Stad in het noordwesten van Friesland. Ook Franicher [1593], Frjentsjer, Froonacker, Vrooneker, Vroonekker, Vroonacker, Heilige of Godsakkeralgemeen=in 1191 krijgt Franeker stadsrechten [Wink, blz. 462]=in 1200 worden wallen aangelegd [Oudsten, blz. 65]=Albrecht van Saksen vestigt zich er aan het einde van de 15e eeuw [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 210]=in 1576 in handen van de Staten [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 210]=Universiteit geopend op 29 juli 1585. Geschenk van stadhouder Willem Lodewijk van Nassau [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 210]. =Stadhuis uit 1591.=Uit 1593 dateert “Civitates orbis terrarum” waarin op blz. 36 een kort verhaal in het Latijn over de stad=in 1786 zijn er twisten; de Staten van Friesland houdt dan de fortificatiegelden in en haalt alle wapentuig weg [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 210]=In 1811 wordt de universiteit gesloten [Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 210]Van 1815 tot 1843 beschikt Franeker over een rijksathenaeum [Oudsten, blz. 65; Verwoert, Handwoordenboek I, blz. 210]belastingen=commissie van Hertog Georg van Saksen gedateerd in 1504 invordering van den accijns over geheel Friesland, uitgezonderd binnen Franeker [Leeuwen, Alphabetisch, blz. 10-11]. =meester Jan van Campen, bij provisie van 6 oktober 1524 gecommitteerd om te Franeker te ontvangen de accijns van de goederen , die buiten deze stad gezonden worden [Leeuwen, Alphabetisch, blz. 11]=Op 29 juli 1585 verlenen burgemeester en raad van de stad aan de professoren en studenten "alle vrijheid, gelijk in andere Academien, en bijzonder binnen Leyden in Holland, te zullen genieten, zo wel in zaaken van belastingen, den Landschappen ofte de gemeene zaaken, als onzen Stad Concerneerende; 't welke ook naderhand bij zijn Exellentie den Grave van Lijcester geratificeert en geapprobeert is. Zulks dat de voornoemde Heeren niet alleen van burgerlijke lasten, daar mede anderzints de gemeene Ingezetenen onzer Steden bezwaard worden, als wachten en tochten te houden, schattinge te geven, particuliere middelen of eenigerhande belastinge te dragen, hoedanig die zoude mogen weezen; maar ook van alle Generaale beswaarenissen, de gemeene saken, zijn Exell. ofte de Landschappen aangaande, als zijnde de generaale middelen tot uitvoeringe van den Oorloge ingewilligd, of als noch in te willigen, Impositien, Accyssen, en andere hoe ze genaamd mogen worden, geheel en in alles vrij te zijn, ende allesins ongehouden, dat ter faake diend &c. aan iemand, 't zij Officier, Collecteur of Pachtenaar te betaalen," [Kok1, blz. 155]. Afgekondigd 30 september 1586 [Kok1, blz. 155-156]bestuurburgemeester=Reinier Fresinga van Frennicker was burgemeester [Navorscher 1852, blz. 131]=Wybren Jacobs Pibinga was burgemeester [Leeuw1886, blz. 43]raad in de vroedschap=Samuel Hendrik Manger [1735-1791] was raad [Verwoert2, blz. 47]
financiën=op de stad drukken de wedden van de hoogleraren aan de academie [Kok1, blz. 159-160]
gemeentealgemeen=In 1800 behoort de gemeente Franeker tot één van de zeven gemeenten binnen de 2e ring van het Departement van de Eems. Er wonen 3891 personen verdeeld over acht grondvergaderingen [Covens, blz. 122] =in 1910 groot 701 hectare met 7632 inwoners; de stad zelf rond 7000 [Wink, blz. 462]=in 1968 waren er 9500 inwoners; de gemeente omvat Arkens, deels Doijum, Kie, deel Kiesterzijl, Lang[er]huis, Lankum, Lutjelollum, Miedum, Salwerd en War [ter Laan, blz. 120]=Vanaf 1 januari 1984 deel van de gemeente Franekeradeel [GenVer].raadslid=Henric Cannegieter Salverda [1833-.....] was lid van de gemeenteraad van Franeker [Leeuw1886, blz.
secretaris=mr. A. Telting was in 1839 secretaris van de stad [Aa, Aard1, blz. XXX]
BRONNENgeraadpleegde bronnen GenVer; Navorscher 1851-1852literatuurBecht, Statistische, pp. 115(1580), 142 (id)Braun, Georg/Hogenberg, Franz, Civitates orbis terrarvm: Vrbivm Praecipvarvm Totivs Mvndi Liber Tertius, Coloniae Ubiorum, 1593, blz. 36
Francken, Leven, p. 222 (1581) Hallema, Financiële (Rep) Hallema, Monopolie (1632) Halma, Tooneel I, p. 325 Kok, Jacobus, Vaderlandsch woordenboek, Eerste deel [AA-AD], 2e druk, Amsterdam, Johannes Allart 1785, blz. 155-156Navorscher 1852, blz. 30, 126, 131Theissen, Centraal, p. 21 (16e e) Wijnpersse, Statistiek, p. 383 (1854)Hogeschool 1568-1782Landgoed Klein Lancum