Stad in Noord-Brabant. Ook Eyndhoven. algemeen=stadsrechten in 1232 door hertog Hendrik II [Kok14, blz. 599; ter Laan, blz. 106]=in 1543 geplunderd door Maarten van Rossem [Kok14, blz. 599]=in 1552 is er een grote brand [Kok14, blz. 599]=in 1581 bezet door Staatse troepen [Kok14, blz. 599] =in 1785 zijn er 300 huizen [Kok14, blz. 599] belastingenconvooien en licenten=er is een Comptoir van de Convoijen en Licenten van de Admiraliteit op de Maas met een ontvanger, contrarolleur en commies [Kok14, blz. 602]=rekest van 2 januari 1688 van de borgemeesters schepenen en raden van de stad Eindhoven in kwartier Kempenland competerende ZH de Prins van Oranje Nassau en de omliggende dorpen inhoudende dat genoemd stad een privilege had om jaar- en weekmarkten te houden welk privilege ze altijd vreedzaam had bezeten en waar de ingezetenen altijd vrij hun waren en goederen ter markt mochten brengen en de goederen die ze ter markt had ingekocht te mogen naar huis te mogen brengen zonder betaling van konvooien en licenten of daaromtrent aangifte zouden moeten doen; de Ho: Mo: hadden de helft van de konvooien en licenten uitgegeven in admodiatie en sindsdien waren de jaar- en weekmarkten verslapt en afgenomen en de officieren van de konvooien en licenten hielden vol dat men van alle inlandse goederen ook inlandse paspoorten nodig had en had men die niet dan werden de goederen aangeslagen [archieven.nl]successierecht-In het Rijksarchief bevinden zich registers van taxatie van het collateraal over de jaren 1696-1734 [ARA, Verslagen 1888, blz. 40]twintigste penning-Registers van specifieke lijsten voor de 20e penning, 40e penning en 80e penning [ARA, Verslagen 1888, blz. 46]tachtigste penning-Registers van specifieke lijsten voor de 20e penning, 40e penning en 80e penning [ARA, Verslagen 1888, blz. 46]veertigste penning-Registers van specifieke lijsten voor de 20e penning, 40e penning en 80e penning [ARA, Verslagen 1888, blz. 46]bestuur=drossaart, zeven schepenen, een secretaris, een vorster [Kok14, blz. 602]=In 1660 is Constantijn Renesse secretaris van de vrijheid Eindhoven [Nav1870]domein=er is een rentmeester van de domeinen van de Prins, die ook optreedt in Woensel. Strijp, Straathem en de Baronie van Kranendonk[Kok14, blz. 602]
economie=lucifers, sigaren, gloeilampen
gemeente=in 1900 waren er 21.000 inwoners [Stoffel, Massa, blz. 28]=In 1910 groot 79 hectare met 5531 inwoners [Wink, blz. 418]=in 1939 waren er ruim 111.000 inwoners [Stoffel, Massa, blz. 28]=in 1968 waren er 185.000 inwoners [ter Laan, blz. 106]
heerlijkheid=leen door de hertogen van Brabant, verenigd met Kranendonk [Kok14, blz. 602]=hoog, laag en middelbaar rechtsgebied [Kok14, blz. 602]=in bezit van familie Mierenberg [Kok14, blz. 602]=graaf van Hoorne is eigenaar [Kok14, blz. 602]=Egmond is eigenaar [Kok14, blz. 602]=via Anna van Egmond in handen van Huis van Oranje [Kok14, blz. 602]=Willem V is eigenaar [Kok14, blz. 602]oorlog=in 1397 mislukt een aanslag door Willem I, hertog van Gelre [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 183]=Jan van Schoonvorst was burggraaf van Montjoie en heer van Cranendonk, Eindhoven en Diepenbeek [Gens Nostra 1948/11, blz. 175]
oorlogOp palmzondag van het jaar 1486 werd Eindhoven door Robert van der Mark, graaf van Asemberg veroverd, geplunderd en groten-deels uitgemoord en ten slotte in brand gestoken, zodat er slechts zes kleine huizen overbleven. De omliggende dorpen werden ge-brandschat, echter werd van het klooster geen melding gemaakt [Gens Nostra 1948/11, blz. 182]Maarten van Rossum bestormde 28 juli 1543 de stad, welke door hem werd ingenomen en geplunderd. Mariënhage en Zoeterbeekmoesten een zware brandschatting betalen [Gens Nostra 1948/11, blz. 182]In 1577 wordt Eindhoven door Jonkheer van Immerseel, aanhanger van Oranje, in bezit genomen, de beeldenstorm herhaalt zich en de kerk wordt gedurende twee jaren verlaten en in 1580 door Lindanus, bisschop van Roermond, gereconcilieerd. In de eerste maanden van 1578 wordt Immerseel door Barlaymont verjaagd. Spoedig daarop wordt Eindhoven weer bezet, thans door detroepen van Jan Casimir, zoon van de keurvorst van de Paltz. Op 11 Februari 1579 vond een slag plaats op de Stratumse heideen was de overwinning aan de kant van de Spanjaarden, zodat Eindhoven in hun handen viel en bezet werd door Haultpenne. Bij verrassing echter werd de stad op 7 september 1581 door de Staatsen onder Junius (de Jonghe) en burgemeester van Antwerpen en Tempel genomen [Gens Nostra 1948/11, blz. 183]In Mariënhage waren voetknechten gelegerd alsmede een compagnie ruiterij, die verwoed op de Staatsen inhieuwen, doch nietbestand waren tegen de tienvoudige vijandelijke overmacht. Toen Haultpenne op het eind van September 1581 het beleg voor Eindhoven sloeg, staken de Staatsen het klooster Mariënhage in brand. De religieuzen vluchtten naar den Bosch. Stormenderhand werd Eindhoven echter op 9 oktober 1581 door Haultpenne en Verdugo genomen [Gens Nostra 1948/11, blz. 184]Bonnivet nam de stad als bij verrassing op 27 december 1582. Deze Bonnivet was in dienst van Karel, Hertog van Anjou. Daarop volgde een merkwaardige belegering gedurende drie maanden. Alle krachten werden ingespannen van de kant van de Spanjaarden om Eindhoven te heroveren, van de kant van Bonnivet om stand te houden, van de kant der Staatsen en het leger van Anjou, onder Biron, om de stad te ontzetten. Op 22 januari 1583 komt Karel van Mansfeld voor de stad om met bevel van Parma Eindhoven te heroveren. Nu laat Bonnivet de gehele omgeving platbranden. Klooster Mariënhage wordt een versterking en door Foucquerolles tegelijk met het stadsdeel bij de Stratumse poort verdedigd. Van Tongelre uit over de Dommel wordt het beschoten. De voorgevel en de Noordelijke zijgevel moeten het ontgelden. Eindelijk na verwoede strijd tussen de verschilende partijen : enerzijds het Spaanse leger, anderzijds Bonnivet en de Staatsen moest Eindhoven zich overgeven op 13 april 1583 [Gens Nostra 1948/11, blz. 184]BRONNENgeraadpleegde bronnenliteratuur=in 1543 bezetten de Geldersen onder Maarten van Rossum de stad en zetten die in brand [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 183]=in 1581 namen de Staatsen de stad en het slot bij verrassing in [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 183]=in 1583 veroverd door de hertog van Alencon; in hetzelfde jaar in de macht van de Spaanse van Parma [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 183]=de Spanjaarden plunderden de stad in 1604 [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 183]=na de verovering van Den Bosch in 1629 door de Staten verdreef overste Stakenburg de Spanjaarden [Verwoert, Handwoordenboek I. blz. 183]
BRONNENgeraadpleegde bronnenarchieven.nlliteratuurBecht, Statistische, pp. 140 (1645), 187 (1665)Coopmans, Meierij, p. 90 (1533)Frenkel, Schepenprotocollen (1321)Koenen, Geslacht, p. 267 (18e e)Kok, Jacobus, Vaderlandsch Woordenboek, deel 14 [EP-EZ] met kaarten, plaaten en pourtraitten, Johannes Allart, Amsterdam 1785, blz. 598-601Navorscher 1870, blz. 378Sassen, Rekening (1437)W.D.B.I.U.A. 1873, 1 februari, p. 3; 1874, 7 februari, p. 2; 14 februari, p. 2Wijnpersse, Statistiek, p. 380 (1854)