MiddelburgDe hoofdstad van Zeelandalgemeen=in 1217 stadskeur [ter Laan, blz. 267; Wink, blz. 810]=eind 13e eeuw een grote brand [Verwoert2, blz. 71]=op 22 oktober 1492 een grote brand [Verwoert2, blz. 71]=op 12 juli 1803 is Napoleon in de stad [Navorscher 1870, blz. 15]=op 9 mei 1810 is Napoleon in de stad [Navorscher 1870, blz. 14]=in 1826 is Middelburg behalve de naam van de stad ook de naam van een plattelandsdistrict. Het bestaat uit 19 plattelandsgemeenten met 11.056 mensen [Gosselin, blz. XLII].
belastingenambtenaren=In 1820 is mr. Johan Adriaan baron van der Heim [1756-1831] ontvanger der registratie [Roelants, Gulden, blz. 62]=in 1884 was H. W. J. Callenfels ontvanger der invoerrechten en accijnsen [Leeuw1884, blz. 58]convoyen en licenten=Op 9 april 1768 bericht het College ter Admiraliteit de S-G dat mr. Paul Hurgronje afstand heeft gedaan van zijn functie als ontvanger van de convoyen en licenten. De functie is al acht dagen vacant. Op de voordracht staan de heren mr. Johan David Ghyselin le Sage [35 jaar] en Francois Johan Nebbens [29 jaar]. Eerstgenoemde wordt bij besluit van 14 april 1768 verkozen. =Op 1 maart 1784 bericht het College ter Admiraliteit de S-G dat mr. Johan David Ghyselin le Sage afstand heeft gedaan van zijn functie als ontvanger van de convoyen en licenten.De functie is al acht dagen vacant. Op de voordracht staan de heren Gerard van Citters [42 jaar] en Jan Anthony van Muyden [26 jaar]. Eerstgenoemde wordt bij besluit van 16 maart 1784 verkozen.exuerechtOvereenkomsten van Hoorn met de steden Alkmaar, Amersfoort, Amsterdam, Arnhem, Delft, Enkhuizen, Gorinchem, Gouda, Haarlem, Middelburg, Monnickendam en Zierikzee over het recht van exue. 1525, 1533, 1554, 1562 , 1563, 1567, 1728, 1743-1744, 1783, 1788, 1790 [Gonnet, Inventaris, blz. 35]
invoerrechtIn 1751 verzochten de eigenaren van de glasblazerijen in Dordrecht, Rotterdam, Middelburg en Amersfoort om een accijns te doen instellen op de import van donkergroen glas [Arendonk, blz. 18]
tiende penningEind 1571 werd Adriaan van Campen met de pensionaris Jacob Sagarus afgevaardigd, om met de Gedeputeerden van de Staten van Zeeland ten hove te reizen en de Hertog van Alva duidelijk te maken “dat de 10de en 20ste penning causeeren zoude de diversie van de Trafijcke van de Koopmanschappen en Handwerken, tot gantsche desolatie en ruine van deeze Nederlanden; En overzulks aan Zijne Excellentie te verzoeken en te bidden, dat het hem geliefde, in de plaatse van dien te accepteeren voor de resteerende vier jaren, de quote van 67,500 gulden, in te gaan den 13 Augustus laastleden," alles onder zekere bepalingen en voorwaarden, daarbij gemeld, en die veelzins nodig waren, om de stad in staat te stellen, tot het opbrengen van haar aandeel; doch deze bezending liep vruchteloos af [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 58]In februari 1572 werd Adriaan van Campen met Adriaan Jacob Joosz, burgemeester van Middelburg, op de dagvaard van de Algemene Staten gezonden, teneinde aldaar duidelijk te maken de armoede van het land; en dat die 10e en 20ste penning zoude veroorzaken 't bederf van alle deze Landen en verval van Zeeland teweegbrengen, de gehele ontvolking van dat gewest, indien de uitvoering aldaar werd begonnen voordat zij in de omliggende landen waren tot stand gebracht. Doch Alva was niettegenstaande deze vertogen en in weerwil van alle tegenstand [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 59]bestuuradvocaat-fiscaal=Willem Roelsius, raad, advocaat-fiscaal en schepen te Middelburg [Leeuw1885, blz. 22]=Willem Roelsius [.....-1666], schepen en raad te Middelburg, advocaat-fiscaal, president van den Raad van Vlaanderen [Leeuw 1885, blz. 22]algemeen=het verzetten van het lands- en stadsbestuur leverde menigmaal [1651, 1702, 1704, 1747, 1787] onrust in de stad op [Verwoert2, blz. 71]baljuw=Alienor van Bourgondië is in 1579 baljuw van Middelburg =Pieter Haak of Hack was baljuw van Middelburg [Verwoert1, blz. 266; Verwoert2, blz. 51]=in 1725 is mr. Johan Lapher baljuw van Middelburg [Noppen, Vereecke, blz. 308]=in 1753 is nr. Dirk Macaré, heer van Serooskerke, baljuw van de stad [Groot Charterboek deel 1 blz. 36] burgemeester"Een borgemeestere en mach niet langer dienen als borgemeestere als een jaer continuelycke; en eenen schepene twee jaeren continuelycke; sulcx dat se het derde jaer niet gecontinueert en mogen werden; maer alse een jaer gevaceert oft af geweest hebben, mogen wederomme gecoren worden voor schepenen oft borgemeestere. C. v. Middelb., I, 7" [Stallaert1, blz. 58]=De burgemeesters van Middelburg van 1498-1740 zijn in een wapenkaart opgenomen door Anthony van Dam [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 145]Pieter van Roosbeek is burgemeester van MiddelburgJacob Bonte is burgemeester van Middelburg [Leeuw1883, blz. 8]=Jan van Landsbergen was burgemeester [Verwoert2, blz. 5]In 1567 is Wilhelm Pietersen van Rosenburg burgemeester van Middelburg [Leeuw1883, blz. 12]In februari 1572 was Adriaan Jacob Joosz, burgemeester van Middelburg [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 59]in 1598 is Jacob Boreel [1552-1636] burgemeester [Navorscher 1852, blz. 131]=van 1603-1625 was Jacob Magnus burgemeester [Verwoert2, blz. 46]in 1613 wordt Johan de Knuijt burgemeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 374]in 1640 is P. van Roosbeek burgemeester [NNBW 1911, blz. 263]in 1641 is Pieter Joossen Duvelaar burgemeester [.....-1670] [Kok13, blz. 60]in 1672 is Philippus van den Brande burgemeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 86]in.... is Jan Pieter van den Brande [1645-1712], heer van Cleverskerk, raad en burgemeester van Middelburg [Navorscher 1852, blz. 132]in....is Jan Pieter van den Brande, heer van Couwerve, Crabbendijke en Gapinge, burgemeester van Middelburg [Navorscher 1852, blz. 132]=Alexander de Muing [1655-1719] was meermalen burgemeester [Verwoert2, blz. 82]rond 1700 is ... Hulde burgemeester van Middelburg [Navorscher 1852, blz. 58]in ........ is David de Huybert [.....-1719] burgemeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 336]In 1709 is Johan Walleran Sandra burgemeester [Epen, Geslacht, blz. 17]in 1715 is Abraham Duvelaar burgemeester [Kok13, blz. 38-39]=mr. Daniel Tulleken was heer van Meliskerke en Mariekerke en burgemeester van de stad Middelburg [Kok1, blz. 164]mr Willem van Citters is meermalen burgemeester geweest; in 1747 president-burgemeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 124]=mr. Johan Constantijn Mathias [1691-1765] was in 1731 , '33, '36, '39, '42 burgemeester van Middelburg [Leeuw1884, blz. 96]=Johan Walleran Sandra was raad en burgemeester van Middelburg [Leeuw1884, blz. 96]in 1747 is Joannes Cocquelle burgemeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 128in 1753 is Samuel Radermacher burgemeester [Groot Charterboek deel 1 blz. 36 ]In 1786 is David van Visvliet burgemeester [ANF1888, blz. 21]in 1793 is Jan Pieter van den Brande heer van Couwerve, Crabbendijke en Gapinge [Navorscher 1852, blz. 132]In 1810 is Schorer burgemeester van M. [Navorscher 1870, blz. 14]=mr. Johannes Carolus Pické [1831-....] is burgemeester [ANF1888, blz. 138]kiesheer=mr. Pieter Boudaen was kiesheer, schepen en raad van Middelburg [Leeuw1884, blz. 96]muntmeesterJacob Boreel [1552-1636] is in 1580 muntmeester [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 70]pensionaris=Eind 1571 was Jacob Sagarus pensionaris van Middelburg [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 58]=in 1606 is Apollonius Schotte eerste pensionaris [NNBW1911, blz 262]=in 1606 is mr. Simon van Beaumont tweede pensionaris van Middelburg, traktement f 900. Verlengd in 1610 voor twee jaar [Kobus/Rivecourt 1.111; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 39; NNBW 1911, blz. 262]=in 1611 wordt Simon van Beaumont eerste pensionaris [NNBW 1911, blz. 262]=tot 1615 is Johannes Boreel collega van Simon [NNBW 1911, blz. 262]=van 1616-1620 is Simon de enige pensionaris [NNBW 1911, blz. 262]=van 1621-1623 is Jacob Cats [1577-1660] zijn collega [NNBW 1911, blz. 262; Wink, blz. 263]=van 1624-1634 is Simon de enige pensionaris [NNBW 1911, blz. 262]=in 1644 wordt Anthony de Jonge pensionaris [Verwoert, Handwoordenboek I, blz 351]raad=mr. Willem Veth was schepen en raad der stad Middelburg [Leeuw1884, blz. 89]=in 1639 is P. van Roosbeek raad [NNBW 1911, blz. 263]=Willem Roelsius [.....-1666], schepen en raad te Middelburg, advocaat-fiscaal, president van den Raad van Vlaanderen [Leeuw 1885, blz. 22]=Willem Roelsius, raad, advocaat-fiscaal en schepen te Middelburg [Leeuw1885, blz. 22]=mr. Pieter Boudaen was kiesheer, schepen en raad van Middelburg [Leeuw1884, bz. 96]=Johan Boudaen Courten [1634-1716] was heer van Schellach, St. Laurens en Popkensburg, schepen en raad in Middelburg, bewindhebber der Oost-Indische Compagnie [Leeuw1885, blz. 78]=Willem Roels [...-1670] was schepen en raad van Middelburg [Leeuw1884, bz. 95]=mr. Jan van der Merct was schepen en raad in Middelburg [Leeuw1884, blz. 96]=in 1706 is Johan Walleran Sandra raad [Epen, Geslacht, blz. 17]=in 1706 is David van Visvliet raad [ANF1888, blz. 20]=Hugo Bonte is raad en syndicus van Middelburg [Leeuw1883, blz. 8]=Alexander de Muing [1655-1719] was meermalen raad [Verwoert2, blz. 82]=mr. Johan Constantijn Mathias [1691-1765], schepen, raad, thesaurier [Leeuw1884, blz. 96]=mr. Johan Godin was raad in Middelburg, gecommitteerde raad en raad ter admiraliteit in Zeeland [Leeuw1884, blz. 79]=Anthony Everaerts is raad van Middelburg [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 194]=in 1762 is mr. Anthonie Huisman raad van Middelburg [Leeuw1884, blz. 33]= in 1763 is Willem Aarnoud van Citters schepen en raad [Leeuw1884, blz. 33]rekenmeester=Francoys Dignusse Eversdyk was in 1585 rekenmeester van Zeeland en Middelburg [Gens Nostra 1946, blz. 103]=Jan Clase Backer was rekenmeester [Gens Nostra 1946, blz. 108]schepen=Willem Pietersz van Rosenburg was in januari 1573 schepen van Middelburg [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 59]=mr. Willem Veth was schepen en raad der stad Middelburg [Leeuw1884, blz. 89]=Johan Berk [1635-...] is schepen in Middelburg [Chalmot2.342]=Willem Roelsius [.....-1666], schepen en raad te Middelburg, advocaat-fiscaal, president van den Raad van Vlaanderen [Leeuw 1885, blz. 22]=Willem Roelsius, raad, advocaat-fiscaal en schepen te Middelburg [Leeuw1885, blz. 22]=mr. Pieter Boudaen was kiesheer, schepen en raad van Middelburg [Leeuw1884, blz. 96]=Johan Boudaen Courten [1634-1716] was heer van Schellach, St. Laurens en Popkensburg, schepen en raad in Middelburg, bewindhebber der Oost-Indische Compagnie [Leeuw1885, blz. 78]=Alexander de Muing [1655-1719] was meermalen schepen[Verwoert2, blz. 82]=Willem Roels [...-1670] was schepen en raad van Middelburg [Leeuw1884, blz. 95]=mr. Jan van der Merct was schepen en raad in Middelburg [Leeuw1884, blz. 96] =in 1706 is David van Visvliet raad [ANF1888, blz. 20]=mr. David de Labiestrate [1698-1750] is schepen en raad van Middelburg [Nav1870.381]=mr. Daniel Tulleken is in 1753 schepen en raad van Middelburg en heer van Mariekerke en Meliskerke [Kok1, blz. 164; Groot Charterboek deel 1 blz. 37]=in 1753 is mr. Johan Wilhelm Parker schepen en raad [Groot Charterboek deel 1 blz. 36]=in 1753 is Willem Thibaut schepen en raad [Kok1, blz. 9]= in 1763 is Willem Aarnoud van Citters schepen en raad [Leeuw1884, blz. 33]=mr. Johan Constantijn Mathias [1691-1765] was schepen, raad, thesaurier [Leeuw1884, blz. 96]=mr. Johan Constantijn Mathias [1691-1765], schepen, raad, thesaurier [Leeuw1884, blz. 96]=Jan Stavorinus was in 1788 schepen [Alg. Konst-en Letterbode 1788, blz. 156]
secretaris=Adriaan van Campen was secretaris in Middelburg [Aa/vH/S., Biographisch3, blz. 57]=Johan Berk [1635-...] is secretaris in Middelburg [Chalmot2.342]=Simon Scotte was secretaris [Navorscher1853, blz. 144]=vanaf juni 1651 is Simon de Beaumont [...-1663] secretaris [NNBW 1911, blz. 264]=Scipion Henri Vernède is secretaris [Roelants, Gulden, blz. 107]=in 1753 is D.V. Noiret secretaris [Groot Charterboek deel 1 blz. 30]thesaurier=Adriaan van Manmaker was in 1574 thesaurier [Verwoert2, blz. 47]=mr. Johan Constantijn Mathias [1691-1765], schepen, raad, thesaurier [Leeuw1884, blz. 96]waardijn van de munt=Jacob Boreel [1552-1636] is in 1580 waardijn van de munt [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 70]
economie=In 1581 werd een glasblazerij gesticht in Middelburg door de Antwerpenaar Govaert van der Hagh. Ook in Middelburg werden Italiaanse glasblazers aangetrokken van of weggelokt bij andere glasblazerijen. Illustratief is de komst naar Middelburg in 1610 van Anthonio Miotti, telg uit een beroemd glasmakersgeslacht uit Venetië. Waarschijnlijk was Joanis Promontorio de laatste meester-glasblazer in Middelburg en werd het glashuis in 1646 stil gelegd. [Arendonk, blz. 9]=Adriaan Beekman verzoekt in 1736 aan de stadsbestuurders "om de van buiten inkomende bottels te bezwaren" [Arendonk, blz. 16]gemeente=in 1910 groot 1375 hectare met 19.583 inwoners; de gemeente omvat Middelburgs-Ambacht [Wink, blz. 810]=in 1968 een gemeente met 29.000 inwoners [terLaan, blz. 267]
oorlog=in 1288 en 1296 weerstonden ze een aanval van de Vlamingen [Verwoert2, blz. 71]=in 1303 ingenomen door Guy van Dampierre; stadsmuren geslecht [Verwoert2, blz. 71]=in 1313 door Willem III ommuurd en grachten en wallen gemaakt [Verwoert2, blz. 71]=op 19 februari 1574 in handen van Willem van Oranje [Verwoert2, blz. 71]=op 1 augustus 1809 bezet door de Engelsen; ze vertrekken in december [Verwoert2, blz. 71]=op 16 maart 1810 een verdrag met Frankrijk; de Fransen doen hun intrede [Verwoert2, blz. 71]
rechtspraak=mr. Henri Fréderic Lantsheer [1810-......] was griffier bij de arrondissementsrechtbank te Middelburg [Leeuw1885, blz. 99]BRONNENNavorscher 1851-1852literatuurANF 1889, p. 219 (1806-10)Alberts, Bijdrage, p. 346 (1366-67)Alberts/Jansen, Welvaart, p. 97 (1326)Altmeyer, Relations, p. 65 (1519)Arendonk, Bert, De Glasblazerijen, De geschiedenis van de Nederlandse glasblazerijen en de productie van gebruiksflessen in de 17e, 18e en 19e eeuw, in: Ons Voorgeslacht, Digitheek
Becht, Statistische, pp. 51 (Rep), 54 (id), 62 (1644), 114(1580), 141(1651; 1574)Bezemer/Blécourt, Rechtsbronnen, pp. 34-35 (1380) Bruin, Middelburg (1217-1967)
Chalmot, Biographisch, deel 2, blz. 184 [1606], 185, 342
Ehrlich, J., Bijdrage tot de kennis der Geschiedenis van het ontstaan en den verderen aanwas der stad Middelburg, besproken in: BVGO 1850, blz. 77-78Engels, Geschiedenis, blz. 16 (1217), 19 (m.e.), 41 (1323), 42 (1345), 67 (1541) Somtijds kwam ook wel in de steden een gedeelte der boete ten voordeele van de stad, of der poort, ook wel der Regters, al naar zulks bepaald was bij de keuren en handvesten van tijd tot tijd door de Graven verleend; zoo als blijkt uit de keuren en wetten in 1217, door Willem Graaf van Holland en den Burggraaf van Zeeland aan Middelburg verleend [blz. 16]Uit de Domburgsche, Westkapelsche en Middelburgsche keuren schijnt het dat in Zeeland de wijnhandel niet onbelangrijk moet geweest zijn [blz. 19]
Fruin, Oudste I, p. 144(1541) Fruin, Rechterlijke, pp. 18-19 (m.e.), 70, 72 (16e-17e e) Fruin, R,, Het archief der O. L. V. abdij te Middelburg. 'sGravenhage, Nijhoff, 1902.
Goes, Register II, p. 659 (1549); IV, p. 15 (1555) Gosselin, J.J., Alphabetische naamlijst der gemeenten en derzelver onderhoorigheden ...etc, Amsterdam 1826, blz. XLIIGosses, Stadsbezit, p. 15(1317-18)
Haak, Plooierijen, p. 82 (18e e) Hall, Stedelijke, p. 559 (13e e) Halma, Tooneel I, pp. 177, 178(16e e)Henne, Histoire II, p. 249 (1519); IV, p. 25 (1524)
Jansma, Raad, p. 162 (1444) Japikse, N., Middelburg's remonstrantie betreffende de afzwering van Philips II, in: BVGO 1919, blz. 330-336
Kesteloo, H.M., De stadsrekeningen van Middelburg, Middelburg 1902Kobus, J.C./jkhr W, de Rivecourt, Biographisch Handwoordenboek van Nederland, Zutphen 1870, deel 1 [A t/m H], blz. 111Kruisheer, Oorkonden, pp. 247 (12e e), 293 (1252), 336 (1278), 339 (1279), 354 (1284) Leeuw 1883, blz. 12 [1567]Lemmink, Staten, pp. 25 (13e e), 62 (1350), 116(1445), 133(1477), 139(1485)
Menalda, Behandeling, pp. 199-204 Meyburg, Bijdrage, p. 64 (1380) Mulder, Honderd (1812)
Navorscher 1852, blz. 58, 131-132; 1870, blz. 381Navorscher VIII, p. 167 (1528); IX, p. 188 (Rep); XII, p. 39 (1567-68); XXV, p. 63 (1685); XLV,p. 620 (1794)Noppen, Hans P., Genealogie Vereecke (Vreeke) te Walcheren (de oudste generaties), in: Ons Voorgeslacht 2021, nr. 742, blz. 285-312
Pirenne, Hanse, p. 162(1271) Pirenne, Origine, p. 106 (m.e.) Poel, Advocaat, p. 28 (1812) Poel, Compositie, pp. 64-65 (1473-74)
Rees, Geschiedenis I, pp. 69 (1304), 85 (1325), 171(1493)
Sickenga, Omwenteling, blz. 9 [1795] De Burgercommissie te Middelburg belooft reeds terstond met Januarij 1795: verlaging van lasten op de eerste behoeften..Sloet, Testamenten, pp. 244 (1555), 251 e.v. (id) Smidt/Rompaey, Chronologische III, p. 70 (1533) Smidt/Strubbe, Chronologische I, pp. 204-205 (1484), 263 (1493), 344 (1499), 389 (1503), 459 (1499), 465 (1501), 468 (1501-02) Smidt/Strubbe/Rompaey, Chronologische II, pp. 11-12(1504), 170(1516), 308(1523) Stallaert, Karel, Glossarium van verouderde rechtstermen, kunstwoorden en andere uitdrukkingen uit Vlaamsche, Brabantsche en Limburgsche oorkonden, 1e deel [A-Huwen], Leiden 1890, blz. 58 Sterck, Opkomst, p. 162 (1345) Stoppelaar, J.H., Inventaris van het Oud-Archief der stad Middelburg, 1217-1581, Aflevering 1-8, Middelburg 1873Stoppelaar, G.N. de, Catalogus der Oud- en Zeldzaamheden aanwezig in de Oudheidskamer ten Raadhuize van Middelburg, Middelburg 1876
T.S. Zeeland I, pp. 139 (1530), 146 (1304), 147 (1340), 148 (1350), 150 (1407), 152 (1531), 160 (1574), 181 (16e-18e e), 216 (16e e), 217 (id), 222 (1482), 231 (1530), 234 (id); II, pp. 117 (1574), 204-206 (15e-16e e), 239 (1520)
Unger, Inschrijvingsregister, p. 26 (1608-25) Unger, Jaarstijl, pp. 205-206 (14e-15e e)
Veen, Ambt, p. 226 (1794) Verwoert, Hermanus, Handwoordenboek der vaderlandsche geschiedenis volgens de nieuwste en beste bronnen bewerkt, deel 1 [A-K], Nijmegen 1851, blz. 70, 86, 124, 128, 145Visvliet/Swaving, Inventaris Vooren, Armenzorg (18e e) Vloten, J. van, Middelburgs Beleg en Overgang (1572-1574). Naar de oorspronkelijke bescheiden geschetst, Middelburg 1874
W.D.B.I.U.A. 1874, 22 augustus, pp. 2-3 Waal, Leer, p. 11(1543-44) Wiskerke, Geschiedenis, p. 65 (1325) Wijnpersse, Statistiek, pp. 383 (1854), 395 (1853)
Zanten, Huishouduitgaven (1819-21)