MonsterPlaats in Zuid-HollandalgemeenMonster was behalve een dorp ook een ambacht met die naam. Het ambacht omvatte Monster, Poeldijk, Kwintsheul, Loosduinen, de Poeldijkseweg, de Hollewatering, Terheidebelastingenalgemeen=de in 1748 met de inning van de heffingen ronde maat, grove waren, inkomende tabak en inkomende granen belaste schoolmeesters zijn n Aalbert Broekhuisen te Monster, Jacob van den Akker te Poeldijk, Assuerus Vos te Ter Heijde en de positie te Loosduinen is vacant [Eendenburg, Tax, blz. 52]
bezaaide-landenheffingeen gemenelandsmiddel in maart 1747 tezamen met het hoornbeestengeld, het koehouderszoutgeld en het oorgeld over ‘s-Gravenzande, Monster en Naaldwijk verpacht voor f 8.200 aan A. Brederode [Eendenburg, Tax, blz. 25]
grove waren=geheven met de tiende verhoging en geïnd door de schoolmeesters [Eendenburg, Tax, blz. 52]
honderdste penningIn 1673 wordt Arij Blasen Vos aangeslagen voor de 100e penning. Voor zijn huis in het dorp Monster betaalt hij drie gulden. Hij heeft 9 morgen 4 hond en 50 roeden eigen land en hij pacht 9 hond van de Heilige Geest te Wateringen en 2 morgen 5 hond van zijn zwager Aem Cornelisz. Marevelt, samen goed voor een aanslag van 57 gulden 17 stuiver 14 penningen [Hoeven, Leven, blz. 373]
hoornbeestengeldeen gemenelandsmiddel in maart 1747 tezamen met de bezaaide landenheffing, het koehouderszoutgeld en het oorgeld over ‘s-Gravenzande, Monster en Naaldwijk verpacht voor f 8.200 aan A. Brederode [Eendenburg, Tax, blz. 25]
inkomende granen=geheven met de tiende verhoging en geïnd door de schoolmeesters [Eendenburg, Tax, blz. 52]
inkomende tabak=geheven met de tiende verhoging en geïnd door de schoolmeesters [Eendenburg, Tax, blz. 52]
koehouderszoutgeldeen gemenelandsmiddel in maart 1747 tezamen met het hoornbeestengeld, de bezaaide landenheffing en het oorgeld over ‘s-Gravenzande, Monster en Naaldwijk verpacht voor f 8.200 aan A. Brederode [Eendenburg, Tax, blz. 25]
oorgeldeen gemenelandsmiddel in maart 1747 tezamen met het hoornbeestengeld, de bezaaide landenheffing en het koehouderszoutgeld over ‘s-Gravenzande, Monster en Naaldwijk verpacht voor f 8.200 aan A. Brederode [Eendenburg, Tax, blz. 25]
ontvangerOp 17 december 1549 verleent keizer Karel V een wapenbrief aan Nicolaes Jacobsz (van der Valck). Hij is onderschout en ontvanger der grafelijke middelen in Monsterambacht (Leeuw 1883, blz. 3)
personele quotisatiealgemeenOp 20 september 1753 stuurde Adriaen Steenis een gedrukt rondschrijven uit waarin hij aankondigde dat de rekeningen van de Respective Personeele Quotisatien door de Provinciale Rekenkamer waren gesloten [Yperen, ambacht, blz. 262]. Adriaan Steenis was ontvanger van de personele quotisatie over de dorpen en kleine steden van Holland, 1745-1753 [Yperen, ambacht, blz. 262].belastingplichtigenOnder de belastingplichtigen zijn er met een dienstmeid, sjees met paarddubbele belastingElders wonende eigenaren van onroerend goed werden waarschijnlijk niet in het ambacht aangeslagen. Zij werden in hun woonplaats beoordeeld op belastingplichtigheid en dienden daarbij tevens hun elders aanwezige bezit aan te geven. In de opgave van 1742 is geen verschuldigde belasting genoteerd bij een eigenaar en twee eigenaressen uit Den Haag [Yperen, Ambacht, blz. 243, 247]opgave=in 1742 in het ambacht Monster geheven. Monster heeft opgave gedaan op 14 augustus 1742 van de belastingplichtigen en van hun inkomen en bezit. Op deze Personele Quotisatie staan de bewoners. Dat kunnen eigenaren, huurders en allerlei inwonenden zijn. Helaas worden veel arme, bedeelde inwoners niet bij naam genoemd. Een vermelding zonder huisnummer betekent dat iemand inwonend is. Dat kan een deel van het pand zijn, één enkele kamer en zelfs alleen een bed. Op het platteland lagen oude bouwmansbedrijven waarvan het land was omgezet in tuinderijen. In elk van de voormalige boerenwoningen woonden meerdere families [Yperen, Ambacht, blz. 242]De opgave is gedaan door P. van Bremen, Arij van der Helm en secretaris Nicolaas Boudewijn Roels [Yperen, Ambacht, blz. vrijstellingDe laagste classis (categorie) die de Personele Quotisatie moest opbrengen was voor personen met een jaarlijks inkomen tussen 600 en 700 gulden of die dat wonnen of verteerden. De meerderheid van de Monsterse bevolking zat daar onder. Zij worden vermeld als ‘Niet Taxabel’. [Yperen, Ambacht, blz. 242]. In de aanhef van de Opgave wordt gesteld dat de luxe goederen niet zijn opgegeven als duidelijk was dat die persoon in een classis viel waar de negen artikelen niet op van toepassing waren. Bij Niet Taxabele bouwlieden zijn geen paarden en wagens genoteerd. Bij andere beroepsgroepen (voerlui, schippers, bakkers, tuinders, predikanten, priesters enz.) zijn de transportmiddelen per as wel vermeld, ook als men Niet Taxabel was. Opvallend is het aanzienlijk aantal personen die "van den armen gealimenteert" werden [Yperen, Ambacht, blz. 243]. Onder de niet-taxabele personen treffen we: de chirurgijn [Yperen, Ambacht, blz. 244].
pondgeldArij Blasen Vos betaalt voor gekocht land 3200 gulden plus een stuiver per gulden ‘tot rantsoen ofte pontgelt" [Hoeven, Leven, blz. 375]
provisioneel middel=in 1748 geheven directe belasting, ingevoerd bij publicatie van 26 juli 1748. Ook Tax genoemd. Geïnd door schout en schepenen en afgedragen aan de Staten van Holland en Westfriesland [Eendenburg Tax, blz. 23]
ronde maat=geheven met de tiende verhoging en geïnd door de schoolmeesters [Eendenburg, Tax, blz. 52]
sluisgeld=een waterschapsbelasting [Eendenburg, Tax, blz. 51]
tiende penning In 1542 wordt een tiende penning geheven [Rooijen, Tiende, blz. 136]In 1543-1544, 1561 wordt in Monster een tiende penning geheven [Hoeven, Leven, blz. 328-330]
toornaccijnsArij Blasen Vos, ook Arij Blasen Hoogwerf is in 1670-1673 pachter van de toornaccijns [Hoeven, Leven, blz. 373]
tweehonderdste penningArij Blasen Hoogwerf is gaarder van de 200e penning in Monster [Hoeven, Leven, blz. 373]
veertigste penning op schepen=geheven met de tiende verhoging. Volgens Resolutie van de Staten van Holland d.d. 2-10-1748 wordt dit geïnd door de secretaris van het ambacht [Eendenburg, Tax, blz. 52]
verpondingEr is een verpondingskohier uit 1734. Latere nieuwbouw werd op verpondingskohieren niet tussengevoegd, maar op aanvullingslijsten geschreven [Yperen, Ambacht, blz. 242]. In de opgave van 14 augustus 1742 voor de personele quotisatie zijn bij sommige huizen verschuldigde bedragen aan verponding vermeld [Yperen, Ambacht, blz. 243]
waaggeld=geïnd door de waagmeester. De waag wordt jaarlijks ten behoeve van de kerk verpacht. Waagmeester is Jan Pouwelse Coenraad. [Eendenburg, Tax, blz. 52]
zalm en steur=er werd een negende penning geheven met de tiende verhoging. Geïnd door de afslager van de vis [Eendenburg, Tax, blz. 52]
zeepgeldeen gemenelandsmiddel in maart 1747 tezamen met het zoutgeld over ‘s-Gravenzande, Zand-Ambacht, Monster en Naaldwijk verpacht voor f 2300 aan A. Brederode [Eendenburg, Tax, blz. 25]
zoutgeldeen gemenelandsmiddel in maart 1747 tezamen met het zeepgeld over ‘s-Gravenzande, Zand-Ambacht, Monster en Naaldwijk verpacht voor f 2300 aan A. Brederode [Eendenburg, Tax, blz. 25]
bestuurambachtsbewaarder=Arij Blasen Hoogwerf is ambachtsbewaarder in Monster [Hoeven, Leven, blz. 373]scheenepen=Pouwels Jansz. Vos [ca 1517-.....] is in 1558 en 1561 schepen in Monster [Hoeven, Leven, blz. 328]=Arij Blasen Hoogwerf is schepen van Monster in 1666, 1668, 1669, 1671, 1679, 1682-1684 en 1687 [Hoeven, Leven, blz. 373] =Arij Blasen Hoogwerf is president-schepen (8-6-1684 en 11-10-1685 [Hoeven, Leven, blz. 373]secretaris=Nicolaas Boudewijn Roels [1720-....] is in 1742, 1745 en 1757 secretaris van de heerlijkheid Monster [Yperen, Ambacht, blz. 244; Leeuw1884, blz. 94]economie= er was sprake van recessie in de periode 1740 -1750. Het land werd geteisterd door de runderpest en de Oostenrijkse Successieoorlog [1740-1748] [Eendenburg, Tax, blz. 23]
gemeentealgemeen=in 1910 groot 1526 hectare met 5780 inwoners; de gemeente omvat Poeldijk, Terheide [Wink, blz. 821]=een gemeente met 17.300 inwoners; de gemeente omvat Ter Heyde, Molenwijk, Poeldijk [ter Laan, blz. 275]=in 2004 opgeheven en deel geworden van de gemeente Westland [NA 3.171.08]
heerlijkheid=Uit open brieven van 25 mei 1392 volgt dat Hertog Albrecht van Beijeren aan Heer Dirk van Alphen Huigenzoon, één van de erven en naastbestaanden van vaderszijde van Heer Dirk van Alphen Claeszoon, overgeeft en opdraagt, als een vrij eigen goed, zodanigelanden, huizen, en alles wat tot dezelven behoort, gelegen in den Ambachte van Monster in de nabijheid van de aldaar zijnde Capelle, zoals al het zelve te voren door den Heer Claes van Alphen van Oudenburch en zijn zoon Heer Dirk van Alphen Claeszoon was bezeten en van de grafelijkheid van Holland te leen gehouden geweest; terwijl insgelijks deze Heer Dirk van Alphen Huigenzoon, voor deze overgifte en opdracht in volle vrije eigendom, de Hertog ook ten volle heeft betaald en genoeg gedaan: hetgeen de Hertog zelf erkent bij zijn open brieven, gegeven in Den Haag op de genoemde dag [Kok2, blz. 680-681]=Vader Jan en zoon Dirk van Alphen komen voor in de brieven van verlij van 8 maart 1414 van zekere leengoederen, gelegen in de ambachten van Monster en Loosduinen, door hertog Willem van Beijeren VI als graaf van Holland, aan Claas van Raven tot een rechte leen overgedragen [Kok2, blz. 682]=in 1748 is de Prins van Oranje ambachtsheer. Iedere vijf jaar benoemt hij de afslager van de verse vis op het strand. Op dat moment is dat Claes Jansz Hogerveen [Eendenburg, Tax, blz. 53]
BRONNENliteratuurANF 1884, 29 april, p. 1(1742) Blécourt, Heerlijkheden, p. 90 (1323) Chijs, Munten, blz. 51 (1156)Eendenburg, Gerard van, Weerbare mannen van Monster in 1747, in: Ons Voorgeslacht 2022, blz. 381-389Eendenburg, Gerard van, De Tax van 1748 van het ambacht Monster, in: Ons Voorgeslacht 2025, jrg. 80, nr 779, blz. 23-54Fruin, Informacie, pp. 267-268 (1514) Goes, Register IV, pp. 31 (1555), 35 (id), 109 (id) Gosses, Welgeborenen, p. 112 (1424) Hoeven, Pieter van der, Leven en dood van Jan Pouwelsz. Vos de Hoochwerff, in: Ons Voorgeslacht 2023, blz. 314-396Kruisheer, Oorkonden, p. 313 (1268) Niermeyer, Honderd, p. 97 (1432) Rooijen, F. van, Tiende penning van Monster 1542, in: Ons Voorgeslacht 2022, blz. 136-140W.D.B.I.U.A. 1872, 28 september, p. 3Yperen, Cees van/Eendenburg, Gerard van, De personeele quotisatie uit 1742 van het ambacht Monster, in : Ons Voorgeslacht 2023, blz. 240-262