr. Aert van der Goes was raadpensionaris [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 239] =Johan van Oldenbarnevelt [1547-1619] was van 1585-1619 raadpensionaris van Holland en heer van Den Tempel en Rodenrijs [Leeuw1886, blz. 47]. Ook landsadvocaat genoemd. In 1589 verwijten de Engelse ministers de Staten: ‘dat Oldenbarnevelt alles gouverneert, dat niemand hem durft weerspreken, nauwelijks adviseren’ [Fruin, tien, blz. 67]=Adriaan Pauw [1585-1653] was raadpensionaris [Aa, Aard1, blz. 219]=Dichter Jacob Cats wordt in 1629 tijdelijk en in 1636 benoemd tot raadpensionaris van Holland [Nav1870; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 121; Wink, blz. 263]=mr. Anthony Heinsius [1641-1720] was raadpensionaris van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 292]=mr. Anthony van der Heim [1691-1746] wordt in 1737 raadpensionaris van Holland [Roelants, Gulden, blz. 52; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 292; Winkler Prins, A. Geïllustreerde Encyclopedie (H-IYNX), deel 8, Amsterdam 1876, blz. 222]=Pieter Lauwrens van de Spiegel was raadpensionaris en grootzegelbewaarder van Holland en West-Friesland [Navorscher1853, blz. 118]=in 1753 is mr. Pieter van Steyn raadpensionaris [Groot Charterboek deel 1 blz. 37]=in 1774 wordt Pieter van Bleijswijk [1724-1790] aangesteld als raadpensionaris [Navorscher 1870, blz. 236; Nieuwenhuis, Algemeen, A-B, blz. 354]. Aanteekeningen over de Policie, Financie, Justitie en diverse Collegien en Staaten in de Seeven Vereenigde Nederlandsche Provincien, bijsonder van Holland. Uyt een manuscript uit de Bibliotheecq van de Raad Pensionaris van Holland Mr. Pieter van Bleiswijk. 18e eeuw. Een deel [Gonnet, Archief, blz. 1] registermeesterOtto van Egmond [....-1588] is heer van Kenenburg en registermeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 181]ridderschapOmstreeks 1420 zijn enkele boeren, huislieden [onvrij geborenen], op verzoek door keizer Sigismund adellijk verklaard. Daarover werd geklaagd bij Jan van Beijeren. Geen landlieden of boeren zouden meer in de adelstand moeten worden opgenomen dan enkel met toestemming van de graaf. In 1422 reageert Jan bevestigend.. Deze praktijk is “in groot achterdeel van onzen Heerlijkheid, en vermindering onzer daaglijksche diensten , die wij tot hier toe, uit alle Dorpen gehad hebben”. [Kok1, blz. 245-246] -In 1549 is Lieven van Boshuysen lid van de ridderschap [Leeuw1883, blz. 30]=Er is een opsomming van Hollandse adellijke geslachten rond 1620 [Kok1, blz. 241-243] =Cornelis van der Mijle was beschreven [Verwoert2, blz. 87]=Lodewijk van Nassau [1600-1665], heer van Beverwaard, was lid van de ridderschap [Verwoert2, blz. 93]=in 1653 werd Johan Merode beschreven in de ridderschap [Verwoert2, blz. 68]=Oem van Wijngaarden was beschreven in de ridderschap [Verwoert2, blz. 110]=in 1666 is Jacob van Wassenaar lid van de ridderschap [Leeuw1883, blz. 60]=jkhr Francois van Aerssen [1572-1641] is lid van 1619-1641 [Repertorium]=Willem Bentinck [1704-1774] werd op 27 oktober 1727 opgenomen in de ridderschap van Holland [NNBW 1911, blz. 301]=Adam Adriaan van der Duyn, heer van Benthorn, lid van de ridderschap van Holland, wordt op 14 oktober 1729 vrijheer van 's Gravenmoer [Kok13, blz. 36; Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 173; Leeuw1883, blz. 44]=Willem Gustaef Frederik Bentinck [1762-1835] werd op 12 januari 1785 lid van de ridderschap van Holland en West-Friesland [NNBW 1911, blz. 303]-Francois Cornelis van Aerssen [1725-1793] is lid van 1772-1793 [Repertorium]-in 1814 worden in de ridderschap benoemd: mr Dirk van Boetzelaer, heer van Kijfhoek, Antonie Gustaaf van Boetzelaer, mr Pieter Alexander van Boetzelaer en Coenraad Carel Vincent van Boetzelaer [Adel1925, blz. 21]. Voorts mr. Jacob Boreel van Hogelanden [Adel1925, blz. 26] Vervolgens Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt [Adel1925, blz. 33], mr. Andries Adolph Deutz van Assendelft [Adel1925, blz. 51], mr. Adam Francois Jules Armand van der Duyn van Benthorn en Maasdam, Willem Hendrik van der Duyn [Adel1925, blz. 58], mr. Cornelis van Foreest [Adel1925, blz. 67], mr. Hendrik Maurits van der Goes en mr. Maarten van der Goes [Adel1925, blz. 75], Frederik van Leyden van Westbarendrecht [Adel1925, blz. 123], Leopold graaf van Limburg Stirum [Adel1925, blz. 125], Jan Floris Hendrik Carel van Nassau la Lecq [Adel1925, blz. 144], Gijsbert Jan Anne Adolph van Pallandt tot Eerde [Adel1925, blz. 151], Ocker Repelaer van Driel [Adel1925, blz. 175], Theodoor Jacob Roest van Alkemade [Adel1925, blz. 180], mr. Jan Carel du Tour [Adel1925, blz. 222], Jacob Nanning Arend van Wassenaar [Adel1925, blz. 235], Hendrik Theodorus van Wijkerslooth van Grevenmachern [Adel1925, blz. 247]-In 1815 is Jan Carel van Bylandt benoemd in de ridderschap [Adel1925, blz. 36], Godert Thedoor Adriaan Snouckaert van Schauburg [Adel1925, blz. 204], Willem Lodewijk van Wassenaar [Adel1925, blz. 235]-In 1816 wordt Berend Lewe van Aduard benoemd in de ridderschap [Adel 1925, blz. 123]=Jonkheer mr. F.L.H.J. Bosch van Drakensteyn woont in 1839 aan de Vuursche. Hij is lid van de ridderschap van Holland [Aa, Aard 1, blz. XIX]-Jhr. mr. Johan Gerard van Oldenbarnevelt [1779-....] was lid [Leeuw1886, blz. 49]schutterijen en gildenGedurende de beroerten was het weer hier en daar in zwang gekomen, wat in de vijftiende eeuw algemeen gewoonterecht was geweest, dat over gewichtige aangelegenheden de schutterijen en gilden, of hun hoofdmannen althans, geraadpleegd werden2) . Maar in het jaar der afzwering hadden de Staten zulke raadpleging voor het vervolg verboden3) , en sedert werd alleen in een paar steden, en bij uitzondering, de burgerij over stadsbelangen gehoord [Fruin, Tien, blz. 41]stadhouder-Floris de Voogd [...-1258] was stadhouder van Holland en Zeeland. [Navorscher1853, blz. 206; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 206]-Albert, hertog van Beieren [1337-1404] door de Hoeksen als stadhouder van Holland, Zeeland en Friesland aangesteld nadat zijn broer graaf Willem V krankzinning was geworden [Kobus/Rivecourt1.24]-Jan van Arkel XIII was sinds 1389 stadhouder van Holland, Zeeland en Friesland [Kobus/Rivecourt1.55; Kok1, blz. 292]-Frank van Borssele, graaf van Oostervand wordt in 1428 door Philips de Goede, hertog van Bourgondië [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 72]=in 1433 werd Hugo van Lanoy stadhouder [Verwoert2, blz. 7]=Willem van Lalaing, heer van Binguicourt, was in 1442 stadhouder van Holland [Kok2, blz. 683; Verwoert2, blz. 3]-In 1448 wordt Jan van Lannoy luitenant of stadhouder [Verwoert2, blz. 7]-Jan graaf van Egmond [1442-1512] is in 1482 stadhouder van Holland [Kok2, blz. 386; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 180]-Joost van Lalaing was in 1483 stadhouder [Verwoert2, blz. 3]=Albert, hertog van Saxen [.....-1508], is stadhouder van Holland. Hij wordt in Holland opgevolgd door zijn zoon Joris van Saxen [Kobus/Rivecourt1.24; Kok2, blz. 471; Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 10]-in 1516 wordt Hendrik van Nassau [1485-1538], heer van Breda, stadhouder [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 298]-in 1522 werd Anthony van Lalaing [1480-1540] tot stadhouder verkozen [Verwoert2, blz. 2]-in 1567 wordt Maximiliaan de Hennin, graaf van Bossu, wordt stadhouder [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 78]In 1574 wordt Gillis van Barlaymont stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht [Kobus/Rivecourt1.97]=in de meeste steden heeft de stadhouder de verkiezing uit een dubbeltal, dat de vroedschap hem aanbiedt. Maar de stadhouder, die vooralsnog geen andere staatkunde volgt dan die van de Staten van Holland, kiest alleen dezulken, die hij weet dat aangenaam zijn aan de vroedschappen. Eerst in later tijd, na Maurits coup d'état van 1618, krijgt het stadhouderlijke gezag in dit opzicht betekenis [Fruin, Tien, blz. 41]. =op 1 november 1585 werd Prins Maurits stadhouder over Holland en Zeeland. Daarna volgen Utrecht, Gelderland Overijssel, Groningen en Drenthe [Verwoert2, blz. 57]=Jan van Egmond was in 1591 stadhouder van Holland [Aa, Aard1, blz. 91]-In 1625 wordt Frederik Hendrik verkozen tot stadhouder van Holland, Zeeland, Gelderland, Utrecht en Overijssel [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 211]-Hendrik van Nassau, Vianden, Dietz en Catzenellebogen is stadhouder van Holland W8.277]=in 1667 wordt bij Eeuwig Edict de waardigheid van stadhouder afgeschaft en bepaald dat de kapitein-generaal van de Unie niet ook stadhouder van een ander gewest mag zijn . In 1672 opgeheven [Wink, blz. 413] -In 1747 wordt Willem Carel Hendrik Friso, prins van Nassau, stadhouder van Holland. Hij is dat al door erfopvolging in Gelderland, Groningen, Friesland en Drenthe -Op 22 oktober 1751 overlijdt Willem. Zijn zoon Willem V, dan 3 jaar oud, is stadhouder. Moeder, Anna van Brunswijk Lunenburg, is gouvernante. Ze neemt in 1752 zitting in de Raad van State. Ze overlijdt in 1759.domeinadvocaat-fiscaal =Frans van Limborch is voor1765 advocaat-fiscaal [Navorscher 1852, blz. 286]houtvester=Nicolaas Adamsz van der Duyn is houtvester [Kok13, blz. 32]=op 16 mei 1573 wordt Francois de Viri houtvester van Holland [Navorscher 1852 blz. 166]=Rond 1585 is Francois de Viri, heer van Lisse, houtvester [Navorscher 1852, blz. 68]=Petrus Scriverius schrijft een gedicht voor de heer van Heenvliet, kort nadat deze houtvester van Holland en West-Friesland was geworden en deze op 18 juni 1633 op weg was naar de Prins in het leger voor Rijnberk [Navorscher 1852, blz. 155]leenhof=in 1385 komen in de administratie heergewaden (bijv. windhonden) voor [Navorscher 1851, blz. 371]leenkamer=kwam in de plaats van het leenhof. Samenvoeging van tien kamers. Bewaarplaats van keuren, handvesten, e.d. Bestaande uit de stadhouder, registermeester van de lenen en drie leenmannen waarvan één de griffiersfunctie vervult [Verwoert2, blz. 8]ontvanger der wildernissenop 16 mei 1560 doet Jan de Witte, ontvanger der wildernisse, rekening [Navorscher 1851, blz. 102]raad en rekenmeester der domeinenAbraham van Hoeij wordt in 1717 tot raad en rekenmeester benoemd [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 312]rentmeester en klerk van de wildernissenin 1518 is Jan van Beveren is rentmeester en klerk van de wildernissen [Navorscher 1851, blz. 222]verkopenIn 1722 en daarna werden enige landen, tienden en ambachtsheerlijkheden in het noorder- en Zuiderkwartier die tot het domein van Holland behoorden publiekelijk geveild en verkocht. Opvallende voorbeelden daarvan zijn Beverwijk, Vlaardingen, Grootebroek en Westwoud. [Kok3, blz. 745]economie=Holland telt in 1562 vierhonderd boten in de haringvloot, grote buizen van wel 46 last [Fruin, Tien, blz. 193]=Een machtige omwenteling, waarop onze geschiedschrijvers te weinig gelet hebben, werkte mee om den teruggang van België, an den vooruitgang van Noord-Nederland in gelijke mate, te verhaasten: ik bedoel den plotselingen toevoer van edele metalen uit Amerika, die de verhouding van het geld tot alle koopwaren in weinige jaren aanmerkelijk wijzigde. [...]. Algemeen horen wij dan klagen over ‘de grote rijzing en verdiering van hetgeen tot huishouding nodig is.’ Alle bezoldigingen moeten om die reden verhoogd worden, die van de hellebaardiers zowel als die der raadsheeren van het Hof. De advokaat-fiskaal verzoekt, in 1595, om verhoging van salaris, op grond ‘dat de tijd zo is verduurd, dat hetgeen in het jaar 1588 een eerlijk tractement was, tegenwoordig zeer klein is geworden.[..] In april 1588, juist na een jaar van groot gebrek, kochten de Staten van Holland een voorraad rogge nog tegen 52 en 53 goudguldens het last, in 1598 betalen zij het last met 146 goudguldens [Fruin, Tien, blz. 238]
financiënbijzondere uitgaven=in 1614 wordt geboren Louise Aubery, dochter van de Franse gezanr Benjamin Aubery. De Staten van Holland waren haar peten . Ze genoot 60 jaar lang een inkomen van f 5000, betaald door Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 26]=Francois de Viry [...-1596] krijgt op 18 januari 1593 van de Staten een pensioen van f 1200 waarvan f 300 ten bate van zijn vrouw [Navorscher 1852, blz. 68]
boetes
erfenissenhet testament van de Portugese jood ....de Pinto bevat makingen tot een totaal van meer dan 10 miljoen gulden. De Staten krijgen f 500.000 "voor het gemeene land" en f 1.500.000 "om den oorlogh te voeren, een en half millioen , zonder intrest, doch als 't binnen thien jaaren geen oorlogh is, intrest te geven" [Navorscher 1852, blz. 4]
griffier van de lenenAnthony van der Heim [1693-1746] wordt griffier van de lenen [WP8.222]
handelscontactenIn 1609 zijn er handelscontacten met mulei Saydan van Marokko, Twee oorlogsschepen schieten hem te hulp om het belegerde Tetuan vanaf het water te ontzetten. Als geschenk worden vier merries meegezonden. Deze operatie kostte Holland f 150.000 [Clerc, Geschiedenissen2, blz. 2]
ontvanger der wildernissenJan de Witte is in 1560 ontvanger en doet rekening. Daarin komen o.m. voor de profyten en emolumenten van de houtvester van Holland [Navorscher I.102]
provinciale rekenkamer van Holland [1752-1795]=Jacob van der Meer, heer van Hoogeveen, was raad en burgemeester van deze stad en wegens deselve gecommitteerd in de provinciale rekenkamer van Holland [Leeuw1886, blz. 91]=Gerard Beelaerts [1710-1790] is van 1753 tot 1790 secretaris [NNBW 1911, blz. 272]-mr. Gerlach Jan Doys baron van der Does [1732-1810] is president [Roelants, Gulden, blz. 54-mr Christiaan Joannes Vaillant [1719-1781] is gecommitteerde [Roelants, Gulden, blz. 318]-mr. Jan Teding van Berkhout [1713-1766] is gedeputeerde [Leeuw1883, blz. 36]=Cornelis van Aerssen van Voshol is gecommitterde van 1 mei 1752 t/m 16 november 1766 namens de ridderschap [Repertorium]
leningenIn de nalatenschap van Jean Provost komt in 1652 een obligatie voor ten laste van het gemene land van Holland en West-Friesland van f 5000 tegen een rente van 5% per jaar [Egmond, Jean, blz. 96]
rekenkamer ter auditie van Holland in het Zuiderkwartier [1590-1752]=Auwel Arisz Akersloot [1583-1649] was van 1 mei 1620 tot in 1623 gecommitteerde namens Haarlem [Repertorium]=van 1 mei 1650 t/m 30 april 1653 is Daam Willemsz van Abbesteegh gecommitteerde namens Gouda [Repertorium]=Jan Cornelis Ackersloot [...-1650] is gecommitteerde bij de Rekenkamer ter Auditie van Holland in het Noorderkwartier van 7 november 1649 tot in 1650 namens Purmerend [Repertorium]=Coenraad Teding van Berkhout is gecommitteerde in de rekenkamer [Leeuw1883, blz. 36]=mr. Adriaensz is gecommitteerde ter auditie van de rekeningen [Leeuw1883, blz.42]=Cornelis van Aerssen van Voshol is gecommitterde van 21 april 1722 t/m 30 april 1752 namens de ridderschap [Repertorium]
rekenkamer ter auditie van Holland in het Noorderkwartier [1590-1752]-van 14 april 1716 t/m 18 april 1718 is dr. Floris Abbekerk gecommitteerde namens Hoorn [Repertorium]-Claes Dircksz Admirael was van 2 december 1636 t/m 19 november 1638 gecommitteerde namens Monnikendam [Repertorium]-Cornelis Claesz Admirael was van 30 augustus 1670 t/m 5 november 1672 gecommitteerde namens Monnikendam [Repertorium]-dr Simon Admiraal [1641-1724] is van 10 augustus 1690 tot 16 april 1691 gecommitteerde namens Monnikendam [Repertorium]
rekenmeester der domeinen-Pieter Adriaensz van der Goes [1533-1590] is rekenmeester [Leeuw1883, blz. 85]-van Heemskerk [1535-1616] is rekenmeester [WP8.196]-Joan Duncan [1690-1753] is raad en rekenmeester der domeinen [Navorscher 1851, blz. 270]-Anthony van der Heim [1693-1746] is rekenmeester [WP8.222]=in 1602 is Claas van Heemskerk [1536-1616] rekenmeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 288]-Georges de Bye is in 1608 president-rekenmeester [Nav1870.270]-Carel baron van den Boetselaar is rekenmeester van de grafelijke domeinen [Nav1870.634]-Willem Sluysken is raad en rekenmeester der domeinen [Roelants, Gulden, blz. 51
rentmeester van Noordholland=in 1380-1382 is Floris Gijsertsz rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1386-1389 is Arnout Spiker rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1394 is Jan van Rijnestein rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1396-1397 is Pieter Heerman rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1405-1407 is Arnout Willemsz rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335-336] =in 1410-1414 is Jacob Lewe rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1420 is Boudewijn van Zwieten rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 337]
rentmeester-generaal van Holland=in 1428-1430 is Boudewijn van Zwieten rentmeester-generaal van Holland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 336] =Willem Engebrechtsz. was van 1442-1446 rentmeester-generaal van Holland [Spiegel, Inwoners, blz. 294; Spiegel, Oproerlingen, blz. 189]=Zijn opvolger is Anthon Michielsz [Spiegel, Inwoners, blz. 294]
thesaurier=Johannes van Nederhem was tresorier [Enno van Geder, Reiskas, blz. 53,56]=Willem Gerbrandsz is in 1389-1390 thesaurier van Holland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335]=Jan van Arkel is in 1394 thesaurier [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335]=Filips van Dorp is in 1405-1408 thesaurier [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335-336]=Jan Heerman en Willem Eggert zijn in 1404-1405 thesaurier van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 179; Spiegel, Ambachtsman, blz. 336]=Willem Eggert [....-1417] is in 1414-1415 thesaurier van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 179; Spiegel, Ambachtsman, blz. 335]=in 1746 wordt Jacob Gilles thesaurier van Holland; in 1749 is hij thesaurier-generaal [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 235]
BRONNENliteratuurNavorscher 1870, blz. 270, 634
financiën In 1595 komt in de Staat van Oorlog een pensioen voor de prins van Schotland ter grootte van 5.000 pond per jaar voor. Holland draagt daarin bij 2655; 19; 4 pond of per maand 221: 6: 7 pond. In 1609 komt het pensioen nog steeds voor [Navorscher 1852, blz. 344]
geestelijkheidTussen 1100-1200 waren er in Holland de volgende abdijen: Bern, Egmond, Koningsveld, Leeuwenhorst, Loosduinen, Mariënkroon, Onze Lievenvrouwenberg en Rhijnsburg [Kok1, blz. 144]
De Utrechtsche bisschoppen waren destijds in Holland, op eene wijze gegoed en begiftigd, welke den Graven zeer lastig was en voet gaf tot vele geschillen. Van dien aard waren zekere aandeelen in de visscherij en tollen en koninklijke schattingen, jagtregten, vischvangsten en dergelijken, deels bij giftbrieven toegestaan, deels bij aanmatiging bezeten.
Het slot Vreeland, is in het kader van de zoen tussen hertog Willem en bisschop Jan van Arkel, in het jaar 1356, aan de bisschop afgestaan, mits hij den hertog 3.700 ponden betaalt. De bisschop heeft het slot in handen gekregen, maar heeft de gevorderde som niet opgebracht. Hertog Aalbrecht eist dus, in het jaar 1370, dat het slot wordt teruggegeven of dat het beloofde geld betaald wordt (Aa, Bio I, blz. 14).Albrecht is rond 1402 in conflict met heer Jan van Arkel, zijn stadhouder en rentmeester over de grafelijke inkomsten in Holland, die ronduit weigert rekening en verantwoording te doen (Aa, Bio I, blz. 15). Amalia, gravin van Solms, trouwt in 1625 met Frederik Hendrik. Ze ontvangt van de Staten van Holland een geschenk van 20.000 gulden (Aa, Bio I, blz. 240).
graafschapDe graaf van Holland werd omgeven door een groot aantal dienaren, werkzaam in afdelingen. In de 14e en 15e eeuw gaat het om de paneterie (broodbakkerij), de bottelarij (wijnkelder), de kamer (huisraad en kaarsen), de taelgerie (kleermakerij), de keuken (vlees, vis en maaltijden), fourie (zorg voor gasten en verlenen onderdak aan reizigers) en de maarschalkie (paarden) [Spiegel, Ambachtsman, blz. 324 ]
Gerolf II [......-898] [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 231]=heeft het gezag over Kennemerland en Rijnland [Wikipedia]
Dirk I [...-963] =Dirk I kreeg in 922 enige streken in Kennemerland rondom Haarlem in vol bezit van Karel de Eenvoudige [Wink, blz. 586]
Dirk II [963-986] =zoon van Dirk I. Ook Diederik
Arnulf [987-998]=Ook Arnoud of Aernout, graaf van Holland, volgt bij het overlijden van zijn vader Dirk II in 987 op. Door de keizer van Duitsland worden hem nieuwe landen geschonken. Hij overlijdt in 998 in een slag tegen de Friezen. Hij wordt als graaf van Holland opgevolgd door zijn zoon Dirk III (Aa, Bio I, blz. 21)
Dirk III [998-1039] zoon van Arnoud=Hij breidde zijn gebied uit met een streek aan de Merwede, bouwde daar in 1015 een sterkte, het latere Dordrecht, en hief er tol [Wink, blz. 586]
Dirk IV [1039-1049] zoon van Dirk III
Floris I 1049-1061Floris I [.....-1061] verovert in 1054 het eiland Walcheren op de Vlamingen [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 205]
Dirk V 1061-1091Dirk V [....-1091] is de zoon van Floris I. Geertruid, weduwe van Floris I en de moeder van Dirk V, is tot 1064 voogdes en haar nieuwe echtgenoot Robbert de Vries voogd van tot 1071. In 1071 maakt Godevaart met de Bult, hertog van Lotharingen, zich met geweld meester van de regering. Ze vlucht met haar zoon en man en naar Gent. In 1075 overlijdt Godevaart [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 237; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 252]
Floris II 1091-1121Floris II [.....-1121] was de zoon van Dirk V. Ook Floris de Vette [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 205]. Floris sluit in 1108 een verbond met keizer Hendrik V over het graafschap Vlaanderen, het eiland Walcheren en de eilanden Bewester-Schelde [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 297]
Dirk VI 1121-1129 Dirk VI [......-] is de zoon van Floris II .Hij werd in 1125 door zijn oom keizer Lotharius van Saksen beleend met Oostergo en Westergo. Dirk poogde tevergeefs Vlaanderen te veroveren [Wink, blz. 586]
Floris de Zwarte 1129-1131Floris [.....-1132] is een zoon van Floris II [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 207]
Dirk VI 1131-1157Dirk VI, graaf van Holland, zoon van Floris II en van Petronella van Saksen, was gedurende zijn minderjarigheid onder de voogdij van zijn moeder. Nadat hij zijn oorlogen met de Friezen en met de bisschop van Utrecht beëindigd had en het land in rust was, is hij in 1139 over Rome naar het Heilige Land. Dirk VI graaf van Holland, is op 5 augustus 1157 overleden en was gehuwd met Sophia, dochter van Otto, paltsgraaf op de Rijn. Zijn gemalin vergezelde hem op die tocht en stierf in Palestina. Daar was een zoon geboren, gedoopt in de rivier de Jordaan door de Patriarch van Jeruzalem, met de naam van Pelgrim. Deze Pelgrim van Holland werd later heer van Voorne en burggraaf van Zeeland. Hij huwde Walburg, erfdochter van Renesse, Moermont en Haamstede [Leeuw1883, blz. 19]
Floris III 1157-1190 Floris III is in 1162 getrouwd met Ada, de dochter van prins Hendrik van Schotland [Winkler Prins, Geïllustreerde 1884, blz. 153; NNBW 1911, blz. 17-18]Floris [.....-1190] wordt in 1168 gevangen genomen en gedwongen een verdrag aan te gaan met overwinnaar Filips, graaf van Vlaanderen. Hij moet een deel van Zeeland afstaan en een ander deel in leen ontvangen [Chalmot, Biographisch, 2e deel, blz. 70; Wink, blz. 586]. Bij zijn vrouw Ada heeft hij twee zonen, Dirk en Willem [Navorscher 1851, blz. 237] . Hij gaat in 1184 en 1188 naar Palestina. Hij wordt ziek en overlijdt in 1190. Hij wordt begraven in Antiochië. Hij is de echtgenoot van Ada, de zus van de Schotse koning Milcolumbus [Leeuw 1883, blz. 19]
Dirk VII 1190-1203Dirk VII [.....-1203] Zijn echtgenote is Adelheid, ook Alida, een dochter van graaf Dirk van Kleef. In 1203 is Dirk gedwongen een deel van Holland te erkennen als een leen van Brabant. Hij wordt opgevolgd door zijn dochter Ada [AaBio1.46; Chalmot, Biographisch, 2e deel, blz. 70-71; Kok1, blz. 225].
Ada 1203-1213Ada is een dochter van Dirk VII. Ze is -in naam- gravin van Holland en Zeeland en in 1203 gehuwd met Willem, de graaf van Loon. [Kok1, blz. 225; Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 5; Winkler Prins, Geïllustreerde 1884, blz. 153]. Dirk VII had voor zijn overlijden het voornemen om in het reine te komen met zijn broer Willem, graaf van West-Friesland, om hem vervolgens als voogd over Ada te benoemen, maar Alida, die heerszuchtig wordt genoemd, leidde het ertoe dat dit door een aantal Hollandse edelen gewenste huwelijk door Otto van Benthem, oom van Ada’s vader Dirk VII, werd geregeld. Alida meende kennelijk dat ze bij echtgenoot Willem voldoende ruimte zou hebben om zelf in zekere mate het “roer van ‘t staatsbestier” in handen te hebben. Willem, graaf van West-Friesland, was overal buiten gehouden. Hij nam het echtpaar gevangen en hield het op Texel vast. Ada overleed daar, 18 jaar oud [Kok1, blz. 225-226]
Willem I 1203-1222Aleid, dochter van Otto I, graaf van Gelre en Zutphen, en Willem, broer van Dirk VII, besturen het graafschap. Willem is graaf van Oostervant en na de dood van zijn broer Dirk VII in 1204 tevens graaf van Holland. Hij is een zoon van graaf Floris III. Hij vergezelt zijn vader naar Palestina en onderscheidt zich zeer bij de inname van de stad Acre in 1191. Na zijn terugkomst in Holland voert hij oorlog met zijn broer Dirk. In 1217 gaat hij nogmaals ter kruisvaart, is bij de inname van Damiate in 1219 en keert kort daarop naar Holland terug, waar hij op 4 februari 1222 is overleden. Hij was gehuwd met Aleid (of Adelheid), dochter van Otto van Gelder. Aleid overlijdt in 1218 [Aa, A.J. van der, Bio, deel 1, blz. 64; Leeuw 1883, blz. 9]
Floris IV 1222-1234Hun zoon Floris IV is van 1222 tot 1234 graaf van Holland (Wikipedia). Gijsbrecht van Amstel draagt in 1231 zijn steenhuis in Utrecht aan hem op en ontvangt het ter leen [AaBio1.266]. Zijn dochter Adelheid trouwt Jan van Avennes [Kobus/Rivecourt1.13]. Floris komt bij een toernooi om het leven [Wink, blz. 586]
Willem II 1234-1256Wordt als 20-jarige tot Rooms koning gekozen. Hij voerde oorlog met Zwarte Griet, gravin Margaretha van Vlaanderen. In 1256 door oproerige Friezen bij Hoogwoud doodgeslagen toen zijn paard door het ijs zakte [Wink, blz. 586]
Floris V 1256-1296Floris [1254-1296] In 1258 verkrijgt Adelheide, weduwe van Jan van Avennes en dochter van Floris IV, van keizer Richard de voogdij in Holland en Zeeland (Aa, Bio I, blz. 65). In 1272 aanvaardt Floris het graafschap [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 206]. In 1277 wordt Adelheid door Floris uit Holland weggestuurd (Aa., Bio I, blz. 66; Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 6). Ze is getrouwd met Jan van Avennes. In 1289 noemt Floris V zich voor het eerst graaf van Holland en Zeeland [Van den Bergh II nr. 679]Over de datering van het "oude register" [Spiegel, Nogmaals, blz. 542-550]
Jan I 1296-1299
HUIS AVESNES(Henegouwse huis)
Jan II 1299-1304Ook Jan zonder Genade Deze Jan van Avennes wordt in 1299 graaf van Holland en Zeeland [Kobus/Rivecourt1.67; Verwoert1, blz 345; Navorscher 1851, blz. 315; Wink, blz. 569]
Willem III 1304-1337in 1302 verdeling door Jan II tussen zoons Guido en Willem. De ruzie die daardoor ontstond wordt door graaf Willem gewonnen. Dochter Margaretha trouwde met Lodewijk van Beijeren [1286-1347] de 32e keizer van Duitsland. Lodewijk beveelt de Friezen graaf Willem tot hun heer aan te nemen [Verwoert1, blz 346; Verwoert2, blz. 26-27; Wink, blz. 569]
Willem IV 1337-1345=Op 8 augustus 1343 vertrok de graaf met een omvangrijk gevolg uit de Nederlanden voor een bedevaart naar het Heilig Graf. Op 6 januari 1344 kwam hij op de terugreis in Thorn aan. De expeditie kostte 2400 pond groten [Enno van Gelder, Reiskas, blz. 52-53]=Friesland werd geheel of ten deele herhaaldelijk door den Keizer beleend, meest aan Holland, maar in het aan gene zijde van de Zuiderzee gelegen gebied had nog geen Hollands graaf de voet gezet. Eerst Willem IV beproeft het, maar sneuvelt daarbij (1345) Fruin, Geschiedenis, blz. 14; Wink, blz. 569].
Margaretha van Beieren 1345-1354Oudere zus van Willem IV. Door haar huwelijk met keizer Lodewijk IV kwamen Holland en Zeeland aan het Beierse huis [Verwoert2, blz. 27; Wink, blz. 569]
HUIS WITTELSBACH(Beierse huis)Willem V 1354-1358
Aalbrecht 1358-1404Aalbrecht, Albrecht of Albert van Beijeren komt in 1357 aan het bewind als ruwaard en in 1371 als graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen [Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 10]. Aan zijn oudste broer Lodewijk worden de penningen gegeven, die hij voor het afstaan van zijn recht op de Hollandsche erfenis bedongen heeft. Daartoe wordt het eiland Wieringen, bij gebrek aan geld, aan de heer van Egmond verpand, terwijl een zekere som van de Dordse tol aan Lodewijk verbonden blijft (Aa, Bio I, blz. 12). Hertog Aalbrecht overlijdt in Den Haag de 12 december 1404 (Aa, Bio I, blz. 15). Albrecht herhaalt meer dan eens de poging (1396 en volgende jaren) om Friesland in bezit te nemen, maar behoudt niet meer in zijn macht dan de stad Stavoren, die in 1414 weer verloren gaat. BRONNENliteratuurAa, Bio I, blz. 12, 15Kobus, J.C./jkhr W, de Rivecourt, Biographisch Handwoordenboek van Nederland, Zutphen 1870, deel 1 [A t/m H], blz. 24
Willem VI 1404-1417=Jan van Puttenstein is zijn bottelier [Spiegel, Ambachtsman, blz. 324]
Jacoba van Beieren 1417-1433Jacoba [1400-1436] bestuurt van 14171-1420. Ze trouwt op 10 maart 1418 met Jan, hertog van Brabant. Ze acht zich van een gedwongen huwelijk ontslagen en verbindt zich aan Humphrey, hertog van Gloucester. Hij verlaat haar in 1422. Philips hertog van Bourgondië verwerft grotendeels de macht in Holland. Gouda, Oudewater en Schoonhoven blijven haar trouw. Van 1425-1428 biedt ze weerstand [Verwoert, Handwoordenboek I, blz 343]
HUIS VALOIS(Bourgondische huis)
Filips de Goede 1433-1467. Ook 1428-1467. Op 6 januari 1425 wordt hij ruwaard van Holland. Hij wordt op 3 juli 1428 door Jacoba in het gezag erkend [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 302].
Karel de Stoute 1467-1477
Maria van Bourgondië 1477-1482Maria [1457-1482] was de dochter van Karel de Stoute. Werd in 1477 erfgenaam van Bourgondië, Holland en Zeeland. Zij vaardigde op 14 maart 1477 het Groot Privilegie uit. In augustus 1477 trouwde ze met Maximiliaan van Oostenrijk [Verwoert2, blz. 50]
Karel de Vijfde 1506-1555In 1515 wordt Karel ingehuldigd als graaf [WP8.277]
Filips II 1555-1581Filips [1527-1598] koning van Spanje en graaf van Holland en Zeeland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 203]
Filips II 1581-1598in 1585-1587 komt Robert Dudley, 1e graad van Leicester, vertrouweling van Elizabeth I van Engeland de opstandelingen te hulp. Bij zijn vertrek krijgt hij vn de Staten van Holland een verguld zilveren kop cadeau ter waarde van f 9.000 [Navorscher 1852, blz. 180 met tekst]
Filips III 1598-1621
Filips IV 1621-1648In 1648 erkent Filips IV de Republiek der Verenigde Nederlanden.
algemeen=in 885 graaf Gerolf van Kennemerland [Fruin, Geschiedenis, blz. 12]=zijn zoon Dirk sticht de abdij Egmond [Fruin, Geschiedenis, blz. 12]=Op 25 augustus 985 schenkt keizer Otto II graaf Diederik of Dirk II diverse landen en goederen gelegen in verschillende graafschappen binnen het latere Holland en die hij eerder in vruchtgebruik had [Groot Charterboek deel 1 blz. 40]=Dirk III bouwt in 1015 aan de benedenloop van de Maas, nabij het huidige Dordrecht, bouwt daar een burcht en heft tol [Fruin, Geschiedenis, blz. 12-13]=naam voor het eerst in in een giftbrief van 2 mei 1064 van keizer Hendrik IV aan bisschop Willem van Utrecht [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 315; Wink, blz. 586]=Graaf Dirk IV noemde zich in 1083 Holtlandensium Comes [Fruin, Geschiedenis, blz. 13; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 315]-In 1158 werd een besluit genomen om de vervreemding van de leenen des Rijks te beletten. En werd zulks ook gesteld, onder de verpligting de Ridders opgelegd, als blijkt uit den Regel van Ridderlijke Orde in 1247, aan Willem Graaf van Holland voorgesteld, toen hij tot Roomsch-Koning van de Vorsten des Rijks, in de Keulsche Rijksvergadering gekozen werd [blz. 7].=.zoo beloofde in 1204 Philips Roomsch Koning aan Willem Graaf van Holland, hem al de leenen, welke zijn vader en broeder van het Keizerrijk ter leen hadden bezeten, vrij te geven, indien hij beloofde hem in het streven naar het Keizerschap te ondersteunen.=Latere graven brachten Beooster-Schelde onder hun gezag en na veel strijd met de Vlamingen verkreeg Willem III in 1323 Bewester-Schelde [Fruin, Geschiedenis, blz. 12-13]=Nog verder ging Keizer Lodewijk in 1330 wanneer hij aan Graaf Willem al de regten afstond welke het Rijk op Holland Zeeland en Vriesland had uitgezonderd het regt van manschap [blz. 8] =Beloften, gedaan te Dordrecht op 23 februari 1357 en 26 februari 1358, op welke Hertog Albert van Beijeren, de Landen van Henegouwen, van Holland, van Zeeland en Friesland, voor zijn zieke broeder, Graaf Willem, zal regeren [Leeuwen, Alphabetisch, blz. 18]=Uit een rapport van de stad Antwerpen van 7 november 1578 volgt dat, ziende naar de generaliteitsmiddelen over de periode januari 1578 t/m oktober 1578, is bij Holland en Zeeland "meer affectie dan effectuele daet in dese extraordinaire zaecken te verhopene" [Decavele, Mislukking, blz. 649]. =in 1580 werd de hertog van Anjou, broer van de Franse koning Hendrik III, landvoogd. Zijn naam was Francois de Valois, hertog van Alencon. Vlaanderen besloot allereerst hem tot Heer aan te nemen: Braband, Holland, Zeeland en Friesland volgden; wordende delaatste Provintie, door den afval van Groningen, hier toe genoodzaakt. Gelderland en Utrecht hielden lang tegen , en volhardden in hunnen afkeer; maar de nood dwong ook deze. =In 1587 verklaren de Hoge Raad en andere Staatscolleges aan Leicester: “dat het een iegelijk, die eenige wetenschap van deze landen heeft, kennelijk en notoir is, dat het meerendeel de roomsche religie nog van harte is toegedaan”. Er wordt hier bepaaldelijk van Holland gesproken: maar dat het in andere provinciën niet gunstiger gesteld was, blijkt uit een brief van Maurits, in 1608 aan Hendrik IV geschreven, waarin hij beweert dat de bevolking van Gelderland, Friesland, Overijssel, Groningen en Utrecht grotendeels katholiek is [Fruin, Tien, blz. 246]...Appolonius Schot , raetsheer in de Hoogen Raede in Hollant ... [06-08-1620, hulp bij opstellen huwelijkse voorwaarden voor nicht] =de bevolking neemt snel toe; in het begin van de 17e eeuw telt Holland met Westfriesland alleen minstens zes maal honderdduizend inwoners, dat is een vijfde der bevolking die vijftig jaren te voren aan al de zeventien gewesten tezamen werd toegekend , De la Court, in de ‘Heilzame maximen’ blz. 41, leidt uit het hoofdgeld van 1622 als maximum der bevolking dit getal af; maar hij acht het veel te gering, en wordt daarin door van Leeuwen, Bat. Ill. blz. 369, gevolgd. De bevolking der zeventiën provinciën schat Guicciardini, p. 149 op drie millioenen; Badoero even hoog, Relaz. p. 289. [Fruin, Tien, blz. 214]=Van 1801-180 is de provincie een departement binnen de Bataafse Republiek [Wink, blz. 586]=in 1826 mogen die van Holland 22 kandidaten leveren voor de Tweede Kamer. Verdeeld in Noord- en Zuid-Holland. In het Noorden is Haarlem de hoofdstad en zijn er de volgende 11 steden Amsterdam, Haarlem, Zaandam, Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen, Edam, Purmerend, Weesp, Medemblik en Monnikendam. Tezamen een inwoneraantal van 254.128. De steden Naarden, Muiden en Beverwijk worden gerekend tot de gemeenten ten plattelande, totaal 137 met een inwonertal van 126.597. In het Zuiden is de hoofdplaats Den Haag en gaat het om 13 steden: Rotterdam, Den Haag, Leiden, Dordrecht, Delft, Gouda, Schiedam, Gorinchem, Vlaardingen, Maassluis, Brielle, Woerden en Schoonhoven. Tezamen 214040 inwoners. Tot de 239 gemeenten ten plattelande worden gerekend de steden Delfshaven, Goedereede, Heukelom, Asperen en Nieuwpoort. Tezamen 199.385 inwoners [Gosselin, blz. XL-XLI]
belastingenafkoopIn 1407-1408 kochten de buren van Den Haag zich vrij van een accijns. Van de koopsom dienden de Hagenaars 450 kronen aan Kerstant Roelensz. te betalen als aflossing van de schuld die de graaf bij hem had [Spiegel, Ambachtsman, blz. 327]
algemeen=Grotendeels drukte de last van de oorlogsuitgaven op Holland alleen, dat van elke honderd negen en vijftig moest opbrengen. Met de beste wil was het niet in staat om zoveel uit de gewone middelen te vinden; het moest telkens kleine leningen aangaan, aanvankelijk, daar zijn krediet niet gevestigd was, tegen 12 percent, en nog 2 percent makelaardij daarenboven. Toch was aan het eind van het tijdvak, dat wij beschouwen, de openbare schuld nog gering; eerst na 1598, sedert wij, in plaats van uit Engeland te trekken, de genoten voorschotten moesten terugbetalen, neemt zij aanmerkelijk toe [Fruin, Tien, blz. 55]=De onwil om heffingen toe te staan en inkomsten af te staan aan de generaliteit voor het voeren van een gecoördineerde strijd in de hele Nederlanden is .. een euvel waaraan niet alleen Vlaanderen of Holland, maar ook alle andere gewesten zich schuldig maken. ... Volgens de taxatie, vastgesteld door de Staten-Generaal op 29 april 1579, moet Vlaanderen ..voor ruim een derde van alle lasten instaan, namelijk 34%, Holland en Zeeland dienen 15% op te brengen, Brabant 12% Gelderland 12% en Friesland 5%, de andere gewesten tussen 1-2,5%. Vlaanderen is wat de financiën betreft de grootste contribuant. [Decavele, Mislukking, blz. 648]. =Met de hertog van Anjou wordt in 1580 geregeld dat Zijne Hoogheid in het bezit gesteld wordt van 's Lands Domeinen, die men bevrijden zal van persoonlijke schulden, mids hij die doet bedienen door inboorlingen; en ingevalle zij niet mogten toereiken tot zijne Hofhouding, zullen de Staten hem daar en boven allen redelijk genoegen geven [Kok2, blz. 558-559]=Crawford Lomas voert de Engelse gezant Fremyn op die op 24 februari 1584 aan sir Francis Walsingham schrijft: "But everyone wishes to command in his town and province, without taking his Excellency's advice,... every town and province wishes to manage the money destined for the war at their will, giving the principal offices to themselves and their relations, both of State and war...If the resources of this State designed for the war were well and faithfully administered, it would not be necessary to seek for help outside. There would have been enough to entertain 6.000 horse and 20.000 foot for ten years and more.." [Crawford Lomas, Calendar, blz. 353-354]=Representanten van Holland willen lage belastingen op de minvermogenden [blz. 9] .. de ongelijkheid van lasten moet worden weggenomen; alle ingezetenen moeten voortaan naar evenredigheid van hun vermogen opbrengen... In Holland heeft eene herziening en aanvulling der kohieren plaats [blz. 10]. Het Zegel werd in Holland uitgebreid op de advertentiën in de dagbladen. Een belasting op de speelkaarten - van 3 st. per spel - werd in Holland en kwartier Nijmegen ingevoerd. De provinciale domeinen werden van tijd tot tijd gedeeltelijk in verkoop gebragt, o.a. door Holland, Gelderland, Overijssel en Drenthe [Sickenga, blz. 9-11]
bieraccijnsDe impost op de gijlbieren
commissaris van 't klein zegelmr. Pieter Pielat [1712-....] is commissaris [Roelants, Gulden, blz. 152]
comptoir-generaalIn 1786 is C. Scheurleer commis op het kantoor [Chalmot1, blz. VII]
congiégeldDe welvaart van Nederland - onze voorouders hebben het al vroeg begrepen - hing aan de voortdurende afzondering van Oost en West; alleen op onze markten moesten beide delen van Europa in aanraking komen, alleen door onze bemiddeling moesten zij hun waren verruilen. Dat was één der staatsmaximen van de latere republikeinse regering, de spil waarom haar handelspolitiek draaide. Doch reeds in den tijd van Keizer Karel was die stelling door de Staten van Holland bondig verdedigd, toen zij zich voor den Grooten Raad van Mechelen tegen het heffen van een nieuwe belasting op de graanhandel, als strijdig met hun voorrechten en met de belangen van het land, verzetten.. Als de Oosterlingen zich gewenden onmiddellijk, zonder onze havens aan te doen, naar het Westen en het Zuiden te varen, dan was het met onze welvaart gedaan, verklaarden zij: de handel zou verlopen, en ‘deze landen in het laatst ledig blijven van koopmanschap.’ Er was maar één middel om dit kwaad af te wenden, maar dat middel was dan ook beproefd en afdoende bevonden: vrijheid; - ‘met vrijheid wordt de handel getrokken, en daarentegen met bezwaring afgeschrikt.’ Men moest de koopman, vreemdeling zowel als ingezetene, lager tollen stellen, lichter belasting opleggen, ruimer vrijheid laten dan hij ergens aantrof, men moest hem trekken door begunstiging. En dat geschiedde ook. Guicciardini een vreemdeling die geen reden tot vleien had, erkent dat in geen land ter wereld de vreemde koopman zoo vrij is als in Nederland [Fruin, Tien, blz. 201]
familiegeld=het familiegeld, ook wel 200e penning genoemd, is een belasting op inkomens boven de f 500, verdeeld in negen klassen, Er zijn kohieren uit 1673 en 1674 [Stasse, Familiegeld, blz. 240; Stasse, Meeuwen, blz. 184-187] =Extract uyt de Resolutien van de Heeren Staten van Holland ende Westvriesland in haer Edele Groot Mog. Vergaderinge genomen op Vrijdag den 19. April 1715 met betrekking tot het Familiegeld over de Ingezetenen van Holland
honderdste penningInventaris van het archief van Adriaan Steenis, ontvanger van de personele quotisatie over de dorpen en kleine steden van Holland, zeventiende en achtiende eeuwse stukken inzake belastingen: stukken betreffende de inning van de 100e en 200e penning en per plaats geordende rekeningen van de personele quotisatie (een belasting naar draagkracht) over de dorpen en kleine steden van Holland 1745-1753 [NA 3.01.51]
hoofdgeld=in 1622 wordt hoofdgeld geheven [Fruin, Tien, blz. 214]
morgengaven-dat in 1297 Graaf Jan de Ple der Gravin jaarlijks had toegelegd de morgengaven van 8000 ponden in Holland te vorderen uit de inkomsten der Graaflijke landerijen bosschen en andere goederen in den Haag en door het gansche land gelegen tusschen den Maas en Zijpe [blz. 31] GA Rotterdam Notariële Akten 1599-1626 (1620)
ontvanger-generaal =in 1574 werd Jacob Muys van Holy [122-1592] ontvanger-generaal van Holland, thesaurier van oorlog en gecommitteerde ter finantie [Verwoert2, blz. 86]=Doubleth is ontvanger in 1618-1619 en ontvanger-generaal in 1654-1656 [Spiegel, Veen, blz. 320]=Cornelis van Aerssen is heer van Hoogerheide, Ossendrecht, Meteren, Triangel en Voshol. Hij bekleedt het ambt van ontvanger-generaal van 16 september 1678 t/m 8 september 1728 [Repertorium]=P. van Uitenbogaerd was provinciaal ontvanger; portret in het Rijksmuseum [Plantenga, Nederland, blz. 27]
personele quotisatieInventaris van het archief van Adriaan Steenis, ontvanger van de personele quotisatie over de dorpen en kleine steden van Holland, zeventiende en achtiende eeuwse stukken inzake belastingen: stukken betreffende de inning van de 100e en 200e penning en per plaats geordende rekeningen van de personele quotisatie (een belasting naar draagkracht) over de dorpen en kleine steden van Holland 1745-1753 [NA 3.01.51]
rentmeesterThomas Symonsz Boekelaar was rentmeester van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 61]
thesaurier-generaalJan van Arkel XIII [....-1424] is thesaurier-generaal van Holland. Deze post werd tien jaar lang uitgeoefend zonder rekening en verantwoording af te leggen. Albert eist dit alsnog, gedreven door zijn zoon, graaf Willem van Oostervant. van Arkel weigert. Er ontstaat hierdoor heftige strijd tussen Hoeken en Kabeljauwen. Vele dorpen en steden worden geplunderd. Van Arkel wordt acht jaar lang gevangen gezet in Zevenbergen. Zijn goederen worden verbeurd verklaard [Kobus/Rivecourt1.55; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 22]
tiende penning 1571=Albrecht van Loo eiste in 1571 in Holland tevergeefs de tiende penning [Verwoert2, blz. 30]
tolTen einde nu die van Utrecht te beletten de visserij en jagt uit te oefenen, waar de Graaf oordeelde dat hun dit niet toekwam, bouwde of herstelde Dirk III, die destijds Graaf van Holland was, in 1015 een slot ter plaatse, waar later Dordrecht gebouwd is, en belemmerde daarmede de doorvaart, die hij met eene tolheffing bezwaarde. Deze tolheffing bood bisschop Adelboldus, die reeds lang het voornemen gekoesterd had om de aanwassende magt van Graaf Dirk te beteugelen, een geschikte gelegenheid aan, om den Graaf bij Keizer Hendrik II, die te Nijmegen het Paaschfeest kwam vieren, in een hatelijk daglicht te plaatsen. Hij werd hierin ondersteund door de kooplieden van Tiel, welke beweerden, dat, indien deze tol niet werd opgeheven zij noch naar Engeland konden oversteken, noch de Engelschen bewegen, om herwaarts te komen handelen en alzoo eindelijk buiten staat zouden geraken den Keizer de gewone schatting op te brengen. Hendrik gaf hier, op eenen rijksdag, waar Graaf Dirk ook tegenwoordig was en vruchteloos zijn regt trachtte te verdedigen, aan Godfried of Gozelo, Hertog van Neder-Lotharingen, last om den Hollander, zoo het heette, tot reden te brengen.
turfimposthet testament van de Portugese jood ....de Pinto bevat makingen tot een totaal van meer dan 10 miljoen gulden. "Ten behoeve van den armen te Amsterdam, zullen gelost worden veertig schepen turf alle jaaren, vrij van imposten"[Navorscher 1852, blz. 2]
tweehonderdste penningInventaris van het archief van Adriaan Steenis, ontvanger van de personele quotisatie over de dorpen en kleine steden van Holland, zeventiende en achtiende eeuwse stukken inzake belastingen: stukken betreffende de inning van de 100e en 200e penning en per plaats geordende rekeningen van de personele quotisatie (een belasting naar draagkracht) over de dorpen en kleine steden van Holland 1745-1753 [NA 3.01.51]verponding vrijdom
Uit 1653 dateert de Instructie voor de Domeinraad betreffende de vrijdom van verponding in Holland [Regionaal Archief Zuid-Utrecht, nr. 531]
weekgeldIn 1573 werd door de opstandelingen in Holland weekgeld geheven [Spiegel, Frans, blz. 133]
BRONNENliteratuurAa, Bio I, blz. 61 [1015]Kobus, J.C./jkhr W, de Rivecourt, Biographisch Handwoordenboek van Nederland, Zutphen 1870, deel 1 [A t/m H], blz. 55
bestuuradvocaat-fiscaal=in 1579 werd Cornelis van der Nieuwstad advocaat-fiscaal [Verwoert2, blz. 102]=Dirk Graswinckel [1600-1666] is advocaat-fiscaal [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 251]baljuw=in 1230 werd Hugo van Cralingen door Floris V benoemd tot baljuw van Holland [Kok2, blz. 590, 669, 678]buitencollegesEerste Kamer=jhr mr. Pieter van Akerlaken [1792-1862] is lid van 19 oktober 1847 t/m 13 februari 1849 namens Noord-Holland [Repertorium]
Gecommitteerde Raden van Holland in West-Friesland en het Noorderkwartier [1573-1795]=Het Collegie van Gecommitteerde Raden der Staten van Holland en West-Friesland in West-Friesland en het Noorderkwartier, was in 1573 om dergelijke staatkundige redenen als de Munt opgericht, en gaf ook aan Hoorn niet weinig relief. Het trok de besten uit de regentenkringen van de toenmalige Noordl-Hollandse steden, als leden in zijn midden; bestuurde ruim tweehonderd jaren het nog al wat afgelegen deel van Holland boven het IJ; handhaafde gezag en achtbaarheid totdat het op 26 januari 1795 door de Provisionele Representanten van het Volk van Holland werd "gemortifiseerd” [Gonnet, Archief, blz. VI]=ingesteld 22 december 1573; zittingen in Hoorn; zeven leden verkozen uit de vroedschappen, uit elke stad één [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220; Wink, blz. 489]=in 1581 is Claas van Heemskerk [1536-1616] gecommitteerde [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 287]-van 27 mei 1583 t/m 29 november 1583 was Vrederik Adriaansz lid [Repertorium]=de instructie is van 22 januari 1590 [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220]=Claas van Heemskerk [1535-1616] is lid van het collegie [WP8.196]=Pieter Pietersz Aker was van 1 februari 1630 t/m 15 februari 1631, 7 februari 1633 t/m 28 januari 1635 en van 9 februari 1636 tot in 1636 namens Medemblik [Repertorium]=Jacob Pietersz Aker is lid van 12 oktober 1652 t/m 1 december 1652 namens Medemblik [Repertorium]-Claes Dircksz Admirael was van 30 augustus 1642 tot 1 september 1644, 2 september 1646 t/m 30 augustus 1648, van 31 augustus 1652 t/m 30 augustus 1654, 1 september 1658 t/m 31 augustus 1660, 2 september 1662 t/m 30 augustus 1664 en 4 september 1666 t/m 7 september 1668 lid namens Monnikendam [Repertorium]-van 1 mei 1655 t/m 30 april 1658 is Daam Willemsz van Abbesteegh lid namens Gouda [Repertorium]-van 29 oktober 1677 t/m 23 maart 1679 was Dirck Admiraal [.....-1691] lid [Repertorium]-van 1 mei 1722 t/m 30 april 1724, 1 mei 1726 t/m 30 april 1728, 5 mei 1730 t/m 30 april 1732, 1 april 1734 t/m 30 april 1736 en van 1 mei 1738 t/m 30 april 1740 was dr. Floris Abbekerk lid namens Hoorn [Repertorium]=Henrik Carbasius was er secretaris vanaf 12 mei 1735 [AaBio3, blz. 182]=Gerard Beelaerts [1710-1790] is lid van gecommitteerde raden van Holland en West-Friesland [NNBW 1911, blz. 272]=mr. Jan Mossel van Stralen is in het jaar 1748 secretaris van het Collegie der Gecommitteerde raden van West-Friesland [Leeuw1885, blz. 48]mr. Jacob Jan Cambier [1756-1831] was gedeputeerde in de Staten van Holland [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 36]
Gecommitteerde Raden van Holland in het Zuiderkwartier [1590-1795]=vlg Res. 4 september 1584 van de SG ingesteld; verkozen één uit de edelen, één uit iedere stad [Amsterdam, Rotterdam, Dordrecht, Haarlem, Delft, Leiden, Gouda en Hoorn]. [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220]=Instructie is van 12 oktober 1584 [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220]=vlg Res. 17 februari 1590 bestaat college uit de stadhouder en tien leden, waarvan de vergaderingen worden bijgewoond door de raadpensionaris en twee secretarissen [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 220; Wink, blz. 489=Auwel Arisz Akersloot [1583-1649] was van 1 mei 1628 tot in 4 november 1630 gecommitteerde namens Haarlem [Repertorium]=van 1 mei 1648 t/m 30 april 1651 is Mauringh Cornelisz van der Aa lid namens Leiden=van 1 mei 1655 t/m 30 april 1658 is Daam Willemsz van Abbesteegh lid van dit college namens Gouda [Repertorium]=van 1 mei 1657 t/m 30 april 1659 is Mauringh Cornelisz van der Aa lid namens Leiden [Repertorium]=van 22 september 1666 t/m 31 januari 1667 is dr Willem van der Aa lid [Repertorium]=in 1666 is Johan Kieviet lid van Gecommitteerde Raden [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 368]=Rochus van den Honert is lid van gecommitteerde raden [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 318]=dr. Hendrik Georgesz d’Acquet [1692-1769] was lid van 29 januari 1755 t/m 30 april 1758 namens Delft [Repertorium]
Generaliteitsrekenkamer=Daniël Oem van Wijngaarden [...-1688] was afgevaardigde [Verwoert2, blz. 110]
Provisionele Representanten van het Volk van Holland=Henricus Aeneae [1743-1810] was lid vanaf 20 februari 1795 namens Amsterdam [Repertorium]=Carel Aeyelts is lid van 4 mei 1795 t/m 21 mei 1795 namens Naarden en Gooiland [Repertorium]
Raad van State [1588-1795]=jkhr Francois van Aerssen [1572-1641] is gecommitteerde van 23 oktober 1625 t/m 19 maart 1641 namens Holland [Repertorium]=Francois Cornelis van Aerssen [1725-1793] is gecommitteerde van 29 oktober 1781 tot 26 december 1793 namens Holland [Repertorium]Staten-Generaal der Verenigde Nederlandse Provinciën [1588-1796]=jkhr Francois van Aerssen [1572-1641] is ordinaris gedeputeerde van 28 november 1634 t/m 27 december 1641 namens Holland [Repertorium]=Daniël Oem van Wijngaarden [...-1688] was afgevaardigde [Verwoert2, blz. 110]
Tweede Kamer [1815-1861]jhr mr. Pieter van Akerlaken is lid van 16 oktober 1838 t/m 9 oktober 1840 namens Holland en van 10 oktober 1840 t/m 17 oktober 1847 namens Noord-Holland [Repertorium]drossaartDiederik III wordt, na zijn vaders dood in 1221, de achtste heer van Brederode. Hij doet mee aan de derde kruistocht [1199-1203]. Daarna wordt hij aangesteld als drossaard van Holland. Hij bekleedde het ambt tot zijn overlijden in 1236 [Leeuw 1883, blz. 19]maarschalkDe waardigheid van maarschalk van Holland was eerst erfelijk in het geslacht van de Heren van Velzen en naderhand in dat van die van Naaldwijk. Toen Frederik Hendrik de heerlijkheld Naaldwijk kocht, nam hij tevens de titel aan van Erfmaarschalk van Holland [Navorscher 1851, blz. 342]=Adriaan van Naaltwijk was maarschalk [Leeuw1886, blz. 47; Verwoert2, blz. 88]pensionaris=Adriaan Pauw [1583-1653] werd in 1631 pensionaris [Verwoert2, blz. 130]raad en rekenmeester der domeinen=Adriaan Pauw [1583-1653] werd rekenmeester [Verwoert2, blz. 130]=Johan Meerman [1623-1675] was raad en rekenmeester [Verwoert2, blz. 62]raadpensionaris=mr. Aert van der Goes was raadpensionaris [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 239] =Johan van Oldenbarnevelt [1547-1619] was van 1585-1619 raadpensionaris van Holland en heer van Den Tempel en Rodenrijs [Leeuw1886, blz. 47]. Ook landsadvocaat genoemd. In 1589 verwijten de Engelse ministers de Staten: ‘dat Oldenbarnevelt alles gouverneert, dat niemand hem durft weerspreken, nauwelijks adviseren’ [Fruin, tien, blz. 67]=Adriaan Pauw [1585-1653] was raadpensionaris [Aa, Aard1, blz. 219]=Dichter Jacob Cats wordt in 1629 tijdelijk en in 1636 benoemd tot raadpensionaris van Holland [Nav1870; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 121; Wink, blz. 263]=mr. Anthony Heinsius [1641-1720] was raadpensionaris van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 292]=mr. Anthony van der Heim [1691-1746] wordt in 1737 raadpensionaris van Holland [Roelants, Gulden, blz. 52; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 292; Winkler Prins, A. Geïllustreerde Encyclopedie (H-IYNX), deel 8, Amsterdam 1876, blz. 222]=Pieter Lauwrens van de Spiegel was raadpensionaris en grootzegelbewaarder van Holland en West-Friesland [Navorscher1853, blz. 118]=in 1753 is mr. Pieter van Steyn raadpensionaris [Groot Charterboek deel 1 blz. 37]=in 1774 wordt Pieter van Bleijswijk [1724-1790] aangesteld als raadpensionaris [Navorscher 1870, blz. 236; Nieuwenhuis, Algemeen, A-B, blz. 354]. Aanteekeningen over de Policie, Financie, Justitie en diverse Collegien en Staaten in de Seeven Vereenigde Nederlandsche Provincien, bijsonder van Holland. Uyt een manuscript uit de Bibliotheecq van de Raad Pensionaris van Holland Mr. Pieter van Bleiswijk. 18e eeuw. Een deel [Gonnet, Archief, blz. 1] registermeesterOtto van Egmond [....-1588] is heer van Kenenburg en registermeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 181]ridderschapOmstreeks 1420 zijn enkele boeren, huislieden [onvrij geborenen], op verzoek door keizer Sigismund adellijk verklaard. Daarover werd geklaagd bij Jan van Beijeren. Geen landlieden of boeren zouden meer in de adelstand moeten worden opgenomen dan enkel met toestemming van de graaf. In 1422 reageert Jan bevestigend.. Deze praktijk is “in groot achterdeel van onzen Heerlijkheid, en vermindering onzer daaglijksche diensten , die wij tot hier toe, uit alle Dorpen gehad hebben”. [Kok1, blz. 245-246] -In 1549 is Lieven van Boshuysen lid van de ridderschap [Leeuw1883, blz. 30]=Er is een opsomming van Hollandse adellijke geslachten rond 1620 [Kok1, blz. 241-243] =Cornelis van der Mijle was beschreven [Verwoert2, blz. 87]=Lodewijk van Nassau [1600-1665], heer van Beverwaard, was lid van de ridderschap [Verwoert2, blz. 93]=in 1653 werd Johan Merode beschreven in de ridderschap [Verwoert2, blz. 68]=Oem van Wijngaarden was beschreven in de ridderschap [Verwoert2, blz. 110]=in 1666 is Jacob van Wassenaar lid van de ridderschap [Leeuw1883, blz. 60]=jkhr Francois van Aerssen [1572-1641] is lid van 1619-1641 [Repertorium]=Willem Bentinck [1704-1774] werd op 27 oktober 1727 opgenomen in de ridderschap van Holland [NNBW 1911, blz. 301]=Adam Adriaan van der Duyn, heer van Benthorn, lid van de ridderschap van Holland, wordt op 14 oktober 1729 vrijheer van 's Gravenmoer [Kok13, blz. 36; Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 173; Leeuw1883, blz. 44]=Willem Gustaef Frederik Bentinck [1762-1835] werd op 12 januari 1785 lid van de ridderschap van Holland en West-Friesland [NNBW 1911, blz. 303]-Francois Cornelis van Aerssen [1725-1793] is lid van 1772-1793 [Repertorium]-in 1814 worden in de ridderschap benoemd: mr Dirk van Boetzelaer, heer van Kijfhoek, Antonie Gustaaf van Boetzelaer, mr Pieter Alexander van Boetzelaer en Coenraad Carel Vincent van Boetzelaer [Adel1925, blz. 21]. Voorts mr. Jacob Boreel van Hogelanden [Adel1925, blz. 26] Vervolgens Willem Joseph van Brienen van de Groote Lindt [Adel1925, blz. 33], mr. Andries Adolph Deutz van Assendelft [Adel1925, blz. 51], mr. Adam Francois Jules Armand van der Duyn van Benthorn en Maasdam, Willem Hendrik van der Duyn [Adel1925, blz. 58], mr. Cornelis van Foreest [Adel1925, blz. 67], mr. Hendrik Maurits van der Goes en mr. Maarten van der Goes [Adel1925, blz. 75], Frederik van Leyden van Westbarendrecht [Adel1925, blz. 123], Leopold graaf van Limburg Stirum [Adel1925, blz. 125], Jan Floris Hendrik Carel van Nassau la Lecq [Adel1925, blz. 144], Gijsbert Jan Anne Adolph van Pallandt tot Eerde [Adel1925, blz. 151], Ocker Repelaer van Driel [Adel1925, blz. 175], Theodoor Jacob Roest van Alkemade [Adel1925, blz. 180], mr. Jan Carel du Tour [Adel1925, blz. 222], Jacob Nanning Arend van Wassenaar [Adel1925, blz. 235], Hendrik Theodorus van Wijkerslooth van Grevenmachern [Adel1925, blz. 247]-In 1815 is Jan Carel van Bylandt benoemd in de ridderschap [Adel1925, blz. 36], Godert Thedoor Adriaan Snouckaert van Schauburg [Adel1925, blz. 204], Willem Lodewijk van Wassenaar [Adel1925, blz. 235]-In 1816 wordt Berend Lewe van Aduard benoemd in de ridderschap [Adel 1925, blz. 123]=Jonkheer mr. F.L.H.J. Bosch van Drakensteyn woont in 1839 aan de Vuursche. Hij is lid van de ridderschap van Holland [Aa, Aard 1, blz. XIX]-Jhr. mr. Johan Gerard van Oldenbarnevelt [1779-....] was lid [Leeuw1886, blz. 49]schutterijen en gildenGedurende de beroerten was het weer hier en daar in zwang gekomen, wat in de vijftiende eeuw algemeen gewoonterecht was geweest, dat over gewichtige aangelegenheden de schutterijen en gilden, of hun hoofdmannen althans, geraadpleegd werden2) . Maar in het jaar der afzwering hadden de Staten zulke raadpleging voor het vervolg verboden3) , en sedert werd alleen in een paar steden, en bij uitzondering, de burgerij over stadsbelangen gehoord [Fruin, Tien, blz. 41]stadhouder-Floris de Voogd [...-1258] was stadhouder van Holland en Zeeland. [Navorscher1853, blz. 206; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 206]-Albert, hertog van Beieren [1337-1404] door de Hoeksen als stadhouder van Holland, Zeeland en Friesland aangesteld nadat zijn broer graaf Willem V krankzinning was geworden [Kobus/Rivecourt1.24]-Jan van Arkel XIII was sinds 1389 stadhouder van Holland, Zeeland en Friesland [Kobus/Rivecourt1.55; Kok1, blz. 292]-Frank van Borssele, graaf van Oostervand wordt in 1428 door Philips de Goede, hertog van Bourgondië [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 72]=in 1433 werd Hugo van Lanoy stadhouder [Verwoert2, blz. 7]=Willem van Lalaing, heer van Binguicourt, was in 1442 stadhouder van Holland [Kok2, blz. 683; Verwoert2, blz. 3]-In 1448 wordt Jan van Lannoy luitenant of stadhouder [Verwoert2, blz. 7]-Jan graaf van Egmond [1442-1512] is in 1482 stadhouder van Holland [Kok2, blz. 386; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 180]-Joost van Lalaing was in 1483 stadhouder [Verwoert2, blz. 3]=Albert, hertog van Saxen [.....-1508], is stadhouder van Holland. Hij wordt in Holland opgevolgd door zijn zoon Joris van Saxen [Kobus/Rivecourt1.24; Kok2, blz. 471; Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 10]-in 1516 wordt Hendrik van Nassau [1485-1538], heer van Breda, stadhouder [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 298]-in 1522 werd Anthony van Lalaing [1480-1540] tot stadhouder verkozen [Verwoert2, blz. 2]-in 1567 wordt Maximiliaan de Hennin, graaf van Bossu, wordt stadhouder [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 78]In 1574 wordt Gillis van Barlaymont stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht [Kobus/Rivecourt1.97]=in de meeste steden heeft de stadhouder de verkiezing uit een dubbeltal, dat de vroedschap hem aanbiedt. Maar de stadhouder, die vooralsnog geen andere staatkunde volgt dan die van de Staten van Holland, kiest alleen dezulken, die hij weet dat aangenaam zijn aan de vroedschappen. Eerst in later tijd, na Maurits coup d'état van 1618, krijgt het stadhouderlijke gezag in dit opzicht betekenis [Fruin, Tien, blz. 41]. =op 1 november 1585 werd Prins Maurits stadhouder over Holland en Zeeland. Daarna volgen Utrecht, Gelderland Overijssel, Groningen en Drenthe [Verwoert2, blz. 57]=Jan van Egmond was in 1591 stadhouder van Holland [Aa, Aard1, blz. 91]-In 1625 wordt Frederik Hendrik verkozen tot stadhouder van Holland, Zeeland, Gelderland, Utrecht en Overijssel [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 211]-Hendrik van Nassau, Vianden, Dietz en Catzenellebogen is stadhouder van Holland W8.277]=in 1667 wordt bij Eeuwig Edict de waardigheid van stadhouder afgeschaft en bepaald dat de kapitein-generaal van de Unie niet ook stadhouder van een ander gewest mag zijn . In 1672 opgeheven [Wink, blz. 413] -In 1747 wordt Willem Carel Hendrik Friso, prins van Nassau, stadhouder van Holland. Hij is dat al door erfopvolging in Gelderland, Groningen, Friesland en Drenthe -Op 22 oktober 1751 overlijdt Willem. Zijn zoon Willem V, dan 3 jaar oud, is stadhouder. Moeder, Anna van Brunswijk Lunenburg, is gouvernante. Ze neemt in 1752 zitting in de Raad van State. Ze overlijdt in 1759.domeinadvocaat-fiscaal =Frans van Limborch is voor1765 advocaat-fiscaal [Navorscher 1852, blz. 286]houtvester=Nicolaas Adamsz van der Duyn is houtvester [Kok13, blz. 32]=op 16 mei 1573 wordt Francois de Viri houtvester van Holland [Navorscher 1852 blz. 166]=Rond 1585 is Francois de Viri, heer van Lisse, houtvester [Navorscher 1852, blz. 68]=Petrus Scriverius schrijft een gedicht voor de heer van Heenvliet, kort nadat deze houtvester van Holland en West-Friesland was geworden en deze op 18 juni 1633 op weg was naar de Prins in het leger voor Rijnberk [Navorscher 1852, blz. 155]leenhof=in 1385 komen in de administratie heergewaden (bijv. windhonden) voor [Navorscher 1851, blz. 371]leenkamer=kwam in de plaats van het leenhof. Samenvoeging van tien kamers. Bewaarplaats van keuren, handvesten, e.d. Bestaande uit de stadhouder, registermeester van de lenen en drie leenmannen waarvan één de griffiersfunctie vervult [Verwoert2, blz. 8]ontvanger der wildernissenop 16 mei 1560 doet Jan de Witte, ontvanger der wildernisse, rekening [Navorscher 1851, blz. 102]raad en rekenmeester der domeinenAbraham van Hoeij wordt in 1717 tot raad en rekenmeester benoemd [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 312]rentmeester en klerk van de wildernissenin 1518 is Jan van Beveren is rentmeester en klerk van de wildernissen [Navorscher 1851, blz. 222]verkopenIn 1722 en daarna werden enige landen, tienden en ambachtsheerlijkheden in het noorder- en Zuiderkwartier die tot het domein van Holland behoorden publiekelijk geveild en verkocht. Opvallende voorbeelden daarvan zijn Beverwijk, Vlaardingen, Grootebroek en Westwoud. [Kok3, blz. 745]economie=Holland telt in 1562 vierhonderd boten in de haringvloot, grote buizen van wel 46 last [Fruin, Tien, blz. 193]=Een machtige omwenteling, waarop onze geschiedschrijvers te weinig gelet hebben, werkte mee om den teruggang van België, an den vooruitgang van Noord-Nederland in gelijke mate, te verhaasten: ik bedoel den plotselingen toevoer van edele metalen uit Amerika, die de verhouding van het geld tot alle koopwaren in weinige jaren aanmerkelijk wijzigde. [...]. Algemeen horen wij dan klagen over ‘de grote rijzing en verdiering van hetgeen tot huishouding nodig is.’ Alle bezoldigingen moeten om die reden verhoogd worden, die van de hellebaardiers zowel als die der raadsheeren van het Hof. De advokaat-fiskaal verzoekt, in 1595, om verhoging van salaris, op grond ‘dat de tijd zo is verduurd, dat hetgeen in het jaar 1588 een eerlijk tractement was, tegenwoordig zeer klein is geworden.[..] In april 1588, juist na een jaar van groot gebrek, kochten de Staten van Holland een voorraad rogge nog tegen 52 en 53 goudguldens het last, in 1598 betalen zij het last met 146 goudguldens [Fruin, Tien, blz. 238]
financiënbijzondere uitgaven=in 1614 wordt geboren Louise Aubery, dochter van de Franse gezanr Benjamin Aubery. De Staten van Holland waren haar peten . Ze genoot 60 jaar lang een inkomen van f 5000, betaald door Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 26]=Francois de Viry [...-1596] krijgt op 18 januari 1593 van de Staten een pensioen van f 1200 waarvan f 300 ten bate van zijn vrouw [Navorscher 1852, blz. 68]
boetes
erfenissenhet testament van de Portugese jood ....de Pinto bevat makingen tot een totaal van meer dan 10 miljoen gulden. De Staten krijgen f 500.000 "voor het gemeene land" en f 1.500.000 "om den oorlogh te voeren, een en half millioen , zonder intrest, doch als 't binnen thien jaaren geen oorlogh is, intrest te geven" [Navorscher 1852, blz. 4]
griffier van de lenenAnthony van der Heim [1693-1746] wordt griffier van de lenen [WP8.222]
handelscontactenIn 1609 zijn er handelscontacten met mulei Saydan van Marokko, Twee oorlogsschepen schieten hem te hulp om het belegerde Tetuan vanaf het water te ontzetten. Als geschenk worden vier merries meegezonden. Deze operatie kostte Holland f 150.000 [Clerc, Geschiedenissen2, blz. 2]
ontvanger der wildernissenJan de Witte is in 1560 ontvanger en doet rekening. Daarin komen o.m. voor de profyten en emolumenten van de houtvester van Holland [Navorscher I.102]
provinciale rekenkamer van Holland [1752-1795]=Jacob van der Meer, heer van Hoogeveen, was raad en burgemeester van deze stad en wegens deselve gecommitteerd in de provinciale rekenkamer van Holland [Leeuw1886, blz. 91]=Gerard Beelaerts [1710-1790] is van 1753 tot 1790 secretaris [NNBW 1911, blz. 272]-mr. Gerlach Jan Doys baron van der Does [1732-1810] is president [Roelants, Gulden, blz. 54-mr Christiaan Joannes Vaillant [1719-1781] is gecommitteerde [Roelants, Gulden, blz. 318]-mr. Jan Teding van Berkhout [1713-1766] is gedeputeerde [Leeuw1883, blz. 36]=Cornelis van Aerssen van Voshol is gecommitterde van 1 mei 1752 t/m 16 november 1766 namens de ridderschap [Repertorium]
leningenIn de nalatenschap van Jean Provost komt in 1652 een obligatie voor ten laste van het gemene land van Holland en West-Friesland van f 5000 tegen een rente van 5% per jaar [Egmond, Jean, blz. 96]
rekenkamer ter auditie van Holland in het Zuiderkwartier [1590-1752]=Auwel Arisz Akersloot [1583-1649] was van 1 mei 1620 tot in 1623 gecommitteerde namens Haarlem [Repertorium]=van 1 mei 1650 t/m 30 april 1653 is Daam Willemsz van Abbesteegh gecommitteerde namens Gouda [Repertorium]=Jan Cornelis Ackersloot [...-1650] is gecommitteerde bij de Rekenkamer ter Auditie van Holland in het Noorderkwartier van 7 november 1649 tot in 1650 namens Purmerend [Repertorium]=Coenraad Teding van Berkhout is gecommitteerde in de rekenkamer [Leeuw1883, blz. 36]=mr. Adriaensz is gecommitteerde ter auditie van de rekeningen [Leeuw1883, blz.42]=Cornelis van Aerssen van Voshol is gecommitterde van 21 april 1722 t/m 30 april 1752 namens de ridderschap [Repertorium]
rekenkamer ter auditie van Holland in het Noorderkwartier [1590-1752]-van 14 april 1716 t/m 18 april 1718 is dr. Floris Abbekerk gecommitteerde namens Hoorn [Repertorium]-Claes Dircksz Admirael was van 2 december 1636 t/m 19 november 1638 gecommitteerde namens Monnikendam [Repertorium]-Cornelis Claesz Admirael was van 30 augustus 1670 t/m 5 november 1672 gecommitteerde namens Monnikendam [Repertorium]-dr Simon Admiraal [1641-1724] is van 10 augustus 1690 tot 16 april 1691 gecommitteerde namens Monnikendam [Repertorium]
rekenmeester der domeinen-Pieter Adriaensz van der Goes [1533-1590] is rekenmeester [Leeuw1883, blz. 85]-van Heemskerk [1535-1616] is rekenmeester [WP8.196]-Joan Duncan [1690-1753] is raad en rekenmeester der domeinen [Navorscher 1851, blz. 270]-Anthony van der Heim [1693-1746] is rekenmeester [WP8.222]=in 1602 is Claas van Heemskerk [1536-1616] rekenmeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 288]-Georges de Bye is in 1608 president-rekenmeester [Nav1870.270]-Carel baron van den Boetselaar is rekenmeester van de grafelijke domeinen [Nav1870.634]-Willem Sluysken is raad en rekenmeester der domeinen [Roelants, Gulden, blz. 51
rentmeester van Noordholland=in 1380-1382 is Floris Gijsertsz rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1386-1389 is Arnout Spiker rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1394 is Jan van Rijnestein rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1396-1397 is Pieter Heerman rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1405-1407 is Arnout Willemsz rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335-336] =in 1410-1414 is Jacob Lewe rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335] =in 1420 is Boudewijn van Zwieten rentmeester van Noordholland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 337]
rentmeester-generaal van Holland=in 1428-1430 is Boudewijn van Zwieten rentmeester-generaal van Holland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 336] =Willem Engebrechtsz. was van 1442-1446 rentmeester-generaal van Holland [Spiegel, Inwoners, blz. 294; Spiegel, Oproerlingen, blz. 189]=Zijn opvolger is Anthon Michielsz [Spiegel, Inwoners, blz. 294]
thesaurier=Johannes van Nederhem was tresorier [Enno van Geder, Reiskas, blz. 53,56]=Willem Gerbrandsz is in 1389-1390 thesaurier van Holland [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335]=Jan van Arkel is in 1394 thesaurier [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335]=Filips van Dorp is in 1405-1408 thesaurier [Spiegel, Ambachtsman, blz. 335-336]=Jan Heerman en Willem Eggert zijn in 1404-1405 thesaurier van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 179; Spiegel, Ambachtsman, blz. 336]=Willem Eggert [....-1417] is in 1414-1415 thesaurier van Holland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 179; Spiegel, Ambachtsman, blz. 335]=in 1746 wordt Jacob Gilles thesaurier van Holland; in 1749 is hij thesaurier-generaal [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 235]
BRONNENliteratuurNavorscher 1870, blz. 270, 634
financiën In 1595 komt in de Staat van Oorlog een pensioen voor de prins van Schotland ter grootte van 5.000 pond per jaar voor. Holland draagt daarin bij 2655; 19; 4 pond of per maand 221: 6: 7 pond. In 1609 komt het pensioen nog steeds voor [Navorscher 1852, blz. 344]
geestelijkheidTussen 1100-1200 waren er in Holland de volgende abdijen: Bern, Egmond, Koningsveld, Leeuwenhorst, Loosduinen, Mariënkroon, Onze Lievenvrouwenberg en Rhijnsburg [Kok1, blz. 144]
De Utrechtsche bisschoppen waren destijds in Holland, op eene wijze gegoed en begiftigd, welke den Graven zeer lastig was en voet gaf tot vele geschillen. Van dien aard waren zekere aandeelen in de visscherij en tollen en koninklijke schattingen, jagtregten, vischvangsten en dergelijken, deels bij giftbrieven toegestaan, deels bij aanmatiging bezeten.
Het slot Vreeland, is in het kader van de zoen tussen hertog Willem en bisschop Jan van Arkel, in het jaar 1356, aan de bisschop afgestaan, mits hij den hertog 3.700 ponden betaalt. De bisschop heeft het slot in handen gekregen, maar heeft de gevorderde som niet opgebracht. Hertog Aalbrecht eist dus, in het jaar 1370, dat het slot wordt teruggegeven of dat het beloofde geld betaald wordt (Aa, Bio I, blz. 14).Albrecht is rond 1402 in conflict met heer Jan van Arkel, zijn stadhouder en rentmeester over de grafelijke inkomsten in Holland, die ronduit weigert rekening en verantwoording te doen (Aa, Bio I, blz. 15). Amalia, gravin van Solms, trouwt in 1625 met Frederik Hendrik. Ze ontvangt van de Staten van Holland een geschenk van 20.000 gulden (Aa, Bio I, blz. 240).
graafschapDe graaf van Holland werd omgeven door een groot aantal dienaren, werkzaam in afdelingen. In de 14e en 15e eeuw gaat het om de paneterie (broodbakkerij), de bottelarij (wijnkelder), de kamer (huisraad en kaarsen), de taelgerie (kleermakerij), de keuken (vlees, vis en maaltijden), fourie (zorg voor gasten en verlenen onderdak aan reizigers) en de maarschalkie (paarden) [Spiegel, Ambachtsman, blz. 324 ]
HUIS HOLLAND
Gerolf II [......-898] [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 231]=heeft het gezag over Kennemerland en Rijnland [Wikipedia]
Dirk I [...-963] =Dirk I kreeg in 922 enige streken in Kennemerland rondom Haarlem in vol bezit van Karel de Eenvoudige [Wink, blz. 586]
Dirk II [963-986] =zoon van Dirk I. Ook Diederik
Arnulf [987-998]=Ook Arnoud of Aernout, graaf van Holland, volgt bij het overlijden van zijn vader Dirk II in 987 op. Door de keizer van Duitsland worden hem nieuwe landen geschonken. Hij overlijdt in 998 in een slag tegen de Friezen. Hij wordt als graaf van Holland opgevolgd door zijn zoon Dirk III (Aa, Bio I, blz. 21)
Dirk III [998-1039] zoon van Arnoud=Hij breidde zijn gebied uit met een streek aan de Merwede, bouwde daar in 1015 een sterkte, het latere Dordrecht, en hief er tol [Wink, blz. 586]
Dirk IV [1039-1049] zoon van Dirk III
Floris I 1049-1061Floris I [.....-1061] verovert in 1054 het eiland Walcheren op de Vlamingen [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 205]
Dirk V 1061-1091Dirk V [....-1091] is de zoon van Floris I. Geertruid, weduwe van Floris I en de moeder van Dirk V, is tot 1064 voogdes en haar nieuwe echtgenoot Robbert de Vries voogd van tot 1071. In 1071 maakt Godevaart met de Bult, hertog van Lotharingen, zich met geweld meester van de regering. Ze vlucht met haar zoon en man en naar Gent. In 1075 overlijdt Godevaart [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 237; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 252]
Floris II 1091-1121Floris II [.....-1121] was de zoon van Dirk V. Ook Floris de Vette [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 205]. Floris sluit in 1108 een verbond met keizer Hendrik V over het graafschap Vlaanderen, het eiland Walcheren en de eilanden Bewester-Schelde [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 297]
Dirk VI 1121-1129 Dirk VI [......-] is de zoon van Floris II .Hij werd in 1125 door zijn oom keizer Lotharius van Saksen beleend met Oostergo en Westergo. Dirk poogde tevergeefs Vlaanderen te veroveren [Wink, blz. 586]
Floris de Zwarte 1129-1131Floris [.....-1132] is een zoon van Floris II [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 207]
Dirk VI 1131-1157Dirk VI, graaf van Holland, zoon van Floris II en van Petronella van Saksen, was gedurende zijn minderjarigheid onder de voogdij van zijn moeder. Nadat hij zijn oorlogen met de Friezen en met de bisschop van Utrecht beëindigd had en het land in rust was, is hij in 1139 over Rome naar het Heilige Land. Dirk VI graaf van Holland, is op 5 augustus 1157 overleden en was gehuwd met Sophia, dochter van Otto, paltsgraaf op de Rijn. Zijn gemalin vergezelde hem op die tocht en stierf in Palestina. Daar was een zoon geboren, gedoopt in de rivier de Jordaan door de Patriarch van Jeruzalem, met de naam van Pelgrim. Deze Pelgrim van Holland werd later heer van Voorne en burggraaf van Zeeland. Hij huwde Walburg, erfdochter van Renesse, Moermont en Haamstede [Leeuw1883, blz. 19]
Floris III 1157-1190 Floris III is in 1162 getrouwd met Ada, de dochter van prins Hendrik van Schotland [Winkler Prins, Geïllustreerde 1884, blz. 153; NNBW 1911, blz. 17-18]Floris [.....-1190] wordt in 1168 gevangen genomen en gedwongen een verdrag aan te gaan met overwinnaar Filips, graaf van Vlaanderen. Hij moet een deel van Zeeland afstaan en een ander deel in leen ontvangen [Chalmot, Biographisch, 2e deel, blz. 70; Wink, blz. 586]. Bij zijn vrouw Ada heeft hij twee zonen, Dirk en Willem [Navorscher 1851, blz. 237] . Hij gaat in 1184 en 1188 naar Palestina. Hij wordt ziek en overlijdt in 1190. Hij wordt begraven in Antiochië. Hij is de echtgenoot van Ada, de zus van de Schotse koning Milcolumbus [Leeuw 1883, blz. 19]
Dirk VII 1190-1203Dirk VII [.....-1203] Zijn echtgenote is Adelheid, ook Alida, een dochter van graaf Dirk van Kleef. In 1203 is Dirk gedwongen een deel van Holland te erkennen als een leen van Brabant. Hij wordt opgevolgd door zijn dochter Ada [AaBio1.46; Chalmot, Biographisch, 2e deel, blz. 70-71; Kok1, blz. 225].
Ada 1203-1213Ada is een dochter van Dirk VII. Ze is -in naam- gravin van Holland en Zeeland en in 1203 gehuwd met Willem, de graaf van Loon. [Kok1, blz. 225; Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 5; Winkler Prins, Geïllustreerde 1884, blz. 153]. Dirk VII had voor zijn overlijden het voornemen om in het reine te komen met zijn broer Willem, graaf van West-Friesland, om hem vervolgens als voogd over Ada te benoemen, maar Alida, die heerszuchtig wordt genoemd, leidde het ertoe dat dit door een aantal Hollandse edelen gewenste huwelijk door Otto van Benthem, oom van Ada’s vader Dirk VII, werd geregeld. Alida meende kennelijk dat ze bij echtgenoot Willem voldoende ruimte zou hebben om zelf in zekere mate het “roer van ‘t staatsbestier” in handen te hebben. Willem, graaf van West-Friesland, was overal buiten gehouden. Hij nam het echtpaar gevangen en hield het op Texel vast. Ada overleed daar, 18 jaar oud [Kok1, blz. 225-226]
Willem I 1203-1222Aleid, dochter van Otto I, graaf van Gelre en Zutphen, en Willem, broer van Dirk VII, besturen het graafschap. Willem is graaf van Oostervant en na de dood van zijn broer Dirk VII in 1204 tevens graaf van Holland. Hij is een zoon van graaf Floris III. Hij vergezelt zijn vader naar Palestina en onderscheidt zich zeer bij de inname van de stad Acre in 1191. Na zijn terugkomst in Holland voert hij oorlog met zijn broer Dirk. In 1217 gaat hij nogmaals ter kruisvaart, is bij de inname van Damiate in 1219 en keert kort daarop naar Holland terug, waar hij op 4 februari 1222 is overleden. Hij was gehuwd met Aleid (of Adelheid), dochter van Otto van Gelder. Aleid overlijdt in 1218 [Aa, A.J. van der, Bio, deel 1, blz. 64; Leeuw 1883, blz. 9]
Floris IV 1222-1234Hun zoon Floris IV is van 1222 tot 1234 graaf van Holland (Wikipedia). Gijsbrecht van Amstel draagt in 1231 zijn steenhuis in Utrecht aan hem op en ontvangt het ter leen [AaBio1.266]. Zijn dochter Adelheid trouwt Jan van Avennes [Kobus/Rivecourt1.13]. Floris komt bij een toernooi om het leven [Wink, blz. 586]
Willem II 1234-1256Wordt als 20-jarige tot Rooms koning gekozen. Hij voerde oorlog met Zwarte Griet, gravin Margaretha van Vlaanderen. In 1256 door oproerige Friezen bij Hoogwoud doodgeslagen toen zijn paard door het ijs zakte [Wink, blz. 586]
Floris V 1256-1296Floris [1254-1296] In 1258 verkrijgt Adelheide, weduwe van Jan van Avennes en dochter van Floris IV, van keizer Richard de voogdij in Holland en Zeeland (Aa, Bio I, blz. 65). In 1272 aanvaardt Floris het graafschap [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 206]. In 1277 wordt Adelheid door Floris uit Holland weggestuurd (Aa., Bio I, blz. 66; Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 6). Ze is getrouwd met Jan van Avennes. In 1289 noemt Floris V zich voor het eerst graaf van Holland en Zeeland [Van den Bergh II nr. 679]Over de datering van het "oude register" [Spiegel, Nogmaals, blz. 542-550]
Jan I 1296-1299
HUIS AVESNES(Henegouwse huis)
Jan II 1299-1304Ook Jan zonder Genade Deze Jan van Avennes wordt in 1299 graaf van Holland en Zeeland [Kobus/Rivecourt1.67; Verwoert1, blz 345; Navorscher 1851, blz. 315; Wink, blz. 569]
Willem III 1304-1337in 1302 verdeling door Jan II tussen zoons Guido en Willem. De ruzie die daardoor ontstond wordt door graaf Willem gewonnen. Dochter Margaretha trouwde met Lodewijk van Beijeren [1286-1347] de 32e keizer van Duitsland. Lodewijk beveelt de Friezen graaf Willem tot hun heer aan te nemen [Verwoert1, blz 346; Verwoert2, blz. 26-27; Wink, blz. 569]
Willem IV 1337-1345=Op 8 augustus 1343 vertrok de graaf met een omvangrijk gevolg uit de Nederlanden voor een bedevaart naar het Heilig Graf. Op 6 januari 1344 kwam hij op de terugreis in Thorn aan. De expeditie kostte 2400 pond groten [Enno van Gelder, Reiskas, blz. 52-53]=Friesland werd geheel of ten deele herhaaldelijk door den Keizer beleend, meest aan Holland, maar in het aan gene zijde van de Zuiderzee gelegen gebied had nog geen Hollands graaf de voet gezet. Eerst Willem IV beproeft het, maar sneuvelt daarbij (1345) Fruin, Geschiedenis, blz. 14; Wink, blz. 569].
Margaretha van Beieren 1345-1354Oudere zus van Willem IV. Door haar huwelijk met keizer Lodewijk IV kwamen Holland en Zeeland aan het Beierse huis [Verwoert2, blz. 27; Wink, blz. 569]
HUIS WITTELSBACH(Beierse huis)Willem V 1354-1358
Aalbrecht 1358-1404Aalbrecht, Albrecht of Albert van Beijeren komt in 1357 aan het bewind als ruwaard en in 1371 als graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen [Verwoert, Handwoordenboek 1, blz. 10]. Aan zijn oudste broer Lodewijk worden de penningen gegeven, die hij voor het afstaan van zijn recht op de Hollandsche erfenis bedongen heeft. Daartoe wordt het eiland Wieringen, bij gebrek aan geld, aan de heer van Egmond verpand, terwijl een zekere som van de Dordse tol aan Lodewijk verbonden blijft (Aa, Bio I, blz. 12). Hertog Aalbrecht overlijdt in Den Haag de 12 december 1404 (Aa, Bio I, blz. 15). Albrecht herhaalt meer dan eens de poging (1396 en volgende jaren) om Friesland in bezit te nemen, maar behoudt niet meer in zijn macht dan de stad Stavoren, die in 1414 weer verloren gaat. BRONNENliteratuurAa, Bio I, blz. 12, 15Kobus, J.C./jkhr W, de Rivecourt, Biographisch Handwoordenboek van Nederland, Zutphen 1870, deel 1 [A t/m H], blz. 24
Willem VI 1404-1417=Jan van Puttenstein is zijn bottelier [Spiegel, Ambachtsman, blz. 324]
Jacoba van Beieren 1417-1433Jacoba [1400-1436] bestuurt van 14171-1420. Ze trouwt op 10 maart 1418 met Jan, hertog van Brabant. Ze acht zich van een gedwongen huwelijk ontslagen en verbindt zich aan Humphrey, hertog van Gloucester. Hij verlaat haar in 1422. Philips hertog van Bourgondië verwerft grotendeels de macht in Holland. Gouda, Oudewater en Schoonhoven blijven haar trouw. Van 1425-1428 biedt ze weerstand [Verwoert, Handwoordenboek I, blz 343]
HUIS VALOIS(Bourgondische huis)
Filips de Goede 1433-1467. Ook 1428-1467. Op 6 januari 1425 wordt hij ruwaard van Holland. Hij wordt op 3 juli 1428 door Jacoba in het gezag erkend [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 302].
Karel de Stoute 1467-1477
Maria van Bourgondië 1477-1482Maria [1457-1482] was de dochter van Karel de Stoute. Werd in 1477 erfgenaam van Bourgondië, Holland en Zeeland. Zij vaardigde op 14 maart 1477 het Groot Privilegie uit. In augustus 1477 trouwde ze met Maximiliaan van Oostenrijk [Verwoert2, blz. 50]
HUIS HABSBURG
Filips de Schone 1482-1506Karel de Vijfde 1506-1555In 1515 wordt Karel ingehuldigd als graaf [WP8.277]
Filips II 1555-1581Filips [1527-1598] koning van Spanje en graaf van Holland en Zeeland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 203]
Filips II 1581-1598in 1585-1587 komt Robert Dudley, 1e graad van Leicester, vertrouweling van Elizabeth I van Engeland de opstandelingen te hulp. Bij zijn vertrek krijgt hij vn de Staten van Holland een verguld zilveren kop cadeau ter waarde van f 9.000 [Navorscher 1852, blz. 180 met tekst]
Filips III 1598-1621
Filips IV 1621-1648In 1648 erkent Filips IV de Republiek der Verenigde Nederlanden.
oorlog=in 1557 was er hongersnood in de Nederlanden, vooral in Holland. Een last rogge kostte 116 goudgulden. Koren was schaars. Door de oorlog met Frankrijk konden de korenschepen niet varen. De Hollandse steden besloten uiteindelijk zes schepen uit te rusten met 500 man bemanning. De korenvloot uit de Oostzee kon daarna Holland bereiken [Corvin1, blz. 42]
De oorlogskosten in het algemeen waren sedert tien jaren [1588-1598] verdubbeld; toen waren 200,000 gulden's maands voor gewone, en 9000,000's jaars voor buitengewone uitgaven toereikend geweest: nu werd voor extra-kosten een som van 500,000 gulden in het jaar, en voor de gewone behoeften 426,000 gulden in de maand uitgetrokken2) . De welvaart, hoe groot ook, was toch nauwelijks in die mate toegenomen; de staatsinkomsten waren zeker niet in evenredigheid vermeerderd. Om de vereischte sommen te vinden moest de reeds zware belasting nog verzwaard worden. In Holland werd de impost van het gemaal, het zout en het bier verdubbeld, de verponding ten platten lande verhoogd [Fruin, Tien, blz. 344]
De oorlogskosten in het algemeen waren sedert tien jaren [1588-1598] verdubbeld; toen waren 200,000 gulden's maands voor gewone, en 9000,000's jaars voor buitengewone uitgaven toereikend geweest: nu werd voor extra-kosten een som van 500,000 gulden in het jaar, en voor de gewone behoeften 426,000 gulden in de maand uitgetrokken2) . De welvaart, hoe groot ook, was toch nauwelijks in die mate toegenomen; de staatsinkomsten waren zeker niet in evenredigheid vermeerderd. Om de vereischte sommen te vinden moest de reeds zware belasting nog verzwaard worden. In Holland werd de impost van het gemaal, het zout en het bier verdubbeld, de verponding ten platten lande verhoogd [Fruin, Tien, blz. 344]
Navorscher 1853, blz. 28-29
rechtspraakalgemeen=Mr. L. Ph. C. van den Berg heeft in het ‘Nederlandsch Rijksarchief’, 3e en 4e aflevering, van de ongerechtigheid van vele baljuwen een donker tafereel opgehangen. Doch aan het eind van zijn verhandeling zegt hij zeer juist: ‘Wanneer men ons land, ten opzichte van het rechtswezen, met Frankrijk en Engeland vergelijkt, dan slaat de schaal merkelijk ten onzen voordele over, en men leert inzien, dat ook hier Holland andere naties vooruit was. Nergens werd toen misschien het recht beter toebedeeld dan hier, nergens waren omkoping on willekeur zo zeldzaam.’ [Fruin, Tien, blz. 47]=In 1591 namen de Staten een resolutie, waarbij Hof en Hoge Raad werden gelast, eer zij op klacht van een particulier rechtsingang tegen een stadsregering verleenden, de betrokken regering inzage der stukken te geven en om inlichtingen te vragen; daarna konden zij overwegen of zij al dan niet provisie zouden verlenen. Behoeft het gezegd, dat de bedoeling van dit voorschrift was ieder rechtsgeding tegen een regering nagenoeg onmogelijk te maken, en dat dit doel volkomen bereikt werd? [Fruin, Tien, blz. 47-48]
Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland [1428-1802]advocaat=op 2 juli 1799 wordt Anton Reinhard Falck beëdigd als advocaat bij het Hof van Holland [Horst, Republiek, blz. 44]advocaat-fiscaal=Hugo de Groot [1583-1645] is advocaat-fiscaal [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 259]=Cornelis Boey [1611-1665] wordt in 1651 advocaat-fiscaal en procureur-generaal in het Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland [NNBW 1911, blz. 382]fiscaal=in 1573 werd Joost de Menijn fiscaal in het Hof [Verwoert2, blz. 64]
griffier=Arnoult Sandelijn was griffier [Repertorium 1643=in 1593 wordt Johan de Rechtere griffier [Navorscher 1852, blz. 207]=mr. Jean Theodore Royer was substituut-griffier [Leeuw1886, blz. 48]=Frederik George Alsche is van 16 mei 1804 tot 26 oktober 1805 griffier van het Hof [NNBW 1911, blz. 91]kasteleinpresident=Nicolaas Evert van Middelburg [1462-1532] was president [Verwoert2, blz. 72]=Jacob van Almonde was president in het Hof [Kok2, blz. 670]=voor 1580 is Cornelis Suijs president van het Hof [Nav1870.329]=Huybert Roozeboom is president van Hof [Navorscher 1852, blz. 166]=dr Simon Admiraal [1641-1724] is van 23 maart 1723 t/m 2 maart 1724 president namens Holland [Repertorium]=mr. Frederik Sluysken is president [Roelants, Gulden, blz. 51]=Adriaan van der Myle is president van het Hof van Holland [NNBW 1911, blz. 384]procureur-generaal=Willem van der Meer [1493-1543] werd in 1531 procureur-generaal [Verwoert2, blz. 60]=mr. Cornelis Felix van Maanen was in 1795 procureur-generaal bij het Hof van Holland [1769-1846]raadsheer-Van 1 mei 1431 t/m 17 december 1440 is Floris van den Abeele [....-1440], heer van Welsingen en Ritthem, raadsheer in het hof [Repertorium]-Bernardus Bucho van Aijtta [1465-1521] is raadsheer [Kobus/Rivecourt1.72]-Gerijt van Assendelft was raadsheer bij het Hof van Holland [Dooren, Hooft, blz. 532-Hugo van Assendelft (1466-1540) was van 1516-1532 buitengewone raad in het Hof [Kobus/Rivecourt1.63]-in 1477 is Gerrit ridder van Abbenbroek onbezoldigd raadsheer [Repertorium]=Jacob van Almonde was van 1478-1505 raad in het Hof [Kok2, blz. 670]-van 22 mei 1482 tot 5 juli 1494 is Gerrit ridder van Abbenbroek raadsheer [Repertorium]-in 1508 is Kornelis van Dorp raadsheer [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 165]-in 1509 is Nicolaas Everhardi president van het Hof [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 195]-in 1517 is mr. Francois Cobel raadsheer in het hof [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 128]=Gerard Mulert werd in 1522 raad in het Hof van Holland [Leeuw1885, blz. 32]-Jakob Vallensis is raad in het Hof van Holland [Chalmot2.318]=Marten van Naerden [...-1566] werd in 1537 lid van het Hof [Verwoert2, blz. 89]-Cornelis van Egmond van der Nijenburg [1492-1562] is raadsheer [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 179]-Pieter Kouwenhoven van Belois [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 381]=Diderick van Leeuwen [....-1596] was Raad in den Hove Provinciaal [Leeuw1883, blz. 82]-mr. Adriaan van der Goes [...-1560] is raad in het Hof [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 239] =Pieter van der Meer [1534-1616] was in 1573-1575 raadsheer [Verwoert2, blz. 60]-in 1573-1577 is Jacob van Duivenvoorde raadsheer [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 171]=mr. Nicolaas Camerling werd in 1578 raadsheer [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 38]-Franck van den Bergh is raadsheer in het Hof van Holland [Chalmot2.333]-in 1597 wordt Adriaan Junius tot raadsheer benoemd [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 353]-Adriaan Teding van Berkhout is in 1615 raadsheer in het Hof van Holland [Chalmot2.359; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 48]-in 1619 is Nicolaas Kromhout raad [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 383]=in 1626-1627 was Willem van Liere raad in het Hof [Verwoert2, blz. 21]=mr. Floris Oem van Wijngaarden was raad [Verwoert2, blz. 110]=Johan Berck [1565-1627] was raadsheer in het Hof van Holland [NNBW 1911, blz. 307]=mr. Francoys Ketelaar was raadsheer in het Hof [Gens Nostra, blz. 108]=Adriaan van Almonde is in 1655 raad in het Hof van Holland.=mr. Gualtherus de Raet [1614-1663] is raad in het Hof [Navorscher 1852, blz. 131]-in 1663 wordt Johan van den Honert [.....-1667] raad in het Hof [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 318]-Cornelis Terestein van Halewijn is raadsheer [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 275]-Francois Terestein Halewijn is raadsheer [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 275]=Danièl Pompejus van Assendelft [1650-1700] was secretaris bij het Hof van Holland [Leeuw1885, blz. 3]-van 1682-1723 is Carel Filips van Dorp [.......-1726] raadsheer [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 165]-dr Simon Admiraal [1641-1724] is van 27 maart 1691 t/m 22 maart 1723 raadsheer namens Holland [Repertorium]-dr Jakob Aekersloot [1659-1727] is van 28 september 1718 tot in december 1727 raadsheer namens Holland [Repertorium]=op 22 november 1712 wijzen vonnis de Heeren en Meesters Francois Keetlaer, Jacob Vallensis, Charles Pilips van Dorp, Frederic Roseboom, Cornelis Gerrit Fagel, Pieter de Vos, Gillis Clement en Herbert van Beaumont, Raedsluyden van Holland [Navorscher 1852, blz. 100]-in 1713 wordt Abraham van Hoeij tot raad benoemd [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 312]-mr. Govert Johan van Slingelandt is raadsheer [adel1925, blz. 200]-mr Johan van der Does is gecommitteerde raad [Roelants, Gulden, blz. 38]-mr. Willem Sluysken [1673-1725] is raadsheer [Roelants, Gulden, blz. 51]=Pieter Meerman [....-1762] was heer van Piershil en raadsheer in het Hof van Holland [Leeuw1883, blz. 84]=Herbert van Strijen [...-1730] is raadsheer in het Hof van Holland [NNBW 1911, blz. 266]-mr. Gerlach Jan Doys baron van der Does [1732-1810] is raad [Roelants, Gulden, blz. 54]-in 1767 wordt Hendrik Collot d'Escury raadsheer [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 130-131]=mr. Johan Frans van der Meersch [1776-1827] was raadsheer [Verwoert2, blz. 62]-mr. David Samuel Boas [...-1846] is raadsheer [Verwoert,, Handwoordenboek I blz. 60]-Van 1864 tot 1866 is Jan Heemskerk Az. raadsheer in het Hof van Noord-Holland [WP8.198]secretaris=mr. Pieter Hofland was secretaris tot 1631 [Kok2, blz. 591]-Willem van Alphen [1608-1691] is 53 jaar lang van 1631 tot 1684 secretaris van het Hof [Kobus/Rivecourt1.31; Kok2, blz. 691; NNBW 1911, blz. 90]-Pieter van Hurck, schoonzoon van Van Alphen wordt in 1684 secretaris van het Hof [Kok2, blz. 591; Nav1870.270; NNBW 1911 blz. 90 ]=Egbert Gool is secretaris van het hof [Roelants, Gulden, blz. 261]=mr. Jean Theodore Royer was secretaris [Leeuw1886, blz. 48]=mr. Herman Cornelis Johan van Eversdijck [.....-1765] was secretaris van den Ed. Hove van Holland [Leeuw1885, blz. 90]
Hoge Raad van Holland, Zeeland en West-Friesland[1582-1795]=In 1582 wordt Jan van Bankhem lid van de Raad. [Kobus/Rivecourt1.92]. Na het overlijden van Dirk Neuburg wordt hij president van de Raad =in 1587 sluit Zeeland zich aan [Wink, blz. 593]=Diderick van Leeuwen [....-1596] was Raad in de Hoge Raad van Holland [Leeuw1883, blz. 82]=Amelis Amstel van Mijnden [1531-1593] werd in 1582 lid [NNBW 1911, blz. 124]=Johan van der Does, ook Janus Douza [1545-1604], was in 1591 raadsheer [Wink, bl. 370]-In 1611 is Rombout Hogerbeets raadsheer =mr. Francois [1618-1681] was president van de Hoge Raad van Holland, Zeeland en West-Friesland [Leeuw1883, blz. 84]-In 1645 wordt Cornelis Haga benoemd tot voorzitter van dit college (WP)mr Johan van der Does is raadsheer [Roelants, Gulden, blz. 38]-In 1690 is mr. Anthony van der Heim raadsheer [Roelants, Gulden, blz. 50]=dr Simon Admiraal [1641-1724] is van 27 maart 1691 t/m 22 maart 1723 raadsheer namens Holland en van 23 maart 1723 t/m 2 maart 1724 president-raadsheer namens Holland [Repertorium]=in 1721 is mr. Cornelis van Bijnkershoek, raadsheer in den Hoge Raad =Cornelis Carbasius [1761-1843] was raadsheer in het Hooggerechtshof [AaBio3, blz. 183]
statenstaten van Holland [1572-1795]algemeen=Willem van Oranje zat in november 1572 de vergadering van de Staten voor [Wedgwood, blz. 131]=De afgevaardigden in de begintijd bijeen onder de naam van Staten, waren gewone burgers, meest onervaren, tenzij in het regeren van hun kleine stadjes , met enkele landedelen en grondbezitters, enige geleerden, enige rechtskundigen, mannen van middelmatige intelligentie en met sterke vooroordelen, die weinig wisten van de Europese diplomatie of van militaire problemen, en, behalve in een enge particuliere zin, evenmin van financiën. Ze waren verdeeld dor de gewone plaatselijke persoonlijke naijver, die altijd het kleine politieke leven beheerst, ze werden geïnspireerd door gevoelens van scherpe en dikwijls onstaatkundige wraakgierigheid, ze hadden er een handje van ieder van verraad te verdenken bij het minste meningsverschil, ze waren bekrompen, bevooroordeeld en nog vol verbittering door jaren van vreemde overheersing [Wedgwood, blz. 134]=De klem der regering was dus van de Raad van State, zo het heette, naar de Staten-Generaal, maar inderdaad naar de Staten van Holland overgebracht. In de Hollandse Statenvergadering werden de gewichtigste resoluties ontworpen, die vervolgens bij de Staten-Generaal door de overige provinciën werden goedgekeurd en vastgesteld. [...] Vroeger was de bevoegdheid der leden uitgebreider geweest, maar niet lang geleden was een verandering ingevoerd, die de Staten van souvereine machthebbers tot gemachtigden van souvereine stadsbesturen verlaagd had. In Prins Willem's tijd besloten de gedeputeerden nog zonder ruggespraak met hun committenten: de eed door hen afgelegd verplichtte ‘te adviseeren en helpen besluiten naar verstand en rechte conscientie, zonder gunst of ongunst tot eenige stad of particulier.’ Maar kort na's Prinsen dood werd de eed zoo gewijzigd, dat de afgevaardigden moesten ‘adviseeren en helpen besluiten naar zij door hun principalen zouden gelast zijn’ [Fruin, Tien, blz. 38]=Er waren 18 stemhebbende steden: Dordrecht, Haarlem, Delft, Leiden, Amsterdam, Gouda, Rotterdam, Gorinchem, Schiedam, Schoonhoven, Brielle, Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen, Medemblik, Edam, Monnikendam en Purmerend. En het platteland werd geacht te worden vertegenwoordigd door de ridderschap. Het bestond uit 's-Gravenhage, Haag-Ambacht en diverse baljuwschappen en heerlijkheden, het drostambt Terschelling, het schoutambt Vlieland en de vazallanden [de heerlijkheden IJsselstein, Vianen, Voorne, Putten, Strijen] [Wink, blz. 587]
gecommitteerde=in 1660 was mr. Johan de Witt gecommitteerde [Navorscher1853, blz. 122]=Adriaen Boogaert [1634-1708] wordt in 1672 en in 1684 afgevaardigde wegens Delft [NNBW 1911, blz. 404]=mr. Jacob van Assendelft [1692-....] was gecommitteerde raad van de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 3]=mr. Willem Fabricius, heer van Santhorst, Almkerk, Santwijk, Uppel en Doorn [1709-24 mei 1749] was raad en schepen te Haarlem en gecommitteerde raad in de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 78]=mr. Cornelis de Gijselaar [1751-1815] was pensionaris van de stad Dordrecht en gecommitteerd ter vergadering van de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 61]griffier=Simon van Beaumont [1641-1726] is vanaf 1673 griffier [NNBW 1911, blz. 265]=mr. Albert Fabricius [1676-1736] was heer van Almkerk, Santwijk, Uppel en Doorn, secretaris, pensionaris van Haarlem, hoogheemraad van Rijnland, griffier der Staten van Holland en West-Friesland [AaBio6, blz. 8; Leeuw1885, blz. 79]
raad=mr. Adriaensz is gecommitteerde raad in 1661-1663, 1667-1669 [Leeuw42]=Abraham van Almonde is lid van de Staten [Kobus/Rovecourt1.30]. Woont op kasteel Altena bij Delft.=mr. Jan Elias Huydecoper [1669-1744] was heer van Maarsseveen en Neerdijk, commissaris, schepen, raad en burgemeester in Amsterdam, gecommitteerde raad in de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 78]
ridderschapVoorheen was de Hollandse adel het invloedrijkste lid der Staten geweest: hij vertegenwoordigde, behalve zijn eigen stand, het platte land en al de steden, uitgezonderd de zes grote, die zelf ieder een stem uitbrachten. Yan de zeven stemmen had dus de ridderschap er toen reeds maar één, maar die ene had meer te zeggen dan al de overige tezamen; want zij sprak voor meer dan de helft van het graafschap. Willigde de ridderschap's graven bede in, dan was de grootste helft der gevorderde som verzekerd; de zes steden tezamen beschikten over minder dan zij alleen [Fruin, Tien, blz. 39]. Maar de omwenteling keerde ook deze verhouding om. Vele edelen kwamen op het slagveld of op het schavot om het leven, andere werden als aanhangers van Spanje uit het land gebannen. Daarentegen namen de steden in welvaart en aanzien toe. Bij de zes grote werden nog twaalf kleinere, vroeger door de ridderschap vertegenwoordigd, ter Staten-vergadering toegelaten. Zoo werd de ridderschap één tegen achttien; in plaats van te leiden had zij voortaan te volgen [Fruin, Tien, blz. 39]secretaris=Adriaan Duyk is secretaris van de staten van Holland en West-Friesland Adriaan Duijck (...-1621) was heer van Oudkarspel [Kok13, blz. 61]=Herbert van Beaumont is secretaris van de Staten [Kobus/Rivecourt1.112]==Simon van Beaumont is vanaf 1673 secretaris van de Staten van Holland [Chalmot2, 185]=Cornelis Boeij [1686-1759] wordt in 1736 secretaris van de Staten van Holland etc [NNBW 1911, blz. 383=Adriaan Huygens [1748-1817] was ambtenaar ter secretarie van de Staten van Holland en West Friesland [Leeuw1886, blz. 82vroedschappen=de vroedschappen zijn de souvereinen, de koningen van het republikeinse Holland. Niemand hebben zij boven zich, en naar de burgerij behoeven zij niet om te zien. Van haar gaat de macht der regering uit, eerst naar de vergadering der Staten van Holland, dan naar die der Staten-Generaal. Gesloten corporaties van zelden meer dan veertig personen, houden zij zichzelf voltallig, kiezen de burgemeesters die het bewind voeren, en de schepenen die recht spreken [Fruin, Tien, blz. 41]. Jeannin, de toenmalige gezant van Frankrijk bij de Republiek, schrijft aan zijn regering, dat de burgerijen in Holland zich met het staatsbestuur niet bemoeien, maar het onvoorwaardelijk aan de vroedschappen toevertrouwen; hetgeen, meent hij, ten waarborg strekt voor de duurzaamheid van den bestaande regeringsvorm [Fruin, Tien, blz. 43-44]. Een andere eigenaardigheid, die het Nederlandsche volk van dien tijd niet minder kenmerkt, is de afkeer van ambtsbejag. Niet alleen dat het aan zijn regenten de staatszaken overlaat, het heeft ook geen lust in het regentenambt. Het beschouwt de regeering nog meer als een last- dan als een eerepost. Dat wisten de Staten van Holland bij ondervinding; en zij verklaren dan ook, in hun bekende deductie van 1587, niet te vreezen, dat zich iemand uit eergierigheid in de regering zou willen indringen, ‘want de natuur des volks een afkeer heeft van alle ambitie’ . En een twintigtal jaren later schrift De Groot nog stelliger: ‘Is er één volk, dat zich door geen ijdel eerbejag laat vervoeren, dan zijn het de Hollanders. Immers niemand jaagt er naar eereposten of begeert er zelfs naar [Fruin, Tien, blz. 44]. Op deze wijs werd het regeren allengs het werk van enkele geslachten1) . Toch heeft het nog lang geduurd eer zich een regenten-stand, afgezonderd van den handelsstand, gevormd heeft. Eerst een halve eeuw later vinden wij dien in wezen. Temple, die na 1672 zijne Opmerkingen over de Vereenigde Provinciën heeft uitgegeven, beschrijft het onderscheid tusschen beide standen alsin het oog loopend, in opvoeding, in leefwijs, in middelen van bestaan. En reeds vroeger, in 1652, horen wij den handelsstand van Amsterdam klagen, dat de heeren regenten geen kooplieden zijn, en geen belang bij den handel hebben, maar van de opbrengst hunner huizen, landen en renten bestaan [Fruin, Tien, blz. 45]
provinciaal Bestuur van Holland [maart 1796-januari 1798]=D. Hzn van Aken is lid van maart 1796 t/m maart 1797 [Repertorium]
staten van Holland [1814-1840]=van 19 september 1814 t/m 1 juli 1817 is Johan Daniël Cornelis Carel Willem baron d'Ablaing van Giessenburg lid van PS in de ridderschap [Repertorium]=Jhr. mr. Paulus Gevaerts [1763-1836] is lid van de Staten en heer van Geervliet, Simonshaven en Biert [Epen, Geslacht, blz. 37]=jhr mr. Pieter van Akerlaken [1792-1862] is lid van 3 juli 1827 t/m 16 oktober 1838 namens Blokker [Repertorium]=In 1839 is jkhr mr. F.L.H.J. Bosch van Drakensteyn lid van de ridderschap van Holland. Hij woont aan de Vuursche. (Aa, Aard 1, blz. XIX). =In 1839 is Teding van Berkhout lid van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. Hij woont in Haarlem (Aa, Aard 1, blz. XXX)
gecommitteerde=in 1660 was mr. Johan de Witt gecommitteerde [Navorscher1853, blz. 122]=Adriaen Boogaert [1634-1708] wordt in 1672 en in 1684 afgevaardigde wegens Delft [NNBW 1911, blz. 404]=mr. Jacob van Assendelft [1692-....] was gecommitteerde raad van de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 3]=mr. Willem Fabricius, heer van Santhorst, Almkerk, Santwijk, Uppel en Doorn [1709-24 mei 1749] was raad en schepen te Haarlem en gecommitteerde raad in de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 78]=mr. Cornelis de Gijselaar [1751-1815] was pensionaris van de stad Dordrecht en gecommitteerd ter vergadering van de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 61]griffier=Simon van Beaumont [1641-1726] is vanaf 1673 griffier [NNBW 1911, blz. 265]=mr. Albert Fabricius [1676-1736] was heer van Almkerk, Santwijk, Uppel en Doorn, secretaris, pensionaris van Haarlem, hoogheemraad van Rijnland, griffier der Staten van Holland en West-Friesland [AaBio6, blz. 8; Leeuw1885, blz. 79]
raad=mr. Adriaensz is gecommitteerde raad in 1661-1663, 1667-1669 [Leeuw42]=Abraham van Almonde is lid van de Staten [Kobus/Rovecourt1.30]. Woont op kasteel Altena bij Delft.=mr. Jan Elias Huydecoper [1669-1744] was heer van Maarsseveen en Neerdijk, commissaris, schepen, raad en burgemeester in Amsterdam, gecommitteerde raad in de Staten van Holland [Leeuw1885, blz. 78]
ridderschapVoorheen was de Hollandse adel het invloedrijkste lid der Staten geweest: hij vertegenwoordigde, behalve zijn eigen stand, het platte land en al de steden, uitgezonderd de zes grote, die zelf ieder een stem uitbrachten. Yan de zeven stemmen had dus de ridderschap er toen reeds maar één, maar die ene had meer te zeggen dan al de overige tezamen; want zij sprak voor meer dan de helft van het graafschap. Willigde de ridderschap's graven bede in, dan was de grootste helft der gevorderde som verzekerd; de zes steden tezamen beschikten over minder dan zij alleen [Fruin, Tien, blz. 39]. Maar de omwenteling keerde ook deze verhouding om. Vele edelen kwamen op het slagveld of op het schavot om het leven, andere werden als aanhangers van Spanje uit het land gebannen. Daarentegen namen de steden in welvaart en aanzien toe. Bij de zes grote werden nog twaalf kleinere, vroeger door de ridderschap vertegenwoordigd, ter Staten-vergadering toegelaten. Zoo werd de ridderschap één tegen achttien; in plaats van te leiden had zij voortaan te volgen [Fruin, Tien, blz. 39]secretaris=Adriaan Duyk is secretaris van de staten van Holland en West-Friesland Adriaan Duijck (...-1621) was heer van Oudkarspel [Kok13, blz. 61]=Herbert van Beaumont is secretaris van de Staten [Kobus/Rivecourt1.112]==Simon van Beaumont is vanaf 1673 secretaris van de Staten van Holland [Chalmot2, 185]=Cornelis Boeij [1686-1759] wordt in 1736 secretaris van de Staten van Holland etc [NNBW 1911, blz. 383=Adriaan Huygens [1748-1817] was ambtenaar ter secretarie van de Staten van Holland en West Friesland [Leeuw1886, blz. 82vroedschappen=de vroedschappen zijn de souvereinen, de koningen van het republikeinse Holland. Niemand hebben zij boven zich, en naar de burgerij behoeven zij niet om te zien. Van haar gaat de macht der regering uit, eerst naar de vergadering der Staten van Holland, dan naar die der Staten-Generaal. Gesloten corporaties van zelden meer dan veertig personen, houden zij zichzelf voltallig, kiezen de burgemeesters die het bewind voeren, en de schepenen die recht spreken [Fruin, Tien, blz. 41]. Jeannin, de toenmalige gezant van Frankrijk bij de Republiek, schrijft aan zijn regering, dat de burgerijen in Holland zich met het staatsbestuur niet bemoeien, maar het onvoorwaardelijk aan de vroedschappen toevertrouwen; hetgeen, meent hij, ten waarborg strekt voor de duurzaamheid van den bestaande regeringsvorm [Fruin, Tien, blz. 43-44]. Een andere eigenaardigheid, die het Nederlandsche volk van dien tijd niet minder kenmerkt, is de afkeer van ambtsbejag. Niet alleen dat het aan zijn regenten de staatszaken overlaat, het heeft ook geen lust in het regentenambt. Het beschouwt de regeering nog meer als een last- dan als een eerepost. Dat wisten de Staten van Holland bij ondervinding; en zij verklaren dan ook, in hun bekende deductie van 1587, niet te vreezen, dat zich iemand uit eergierigheid in de regering zou willen indringen, ‘want de natuur des volks een afkeer heeft van alle ambitie’ . En een twintigtal jaren later schrift De Groot nog stelliger: ‘Is er één volk, dat zich door geen ijdel eerbejag laat vervoeren, dan zijn het de Hollanders. Immers niemand jaagt er naar eereposten of begeert er zelfs naar [Fruin, Tien, blz. 44]. Op deze wijs werd het regeren allengs het werk van enkele geslachten1) . Toch heeft het nog lang geduurd eer zich een regenten-stand, afgezonderd van den handelsstand, gevormd heeft. Eerst een halve eeuw later vinden wij dien in wezen. Temple, die na 1672 zijne Opmerkingen over de Vereenigde Provinciën heeft uitgegeven, beschrijft het onderscheid tusschen beide standen alsin het oog loopend, in opvoeding, in leefwijs, in middelen van bestaan. En reeds vroeger, in 1652, horen wij den handelsstand van Amsterdam klagen, dat de heeren regenten geen kooplieden zijn, en geen belang bij den handel hebben, maar van de opbrengst hunner huizen, landen en renten bestaan [Fruin, Tien, blz. 45]
provinciaal Bestuur van Holland [maart 1796-januari 1798]=D. Hzn van Aken is lid van maart 1796 t/m maart 1797 [Repertorium]
staten van Holland [1814-1840]=van 19 september 1814 t/m 1 juli 1817 is Johan Daniël Cornelis Carel Willem baron d'Ablaing van Giessenburg lid van PS in de ridderschap [Repertorium]=Jhr. mr. Paulus Gevaerts [1763-1836] is lid van de Staten en heer van Geervliet, Simonshaven en Biert [Epen, Geslacht, blz. 37]=jhr mr. Pieter van Akerlaken [1792-1862] is lid van 3 juli 1827 t/m 16 oktober 1838 namens Blokker [Repertorium]=In 1839 is jkhr mr. F.L.H.J. Bosch van Drakensteyn lid van de ridderschap van Holland. Hij woont aan de Vuursche. (Aa, Aard 1, blz. XIX). =In 1839 is Teding van Berkhout lid van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland. Hij woont in Haarlem (Aa, Aard 1, blz. XXX)
BRONNENgeraadpleegde bronnenNavorscher 1851-1852literatuurAa, A.J. van der, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, deel I, Haarlem 1852, blz. 12, 14-15, 21, 46, 61, 240, 301 [1747;1751]Aa, A.J. van der, Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, Gorcum 1839, deel I, blz. XIXAlberts/Jansen, Welvaart, pp. 99 (1344; 1400), 142(15e e) Altmeyer, Marguérite, pp. 74 (1525), 89 (1526) Altmeyer, Relations, pp. 65 (1519), 270-272 (1533) Ankum, Bijdrage, pp. 230-231 (18e e) Avis, Directe, pp. 3 (12e e), 10 e.v. (14e e), 14 (985), 42 (1310; 1313), 85 e.v. (1462-1515), 92(1511), 108 e.v. (m.e.)
Baelde, Collaterale, p. 52 (1533) Baelde, Domeingoederen, pp. 47-52 (16e e), 59 (id), 62 (id), 268-294 (1551) Baelde, Financiële, pp. 21-22 (1531-51), 27 (1534) Becht, Statistische, pp. 68 (1168), 114 (1580)Beeck Calkoen, J.F. van, Onderzoek naar den rechtstoestand der geestelijke en kerkelijke goederen in Holland na de Reformatie. Amsterdam, De Bussy, 1910 Beekman, A.A., Uit de geschiedenis der Groote Waterschappen in Holland, in: BVGO 1915, blz. 93-106Beijerman, H., Oldenbarneveld, de Staten van Holland en Leycester in 1585 en 1586, in: BVGO 1848, blz. 88-100Bergh, L.Ph.C. van den Bergh, Oorkondenboek van Holland en Zeeland. Eerste afdeling, tot het einde van het Hollandsche Huis, 2e deel, Amsterdam/'s-Gravenhage 1873, besproken in BVGO 1875, blz. 54-69Blécourt, Bewijsstukken, pp. 386-387 (1529) Blécourt/Meijers, Memorialen, pp. 41-42 (1430), 48 (id), 61 (1432), 82 (1433), 181 (1435), 211(1436), 221 (id), 234 (1437) Blink, Geschiedenis I, pp. 217 e.v. (1328; 1342; 1463), 288 (18e e) Blok, P.J., De financiën van het graafschap Holland, in: BVGO 1886, blz. 36-130Blok, Geschiedenis I, p. 364 (1428) Blok, P.J., Het budget eener Hollandsche stad omstreeks 1400, in: BVGO 1882, blz. 284-309Blok, Hollandsche stad Bourg., pp. 31 (1441-42), 36-37 (15e e), 41 (1556), 42 (1428), 43 (1515), 57 (1475), 64-65 (1477), 81 (1480), 159 (1475), 280-284 (15e-16e e) Boer, D.E.H de/D.J. Faber/H.P.H. Jansen, De rekeningen van de grafelijkheid van Holland uit de Beierse periode. Serie I De rekeningen van de thesaurier en de dijkgraaf van de Grote Waard, RGP 39, Den Haag 1997Boer, D.E.H de/D.J. Faber/M.J. van Gent, De rekeningen van de grafelijkheid van Holland uit de Beierse periode. Serie II De rekeningen van de rentmeesters der domeinen 1393-1396, RGP 182, Den Haag 1983Bolhuis van Zeeburgh, J., Over de geschiedenis der eerste graven uit het Hollandsche huis, in: BVGO 1870, blz. 249-313Bolhuis van Zeeburgh, J., Otto, voogd van Holland, in: BVGO 75-79Bos-Rops, J.A.M.Y., De kohieren van de Tiende Penning in Holland, 1543-1564, 2001Brandt, C.D.J., Bijdrage tot de kritiek van Hollandse stadsrechten der XIIIe eeuw, in: Bijdr. Midd. Gesch. VI 1922Brouwer, H., De gaardersarchieven en de archieven van den gequalificeerde, belast met de invordering van het recht van successie ingevolge: "Ordonnantie eener Belasting op het Regt van Successie, alomme in het Bataafsche Gemeenebest in te vorderen, in: Ned. Arch. Bl deel 32 1924-1925, blz. 155; deel 33 1925-1926, blz. 161Brünner, Adviezen (1550)Brunner, E.C.G., De order op de buitennering van 1531. Bijdrage tot de kennis van de economische geschiedenis van het graafschap Holland in den tijd van Karel V, Utrecht, A. Oosthoek, 1918.
Chalmot, Biographisch, , deel 2, blz. 82 [1582]; blz. 115-116 [1611] blz. 318, 333, 359Chijs, Munten, blz. 1-706 Craandijk, J., Over kalk en nog wat. Iets uit de rekeningen van de grafelijkheid van Holland over het jaar 1345, in: BVGO 1905, blz. 289-346
Damme, van, Verkochte domeinen en ambachtsheerlijkheden in Holland en West-Friesland (1580—160 De Caumont la Force, Varchitrésorier Lebrun, gouverneur de la Hollande, 1810-1813. Paris , Plon-Nourrit, 1907 Depping, G.B., Geschichte des Krieges der Münsterer und Cölner, im Bündnisse mit Frankreich, gegen Holland, in den Jahren 1672, 1673 und 1674, besproken in: BVGO 1842, blz. 35-36 Diederiks, Collecteurs Diepeveen, Vervening (14e-16e e) Dillen, Stukken (1681) Dillen, Summiere (1622) Drossaers, S.W.A., Tot dusverre ongedrukte Hollandsche oorkonden van vóór 1300, in: Hist. Gen. Bijdr. 48 1927 blz. 53
Egmond, Jan van, Jean Provost (ca 1617-1654) en zijn neven en nichten, in: Ons Voorgeslacht maart 2022, blz. 89-120Elias, Bijdrage, pp. 31 (18e e), 36 (id)Engels, Geschiedenis, blz. 3 (922; 985), 7 (1247), 8 (1204; 1330), 31 (1297), 53-58 (1515; 1518), 60 (1555), 62 (1422), 63 (1515), 70 (1557), 76 (1574), 80 (1580), 81 (1586; 1596), 82-83 (1616; 1672), 85 (1748), 94 (1616), 95-145 (Rep), 146-351 (18e-19e e)Enno van Gelder, H., De reiskas van graaf Willem IV, in: Driekwart eeuw historisch leven in Den Haag, Historische opstellen uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het Historisch Gezelschap te ‘s-Gravenhage, Martinus Nijhoff, ‘s-Gravenhage 1975, blz. 51-65
Faber, Drie I,p. 263 (1677)Faber, Graanhandel, pp. 533 e.v. (17e e)Fremery, James de, Oorkonden tot aanvulling van het Oorkondenboek van Holland en Zeeland, in: BVGO 1894, blz. 322-338Fruin, R. Over het jaargeding in Holland en Zeeland gedurende de latere middeneeuwen, in BVGO 1888, blz. 97-119Fruin, Informacie (1514)Fruin, R., Enqueste ende Informatie upt stuck van der Reductie ende Reformatie van der schiltaelen gedaen in den jare MCCCCXCIIII, Leiden 1876Fruin, R., De tachtigjarige oorlog. Tien jaren uit den tachtigjarigen oorlog 1588-1598, 7e druk, Martinus Nijhoff, ‘s-Gravenhage 1899, blz. 193, 201Fruin, Zevenden, pp. 11 (1569), 12 (id), 18 (1571), 21 (1558)Fruin/Colenbrander, Geschiedenis, p. 50 (1462)Fruin, R., Over zoenen en vreden in Holland, Zeeland en Utrecht en over de beteekenis van de Utrechtsche keur op de vredebraak van het jaar 1300 voor de politieke geschiedenis der stad, in: BVGO 1886, blz. 167-216
Gabriëls, Edel (1747-95)Gachet, Rapport, pp. 55 (15e e), 71 e.v. (id)Gelder, Nederlandse, p. 4 (16e e)Goede, Swannotsrecht I, p. 105(1289)Goes, Register I-VIIIGosselin, J.J., Alphabetische naamlijst der gemeenten en derzelver onderhoorigheden ...etc, Amsterdam 1826, blz. XXXIXGosses, Stadsbezit, p. 15 (m.e.)Gosses, I.H., De vorming van het Graafschap Holland, delen I en II, in: BVGO 1915, blz.107-172; deel III, in: BVGO 1915, blz. 267-332
Haak, Plooierijen, p. 79 (17e e)Halma, Tooneel I, p. 423; II, pp. 43, 271, 297,372(15e-16e e)Hamaker, G., Iets over de huslotha, de vronescoud en de beden in Holland, in: BVGO 1889,blz. 157-181Hamaker, H.G., De rekeningen der Grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche Huis, 1e en 2e deel, Utrecht 1875-1876; 3e deel, Utrecht 1878Hardenberg, H., Het ontstaan van de Staten van Holland, in: Driekwart eeuw historisch leven in Den Haag, Historische opstellen uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het Historisch Gezelschap te ‘s-Gravenhage, Martinus Nijhoff, ‘s-Gravenhage 1975, blz. 104-120 Hees, J.I. van, Disputatio historico-juridica inauguralis, de Nobilibus ac Urbium Delegatis, sub Comitum Hollandiae regimine Ordines constituentibus, quam ... . publico ac solemni examini submittit, Trajecti ad Rhenum , 1829, in: BVGO 1840, blz. 24-31. Henne, Histoire I, pp. 214 (1509), 282 (1511); II, pp. 17 (1513), 239 (1520), 249 (1519), 366 (1521); III, pp. 14 (1522), 23-24 (id), 288 (id), 290 (id), 302 (1523), 306 (id), 313 (id), 317 (id), 355 (id); IV, pp. 6-8 (1524), 24 (id), 55 (1525), 112 (1526), 180 (1527), 183 (1528), 202 (id), 204 e.v. (id), 229 (1529); V, pp. 135 (1520-30), 137 (1521), 150(id);VI,p. 112 (1536); VII, pp. 121 (1540), 130 (1521), 131 (16e e), 134 (1536), 327 (1542); VIII, pp. 51 (1543), 214 (1545); IX, pp. 125-126 (1551-52), 153 e.v. (1552); X, pp. 17 e.v. (1537), 92 (1554), 152 (id), 281 (1555)Heringa, Zelfstandig, blz. 83 e.v. (1750-1760)Hertog, H. den/Keijzer, B. de/Waal, A. van der, Het Oudste register van graaf Florens (Rotterdam 2009). Heyden/Hermesdorf, Aantekeningen, p. 180 (1446-1531)Hoefer, Brieven, pp. 331-332 (1623)Hollestelle, Belasting (17e-18e e)Houtzager, Hollands, pp. 42, 51, 74, 76, 113, 115, 117-119, 121-122, 124, 130 (1555-1607), 163,,172(1662), 192 (16e-17e e)Hugenholtz, F.W.N., De graafschappen Holland en Zeeland in 1281, in: Bijdragen voor de Geschiedenis der Nederlanden, 13 (Den Haag/Antwerpen 1959), Huizinga, J., Noodwendig vertoog [critiek op: C.D.J. Brandt, Bijdrage tot de kritiek van Hollandsche stadsrechten der XIIIe eeuw, in: Bijdr. Vad. Gesch. V 10 1923 blz. 1
Iets over Floris van Egmond, stadhouder van Holland, in: BVGO 1848, blz. 271-272Iterson, Confiscatie, p. 553 (1732)
Janse, A., Ridderschap in Holland. Portret van een adellijke elite in de late MideleeuwenJansen, Middeleeuwse, p. 247 (16e e)Jansma, Raad (15e e)Japikse, N., Notulen gehouden ter Statenvergadering van Holland (1671--1675) door Cornelis Hop, pensionaris van Amsterdam, en Nicolaas Vivien, pensionaris van Dordrecht, in: Werken uitgegeven door het Historisch Genootschap gevestigd te Utrecht, 3e Serie, No. 19. Amsterdam, Johannes Muller, 1903 Jorissen, Theod., De ondergang van het Koningrijk Holland. Eene historische studie, Arnhem Thieme 1872, besproken door P.L. Muller in BVGO 1872, blz. 2*-3*Kemper, Nederlandsch, p. 26 (1328) Kerckhoffs-de Hey, Grote (Bio), pp. 18 (1477), 71 (1480), 97 (1514) Kobus, J.C./jkhr W, de Rivecourt, Biographisch Handwoordenboek van Nederland, Zutphen 1870, deel 1 [A t/m H], blz. 13, 24, 30, 31, 55, 63, 67, 72, 92, 97, 112Kooperberg, Margaretha, p. 320 (1508) Kort, J.C., Het Archief van de graven van Holland 889-1581, 3 delen (Den Haag 1981) Kosters, Oude, pp. 48-53 (11e-13e e), 69-70 (11e-13e e) Kruisheer, Oorkonden (10e-13e e)
Lanz, Correspondenz I, p. 278 (1528); II, p. 383(1543) Lemmink, Staten, pp. 37 (1297), 122 (15e e) Lijnden van Hemmen, Besluit, p. 382 (1629)
Maere, R. van, Le Comté de Hollande sous Philippe le Bon (1428—1467). La Haye, Mart. Nijhoff, 1908 Meerkamp van Embden, Goudsche (1525-60) Meilink, Rapporten (16e e) Meilink, P.A., De Hollandsche gaardersarchieven, in: Ned. Arch. Bl. deel 32 1924-1925, blz. 184Meilink, P.A., Nogmaals de Hollandsche gaardersarchieven, in: Ned. Arch. Bl deel 34 1926-1927, blz. 45Merkus, Schets, pp. 25 (1571), 78 (1748) Meyroos, Onze, pp. 8, 10-12 (1515), 14, 15 (1515), 21 (1579-1795), 22 (1600), 28-29 (1515) Mieris, F. van, Groot Charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Friesland, 4 delen, Leiden 1753-1756Moll, Rechten, p. 47 (1339) MontéVerloren, J.Ph.,/Th.H.F. van Riemsdijk, De rechtspraak van den Graaf van Holland, 3 delen, Utrecht 1932-1934MontéVerloren, Hoofdlijnen, p. 122 (m.e.) Muller Fz, S., De kronieken van Holland en Jan van Naeldwijck, in: BVGO 1888, blz. 392-404 Muller Fz, S., Die Hollantsche Chronike van den Heraut. Eene studie over de Hollandsche geschiedbronnen uit het Beijersche tijdperk, in: BVGO 1885, blz. 1-124Muller Hzn, S., Het oude register van graaf Florens, in: Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis van Holland 22 (1901), pag. 90-357Muller, Staat, pp. 251 (1580), 268-273 (1581), 284 (1582), 294 (1583), 354 (1584), 366 (1586), 492 (1590-91), 494 (1591), 545 (1592)Murphy, Hen. C., Henry Hudson in Holland. Th e Hague , Mart. Nijhoff, 1909
Navorscher 1851; 1852, blz. 131, 286; Navorscher 1870, blz. 270; 329Navorscher III, p. 14 (m.e.); V, pp. 331 (1581), 342 (16e e); VI, p. 83 (17e e); VIII, p. 131 (1572); IX, p. 117 (16e e); XIII, pp. 166-167 (15e e), 217 (1477); XIV, p. 251 (16e e); XV, pp. 253 (1501), 257 (1671); Navorscher XVI, blz. 185 (17e-18e e)XX, pp. 85-95 (1516-51); XLVIII, p. 408 (15e e) Neve, Rijkskamergerecht, p. 140 (1431; 1491) Nierop, Aanvang, p. 194 (1622) Nieuwenhuis, G., Algemeen woordenboek van kunsten en wetenschappen A-B, Thieme, Zutphen 1820. blz. 354Nijhoff, Oud, pp. 24 (1396), 35 (1428), 66 (1530), 76(1545), 131(1608)
Obreen, H., Oorkonden ter toelichting van de politieke betrekkingen van Holland met Vlaanderen 1259-1299, in: Hist. Gen. Bijdr. deel 43 1922, blz. 26Obreen, Henri, Floris F, graaf van Holland en Zeeland, heer van Friesland (1256—1296). (Recueil de Travaux publiés par la faculté de philosophie et lettres, Université de Gand, 34e fasc.) Gand, Van Goethem, 1907 Oppermann, O., Untersuchungen zur Nordniederländischen Geschichte des 10. bis 13. Jahrhunderts, Zweiter Teil, Die Grafschaft Holland und das Reich bis 1256, deel IV van de Bijdragen van het Instituut voor Middeleeuwsche geschiedenis der Rijksuniversiteit te Utrecht, Oosthoek Utrecht 1921, blz. 1-183Over. Alm. 1838, p. 212 (14e e) Overvoorde, Oude (16e-17e e)
Peyster, Henry de, Les troubles de Hollande à la veille de la Révolution française (1780—1795). Paris , Picard, 1905 Pitlo, Zeventiende, pp. 297-298 (1733) Plantenga, B.P., Nederland. Handboek voor reizigers, met reiskaart, plattegronden, enz. Naar eigen aanschouwing en naar de beste bronnen bewerkt, 4e druk, P. Plantenga Zutphen 1874Pleyte, W., Een iconographie der graven van Holland en Zeeland, in: BVGO 1885, blz. 219-243Poel, Advocaat (16e-19e e) Pols, M.S., De onechtheid van den Giftbrief van Graaf Dirk V van Holland van 1083, in: BVGO 1888, blz. 128-152Prevenier, W./Smit, J.G., Bronnen voor de geschiedenis der dagvaarten van de staten en steden van Holland voor 1544, deel I, 1276-1433, tweede stuk, teksten, Den Haag 1987
Rees, Geschiedenis I, pp. 17 (1328), 45 (11e e), 47 (1243), 47 (1330), 51 (15e e), 54 (1276), 55 (1389), 56 (1202; 1256), 60 (1252), 79(1398), 107 e.v. (16e e), 112 (id), 116(1554), 156(17e-18ee), 158 (Rep) Schaap, Philips, p. 52 (1511)Resolutien van de Heeren Staaten van Holland en West-Riemsdijk, Th., De Tresorie en Kanselarij van de Graven van Holland en Zeeland uit het Henegouwsche en Beiersche huis. 's Gravenhage, Martinus Nijhoff 1908Römer, R.H.C., Geschiedkundig overzigt van de kloosters en abdijen in de voormalige graafschappen van Holland en Zeeland. Eerste afdeeling, besproken door G.H.M. Delprat in BVGO 1856, blz, 25-31Roux, J. le, Recueil de la Noblesse de Bourgogne , Limbourg , Hollande, Zeelande et autres Provinces de S. M. Catholique, Lille 1715
Sickenga, Omwenteling, blz. 9-11 [1795], 12-14 (1795), 16 (1796), 41 (1797), 42 (1798), 46-47 (id), 77-78, 85-86 Sloet, Testamenten, p. 261 (1555) Smidt/Strubbe, Chronologische I, pp. 30-31 (1471), 157 (1479), 230 (1490), 238 (1491), 255(1492) Smidt/Strubbe/Rompaey, Chronologische II, p. 139(1514) Smit, Kamper (1439-41) Soly, Vernieuwing, p. 523 (1554) Spiegel, Ronald van der, Oproerlingen in Leiden in 1445, in: Ons Voorgeslacht 2022, blz. 189-191 Spiegel, Ronald van der, In memoriam Frans van Rooijen (1955-2021), in: Ons Voorgeslacht maart 2022, blz. 133-136Spiegel, Ronald A. van der, Veenpachters van Wassenaar in Haagambacht 1554 in: Ons Voorgeslacht 2021, nr. 742, blz. 316-324Sturler, Empeschement, p. 158 (16e e)
T.S. Overijssel I, pp. 37 (Rep), 38 (1684), 87 (1334-36); II, pp. 187 (16e e), 189(16e-17e e); IV, p. 187(1710) T.S. Zeeland I, pp. 4 (17e e), 147(1462) Terdenge, Geschichte (15e- 16e e) Theissen, Regeering, pp. 144 (16e e), 155 (id), 209 (1543) Themanummer Stadsrecht en stedelijke identiteit in Holland, in: Holland jrg. 55, 2023/3Timmer, E.M.A., De impost op de gijlbieren. Bijdrage tot de Geschiedenis der Bierbrouwerij in Holland in de 16de en 17de eeuw, in: BVGO 1916, blz. 360-391Timmer, E.M.A., De Generale Brouwers van Holland. Een bijdrage tot de geschiedenis der brouwnering in Holland in de 17de, 18de en 19de eeuw, Haarlem, Kleynenberg & Co., 1918
Unger, W.S., De levensmiddelenvoorziening der Hollandsche steden in de Middeleeuwen, A. H. Kruyt, Amsterdam, 1916.
Verhofstad, Regering, pp. 61 (16e e), 71-72 (id), 74 (id), 87 (1556), 90-93 (1556-57), 147 e.v. (1557) Vermaseren, Levensschets, blz. 159 (1585)Verwoert, Hermanus, Handwoordenboek der vaderlandsche geschiedenis volgens de nieuwste en beste bronnen bewerkt, deel 1 [A-K], Nijmegen 1851, blz. 10, 22, 26, 49, 57, 60, 61-62, 72, 122, 130-131, 179Voorthuysen, Mercantilisme, pp. 31 (1593), 32, 89 (1651-52), 100 (16e e), 103 (1686-87), 106(1682), 107(1691), 182(1670) Vries, Geschapen, p. 344 (Rep)
Wedekind, Bijdrage (16e e)Winkler Prins, A. Geïllustreerde Encyclopedie (H-IYNX), deel 8, Amsterdam 1876, blz. 22, 196, 277Wolff, M., De houding der Joden in Holland in den strijd tusschen Oranjegezinden en Patriotten, in: BVGO 1907, blz. 430-467Wttewaal, B.W., Drie schoft Oranje boven. Eene bijdrage tot de kennis van het openbare verzet tegen het Napoleontisch bestuur in Holland, in de maand April 1813, in: BVGO 1872, blz. 343-448
Baelde, Collaterale, p. 52 (1533) Baelde, Domeingoederen, pp. 47-52 (16e e), 59 (id), 62 (id), 268-294 (1551) Baelde, Financiële, pp. 21-22 (1531-51), 27 (1534) Becht, Statistische, pp. 68 (1168), 114 (1580)Beeck Calkoen, J.F. van, Onderzoek naar den rechtstoestand der geestelijke en kerkelijke goederen in Holland na de Reformatie. Amsterdam, De Bussy, 1910 Beekman, A.A., Uit de geschiedenis der Groote Waterschappen in Holland, in: BVGO 1915, blz. 93-106Beijerman, H., Oldenbarneveld, de Staten van Holland en Leycester in 1585 en 1586, in: BVGO 1848, blz. 88-100Bergh, L.Ph.C. van den Bergh, Oorkondenboek van Holland en Zeeland. Eerste afdeling, tot het einde van het Hollandsche Huis, 2e deel, Amsterdam/'s-Gravenhage 1873, besproken in BVGO 1875, blz. 54-69Blécourt, Bewijsstukken, pp. 386-387 (1529) Blécourt/Meijers, Memorialen, pp. 41-42 (1430), 48 (id), 61 (1432), 82 (1433), 181 (1435), 211(1436), 221 (id), 234 (1437) Blink, Geschiedenis I, pp. 217 e.v. (1328; 1342; 1463), 288 (18e e) Blok, P.J., De financiën van het graafschap Holland, in: BVGO 1886, blz. 36-130Blok, Geschiedenis I, p. 364 (1428) Blok, P.J., Het budget eener Hollandsche stad omstreeks 1400, in: BVGO 1882, blz. 284-309Blok, Hollandsche stad Bourg., pp. 31 (1441-42), 36-37 (15e e), 41 (1556), 42 (1428), 43 (1515), 57 (1475), 64-65 (1477), 81 (1480), 159 (1475), 280-284 (15e-16e e) Boer, D.E.H de/D.J. Faber/H.P.H. Jansen, De rekeningen van de grafelijkheid van Holland uit de Beierse periode. Serie I De rekeningen van de thesaurier en de dijkgraaf van de Grote Waard, RGP 39, Den Haag 1997Boer, D.E.H de/D.J. Faber/M.J. van Gent, De rekeningen van de grafelijkheid van Holland uit de Beierse periode. Serie II De rekeningen van de rentmeesters der domeinen 1393-1396, RGP 182, Den Haag 1983Bolhuis van Zeeburgh, J., Over de geschiedenis der eerste graven uit het Hollandsche huis, in: BVGO 1870, blz. 249-313Bolhuis van Zeeburgh, J., Otto, voogd van Holland, in: BVGO 75-79Bos-Rops, J.A.M.Y., De kohieren van de Tiende Penning in Holland, 1543-1564, 2001Brandt, C.D.J., Bijdrage tot de kritiek van Hollandse stadsrechten der XIIIe eeuw, in: Bijdr. Midd. Gesch. VI 1922Brouwer, H., De gaardersarchieven en de archieven van den gequalificeerde, belast met de invordering van het recht van successie ingevolge: "Ordonnantie eener Belasting op het Regt van Successie, alomme in het Bataafsche Gemeenebest in te vorderen, in: Ned. Arch. Bl deel 32 1924-1925, blz. 155; deel 33 1925-1926, blz. 161Brünner, Adviezen (1550)Brunner, E.C.G., De order op de buitennering van 1531. Bijdrage tot de kennis van de economische geschiedenis van het graafschap Holland in den tijd van Karel V, Utrecht, A. Oosthoek, 1918.
Chalmot, Biographisch, , deel 2, blz. 82 [1582]; blz. 115-116 [1611] blz. 318, 333, 359Chijs, Munten, blz. 1-706 Craandijk, J., Over kalk en nog wat. Iets uit de rekeningen van de grafelijkheid van Holland over het jaar 1345, in: BVGO 1905, blz. 289-346
Damme, van, Verkochte domeinen en ambachtsheerlijkheden in Holland en West-Friesland (1580—160 De Caumont la Force, Varchitrésorier Lebrun, gouverneur de la Hollande, 1810-1813. Paris , Plon-Nourrit, 1907 Depping, G.B., Geschichte des Krieges der Münsterer und Cölner, im Bündnisse mit Frankreich, gegen Holland, in den Jahren 1672, 1673 und 1674, besproken in: BVGO 1842, blz. 35-36 Diederiks, Collecteurs Diepeveen, Vervening (14e-16e e) Dillen, Stukken (1681) Dillen, Summiere (1622) Drossaers, S.W.A., Tot dusverre ongedrukte Hollandsche oorkonden van vóór 1300, in: Hist. Gen. Bijdr. 48 1927 blz. 53
Egmond, Jan van, Jean Provost (ca 1617-1654) en zijn neven en nichten, in: Ons Voorgeslacht maart 2022, blz. 89-120Elias, Bijdrage, pp. 31 (18e e), 36 (id)Engels, Geschiedenis, blz. 3 (922; 985), 7 (1247), 8 (1204; 1330), 31 (1297), 53-58 (1515; 1518), 60 (1555), 62 (1422), 63 (1515), 70 (1557), 76 (1574), 80 (1580), 81 (1586; 1596), 82-83 (1616; 1672), 85 (1748), 94 (1616), 95-145 (Rep), 146-351 (18e-19e e)Enno van Gelder, H., De reiskas van graaf Willem IV, in: Driekwart eeuw historisch leven in Den Haag, Historische opstellen uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het Historisch Gezelschap te ‘s-Gravenhage, Martinus Nijhoff, ‘s-Gravenhage 1975, blz. 51-65
Faber, Drie I,p. 263 (1677)Faber, Graanhandel, pp. 533 e.v. (17e e)Fremery, James de, Oorkonden tot aanvulling van het Oorkondenboek van Holland en Zeeland, in: BVGO 1894, blz. 322-338Fruin, R. Over het jaargeding in Holland en Zeeland gedurende de latere middeneeuwen, in BVGO 1888, blz. 97-119Fruin, Informacie (1514)Fruin, R., Enqueste ende Informatie upt stuck van der Reductie ende Reformatie van der schiltaelen gedaen in den jare MCCCCXCIIII, Leiden 1876Fruin, R., De tachtigjarige oorlog. Tien jaren uit den tachtigjarigen oorlog 1588-1598, 7e druk, Martinus Nijhoff, ‘s-Gravenhage 1899, blz. 193, 201Fruin, Zevenden, pp. 11 (1569), 12 (id), 18 (1571), 21 (1558)Fruin/Colenbrander, Geschiedenis, p. 50 (1462)Fruin, R., Over zoenen en vreden in Holland, Zeeland en Utrecht en over de beteekenis van de Utrechtsche keur op de vredebraak van het jaar 1300 voor de politieke geschiedenis der stad, in: BVGO 1886, blz. 167-216
Gabriëls, Edel (1747-95)Gachet, Rapport, pp. 55 (15e e), 71 e.v. (id)Gelder, Nederlandse, p. 4 (16e e)Goede, Swannotsrecht I, p. 105(1289)Goes, Register I-VIIIGosselin, J.J., Alphabetische naamlijst der gemeenten en derzelver onderhoorigheden ...etc, Amsterdam 1826, blz. XXXIXGosses, Stadsbezit, p. 15 (m.e.)Gosses, I.H., De vorming van het Graafschap Holland, delen I en II, in: BVGO 1915, blz.107-172; deel III, in: BVGO 1915, blz. 267-332
Haak, Plooierijen, p. 79 (17e e)Halma, Tooneel I, p. 423; II, pp. 43, 271, 297,372(15e-16e e)Hamaker, G., Iets over de huslotha, de vronescoud en de beden in Holland, in: BVGO 1889,blz. 157-181Hamaker, H.G., De rekeningen der Grafelijkheid van Holland onder het Henegouwsche Huis, 1e en 2e deel, Utrecht 1875-1876; 3e deel, Utrecht 1878Hardenberg, H., Het ontstaan van de Staten van Holland, in: Driekwart eeuw historisch leven in Den Haag, Historische opstellen uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het Historisch Gezelschap te ‘s-Gravenhage, Martinus Nijhoff, ‘s-Gravenhage 1975, blz. 104-120 Hees, J.I. van, Disputatio historico-juridica inauguralis, de Nobilibus ac Urbium Delegatis, sub Comitum Hollandiae regimine Ordines constituentibus, quam ... . publico ac solemni examini submittit, Trajecti ad Rhenum , 1829, in: BVGO 1840, blz. 24-31. Henne, Histoire I, pp. 214 (1509), 282 (1511); II, pp. 17 (1513), 239 (1520), 249 (1519), 366 (1521); III, pp. 14 (1522), 23-24 (id), 288 (id), 290 (id), 302 (1523), 306 (id), 313 (id), 317 (id), 355 (id); IV, pp. 6-8 (1524), 24 (id), 55 (1525), 112 (1526), 180 (1527), 183 (1528), 202 (id), 204 e.v. (id), 229 (1529); V, pp. 135 (1520-30), 137 (1521), 150(id);VI,p. 112 (1536); VII, pp. 121 (1540), 130 (1521), 131 (16e e), 134 (1536), 327 (1542); VIII, pp. 51 (1543), 214 (1545); IX, pp. 125-126 (1551-52), 153 e.v. (1552); X, pp. 17 e.v. (1537), 92 (1554), 152 (id), 281 (1555)Heringa, Zelfstandig, blz. 83 e.v. (1750-1760)Hertog, H. den/Keijzer, B. de/Waal, A. van der, Het Oudste register van graaf Florens (Rotterdam 2009). Heyden/Hermesdorf, Aantekeningen, p. 180 (1446-1531)Hoefer, Brieven, pp. 331-332 (1623)Hollestelle, Belasting (17e-18e e)Houtzager, Hollands, pp. 42, 51, 74, 76, 113, 115, 117-119, 121-122, 124, 130 (1555-1607), 163,,172(1662), 192 (16e-17e e)Hugenholtz, F.W.N., De graafschappen Holland en Zeeland in 1281, in: Bijdragen voor de Geschiedenis der Nederlanden, 13 (Den Haag/Antwerpen 1959), Huizinga, J., Noodwendig vertoog [critiek op: C.D.J. Brandt, Bijdrage tot de kritiek van Hollandsche stadsrechten der XIIIe eeuw, in: Bijdr. Vad. Gesch. V 10 1923 blz. 1
Iets over Floris van Egmond, stadhouder van Holland, in: BVGO 1848, blz. 271-272Iterson, Confiscatie, p. 553 (1732)
Janse, A., Ridderschap in Holland. Portret van een adellijke elite in de late MideleeuwenJansen, Middeleeuwse, p. 247 (16e e)Jansma, Raad (15e e)Japikse, N., Notulen gehouden ter Statenvergadering van Holland (1671--1675) door Cornelis Hop, pensionaris van Amsterdam, en Nicolaas Vivien, pensionaris van Dordrecht, in: Werken uitgegeven door het Historisch Genootschap gevestigd te Utrecht, 3e Serie, No. 19. Amsterdam, Johannes Muller, 1903 Jorissen, Theod., De ondergang van het Koningrijk Holland. Eene historische studie, Arnhem Thieme 1872, besproken door P.L. Muller in BVGO 1872, blz. 2*-3*Kemper, Nederlandsch, p. 26 (1328) Kerckhoffs-de Hey, Grote (Bio), pp. 18 (1477), 71 (1480), 97 (1514) Kobus, J.C./jkhr W, de Rivecourt, Biographisch Handwoordenboek van Nederland, Zutphen 1870, deel 1 [A t/m H], blz. 13, 24, 30, 31, 55, 63, 67, 72, 92, 97, 112Kooperberg, Margaretha, p. 320 (1508) Kort, J.C., Het Archief van de graven van Holland 889-1581, 3 delen (Den Haag 1981) Kosters, Oude, pp. 48-53 (11e-13e e), 69-70 (11e-13e e) Kruisheer, Oorkonden (10e-13e e)
Lanz, Correspondenz I, p. 278 (1528); II, p. 383(1543) Lemmink, Staten, pp. 37 (1297), 122 (15e e) Lijnden van Hemmen, Besluit, p. 382 (1629)
Maere, R. van, Le Comté de Hollande sous Philippe le Bon (1428—1467). La Haye, Mart. Nijhoff, 1908 Meerkamp van Embden, Goudsche (1525-60) Meilink, Rapporten (16e e) Meilink, P.A., De Hollandsche gaardersarchieven, in: Ned. Arch. Bl. deel 32 1924-1925, blz. 184Meilink, P.A., Nogmaals de Hollandsche gaardersarchieven, in: Ned. Arch. Bl deel 34 1926-1927, blz. 45Merkus, Schets, pp. 25 (1571), 78 (1748) Meyroos, Onze, pp. 8, 10-12 (1515), 14, 15 (1515), 21 (1579-1795), 22 (1600), 28-29 (1515) Mieris, F. van, Groot Charterboek der graaven van Holland, van Zeeland en heeren van Friesland, 4 delen, Leiden 1753-1756Moll, Rechten, p. 47 (1339) MontéVerloren, J.Ph.,/Th.H.F. van Riemsdijk, De rechtspraak van den Graaf van Holland, 3 delen, Utrecht 1932-1934MontéVerloren, Hoofdlijnen, p. 122 (m.e.) Muller Fz, S., De kronieken van Holland en Jan van Naeldwijck, in: BVGO 1888, blz. 392-404 Muller Fz, S., Die Hollantsche Chronike van den Heraut. Eene studie over de Hollandsche geschiedbronnen uit het Beijersche tijdperk, in: BVGO 1885, blz. 1-124Muller Hzn, S., Het oude register van graaf Florens, in: Bijdragen en Mededelingen tot de Geschiedenis van Holland 22 (1901), pag. 90-357Muller, Staat, pp. 251 (1580), 268-273 (1581), 284 (1582), 294 (1583), 354 (1584), 366 (1586), 492 (1590-91), 494 (1591), 545 (1592)Murphy, Hen. C., Henry Hudson in Holland. Th e Hague , Mart. Nijhoff, 1909
Navorscher 1851; 1852, blz. 131, 286; Navorscher 1870, blz. 270; 329Navorscher III, p. 14 (m.e.); V, pp. 331 (1581), 342 (16e e); VI, p. 83 (17e e); VIII, p. 131 (1572); IX, p. 117 (16e e); XIII, pp. 166-167 (15e e), 217 (1477); XIV, p. 251 (16e e); XV, pp. 253 (1501), 257 (1671); Navorscher XVI, blz. 185 (17e-18e e)XX, pp. 85-95 (1516-51); XLVIII, p. 408 (15e e) Neve, Rijkskamergerecht, p. 140 (1431; 1491) Nierop, Aanvang, p. 194 (1622) Nieuwenhuis, G., Algemeen woordenboek van kunsten en wetenschappen A-B, Thieme, Zutphen 1820. blz. 354Nijhoff, Oud, pp. 24 (1396), 35 (1428), 66 (1530), 76(1545), 131(1608)
Obreen, H., Oorkonden ter toelichting van de politieke betrekkingen van Holland met Vlaanderen 1259-1299, in: Hist. Gen. Bijdr. deel 43 1922, blz. 26Obreen, Henri, Floris F, graaf van Holland en Zeeland, heer van Friesland (1256—1296). (Recueil de Travaux publiés par la faculté de philosophie et lettres, Université de Gand, 34e fasc.) Gand, Van Goethem, 1907 Oppermann, O., Untersuchungen zur Nordniederländischen Geschichte des 10. bis 13. Jahrhunderts, Zweiter Teil, Die Grafschaft Holland und das Reich bis 1256, deel IV van de Bijdragen van het Instituut voor Middeleeuwsche geschiedenis der Rijksuniversiteit te Utrecht, Oosthoek Utrecht 1921, blz. 1-183Over. Alm. 1838, p. 212 (14e e) Overvoorde, Oude (16e-17e e)
Peyster, Henry de, Les troubles de Hollande à la veille de la Révolution française (1780—1795). Paris , Picard, 1905 Pitlo, Zeventiende, pp. 297-298 (1733) Plantenga, B.P., Nederland. Handboek voor reizigers, met reiskaart, plattegronden, enz. Naar eigen aanschouwing en naar de beste bronnen bewerkt, 4e druk, P. Plantenga Zutphen 1874Pleyte, W., Een iconographie der graven van Holland en Zeeland, in: BVGO 1885, blz. 219-243Poel, Advocaat (16e-19e e) Pols, M.S., De onechtheid van den Giftbrief van Graaf Dirk V van Holland van 1083, in: BVGO 1888, blz. 128-152Prevenier, W./Smit, J.G., Bronnen voor de geschiedenis der dagvaarten van de staten en steden van Holland voor 1544, deel I, 1276-1433, tweede stuk, teksten, Den Haag 1987
Rees, Geschiedenis I, pp. 17 (1328), 45 (11e e), 47 (1243), 47 (1330), 51 (15e e), 54 (1276), 55 (1389), 56 (1202; 1256), 60 (1252), 79(1398), 107 e.v. (16e e), 112 (id), 116(1554), 156(17e-18ee), 158 (Rep) Schaap, Philips, p. 52 (1511)Resolutien van de Heeren Staaten van Holland en West-Riemsdijk, Th., De Tresorie en Kanselarij van de Graven van Holland en Zeeland uit het Henegouwsche en Beiersche huis. 's Gravenhage, Martinus Nijhoff 1908Römer, R.H.C., Geschiedkundig overzigt van de kloosters en abdijen in de voormalige graafschappen van Holland en Zeeland. Eerste afdeeling, besproken door G.H.M. Delprat in BVGO 1856, blz, 25-31Roux, J. le, Recueil de la Noblesse de Bourgogne , Limbourg , Hollande, Zeelande et autres Provinces de S. M. Catholique, Lille 1715
Sickenga, Omwenteling, blz. 9-11 [1795], 12-14 (1795), 16 (1796), 41 (1797), 42 (1798), 46-47 (id), 77-78, 85-86 Sloet, Testamenten, p. 261 (1555) Smidt/Strubbe, Chronologische I, pp. 30-31 (1471), 157 (1479), 230 (1490), 238 (1491), 255(1492) Smidt/Strubbe/Rompaey, Chronologische II, p. 139(1514) Smit, Kamper (1439-41) Soly, Vernieuwing, p. 523 (1554) Spiegel, Ronald van der, Oproerlingen in Leiden in 1445, in: Ons Voorgeslacht 2022, blz. 189-191 Spiegel, Ronald van der, In memoriam Frans van Rooijen (1955-2021), in: Ons Voorgeslacht maart 2022, blz. 133-136Spiegel, Ronald A. van der, Veenpachters van Wassenaar in Haagambacht 1554 in: Ons Voorgeslacht 2021, nr. 742, blz. 316-324Sturler, Empeschement, p. 158 (16e e)
T.S. Overijssel I, pp. 37 (Rep), 38 (1684), 87 (1334-36); II, pp. 187 (16e e), 189(16e-17e e); IV, p. 187(1710) T.S. Zeeland I, pp. 4 (17e e), 147(1462) Terdenge, Geschichte (15e- 16e e) Theissen, Regeering, pp. 144 (16e e), 155 (id), 209 (1543) Themanummer Stadsrecht en stedelijke identiteit in Holland, in: Holland jrg. 55, 2023/3Timmer, E.M.A., De impost op de gijlbieren. Bijdrage tot de Geschiedenis der Bierbrouwerij in Holland in de 16de en 17de eeuw, in: BVGO 1916, blz. 360-391Timmer, E.M.A., De Generale Brouwers van Holland. Een bijdrage tot de geschiedenis der brouwnering in Holland in de 17de, 18de en 19de eeuw, Haarlem, Kleynenberg & Co., 1918
Unger, W.S., De levensmiddelenvoorziening der Hollandsche steden in de Middeleeuwen, A. H. Kruyt, Amsterdam, 1916.
Verhofstad, Regering, pp. 61 (16e e), 71-72 (id), 74 (id), 87 (1556), 90-93 (1556-57), 147 e.v. (1557) Vermaseren, Levensschets, blz. 159 (1585)Verwoert, Hermanus, Handwoordenboek der vaderlandsche geschiedenis volgens de nieuwste en beste bronnen bewerkt, deel 1 [A-K], Nijmegen 1851, blz. 10, 22, 26, 49, 57, 60, 61-62, 72, 122, 130-131, 179Voorthuysen, Mercantilisme, pp. 31 (1593), 32, 89 (1651-52), 100 (16e e), 103 (1686-87), 106(1682), 107(1691), 182(1670) Vries, Geschapen, p. 344 (Rep)
Wedekind, Bijdrage (16e e)Winkler Prins, A. Geïllustreerde Encyclopedie (H-IYNX), deel 8, Amsterdam 1876, blz. 22, 196, 277Wolff, M., De houding der Joden in Holland in den strijd tusschen Oranjegezinden en Patriotten, in: BVGO 1907, blz. 430-467Wttewaal, B.W., Drie schoft Oranje boven. Eene bijdrage tot de kennis van het openbare verzet tegen het Napoleontisch bestuur in Holland, in de maand April 1813, in: BVGO 1872, blz. 343-448
Page updated
Google Sites
Report abuse