AndelstDorp in Gelderland. Zie ook Andassala (855), Aelst (1553)algemeen=In 1327 noemt Reinold II, graaf van Gelre, in de aan de Betuwe gegeven landrechten Andelst als heermael (gerechtsplaats). Werd in de open lucht op de zondag na Pasen gehouden [Aa, Aard=in 1384 bezit de vrouwe van Buren verschillende landerijen en renten in Andelst, Herveld, Ressen en Zetten en de heer van Culemborg in 1462-1467 land in Herveld en Andelst [Archieven.nl]=in 1443 bezit Johan van Lynden, heer van Hemmen, vier morgen land in het kerspel Andelst=Jacob van Meeckeren contra Elisabeth van Wassenaer, weduwe van Casijn van Bemmel, over het Huis Andelst, 1669 [Archieven.nl]=Acte van overdracht van het land De Weert, groot 12 morgen, gelegen binnen en buitendijks onder Andelst, door Gerard heer van Culemborg en zijn zoon Jaspar aan Johannes Hackfort en zijn broeder Henrick Hackfort, gehuwd met Hemerick van Wynsen, 1462. [Archieven.nl]=Stukken betreffende het plakkaat van de Staten van het kwartier van Nijmegen dd. 25-8-1750 inzake het opnemen der huizen en inwoners, het werk door de commissarissen daartoe aangesteld verricht, de opgaven der kerspelen Valburg, Herveld, Zetten, Andelst, Slijk-Ewijk en Oosterhout, alsmede van door de armen verzorgde personen aldaar, 1750 [Archieven.nl]=Twee brieven van mevrouw P.J. van Steenhardt, geboren Speijart van Woerden van Oenema te De Meern aan Johannes Josephus van Vree, gewezen rentmeester van het huis Rhenoy, met betrekking tot de waarde van het huis in verband met de nalatenschap van F.J.A. Speijart van Woerden van Andelst, 1825 [Archieven.nl]archieven=Inventaris van het archief van de dorpspolder Andelst 1690-1837 belastingen=Informatie over ambtslasten, dorpslasten, onraad, kribslasten, ruwaardslasten en pakwerkslasten [Archieven.nl]=Archief van de Ambt en dijkstoel van de Overbetuwe, 1427-1838 met informatie over ambtslasten, morgentalen, collaterale successie, 40e penning en spijkgelden [Archieven.nl].belastingen=Missive van 19 november 1549 van Berndt Hackfort aan het hof in antwoord op die van 18 september 1549. Afgevaardigden van Nijmegen, Arnhem en van de ridderschap van Overbetuwe zullen donderdag a.s. te Aalst (Andelst) bijeenkomen ter zake van de uitzetting van de tweede termijn van 's Keizers penningen in Overbetuwe [Gelders Archief 0124-808, Brieven van en aan het Kartier van Nijmegen, nr. 1623].=Transcriptie van de verpondingen van Lakemond, Indoornik, Hemmen, Zetten, Andelst en Wolferen, opgesteld in 1650 [Archieven.nl]=De Ambtman contra Gerrit Jansen te Andelst in 1713 wegens het voor schelm uitschelden van Custos Melchior de Man tijdens een vergadering over de verdeling der dorpslasten [Archieven.nl]=in 1741 strijden de pachter en medestanders van de impost op de bakker-en tappersnering kerspel Andelst tegen Berent Derksen, meestersmid te Andelst, bakker en tapper, die gefraudeerd heeft en geweigerd heeft om de eed af te leggen [Archieven.nl] =Verpondingskohieren Over-Betuwe: Andelst, Angeren, Bemmel, Haalderen, Baal, Doornenburg, Doornik, 1787- 1794=Brief betreffende een aanschrijving tot betaling van inkomsten- en eigendomsbelasting aan Spijart van Woerden te Andelst, 1800 =Er is een verpondingskaart van de landen gelegen in de jurisdictie van Andelst in 1811 vervaardigd op speciale last van de administratie van het Kadaster [Archieven.nl]1 =Brieven aan de ontvanger te Elst over het betalen, onder acte van protest, van kribslasten onder Andelst 1827 [Archieven.nl]et model dier acte, 1827.economie=filmpje van 1 augustus 1942 met beelden van de kersenteelt, de verwerking in de conservenfabriek, de Coöperatieve Veiling Midden Betuwe [Archieven.nl]gemeente=Lijst van het aantal inwoners van het dorp Andelst, gerangschikt naar de hoofdbewoners van de huizen, 1822 [Archieven.nl]=in 1826 deel van schoutambt Valburg en hoofdschoutambt Over-Betuwe [Gosselin, blz. 10]=in 1839 zijn er 500 inwoners, veelal werkzaam in de landbouw. [Aa, Aard1, blz. 261]=in 1840 zijn er 508 inwoners [Witkamp, blz. 31]=in 1860 zijn er 577 inwoners [Witkamp, blz. 31]=in 1867 valt A. onder de gemeente Valburg.=in 1890 zijn er 643 inwoners [Witkamp, blz. 31]=in 1895 valt A. onder de gemeente Valburg [Witkamp, blz. 31]=in 1913 valt A. onder de gemeente Andelst [IJzerman].=in 1968 valt A. onder de gemeente Valburg [ter Laan, blz. 24]=in 2014 deel van de gemeente Overbetuwe, postcode 6673 [metatopos].heerlijkheid=verzameld historisch materiaal over het huis te Andelst in de Collectie Rijsenburg in het Utrechts Archief [Archieven.nl]=in 1647 is Diederick van Bemmel heer van Andelst [Archieven.nl]=in 1654 strijden C. van Bemmel en J.A. Hackfort bij het Hof van Gelre en Zutphen over het bezit van het huis en leen Andelst [Archieven.nl]=de heren van Andelst komen uit de familie Speijart [Aa, Aard1, blz. 261]=in 1699-1700 is Diderick Johan Albert de Ridder van Teyn, heer tot Reynestein en Andelst [Archieven.nl]=In 1744 werd Steven graaf van Randwijck na opdracht beleend met de collatie van de pastorie en kosterij te Andelst. F.S.C. van Randwijck had het nog in 1791 [Archieven.nl]=in 1756 beschuldigt Agnis van Boekholt, echtgenote van Floris Henrixs, richter Speijaert van Woerden van oneerlijkheid, ze scheldt de dominee publiekelijk uit en brengt de schoolmeester in verband met sodomie. Ze wordt voor 6 jaar verbannen [Archieven.nl]=Stukken betreffende een rekest van J.P. Speyard de Woerde, heer tot Andelst, aan de dijkstoel inzake het halen van aarde uit zijn eigendom onder Andelst, genaamd de Schouwkens, bij het herstellen van de dijken door het kerspel, alsmede berichten van Frederick Driessen daarover, namens het kerspel, en de beslissing van de dijkstoel, 1767-1774 [Archieven.nl]=Jan Pieter Speyart van Woerden is heer van Andelst (1712-1794) [DDB]= Copie brief door A. Speyart van Woerden te Andelst aan H.W. Crahay, betreffende de administratie over de goederen van wijlen Baronesse de Selys de Fanson, echtgenoote van Jhr. R.C. van Cammingha, schoonmoeder van Speyart van Woerden [Archieven.nl]=in 1839 bezit van Pook van Baggen [Aa, Aard1, blz. 261]oorlogOpgaven van geleden schade bij het doortrekken van de Franse troepen in 1672 door de kerspels Ewik, Herveld, Andelst, Zetten, Valburg, Loenen en Wolferen, Oosterholdt, Lynden, z.j. [Archieven.nl]renten=Akte waarbij Mechtelt Keyzers, weduwe van Steven van Huedt, aan de vicarie van St. Anthonius in de kerk van Andelst een rentebrief, groot 2 rijnse gulden, gaande uit 2 kampen land aldaar, gend. Pallemerskempken, verkoopt, 1490 [Archieven.nl]tienden=Belening door Willem van Gulick met tienden onder Aalst en Andelst in 1379 [Archieven.nl]=Register, met een concepten van brieven, waarbij het kapittel transigeert met verschillende leden van de familie Van Redinchoven, over een schuldbrief, door enige kanunniken van het kapittel getekend toen zij ten tijde van bisschop Zweder van Culemborg te Arnhem waren, en over een pretentie, hun aangekomen van hun oom Lusken, proost van Elst, en waarbij het kapittel de tienden van Andelst en Hervelt verpandt aan Sander van Weese van de Lawyck, op voorwaarde dat hij die van Redinchoven zal tevredenstellen, 1458-1461 =De graaf van den Bergh bezit in de periode 1509-1765 in Andelst bloktienden, smalle tienden en de Walvoortse tiend [Archieven.nl]=Arndt die Ruyther verkoopt op 23 april 1510 aan zijn neef Hubert die Ruyther zijn koren- en smalle tienden onder het kerspel Andelst, belast met een rente van 1 gulden 's jaars [Archieven.nl]=Missive van het Hof van 26 oktober 1553 aan Wynand Hackfort (burgemeester van Arnhem), dat hij tot nader bevel de pacht van de Domheerentienden te Herveld en Aelst (Andelst) onder zich moet houden [Archieven.nl].=Jan van Mekeren erkent op 26 december 1580 ontvangen te hebben van Kerckman, landschrijver van de Overbetuwe, tweemaal 4 schatguldens en 1 oort voor schatting van de Berchschen tiend in het kerspel Andelst. =Gisbert van Mekeren erkent op 25 mei 1581 ontvangen te hebben van Jaekop Vermer 10 keizerguldens voor achterstallige tiendmaaltijden te Andelst [Archieven.nl]=Derryck Carselyssen erkent ontvangen te hebben van Riick van Paffordt, rentmeester van Wylhem, graaf tzo den Bergch, voor de schatting van 1581 en 1583 op de tienden te Andelst, 26 keizerguldens 2 stuivers 1 oirt [Archieven.nl]=In 1604 strijdt A. van Seller Dircksz met D. Willemsz c.s. voor het Hof van Gelre en Zutphen over indracht van tiendrecht te Andelst [Archieven.nl]=Extract uit de leenprocedure tussen Jacob van Meeckeren en Elisabeth van Wassenaer, weduwe van Casijn van Bemmel tot Andelst, over het huis Andelst, 1669 [Archieven.nl]=Tienden in Gelderland (Heerewaarden, Wadenoyen, Andelst en Herveld, Zeddam en Weel, Brummen, Epe c.a. en Hattem), eigenaar het Domkapittel in Utrecht[Archieven.nl]=Tiendverpachtingen onder Elst, Lent, Ressen, Doornenburg, Andelst, Zetten, Oosterhout, Gent en Hien, 1829-1864, 1903-1908 [Archieven.nl]=Over de Tiendmaaltijdspenningen van het Walvoortse- en het Meinse blok [Archieven.nl]=In 1866 zijn van het rentambt Arnhem gescheiden en toegevoegd aan het rentambt Wageningen de tienden onder Elst, Lent, Ressen, Doornenburg, Andelst, Zetten, Oosterhout, Gent, Hien en Huisen. Bij de opheffing van het rentambt in 1903 zijn deze tienden wederom gebracht onder beheer van den rentmeester te Arnhem [Archieven.nl]waterstaat=Instructie, waarop Hendrik Palada wordt aangesteld tot houtteller van Andelst door de ambtman van Overbetuwe, 1760 [Archieven.nl]=Staat van taxatien van het onderhoud der dijkvakken tot afkoop der diensten in natura door contributien in geld onder Ressen, Doornik, Oosterhout en Andelst, z.j. (19e eeuw) [Archieven.nl]BRONNENgeraadpleegde bronnenAa, Aard1; Archieven.nl; DDB; GenVer; Gosselin; Kan; ter Laan; Lijst KNAG; Nationaal Archief; Navorscher 1; NNBW1911; Pott; WitkampliteratuurAa, Abraham Jacob van der, Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, 1e deel (A), Gorinchem, Jacobus Noorduyn 1839, blz. 261Gils, J.J. van/Bergeijk, M.J. van, De kerk van de Hervormde Gemeente van Andelst en haar geschiedenis, in : Het Wapen van Renkum 1990Gosselin, J.J., Alphabetische naamlijst der gemeenten en derzelver onderhoorigheden ...etc, Amsterdam 1826, blz. 10overige bronnenGoogle boeken; Google Search plaats; De Nederlandsche Leeuw 1883-1932; Histopo; IJzerman; van Hiele; Halma; Navorscher 1851; Bergh; ANF 11; BGN; Gysseling; Goes1