Embedded Files
Waterland
WaterlandGebied in West-Frieslandalgemeen =Al voor Julius Caesar is het gebied bewoond [Zeggelaar,Blikken33]=Dicht bij Monnikendam ligt het kasteel Zwanenburg gesticht door de heren van Persijn. =De benaming "Waterland" wordt door ons uitsluitend gebruikt om daarmee aan te duiden het gebied van de zes hoofddorpen: Ransdorp, 't Hooftdorp, Zuyderwoude, Sunderdorp, Schellingwoude, Broek en Lansmoer [Zeggelaar, Blikken11]. =“Tractaet van Harderwijk": Overeenkomst van 11 augustus 1497 tussen Gelre enerzijds en Amsterdam, Hoorn, Enkhuizen en bondgenoten Naarden, Weesp, Monnikendam, Edam, Muiden en de dorpen van Waterland [Gonnet, Inventaris, blz. 13]=Op 23 november 1619 is de band tussen deze dorpen gelegd in de Unie van Waterland [Zeggelaar, Blikken12]=Slot Ilpenstein is voor 1622 gebouwd bij Ilpendam door Volkert Overlander, schepen en nadien burgemeester van Amsterdam [Zeggelaar, Blikken34]De Unie van Waterland is in 1806 nog voor 10 jaar verlengd [Zeggelaar, Blikken12]
belastingen-Floris V brengt in 1275 een verzoening tot stand tussen Jan van Persijn en de Waterlanders. De Persijnen zullen het kasteel niet herbouwen, ze zullen vonnissen van schepenen niet herroepen; de Waterlanders zullen jaarlijks twee beden betalen en een som ineens voor het verlies van het kasteel [Zeggelaar, Blikken41]."Gebeurde het in 1447 dat de Waterlanders haer tegens de Schattingen versetten , waerover veel van de rijkste huyslieden aldaer, by nacht van haer bedden gelicht, en voort na den Haghe ghevoert werden ; daer sy niet van daen quamen of de schattingen waren ten uytersten betaelt, en noch soo veel daer boven. dat de groote nieuwe Sael die noch heden voor ‘t Hof is daervan uyt de grondt opgetimmert wert", ontleend aan een geschreven aantekening uit 1754 [Navorscher 1851, blz. 283]Zoo ook werd de groote nieuwe zaal, voor het Hof in den Haag, uit den grond opgetimmerd, uit de gelden, welke de Waterlanders, als boete, wegens het weigeren van schatting in 1447 moesten opbrengen. de belasting heeft overigens tot 1456 geduurd. Toen werd men daarvan ontheven [Engels, blz. 17-18].De bede zou geheven worden "naar de grootheid en rijkheid van de landen. De notabelsten zouden "deze penningen ordineren en taxeren". Dat gebeurde niet en toen werden de Waterlanders hoger getaxeerd dan ze tevoren pleegden te geven. De Waterlanders waren al zwaar getroffen door dijkdoorbraken, ze weigerden de bede. Stadhouder Jan van Lannoy haalde gewapend volk uit steden en dorpen [gemene heervaart]. Ze gijzelden de rijken en notabelen totdat betaald zou zijn. Na enige tijd geven de Waterlanders het op. Ze betalen het gevraagde en nog een som extra "dat men nog eene schoone kamer bij de Raadkamer, daarmede dede timmeren" [Navorscher 1852, blz. 73]De watervloeden van 1570 en 1580 maken grote gaten in de zeedijk.Schellingwoude en de omligende dorpen zijn verarmd door oorlogen financieel niet in staat de schade te herstellen [Zeggelaar, Blikken51]
bestuurbaljuw=Willem Cuser [...-1392] is baljuw van Amstelland, Rijnland en Waterland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 142]=Nikolaas van Persijn sterft in 1409 kinderloos; de heerlijkheid komt dan volledig in handen van het graafschap Holland. Hierna stellen de graven van Holland een baljuw van Waterland aan [Zeggelaar, Blikken45].
gemeente=in 1968 deel van de gemeente [ter Laan, blz. 464]
heerlijkheid-Het bisdom Utrecht heeft steeds de rechten geclaimd op Waterland en West-Friesland. Ridders kregen het land in leen [Zeggelaar, Blikken43]-Jan Persijn wordt in 1080 genoemd als heer van Waterland [Zeggelaar, Blikken43]-Rond 1150 is sprake van een Dirk Persijn [Zeggelaar, Blikken43] -Wouter Persijn overlijdt in 1218 [Zeggelaar, Blikken44]-In 1226 is er een Jan Persijn. Hij wordt doorde Waterlanders niet erkend [Zeggelaar, Blikken43]-Claas Persijn [....-1250] verkoopt de helft van Marken aan de monnikn van het klooster Mariengaarde in Friesland [Zeggelaar, Blikken43]-Jan is in 1268 de derde heer. De Waterlanders, verenigd met de Kennemers en West-Friezen, staan tegen hem en de adel op en vernielen het kasteel [Zeggelaar, Blikken40]. -Jan Persijn schenkt in 1273 de Waterlander vele voorrechten en vrijheden, bezegeld [Zeggelaar, Blikken44]-Floris V brengt in 1275 een verzoening tot stand tussen Jan van Persijn en de Waterlanders. De Persijnen zullen het kasteel niet herbouwen, ze zullen vonnissen van schepenen niet herroepen; de Waterlanders zullen jaarlijks twee beden betalen en een som ineens voorhet verlies van het kasteel [Zeggelaar, Blikken41]. -Waterland komt in 1282 door verkoop gedeeltelijk aan de Hollandse graaf Floris V, nl.voor de helft. De andere helft zou blijven als erfleen aan Nicolaas Persijn, de zoon van Jan [Kok2, blz. 603; Navorscher 1851, blz. 223; Zeggelaar, Blikken blz. 42-44]-toen Floris in 1296 werd vermoord trokken de Waterlanders met de Kennemers op om zijn dood te wreken [Zeggelaar, Blikken45]. -de zoon van Nicolaas komt in 1350 voor in oude stukken onder de naam van Velzen [Zeggelaar, Blikken45]. -in 1358 komt in een handvest voor Katharina van Velzen , vrouwe van Waterland [Zeggelaar, Blikken45].-Nikolaas van Persijn sterft in 1409 kinderloos; de heerlijkheid komt dan volledig in handen van het graafschap Holland. Hierna stellen de graven van Holland een baljuw van Waterland aan [Kok2, blz. 603; Zeggelaar, Blikken45].
waterstaatBekend is dat grote overstromingen hebben plaatsgevonden in 350, 533, 695 en 733. Het Flevomeer werd daardoor steeds groter [Zeggelaar, Blikken48]In 1170 werd al het land tussen Tessel, Medemblik en Stavoren door het water verzwolgen en verkreeg de Zuiderzee de omvang die het ongeveer voor de inpolderingen nog had [Zeggelaar, Blikken48]In 1275 bestaat de Zeedijk van Waterland al [Zeggelaar, Blikken48]In 1395 wordt de Uitdam gebouwd, bedoeld om de binnenwateren van de buitenwateren te scheidenIn 1400 wordt in de Purmer-Ee een dam gelegd om de Zuiderzee af te sluiten [Zeggelaar, Blikken49]In die dam wordt een sluis gelegd en op 12 september 1403 wordt door Hertog Albrecht bepaald dat de sluis -de Grafelijkheids-of Gravensluis- zal worden onderhouden door de graaf, zonder kosten voor de Waterlanders [Zeggelaar, Blikken49]In 1408 komen de heemraden van DelflandIn 1421 loopt heel Waterland onder door een breuk in de dijk bij Durgerdam [Zeggelaar, Blikken50]. In 1502, 1508, 1509, 1514 en 1532 zijn er opnieuw watervloeden [Zeggelaar, Blikken50]Op 1 november 1570 brak de zeedijk op drie plaatsen door. Er ontstaat een gat van 3 meter lengte. De doorbraak doet het Keijnselmeer ontstaan. De ingelanden van Schellingwoude die voor het onderhoud van dit deel van de dijk verantwoordelijk zijn blijken niet in staat om de dijk te herstellen [Zeggelaar, Blikken50]In 1580 is opnieuw sprake van een hevige stormvloed. Er ontstaan drie nieuwe gaten. Schellingwoude en de omligende dorpen zijn, verarmd door oorlogen, financieel niet in staat de schade te herstellen [Zeggelaar, Blikken51]De Ordonnantie van 24 april 1581 van Willem van Oranje moet verbetering brengen [Zeggelaar, Blikken51]In 1610 is de Gravensluis verlegd [Zeggelaar, Blikken49]
BRONNENgeraadpleegde bronnenDDB; Navorscher 1851-1852literatuurBaelde, Domeingoederen, pp. 284-285 (1551), 288 (id) Blécourt, Heerlijkheden, p. 88 (1282) Blok, Financiën, p. 80 (1391) Chijs, Munten, blz. 42 (m.e.), 46 (id)Craandijk, J., Het geslacht Persijn van Waterland, in: BVGO 1902, blz. 97-152Engels, Geschiedenis, blz. 17-18 (1447) Fruin, Informacie, pp. 201-217 (1514) Goes, Register I, p. 620 (1541) Gosses, Welgeborenen, pp. 38 (1282), 60 (id), 73 (m.e.) Halma, Tooneel II, p. 297 (1447) Jansma, Raad, p. 137 (1440) MontéVerloren, Hoofdlijnen, p. 122 (1393) Navorscher I, p. 283 (1447); II, p. 73 (1447)Soeteboom, H, Historie van Waterland, 1660Soeteboom, Hendrik Jakobsz, Oud-Heden Van Zaan-Land, Stavoren, Vronen en Waterland, : Behelzende haar Oorsprongen, Volkplantingen, Loop der Rivieren, Bedykinge, Regeeringen onder Keyzers, Koningen, Princen, Graven, Potestaten, en Burger-vaderen ; De Wetten, en Voor-regten, haar door deze vergunt ...Alles uit de Oudheden Nagespeurd, en met Autentique Stukken bewaarheid, Amsterdam 1702, 2 delen [DDB]Verwoert, Hermanus, Handwoordenboek der vaderlandsche geschiedenis volgens de nieuwste en beste bronnen bewerkt, deel 1 [A-K], Nijmegen 1851, blz. 142Zeggelaar, G. van, Blikken in het Verleden van Waterland, Amsterdam 1902, blz. 11-12, 33
belastingen-Floris V brengt in 1275 een verzoening tot stand tussen Jan van Persijn en de Waterlanders. De Persijnen zullen het kasteel niet herbouwen, ze zullen vonnissen van schepenen niet herroepen; de Waterlanders zullen jaarlijks twee beden betalen en een som ineens voor het verlies van het kasteel [Zeggelaar, Blikken41]."Gebeurde het in 1447 dat de Waterlanders haer tegens de Schattingen versetten , waerover veel van de rijkste huyslieden aldaer, by nacht van haer bedden gelicht, en voort na den Haghe ghevoert werden ; daer sy niet van daen quamen of de schattingen waren ten uytersten betaelt, en noch soo veel daer boven. dat de groote nieuwe Sael die noch heden voor ‘t Hof is daervan uyt de grondt opgetimmert wert", ontleend aan een geschreven aantekening uit 1754 [Navorscher 1851, blz. 283]Zoo ook werd de groote nieuwe zaal, voor het Hof in den Haag, uit den grond opgetimmerd, uit de gelden, welke de Waterlanders, als boete, wegens het weigeren van schatting in 1447 moesten opbrengen. de belasting heeft overigens tot 1456 geduurd. Toen werd men daarvan ontheven [Engels, blz. 17-18].De bede zou geheven worden "naar de grootheid en rijkheid van de landen. De notabelsten zouden "deze penningen ordineren en taxeren". Dat gebeurde niet en toen werden de Waterlanders hoger getaxeerd dan ze tevoren pleegden te geven. De Waterlanders waren al zwaar getroffen door dijkdoorbraken, ze weigerden de bede. Stadhouder Jan van Lannoy haalde gewapend volk uit steden en dorpen [gemene heervaart]. Ze gijzelden de rijken en notabelen totdat betaald zou zijn. Na enige tijd geven de Waterlanders het op. Ze betalen het gevraagde en nog een som extra "dat men nog eene schoone kamer bij de Raadkamer, daarmede dede timmeren" [Navorscher 1852, blz. 73]De watervloeden van 1570 en 1580 maken grote gaten in de zeedijk.Schellingwoude en de omligende dorpen zijn verarmd door oorlogen financieel niet in staat de schade te herstellen [Zeggelaar, Blikken51]
bestuurbaljuw=Willem Cuser [...-1392] is baljuw van Amstelland, Rijnland en Waterland [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 142]=Nikolaas van Persijn sterft in 1409 kinderloos; de heerlijkheid komt dan volledig in handen van het graafschap Holland. Hierna stellen de graven van Holland een baljuw van Waterland aan [Zeggelaar, Blikken45].
gemeente=in 1968 deel van de gemeente [ter Laan, blz. 464]
heerlijkheid-Het bisdom Utrecht heeft steeds de rechten geclaimd op Waterland en West-Friesland. Ridders kregen het land in leen [Zeggelaar, Blikken43]-Jan Persijn wordt in 1080 genoemd als heer van Waterland [Zeggelaar, Blikken43]-Rond 1150 is sprake van een Dirk Persijn [Zeggelaar, Blikken43] -Wouter Persijn overlijdt in 1218 [Zeggelaar, Blikken44]-In 1226 is er een Jan Persijn. Hij wordt doorde Waterlanders niet erkend [Zeggelaar, Blikken43]-Claas Persijn [....-1250] verkoopt de helft van Marken aan de monnikn van het klooster Mariengaarde in Friesland [Zeggelaar, Blikken43]-Jan is in 1268 de derde heer. De Waterlanders, verenigd met de Kennemers en West-Friezen, staan tegen hem en de adel op en vernielen het kasteel [Zeggelaar, Blikken40]. -Jan Persijn schenkt in 1273 de Waterlander vele voorrechten en vrijheden, bezegeld [Zeggelaar, Blikken44]-Floris V brengt in 1275 een verzoening tot stand tussen Jan van Persijn en de Waterlanders. De Persijnen zullen het kasteel niet herbouwen, ze zullen vonnissen van schepenen niet herroepen; de Waterlanders zullen jaarlijks twee beden betalen en een som ineens voorhet verlies van het kasteel [Zeggelaar, Blikken41]. -Waterland komt in 1282 door verkoop gedeeltelijk aan de Hollandse graaf Floris V, nl.voor de helft. De andere helft zou blijven als erfleen aan Nicolaas Persijn, de zoon van Jan [Kok2, blz. 603; Navorscher 1851, blz. 223; Zeggelaar, Blikken blz. 42-44]-toen Floris in 1296 werd vermoord trokken de Waterlanders met de Kennemers op om zijn dood te wreken [Zeggelaar, Blikken45]. -de zoon van Nicolaas komt in 1350 voor in oude stukken onder de naam van Velzen [Zeggelaar, Blikken45]. -in 1358 komt in een handvest voor Katharina van Velzen , vrouwe van Waterland [Zeggelaar, Blikken45].-Nikolaas van Persijn sterft in 1409 kinderloos; de heerlijkheid komt dan volledig in handen van het graafschap Holland. Hierna stellen de graven van Holland een baljuw van Waterland aan [Kok2, blz. 603; Zeggelaar, Blikken45].
waterstaatBekend is dat grote overstromingen hebben plaatsgevonden in 350, 533, 695 en 733. Het Flevomeer werd daardoor steeds groter [Zeggelaar, Blikken48]In 1170 werd al het land tussen Tessel, Medemblik en Stavoren door het water verzwolgen en verkreeg de Zuiderzee de omvang die het ongeveer voor de inpolderingen nog had [Zeggelaar, Blikken48]In 1275 bestaat de Zeedijk van Waterland al [Zeggelaar, Blikken48]In 1395 wordt de Uitdam gebouwd, bedoeld om de binnenwateren van de buitenwateren te scheidenIn 1400 wordt in de Purmer-Ee een dam gelegd om de Zuiderzee af te sluiten [Zeggelaar, Blikken49]In die dam wordt een sluis gelegd en op 12 september 1403 wordt door Hertog Albrecht bepaald dat de sluis -de Grafelijkheids-of Gravensluis- zal worden onderhouden door de graaf, zonder kosten voor de Waterlanders [Zeggelaar, Blikken49]In 1408 komen de heemraden van DelflandIn 1421 loopt heel Waterland onder door een breuk in de dijk bij Durgerdam [Zeggelaar, Blikken50]. In 1502, 1508, 1509, 1514 en 1532 zijn er opnieuw watervloeden [Zeggelaar, Blikken50]Op 1 november 1570 brak de zeedijk op drie plaatsen door. Er ontstaat een gat van 3 meter lengte. De doorbraak doet het Keijnselmeer ontstaan. De ingelanden van Schellingwoude die voor het onderhoud van dit deel van de dijk verantwoordelijk zijn blijken niet in staat om de dijk te herstellen [Zeggelaar, Blikken50]In 1580 is opnieuw sprake van een hevige stormvloed. Er ontstaan drie nieuwe gaten. Schellingwoude en de omligende dorpen zijn, verarmd door oorlogen, financieel niet in staat de schade te herstellen [Zeggelaar, Blikken51]De Ordonnantie van 24 april 1581 van Willem van Oranje moet verbetering brengen [Zeggelaar, Blikken51]In 1610 is de Gravensluis verlegd [Zeggelaar, Blikken49]
BRONNENgeraadpleegde bronnenDDB; Navorscher 1851-1852literatuurBaelde, Domeingoederen, pp. 284-285 (1551), 288 (id) Blécourt, Heerlijkheden, p. 88 (1282) Blok, Financiën, p. 80 (1391) Chijs, Munten, blz. 42 (m.e.), 46 (id)Craandijk, J., Het geslacht Persijn van Waterland, in: BVGO 1902, blz. 97-152Engels, Geschiedenis, blz. 17-18 (1447) Fruin, Informacie, pp. 201-217 (1514) Goes, Register I, p. 620 (1541) Gosses, Welgeborenen, pp. 38 (1282), 60 (id), 73 (m.e.) Halma, Tooneel II, p. 297 (1447) Jansma, Raad, p. 137 (1440) MontéVerloren, Hoofdlijnen, p. 122 (1393) Navorscher I, p. 283 (1447); II, p. 73 (1447)Soeteboom, H, Historie van Waterland, 1660Soeteboom, Hendrik Jakobsz, Oud-Heden Van Zaan-Land, Stavoren, Vronen en Waterland, : Behelzende haar Oorsprongen, Volkplantingen, Loop der Rivieren, Bedykinge, Regeeringen onder Keyzers, Koningen, Princen, Graven, Potestaten, en Burger-vaderen ; De Wetten, en Voor-regten, haar door deze vergunt ...Alles uit de Oudheden Nagespeurd, en met Autentique Stukken bewaarheid, Amsterdam 1702, 2 delen [DDB]Verwoert, Hermanus, Handwoordenboek der vaderlandsche geschiedenis volgens de nieuwste en beste bronnen bewerkt, deel 1 [A-K], Nijmegen 1851, blz. 142Zeggelaar, G. van, Blikken in het Verleden van Waterland, Amsterdam 1902, blz. 11-12, 33
Page updated
Google Sites
Report abuse