Stad in Limburg. Ook Traiectum ad Mosam
algemeen=in de 8e eeuw hof van de Frankische koningen [ter Laan, blz. 256]=in 881 door de Noormannen verwoest [Verwoert2, blz. 41]=in de 13e en 14e eeuw ommuurd [ter Laan, blz. 256] =in 1459 aanmerkelijk uitgebreid [Verwoert2, blz. 41]=Uit 1593 dateert “Civitates orbis terrarum” waarin op blz. 15 een kort verhaal in het Latijn over de stad=bij de Vrede van Munster in 1648 werd de stad aan de Staten afgestaan [Verwoert2, blz. 41]belastingen=Hendrik Joan Dignus Graafland [1804-1885] was ontvanger der registratie [Leeuw1886, blz. 17]bestuuralgemeen=de stad had eeuwenlang en tot 1794, een tweeherig bestuur, nl. door de prins-bisschop van Luik en door de hertog van Brabant [tot 1632] met als rechtsopvolger de Staten-Generaal [ter Laan, blz. 242]burgemeester =Arnaud de Baest werd in 1453 met enige van zijn medebroeders belast met de taak om een einde te maken aan de geschillen tussen enerzijds de burgemeester en gezworenen van de stad Maastricht en anderzijds het dorp Heer bij Maastricht [NNBW 1911, blz. 224]=Michael Willem van Aken [1671-1742] is burgemeester in Maastricht [NNBW 1911 blz. 51]=Willem Daniel de Vignon d’Avrincourt is burgemeester [NNBW 1911, blz. 85]gezworene=Michael Willem van Aken [1671-1742] is gezworen raad in Maastricht [NNBW 1911 blz. 51]gouverneur=Claude de Lannoy is gouverneur van Maastricht [NNBW 1911, blz. 325]=de Lannoy wordt in 1632 waargenomen door Guillaume Bette, markies de Lede [NNBW 1911, blz.325]=op 24 augustus 1747 nam prins Willem van Hessen-Cassel ontslag als gouverneur [NNBW 1911, blz. 204]=Hobbe Jesaias van Aylva [1696-1772] was vanaf 5 mei 1748 gouverneur van Maastricht [Kok2, blz. 402-403; Winkler Prins, Geïllustreerde 1884, blz. 324]hoogschoutEusebius Borchart Bentink is heer van Schoonheten en hoogschout van Maastricht [Chalmot2, blz. 285]Hendrik Adolph Bentink is hoofdschout van Maastricht [Chalmot2, blz. 289]IndivisenraadVan 1204 tot de Franse omwenteling worden de gemeentezaken behandeld door deze raad die voor de helft uit Luikse en voor de helft uit Brabantse burgers bestond. Voorts uit twee burgemeesters, twee paymeesters en acht gezworenen [Wink, blz. 768]paymeesterJan Pesters [1561-......] is paymeester in Maastricht [Adel1925, blz. 155]pensionaris=Michael Willem van Aken [1671-1742] is gezworen raad in Maastricht [NNBW 1911 blz. 51]schepen=Michael Willem van Aken [1671-1742] is gezworen raad in Maastricht [NNBW 1911 blz. 51domein=in oktober 1799 is Davesier directeur der domeinen in Maastricht [Colson, Kruisheren, blz. 125, 131-132]economie=in 1645 is Guy Libon betrokken bij de oprichting van een glasblazerij in Maastricht [Arendonk, blz. 5]=in 1911 waren er in de aardewerkfabriek Sphinx 3600 werknemers ; bierbrouwerijen, branderijen, tabak, sigaren, papier [Wink, blz.768]financiënsubsidie=op 1 juni 1551 gaf Jacobus Bathen in een schrijven aan de magistraat te kennen, dat hij zich in Maastricht zou vestigen, als hij werd vrijgesteld van het intreden in één van de ambachten of gilden, en hij subsidie kreeg. Deze werd hem op 8 juni toegestaan, n.l. gedurende zes jaren lang 10 gulden Brabantsch per jaar (± 88 cts. = een Brab. gulden) en evenveel kolen en hout als de rector der school ontving [NNBW 1911, blz. 242]gemeente=in 1815 als hoofdstad van Limburg met Nederland verenigd [Wink, blz. 768]=in 1826 is Maastricht één van de drie plattelandsarrondissementen. Het arrondissement omvat 130 gemeenten met 99.583 inwoners [Gosselin, blz. XXXIII]=in 1910 groot 344 hectare met 37502 inwoners [Wink, blz. 768]=in 1968 een gemeente met 95.000 inwoners; met Amby, Borgharen, Neer en Itteren 110.000 inwoners. Het gebied omvat Biesland, Bosscherveld, Caberg, Heugem, Limmel, Proosdijveld, Sint Pieter, Smeermaas, Vroenhoven, Vuilwammes, Wilre of Wolder, Wittevrouwenveld, Wijk, Wijkerveld [ter Laan, blz. 256]godsdienstBisschop Servatius [...-384] verlegde de bisschopszetel van Tongeren naar Maastricht [Wink, blz. 768]Bisschop Hubertus verlegde in 722 de bisschopszetel van Maastricht naar Luik [Wink, blz; 768]Graaf Waldger in Niftarlake is in 928 als getuige tegenwoordig bij de ruiling van goederen van de St. Servaaskerk te Maastricht met de St. Pieterskerk te Trier [Muller/Bouman, Oorkondenboek I. nr. 99, blz. 103].In 1209 sticht ridder Arnold Stirbolt in M. het Antonie-klooster.In 1241 wordt het klooster betrokken door hermieten uit de Dauphiné (Fr).In 1415 wordt Antonie van Bourgondië in de slag bij Azincourt door de Engelsen verslagen en sneuvelt. Zijn weduwe Elizabeth van Gorlitz schenkt aan het klooster een eilandje in de Maas.In 1783 wordt het klooster bij besluit van de Algemene Staten ontbonden.oorlog=op 20 oktober 1576 ingenomen door de Spanjaarden; vele stedelingen werden vermoord [Verwoert2, blz. 41]. Daarna weer bezit van de Staten. [Verwoert2, blz. 41]=op 29 juni 1579 door bestorming onder Parma in bezit gekomen van de Spanjaarden die vervolgens een bloedbad aanrichtten [Verwoert2, blz. 41; Wink, blz. 768]=een aanval in 1594 door Prins Maurits mislukte [Verwoert2, blz. 41]=Op 21 juli 1632 na een beleg van 6 weken aan prins Frederik Hendrik [Verwoert2, blz. 41]=op 22 augustus 1632 door Frederik Hendrik na twee maanden beleg heroverd [Wink, blz. 768] =in 1638 mislukt een aanval door de Spanjaarden [Verwoert2, blz. 41]=in 1648 door de Fransen veroverd [Wink, blz 768]=van 1648 tot 1 juni 1673 bezit van de Staten; op die dag slagen de Fransen na een hevig beleg er in om de stad in te nemen [Verwoert2, blz. 41]=Op 2 juli 1673 capituleerde Maastricht voor de Fransen. Ze trokken Maastricht binnen en lieten er een garnizoen achter van 8000 man die de hele omtrek afroofden [Michiels, Wellen, blz. 196]=een poging van Willem III in 1676 om de stad in bezit te krijgen faalde [Verwoert2, blz. 42]=in Frans bezit tot na de Nijmeegse Vrede in 1678 [Verwoert2, blz. 41]=in 1701 opnieuw een mislukte poging de stad te bemachtigen [Verwoert2, blz. 41]=op 6 mei 1748 na een beleg gaat de stad bij verdrag in Franse handen over [Verwoert2, blz. 41]=In 1793 werd deze stad weer door de Fransen belegerd en beschoten. Na herhaalde weigering tot overgave braken zij een beleg op, dat door hen in het volgende jaar hervat werd, toen deze stad voornamelijk door Oostenrijkse troepen bezet was. Een gebrekkige verdediging had een overgave op de 4 november 1794, ten gevolge [Verwoert2, blz. 42]=Bij belegering van M. in 1794 door de Fransen wordt de kerk vernield [Wink, blz. 768]=De Fransen waren er tot in 1814 [Verwoert2, blz. 42]rechtspraakopenbaar ministerie=mr. A .M.B. Hanlo was in 1885 officier van justitie te Maastricht [Leeuw1885, blz. 50]=mr. Anna Auguste Pélerin [1849-1918] was in 1877 ambtenaar bij het O.M. [Gens Nostra 2025/1, blz 29]kantonrechter=mr. Christiaan Lodewijk Rendorp [1842-1921] was van 1884-1911 kantonrechter in Maastricht [Gens Nostra 2025/1, blz. 29]rechtbank=mr. Anna Auguste Pélerin [1849-1918] was in 1877 substituut-griffier [Gens Nostra 2025/1, blz 29]=mr. A. Gordon [1811-1884] was president der arrondissementsrechtbank [Leeuw1884, blz. 43]=mr. Adrien Jacques Sassen [1837-1885] was burgemeester te Heerlen, daarna rechter in de arrondissementsrechtbank te Maastricht [Leeuw1885, blz. 43]BRONNENliteratuurANF1889, p. 165 (19e e)Alberts, Beide, pp. 36 (9e e), 52 (1259), 67 (908), 77 (1284)Arendonk, Bert, De Glasblazerijen, De geschiedenis van de Nederlandse glasblazerijen en de productie van gebruiksflessen in de 17e, 18e en 19e eeuw, in: Ons Voorgeslacht, DigitheekBecht, Statistische, pp. 44 (1643), 140 (1635), 187 (1665)Bergh, Handboek, blz. 78 Braun, Georg/Hogenberg, Franz, Civitates orbis terrarvm: Vrbivm Praecipvarvm Totivs Mvndi Liber Tertius, Coloniae Ubiorum, 1593, blz. 15Chalmot, Biographisch, deel 2, blz. 285 [Eusebius], 289 [Hendrik]Charters van instellingen der stad Maastricht zich bevindende i de Nationale Biliotheek van Parijs, in: Verslagen 1888, blz. 329Dejong, Zwanezang (18e-19e e)Doorman, Brouwerij, pp. 17 (1369), 25 (1413), 81 (1369)Doppler, Ontduiking (18e e)Eversen, Inventaris (1379-82)Eversen, Kroniek 1886-1887, pp. 27 (1215), 31 (1245), 32 (1281), 43 (1347), 47 (1387), 48 (1401), 56 (1442), 64 (1466), 67 (1482-84), 68 (1489), 71 (1506), 76 (1543-44; 1552), 79 (1554), 96 (1579), 112(1597), 120 (1630), 192(1665); 1888-1889, p. 23 (1701)Franquinet, Over, pp. 77 (16e e), 78 (Rep)Franquinet, Rantsoen (1579)Franquinet, Recht, p. 117 (1673; 1748)Franquinet, Verslag, pp. 98 (1525; 1540), 99 (1605)Gorissen, P. De Raadkamer van de hertog van Bourgondië in Maastricht,1473-1477, in: Leuven/Parijs 1959Gosselin, J.J., Alphabetische naamlijst der gemeenten en derzelver onderhoorigheden ...etc, Amsterdam 1826, blz. XXXIIIHardenberg, Maastrichtse (m.e.)Hermesdorf, Ontmoeting, p. 204 (1349)Heyst, Proeve, p. 251 (1795) Kemp, Geschiedenis, p. 25 (8e e) Kerckhoffs-de Hey, Grote (Bio), pp. 68 (1476), 71(1475) Koreman, Aspecten, pp. 205 (1554), 215 (id)Maasgouw 1879-1881, pp. 271 (1749), 307 (1709), 604 (1437); 1882-1885, p. 1053 (1800); 1887-1887, pp. 27 (1215), 111 (1222); 1890-1891, p. 7 (16e e); 1894, pp. 27 (908), 35 (1139), 40 (1303), 47 (1535),58 (16e e); 1903, p. 16 (1665); 1907, pp. 21-22(1459) Michiels, J., De lijdensgeschiedenis van Wellen 1672-1713, in: Het Oude Land van Loon, Jaarboek van de Federatie der Geschied- en Oudheidkundige Kringen van Limburg, jaargang XI-1956, blz. 195-227Navorscher VIII, p. 5 (1679) Nuyens, Inventaris, pp. 49 (1816-27), 121 (1831-52) Nijhoff, Oud, p. 11 (1346) Panhuysen, G.W.A., Maastricht omstreden door Brabant, Luik, Loon en Gelre, 1200-1274, in: Miscellanea Traiectensia, Maastricht 1962, blz. 81 e.v.Pélerin, Beschrijvinge Philips, Periode (1880-90) Smeets, M.K.J., Maastricht al Brabantse voorpost in de Limburgse successieoorlog, 1283-1288, in: Miscellanea Traiectensia, Maastricht 1962, blz. 121 e.v.Smidt/Strubbe, Chronologische I, pp. 38 (1471), 119 (1476) Stallaert, Glossarium I, p. 393 (1536) T.S. Zeeland I, p. 217 (16e e) Tagage, Rond (18e-19e e)Taxandria III, pp. 302 (1896), 305 (id) Ubachs, Tricolore (1814-15) Venne, Belastingconflicten (14e e) Voorthuysen, Mercantilisme, pp. 34-35 W.D.B.I.U.A. 1872, 2 november, p. 4; 30 november, p. 4;, 7 december, p. 3 Wijnpersse, Statistiek, pp. 385 (1854), 395 (1853)