กราบนมัสการพระคุณเจ้าและพระภิกษุณีที่เคารพ ลูกๆ ทางธรรมที่รักทุกท่าน

ทุกท่านในที่นี้ล้วนเป็นผู้ปฏิบัติเก่าที่ได้บำเพ็ญเพียรมาแล้วอย่างจริงจัง และมีความปรารถนาร่วมกันที่จะได้เห็นธรรมะอันบริสุทธิ์ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอนได้แพร่หลายไปทั่วโลก ความงามของพระธรรมอันบริสุทธิ์นี้อยู่ที่การสามารถทำให้ผู้คนเป็นจำนวนมากทั่วโลก ไม่ว่าจะมาจากศาสนาใด ลัทธินิกายใด ยอมรับได้ แต่ถึงแม้ว่าหลักธรรมด้านปริยัติจะเป็นที่ชื่นชมและยอมรับของคนทั้งหลาย ทว่าการจะนำคนเหล่านั้นให้เข้ามาสู่วิถีทางแห่งธรรมะได้ต้องอาศัยการปฏิบัติ ทั้งนี้เพราะคนส่วนใหญ่แม้จะยอมรับในคำสอนของพระศาสดา แต่ก็ไม่ได้ประพฤติปฏิบัติตามคำสอนของพระองค์ หากเมื่อใดที่คนเหล่านั้นได้เรียนรู้วิธีการปฏิบัติ จนพบว่าการปฏิบัติเป็นประโยชน์ต่อตัวเขา เขาก็จะเริ่มปฏิบัติเอง

ข้าพเจ้ารู้ได้จากประสบการณ์ว่า ตนเองเข้ามาสู่วิถีทางแห่งธรรมะของพระผู้มีพระภาคเจ้าได้อย่างไร ข้าพเจ้าเกิดและเติบโตมาในครอบครัวของผู้ถือศาสนาฮินดูอย่างเคร่งครัดที่สุด และได้รับการอบรมเลี้ยงดูในแบบฉบับที่ชาวฮินดูที่ดีพึงได้รับ คำสอนของพระพุทธเจ้าและหลักคำสอนของศาสนาฮินดูนั้นมีข้อขัดแย้งกันอยู่ แต่สำหรับหลักการปฏิบัติแล้ว ไม่มีสิ่งใดที่จะโต้แย้งได้เลย ชาวฮินดูทุกคน รวมทั้งคนอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นใครมาจากลัทธิศาสนาใดล้วนต้องยอมรับว่า การมีชีวิตอยู่อย่างมีศีลธรรมนั้น คือ การรักษาศีล และการที่จะรักษาศีลให้ได้นั้น ก็ต้องรู้จักควบคุมจิตใจ เมื่อเป็นดังนั้น สมาธิจึงเป็นเรื่องที่คนทุกคนยอมรับได้ แต่สมาธิจะช่วยเราชำระจิตให้บริสุทธิ์ได้ก็แค่ในระดับพื้นผิว และในระดับที่ลึกลงไปอีกเพียงเล็กน้อย

การชำระจิตให้บริสุทธิ์ลงไปถึงระดับรากเหง้านั้น จำเป็นจะต้องอาศัยปัญญาและนี่ก็เป็นสิ่งที่ทุกคนยอมรับเช่นกัน ฉะนั้น โดยทฤษฎีแล้ว ศีล สมาธิ และปัญญาจึงเป็นสิ่งที่คนทุกคนยอมรับได้ แต่ก็เป็นเพียงการยอมรับด้วยเหตุผลเท่านั้น และการยอมรับความจริงด้วยเหตุผล กับการยอมรับเพราะได้ประจักษ์แจ้งในความจริงด้วยตนเองนั้น มีความแตกต่างกันอยู่มาก ด้วยเหตุนี้ เมื่อข้าพเจ้าได้เริ่มเข้าปฏิบัติหลักสูตรแรกกับบิดาทางธรรมของข้าพเจ้าคือท่านอาจารย์อูบาขิ่น จึงมีความรู้สึกตื่นเต้น ประทับใจในองค์พระสมณโคดมและคำสอนของพระองค์เป็นอย่างยิ่ง ทั้งนี้เพราะข้าพเจ้าได้ลิ้มรสทิพย์ของธรรมะด้วยตนเอง หลังจากนั้นจึงเป็นการง่ายที่จะชักชวนญาติมิตรของข้าพเจ้านับร้อยๆ คน ให้มาปฏิบัติกับท่านอาจารย์ ซึ่งทุกคนต่างรู้สึกพอใจที่ได้มาเข้าปฏิบัติวิปัสสนา

เมื่อข้าพเจ้ามาที่อินเดีย ประเทศอันเป็นแหล่งกำเนิดของพุทธธรรม ก็ได้พบว่า ผู้คนจากทุกๆ ชุมชน ทุกๆ ศาสนา ต่างพากันมาเข้ารับการฝึกอบรมและรู้สึกพอใจในคำสอน ตลอดระยะเวลา ๓๐ ปีที่ผ่านมา ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า คำสอนภาคปฏิบัติของพระผู้มีพระภาคเจ้านั้นเป็นที่สนใจของผู้คนทั้งหลาย เพราะให้ผลดีแก่ผู้ปฏิบัติในทันทีที่ได้ปฏิบัติ ณ ที่ๆ ปฏิบัติเลยทีเดียว

จากประสบการณ์ที่ได้รับในขณะที่อยู่กับท่านอาจารย์เป็นเวลา ๑๔ ปี และที่ได้ดำเนินการอบรมด้วยตนเองเป็นเวลา ๓๐ ปี ทำให้ข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่าผู้คนทั้งหลายทั่วโลกจะต้องมีความสนใจในธรรมะของพระพุทธเจ้า และประพฤติปฏิบัติตามคำสอนของพระองค์ หากพวกเขาได้รับการอบรมในภาคปฏิบัติ ข้าพเจ้ารู้ดีว่าหากตนเองเพียงแค่ไปบรรยายธรรมของพระพุทธเจ้าตามที่ต่างๆ ก็คงมีผู้ที่จะรับฟังและเชื่อถือด้วยเหตุผลจำนวนไม่น้อย ทว่าก็จะต้องมีผู้คนจำนวนมากที่ไม่เห็นด้วยเช่นกัน แต่ไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย ก็คงไม่มีใครคิดที่จะปฏิบัติตาม สำหรับข้าพเจ้าแล้ว เชื่อว่าคนทั้งหลายควรเริ่มต้นด้วย ปฏิปตฺติ หรือธรรมะภาคปฏิบัติ เช่นเดียวกับที่ข้าพเจ้าและบรรดาศิษย์ทั้งหลายของข้าพเจ้าได้เริ่มต้น แล้วปริยัติหรือคำสอนภาคทฤษฎีก็จะตามมาเอง ซึ่งในส่วนนี้ได้ถูกนำมาอธิบายอย่างกว้างๆ ทุกวันอยู่แล้วในชั่วโมงธรรมบรรยายตอนกลางคืน เพื่อให้ผู้ที่ไม่มีพื้นความรู้ในพุทธธรรมเลย สามารถเข้าใจเค้าโครงของธรรมะได้

ประสบการณ์จากการอบรมผู้ปฏิบัติทั้งหลายตลอดระยะเวลา ๓๐ ปีนี้เอง ที่นำไปสู่การพัฒนารูปแบบการสอน โดยมีการอธิบายวิธีการปฏิบัติทุกๆ วันในเวลาค่ำ ส่วนตอนกลางวันนั้นเป็นการฝึกปฏิบัติจริงตลอดทั้งวัน รูปแบบการสอนเช่นนี้ให้ผลดีมาก ทั้งนี้เพราะธรรมะของพระพุทธเจ้านั้นถ้าปฏิบัติได้อย่างถูกต้องแล้ว ย่อมจะให้ผลที่คนทั้งหลายต้องยอมรับ ซึ่งคนทั้งหลายก็พากันยอมรับจริงๆ ดังนั้น วิธีการปฏิบัติและวิธีการสอนจึงมีความสำคัญพอๆ กัน และเพราะเหตุที่วิธีการปฏิบัติและรูปแบบการสอนนี้ได้รับการยอมรับจากผู้คนในที่ต่างๆ มาแล้วทั่วโลก เราจึงไม่อาจเสี่ยงที่จะเพิ่มเติมอะไรเข้าไป ทั้งในวิธีการปฏิบัติและในรูปแบบวิธีการสอน รวมทั้งไม่อาจจะลดหรือตัดทอนอะไรออกไปอีก เนื่องจากมันสมบูรณ์และให้ผลดีอยู่แล้ว เราจึงต้องการรักษาไว้ดังที่เป็นอยู่

พระพุทธเจ้าทรงมีวิธีการสอนให้แก่คนที่มีพื้นนิสัยต่างๆ ที่มาขอเรียนรู้การปฏิบัติธรรมกับพระองค์แตกต่างกันไป เช่น ถ้าเป็นคนที่มีพื้นนิสัยไปทางราคะจริต หลงใหลในความงามของร่างกาย ก็จะทรงให้คนผู้นั้นไปปฏิบัติตามป่าช้าเพื่อสังเกตดูซากศพที่เน่าเปื่อย ซึ่งนั่นเป็นเพียงการปฏิบัติขั้นเริ่มต้นเพื่อให้คนผู้นั้นหมดความหลงใหลในความสวยงามของร่างกาย นอกจากนี้ยังมีวิธีการในทำนองเดียวกันนี้ที่ทรงใช้เพื่อฝึกจิตผู้มาเข้าปฏิบัติในระยะเริ่มต้นด้วย แต่เมื่อการปฏิบัติก้าวหน้าต่อไปแล้ว ทุกๆ วิธีการจะนำเข้าสู่สภาวะความเป็นจริงที่ผู้ปฏิบัติต้องประจักษ์แจ้งด้วยตนเอง ซึ่งก็คือ ความไม่เที่ยง เกิดขึ้น แล้วดับไปหรือความเป็นอนิจจัง ความไม่สบายกายสบายใจหรือความทุกข์ และความไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตนหรืออนัตตา ความเป็นจริงเหล่านี้ ผู้ปฏิบัติจะต้องมองเห็นด้วยตนเอง เราไม่มีความคิดที่จะประณามวิธีการอื่นว่าเป็นวิธีที่ไม่ถูกต้องตรงตามคำสอนของพระพุทธเจ้า แต่ในขณะเดียวกัน เราก็จะต้องระมัดระวังรักษาวิธีการที่ปฏิบัติอยู่นี้เอาไว้ให้ดี โดยไม่เปลี่ยนแปลงอะไรเลย เพราะเป็นวิธีการที่พระพุทธเจ้าทรงสอน และเป็นวิธีการที่ให้ผลดี เป็นที่ยอมรับไปทั่วโลกมาแล้ว ดังนั้นถึงเราจะไม่กล่าวหาวิธีการอื่นหรืออาจารย์อื่นๆ ว่าไม่ถูกต้อง แต่เราก็จะไม่เปลี่ยนแปลงวิธีการนี้ ไม่ว่าจะด้วยประการใดทั้งสิ้น เพราะเราไม่ต้องการให้วิธีการนี้สูญหายไป

ฉะนั้น เราจึงได้ตั้งกฎขึ้นมา และเราก็ต้องการให้ผู้ที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการเผยแผ่ธรรมะตามวิธีการปฏิบัตินี้ ทำตามกฎเกณฑ์ที่ตั้งขึ้นอย่างเคร่งครัด ผู้ที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้ช่วยอาจารย์ ผู้ช่วยอาจารย์อาวุโส หรือเป็นอาจารย์อย่างเต็มตัวแล้วก็ตาม ต้องมีความเข้าใจว่าตนเองมีหน้าที่ความรับผิดชอบที่จะต้องไม่ยอมให้ผู้หนึ่งผู้ใดมาเปลี่ยนแปลงรูปแบบวิธีการสอนหรือวิธีการปฏิบัติ ข้าพเจ้าได้กล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่า และก็จะกล่าวอีกครั้งหนึ่งในที่นี้ว่าผู้ใดก็ตามที่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นอาจารย์ ผู้ช่วยอาจารย์อาวุโส หรือผู้ช่วยอาจารย์ หากไม่มีความแน่ใจในวิธีการปฏิบัตินี้ หรือรู้สึกว่ามีวิธีการปฏิบัติอื่นที่ดีกว่า ก็สามารถที่จะถอนตัวออกไปได้ทุกเมื่อ แต่จะต้องไม่เอาวิธีการอื่นเข้ามาปะปนกับวิธีการนี้ ไม่ว่าจะด้วยประการใดทั้งสิ้น ข้าพเจ้าจะมีแต่ความปรารถนาดีและความเมตตาต่อผู้ใดก็ตามที่เลือกจะออกไปสอนวิธีการอื่น โดยจะไม่มีความรู้สึกไม่พอใจแม้เพียงน้อยนิด แต่สำหรับผู้ที่ทำหน้าที่สอนวิธีการปฏิบัตินี้แล้ว กลับนำเอาวิธีการอื่นมาปะปน ข้าพเจ้าถือว่าเป็นบุคคลที่สร้างความเสียหายอย่างใหญ่หลวงให้แก่วิธีการปฏิบัตินี้เป็นผู้ที่ก่อให้เกิดอุปสรรคสำคัญในการเผยแผ่ธรรมะที่กำลังก้าวหน้าไปด้วยดี ข้าพเจ้าจึงใคร่ขอร้องต่อทุกๆ ท่านที่ได้รับธรรมะจากข้าพเจ้า รวมทั้งผู้ที่ได้รับมอบหมายความรับผิดชอบในการเผยแผ่ธรรม ว่า ขอจงอย่าได้ประกอบกรรมชั่วเช่นนั้นเลย

ข้าพเจ้าได้ศึกษาประวัติศาสตร์พุทธศาสนาในประเทศอินเดียมาแล้ว และก็ได้พบสาเหตุที่ทำให้พุทธธรรมต้องสูญสิ้นไปจากประเทศต้นกำเนิด สาเหตุนั้นมีอยู่มากมาย แต่ที่สำคัญเกิดจากการปฏิบัติวิปัสสนาได้สูญสิ้นไป ทำให้คำสอนของพระศาสดาพลอยสูญสิ้นไปจากประเทศนี้ และจากการค้นคว้าวิจัยทำให้เราพบว่าสาเหตุที่การปฏิบัติวิปัสสนาสูญสิ้นไป เป็นเพราะวิธีการปฏิบัติไม่ได้รับการรักษาไว้อย่างบริสุทธิ์ในรูปแบบดั้งเดิม ภายในระยะเวลา ๕๐๐ ปี วิธีการปฏิบัติวิปัสสนาได้ตกไปอยู่ในมือของผู้ที่ไม่มีหิริโอตตัปปะ ซึ่งได้นำเอาความเชื่อและการปฏิบัติตามแบบลัทธินิกายของตนเข้าไปผสมปนเปต่อจากนั้น สิ่งที่นำมาผสมก็กลับกลายไปมีความสำคัญมากกว่าตัวเนื้อแท้เข้าทุกที แล้ววิธีการปฏิบัติที่แท้จริงก็ค่อยๆ เสื่อมลง จนกระทั่งสูญสิ้นไปในที่สุด บิดาทางธรรมของข้าพเจ้าคือท่านอาจารย์อูบาขิ่นนั้น เน้นอยู่เสมอๆ ว่า หากใครเพิ่มอะไรเข้าไปในวิธีการปฏิบัติวิธีนี้ มารย่อมจะตบมือดีใจและชื่นชมกับสิ่งที่ถูกเพิ่มเข้าไป เพราะในที่สุด สิ่งที่เพิ่มเข้าไปก็จะโดดเด่นขึ้นมา จนทำให้วิปัสสนาหมดความสำคัญ

เมื่อไม่นานมานี้เองในประเทศอินเดียก็มีเหตุการณ์ที่แสดงให้เห็นว่าประวัติศาสตร์กำลังจะซ้ำรอยเดิม ตลอดระยะเวลา ๓๐ ปีที่ผ่านมานี้ ประตูแห่งวิปัสสนาได้เปิดกว้าง เพื่อต้อนรับทุกๆ คน ฉะนั้น จึงมีคนหลายชาติหลายศาสนาพากันหลั่งไหลมาปฏิบัติ รวมทั้งผู้นำองค์กรต่างๆ ด้วย มีผู้นำของศาสนาบางศาสนาได้มาเข้าฝึกปฏิบัติที่ศูนย์ธรรมคีรีนี้ และพบว่าวิธีการปฏิบัตินี้ดี ต้องการที่จะนำไปสอนในกลุ่มของตนบ้าง แต่เพื่อให้คนในชุมชนพอใจ จึงเพิ่มเติมวิธีการปฏิบัติที่เคยชินกันอยู่ในหมู่ของตนเข้าไปด้วย มีอยู่กลุ่มหนึ่งที่ถึงกับสอนวิปัสสนาโดยเปลี่ยนชื่อเสียใหม่ มิหนำซ้ำยังสอนอีกด้วยว่ามีดวงวิญญาณอยู่ภายในร่างกายที่คอยเฝ้าดูตนเองอยู่ พร้อมๆ กับการเฝ้าดูเวทนา หลังจากนั้นอีกไม่กี่ปี มีอะไรเกิดขึ้น ? ผู้ปฏิบัติในกลุ่มนี้ได้มาเข้าปฏิบัติกับเราที่นี่ ซึ่งเราก็ได้พบว่าเขาไม่สามารถสังเกตเวทนาได้เลย เพราะเอาแต่จินตนาการว่ามีดวงวิญญาณอยู่ภายในที่คอยทำหน้าที่เฝ้าดู นี่คือการปฏิบัติของเขา ไม่ใช่วิธีการของวิปัสสนา

นั่นเป็นเพียงตัวอย่างเดียวที่ยกมาเล่าให้ฟัง เพื่อให้รู้ว่าวิปัสสนานั้นน่าที่จะเสื่อมไปจากประเทศนี้เพราะเหตุดังกล่าว การปฏิบัติวิปัสสนาจะไม่สูญสิ้นไปอย่างสิ้นเชิงเช่นนี้ ถ้าครูบาอาจารย์ที่สอนการปฏิบัติไม่เอาสิ่งอื่นเข้ามาปะปน น่าเสียดายที่หลังจากพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานไปได้เพียง ๕๐๐ ปี วิปัสสนาก็ไม่หลงเหลืออยู่ในประเทศอินเดียอีก ทั้งนี้เพราะผู้ที่สืบทอดพุทธธรรมไม่ได้รักษาความบริสุทธิ์ของวิธีการปฏิบัติเอาไว้ ซึ่งมิใช่แต่เฉพาะบรรดาศิษย์ผู้มาศึกษาเล่าเรียนเท่านั้น ที่สำคัญก็คือเหล่าครูบาอาจารย์นั่นเอง ด้วยเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงได้ย้ำนักย้ำหนาว่า แม้ผู้ที่เข้ามารับการฝึกอบรมจะได้นำเอาวิธีการในลัทธิศาสนาของตนมาปะปนในระหว่างการฝึกปฏิบัติอยู่บ้าง ก็ยังไม่อาจทำลายความบริสุทธิ์ของวิธีการปฏิบัติได้ หากผู้ที่ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้สอนสามารถรักษาความบริสุทธิ์ของวิธีการปฏิบัติไว้ได้อย่างเคร่งครัดแล้ว ธรรมะก็ย่อมจะแผ่ขยายไปได้เรื่อยๆ โดยไม่มีวันเสื่อมอีกเลย

เหตุผลอีกประการที่ทำให้เราประสบความสำเร็จในการเผยแผ่วิปัสสนาในประเทศอินเดียและทั่วโลกนั้น เป็นผลมาจากกฎระเบียบของเราด้วย การอบรมแต่ละหลักสูตรของเราเป็นไปตามกฎระเบียบทุกประการ ถ้าหากกฎระเบียบได้รับการรักษาอย่างเคร่งครัด ผู้ปฏิบัติก็จะสามารถปฏิบัติได้อย่างจริงจัง และการปฏิบัติตามวิธีการนี้ก็จะแพร่หลายมากขึ้น ดังนั้น ข้าพเจ้าจึงให้ความสำคัญไม่เฉพาะแต่การรักษาวิธีการปฏิบัติให้บริสุทธิ์ตามรูปแบบเดิมเท่านั้น หากยังต้องรักษากฎระเบียบในการอบรม และกฎระเบียบของศูนย์ฝึกอบรมอีกด้วย

บางครั้งความกระตือรือร้นที่เกินควรก็ทำให้ฝ่ายจัดการของศูนย์ หรือผู้สอนเอง ทำในสิ่งที่ขัดต่อระเบียบ เพียงเพื่อจะเอาใจผู้มาเข้าปฏิบัติ นี่เป็นสัญญาณอันตรายที่เราจะต้องระวังให้มาก ในฐานะที่ข้าพเจ้าเคยทำธุรกิจมาก่อน จึงรู้ดีว่าผู้ที่อยู่ในวงธุรกิจจำเป็นจะต้องเอาอกเอาใจลูกค้า แต่ธรรมะมิใช่การค้า เรามาทำหน้าที่นี้เพื่อให้บริการแก่คนทั้งปวง มิใช่เพื่อเอาใจผู้ใดผู้หนึ่ง เมื่อใดที่ข้าพเจ้าได้รับคำขอร้องจากผู้ปฏิบัติ หรือจากฝ่ายจัดการ หรือจากผู้ทำหน้าที่สอนว่า “ท่านอาจารย์ ถ้าเรายอมตรงนี้สักหน่อย คนก็จะมาเข้าปฏิบัติ ขอให้ท่านอาจารย์ได้โปรดอนุญาตด้วย กรุณาลดหย่อนกฎข้อนี้ ข้อนั้น ...” ข้าพเจ้ารู้สึกสงสารคนเหล่านี้มาก เขาไม่รู้เลยว่าธรรมะนั้นแผ่ขยายไปได้ทั่วโลกเพราะเหตุใด เป็นที่น่าเสียใจว่าในบางประเทศมีบางแห่งที่ผู้สอนบางคนและฝ่ายจัดการบางคนได้ทำความผิดเช่นว่านี้ลงไป โดยไม่มีการบอกกล่าวแก่ข้าพเจ้าเลย แต่ที่น่าเศร้าใจก็คือ เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในประเทศที่นับถือพุทธศาสนา ขอพวกท่านจงเข้าใจให้ดีว่า ผู้คนทั้งหลายนั้นมองประเทศที่นับถือพุทธศาสนาเสมือนเป็นแม่แบบของตน และถ้าเขาได้พบว่าผู้เข้าปฏิบัติในประเทศเหล่านี้ไม่ประพฤติตามระเบียบวินัย ไม่รักษาวิธีการปฏิบัติอย่างเคร่งครัดบริสุทธิ์ก็ย่อมจะเกิดความสับสน อันจะทำให้การเผยแผ่ธรรมะพบกับอุปสรรคใหญ่หลวง เมื่อไม่นานมานี้ ข้าพเจ้าได้รับรายงานว่ามีการกระทำหลายสิ่งหลายอย่างที่ไม่เป็นไปตามวิธีการสอนของเรา ไม่มีการทำตามกฎระเบียบ และไม่มีความพยายามที่จะรักษากฎระเบียบด้วย ซึ่งนับเป็นเรื่องที่น่าเสียใจมาก ข้าพเจ้ายังได้รับคำบอกเล่ามาอีกว่า มีหลายครั้งที่ธรรมบริกรตอบคำถามของผู้เข้าปฏิบัติถึงวิธีการปฏิบัติเสียเอง ทั้งๆ ที่มิใช่หน้าที่ของตน หน้าที่ของธรรมบริกรคือการให้บริการต่างๆ แก่ผู้เข้าปฏิบัติ ธรรมบริกรมิใช่ผู้สอน จึงไม่ได้รับการฝึกให้สอนได้ การปล่อยให้ธรรมบริกรพูดจากับผู้ปฏิบัติเช่นนี้ แสดงให้เห็นว่าการจัดการของศูนย์แห่งนั้นยังไม่เข้มแข็งพอ

นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่าธรรมบริกรเองก็ฝ่าฝืนกฎด้วยการสูบบุหรี่ในศูนย์ ซึ่งถ้าหากมีผู้ปฏิบัติบางคนที่กำลังพยายามอดบุหรี่มาเห็นเข้า ก็จะเกิดความอยากบุหรี่ขึ้นอีก ในจำนวนผู้ที่มาเข้ารับการฝึกอบรมนั้น มีหลายคนที่มาด้วยความหวังว่า การปฏิบัติวิปัสสนาจะช่วยให้เขาเลิกสิ่งเสพติดต่างๆ ได้ รวมทั้งผู้ที่ติดบุหรี่ด้วย ฉะนั้น ถ้าเขามาพบธรรมบริกรกำลังสูบบุหรี่อย่างเปิดเผย ก็จะต้องเกิดปัญหาแน่ ในทำนองเดียวกันเราได้ขอให้ผู้เข้ารับการอบรมรักษาความเงียบอย่างเคร่งครัดเป็นเวลา ๙ วัน แต่ถ้าเขาได้มาเห็นธรรมบริกรซุบซิบพูดคุยกัน ความบันดาลใจในอันที่จะรักษากฎระเบียบและความเงียบก็ย่อมจะถูกทำลายไป ข้าพเจ้าเข้าใจว่าเรื่องเช่นนี้เกิดขึ้นได้ เพราะบางครั้งฝ่ายจัดการก็รับเอาศิษย์ที่ยังไม่เข้าใจการปฏิบัติดีนักมาทำหน้าที่ให้บริการ บางครั้งข้าพเจ้าก็ได้ยินมาว่า แม้ผู้ที่ไม่เคยเข้าปฏิบัติเลย ก็ยังถูกขอให้มาช่วยบริการ เรื่องเช่นนี้ไม่ถูกต้องเลย ฝ่ายจัดการและอาจารย์ผู้สอนในหลักสูตรจะต้องไม่ยอมให้ผู้ปฏิบัติเก่าที่ยังไม่มีวุฒิภาวะมาทำหน้าที่เป็นผู้ให้ บริการแก่ผู้ปฏิบัติเป็นอันขาด เพราะเขาจะไม่มีความเข้าใจว่ากฎระเบียบมีความจำเป็นเพียงใดต่อการฝึกอบรมวิธีนี้

นอกจากนี้ ข้าพเจ้ายังได้รับข้อมูลที่น่าตกใจอีกว่า เทปคำสอนได้ถูกมอบให้แก่ผู้ที่ไม่ได้รับมอบหมาย นี่เป็นเรื่องต้องห้ามอย่างเด็ดขาด หากเทปได้รับการเก็บรักษาอย่างดีโดยอาจารย์ผู้ที่ได้รับมอบหมาย อันตรายจากการที่จะมีการนำไปผสมปนเปกับสิ่งอื่นๆ ย่อมจะไม่เกิดขึ้น แต่ถ้าเทปถูกปล่อยปละ ก็เป็นไปได้ที่อาจจะมีการนำเอาสิ่งปลอมปนเข้าไปสอดแทรก ทำให้คำสอนดั้งเดิมผิดเพี้ยนไป ฉะนั้น อาจารย์ที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลเทปทุกคน จะต้องถือเป็นหน้าที่อันศักดิ์สิทธิ์ของตน ไม่ปล่อยให้เทปไปตกอยู่ในมือของผู้ที่ไม่ได้รับมอบหมายเป็นอันขาด

ในหลักสูตรเด็ก ก็มีผู้ร้องเรียนกันมากว่า มีการนำสิ่งปลอมปนเข้าไปแทรกมากมายเหลือเกิน มีการละเมิดระเบียบวินัยด้วยประการต่างๆ ซึ่งเป็นสิ่งที่อันตรายมาก ขอให้เข้าใจว่าเราจะต้องคิดในแง่ของการทำงานทั่วโลก ถ้าท่านละเมิดกฎในที่แห่งหนึ่ง ที่อื่นๆ ในประเทศอื่นๆ ก็จะทำอย่างเดียวกัน หลักสูตรทุกหลักสูตรมีรูปแบบตายตัวอยู่แล้ว แม้หลักสูตรเด็กก็เช่นกัน ซึ่งในการจัดการอบรมล้วนได้รับผลดีมาแล้วทุกแห่ง เพราะฉะนั้น จึงไม่อนุญาตให้มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ ทั้งสิ้น ขอให้เข้าใจว่า เราไม่อาจจะยอมให้มีกฎอย่างหนึ่งเฉพาะประเทศใดประเทศหนึ่ง ในขณะที่ประเทศอื่นๆ ต้องใช้กฎอื่น กฎเกณฑ์และระเบียบวินัย ตลอดจนการสอนจะต้องเป็นอย่างเดียวกันในทุกประเทศทั่วโลก เวลานี้มีความต้องการให้จัดหลักสูตรเด็กกันมาก อย่างเช่นในประเทศอินเดีย ซึ่งแม้จะไม่ใช่ประเทศที่นับถือศาสนาพุทธ รัฐบาลก็ยังเร่งเร้าเราอย่างหนัก เพราะต้องการที่จะบรรจุหลักสูตรเด็กเข้าไปในโรงเรียนทุกแห่ง ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น ? ก็เพราะว่ารูปแบบการสอนของเรานั้น ทุกคนยอมรับได้ แต่เวลานี้ ข้าพเจ้าได้ยินมาว่าในบางแห่งได้มีการนำเอาคำสอนปริยัติบ้าง การสวดมนต์บ้าง การอ่านคัมภีร์บ้าง เข้าไปสอดแทรกอยู่กับการสอนทำอานาปานสติ ขอทุกคนจงเข้าใจให้ดีว่า เราไม่ได้ต่อต้านการสอนปริยัติ เด็กๆ จะต้องได้รับการสอนปริยัติ แต่ไม่ใช่ในหลักสูตรเหล่านี้ การสอนปริยัติจะต้องทำในหลักสูตรต่างหากออกไป

หลักสูตรของเราเป็นเหลักสูตร ปฏิปตฺติ ฉะนั้น เราจะต้องไม่สอนอะไรอื่นนอกจาก ปฏิปตฺติ เท่านั้น ขอท่านจงเข้าใจว่า ถ้าเราอนุญาตให้ประเทศที่นับถือศาสนาพุทธอ่านหนังสือธรรมะให้เด็กๆ ฟังในระหว่างหลักสูตรแล้ว ประเทศอินเดียได้ยินข่าวเข้า จะเกิดอะไรขึ้น ? หลักสูตรเด็กที่นี่มีสอนทั้งในโรงเรียนฮินดู มุสลิม คริสต์ เมื่อเขาได้ยินว่ามีการเปลี่ยนรูปแบบการสอนในประเทศพุทธ เขาก็ย่อมต้องการที่จะเพิ่มการอ่านคัมภีร์ในศาสนาของตนเข้าไปด้วย ทำให้เด็กๆ ต้องอ่านคัมภีร์ ๒-๓ ชั่วโมง ได้ฝึกทำอานาปานสติ ๒-๓ ชั่วโมง แล้วพวกเขาจะได้รับประโยชน์อะไรจากการฝึกปฏิบัติ ? ถ้าพวกเขาไม่ได้ฝึกอานาปานสติตลอดวันหรือ ๓ วัน ในกรณีที่เป็นหลักสูตร ๓ วันแล้ว พวกเขาจะได้รับประโยชน์อย่างไร ? การเพิ่มการอ่านคัมภีร์หรือหนังสือปริยัติประเภทใดก็ตามเข้าไปในหลักสูตรเด็ก เป็นการก่อให้เกิดอุปสรรคที่จะขัดขวางความก้าวหน้าในการสอนธรรมะแก่เด็กๆ ฉะนั้น ผู้ที่ได้รับแต่งตั้งให้สอนหลักสูตรเด็ก จะต้องไม่ได้รับอนุญาตให้สอนสิ่งอื่นใด นอกจากอานาปานสติตามรูปแบบที่ได้วางเอาไว้ สำหรับความรู้ทางด้านปริยัติ เด็กๆ ควรเรียนรู้จากผู้สอนอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับหลักสูตรเด็กของเรา มีองค์กรมากมายหลายแห่งที่พร้อมจะสอนปริยัติให้แก่เด็กๆ และข้าพเจ้าก็รู้สึกยินดีอย่างยิ่ง ถ้าเด็กๆ จะได้เรียนปริยัติ แต่หน้าที่ของเราคือ การสอน ปฏิปตฺติ เพราะธรรมภาคปฏิบัติเป็นสิ่งที่ผู้คนทั่วโลกยอมรับได้ เราจึงพลาดไม่ได้

ความจริง ข้าพเจ้ามีความปรารถนาที่จะให้เด็กๆ ได้เรียนรู้ด้านปริยัติด้วย แต่ไม่ใช่ในหลักสูตรเหล่านี้ เด็กๆ ควรได้รับการสอนปริยัติต่างหาก จากผู้ที่สอนปริยัติโดยตรง เหมือนกับในหลักสูตรสำหรับผู้ใหญ่ของเราที่เราให้ความสำคัญทั้งหมดกับการปฏิบัติ มีเพียงธรรมบรรยายตอนกลางคืนเท่านั้นที่เราให้เวลาในการอธิบายว่า เหตุใดเราจึงปฏิบัติอย่างเช่นที่ทำอยู่ แต่การสอนปริยัติไม่ใช่งานของเรา เราสอน ปฏิปตฺติ คือการสอนวิปัสสนา ผู้ปฏิบัติสามารถไปศึกษาปริยัติที่อื่นได้ และเราก็สนับสนุนให้เขาทำเช่นนั้น เรายินดีที่จะเห็นเขาศึกษาปริยัติ แต่องค์กรของเราทั้งหมดมีหน้าที่เฉพาะในด้าน ปฏิปตฺติ และจะต้องไม่เข้าไปสอนในด้านปริยัติ เพราะถ้าเราทำทั้งสองอย่างการสอน ปฏิปตฺติ ก็จะอ่อนแอลงเรื่อยๆ

อันที่จริง เราก็ได้พยายามที่จะเผยแผ่ธรรมะด้านปริยัติอยู่เหมือนกัน ด้วยการจัดตั้งสถาบันวิจัยวิปัสสนา (Vipassana Research Institute – VRI) ให้ทำหน้าที่ดูแลด้านปริยัติ แต่ศูนย์วิปัสสนาต่างๆ นั้น มีไว้เพื่อการปฏิบัติเท่านั้น จะต้องไม่เข้าไปเกี่ยวข้องกับด้านปริยัติ ทุกๆ ศูนย์ทั่วโลกจะต้องไม่เลียนแบบการทำงานของสถาบันวิจัยวิปัสสนา เพราะสถาบันวิจัยวิปัสสนานั้นเป็นสถาบันค้นคว้าวิจัย ซึ่งเวลานี้ได้นำคัมภีร์บาลีทั้งหมดบรรจุเข้าไปในคอมพิวเตอร์แล้ว นอกจากนี้ เรายังกำลังดำเนินการนำคัมภีร์ภาษาสันสกฤตของมหายานทั้งหมดมาบรรจุไว้ในคอมพิวเตอร์เช่นกัน และต่อไปเราก็จะนำคัมภีร์ฮินดู ซิกข์ และเชน มาบรรจุไว้ด้วย เพื่อทำการศึกษาเปรียบเทียบ โดยที่เราไม่ได้มีความประสงค์จะประณามศาสนาอื่นหรือความเชื่ออื่นๆ เลย การศึกษาวิจัยจะทำเพื่อวินิจฉัยถึงเหตุที่ทำให้พระธรรมคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้าต้องสูญสิ้นไปจากประเทศนี้ และเพื่อไม่ให้เกิดความผิดพลาดอย่างเดียวกันนี้ขึ้นอีกในอนาคต ฉะนั้น จึงไม่จำเป็นที่ศูนย์วิปัสสนาอื่นๆ จะต้องมีสถาบันวิจัยอย่างเดียวกันเพื่อทำงานด้านปริยัติ ไม่มีความจำเป็นเลย สถาบันวิจัยวิปัสสนานั้นมีไว้เพื่องานด้านปริยัติ ส่วนศูนย์วิปัสสนาทุกแห่งทั่วโลกมีหน้าที่แต่เฉพาะด้านปฏิบัติเท่านั้น

ข้าพเจ้าได้รับรายงานด้วยว่า ในบางแห่งที่เราไม่มีศูนย์ปฏิบัติ จำจะเป็นต้องจัดอบรมตามสถานที่ต่างๆ ที่ไม่ใช่ศูนย์ฯ ถ้าเราได้รับข้อเสนอให้ใช้วัดเป็นที่จัดอบรม เราก็จะต้องระมัดระวังในการถวายความเคารพอย่างถูกต้องต่อพระภิกษุสงฆ์ ผู้ที่ได้สละชีวิตผู้ครองเรือนมาปฏิบัติธรรม แต่ปัญหาก็อาจเกิดขึ้นได้ หากเจ้าอาวาสหรือพระภิกษุผู้เป็นใหญ่ในที่นั้นไม่เคยปฏิบัติวิปัสสนาในแนวทางนี้ ท่านอาจไม่เข้าใจวิธีการสอนหรือสิ่งที่เราสอน และอาจเข้าร่วมสอนหรือให้คำสอนตามแนวทางของท่านเอง แล้วอะไรจะเกิดขึ้น ? เราจะรักษาความบริสุทธิ์ของแนวทางการปฏิบัตินี้ รวมทั้งรูปแบบวิธีการสอนของเราได้อย่างไร ? เราจะต้องไม่ปล่อยให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้ขึ้นเป็นขาด แม้อาจจะถึงขั้นที่ไม่สามารถเปิดการฝึกอบรมได้ ก็ต้องยอม เพราะความบริสุทธิ์ของวิธีการปฏิบัติและรูปแบบการสอนจะต้องไม่ถูกเปลี่ยนแปลง ไม่ว่าจะด้วยประการใดๆ ทั้งสิ้น

มีผู้มาบอกให้ข้าพเจ้าทราบว่า ในการจัดการอบรมที่วัดแห่งหนึ่ง ลูกศิษย์ของพระในวัดซึ่งไม่ได้เข้าปฏิบัติในหลักสูตรนั้น ได้รับอนุญาตให้มานั่งร่วมกับผู้ปฏิบัติและปฏิบัติตามวิธีของตน นี่เป็นสิ่งที่อนุญาตไม่ได้อย่างเด็ดขาด เพราะในระหว่างที่มีการอบรม จะไม่มีการอนุญาตให้คนภายนอกเข้ามาภายในบริเวณที่มีการอบรมได้เลย ขอให้เข้าใจปัญหานี้ โดยมองในระดับโลก ทันทีที่มีผู้รู้ว่าในประเทศของท่านมีผู้ที่ไม่ได้เข้าปฏิบัติได้รับอนุญาตให้มานั่งร่วมกับผู้ปฏิบัติ และปฏิบัติตามวิธีการของตนได้ โดยไม่ต้องทำตามคำสอนของเรา แล้วจะเกิดอะไรขึ้น ? คนผู้นั้นและคนอื่นๆ จากศูนย์ต่างๆ ทั่วโลกก็จะพากันร้องว่า “ถ้าที่นั่นทำได้ ทำไมเราจะทำไม่ได้ ? เราก็ต้องอนุญาตให้คนอื่นๆ มานั่งปฏิบัติตามวิธีของเขาได้เหมือนกัน” แล้วทุกสิ่งทุกอย่างก็จะเสียกันไปหมด ฉะนั้น ขอให้เข้าใจว่าทำไมเราจึงต้องเข้มงวด ข้าพเจ้าเข้าใจดีว่า บางครั้งท่านก็รู้สึกเกรงใจที่จะบอกผู้อื่นไม่ให้เข้าไปในบริเวณที่กำลังมีการอบรม ท่านอาจคิดว่า “ปล่อยเขาก็แล้วกัน คิดเสียว่า เป็นการเผยแผ่ธรรมะไปในตัว” แต่เราต้องรู้ว่าการกระทำเช่นนั้น จะก่อให้เกิดความยากลำบากตามมาในภายหลัง และเป็นความยากลำบากที่จะเกิดขึ้นทั่วโลกด้วย เพราะฉะนั้น ขอจงอย่าได้มีความกระตือรือร้นจนเกินไปที่จะแก้ไขกฎข้อบังคับต่างๆ ที่มีอยู่ เพราะการกระทำเช่นนั้น รังแต่จะก่อให้เกิดอันตรายทั้งกับงานของเราและกับคนทั้งหลายทั่วโลก

ข้าพเจ้าได้รับข่าวที่น่าตกใจอีกอย่างหนึ่งว่า ในการจัดอบรมนอกศูนย์ครั้งหนึ่ง ได้มีการจัดอาหารที่ไม่ใช่มังสวิรัติให้แก่ผู้ปฏิบัติด้วย โดยอ้างว่าในเมื่อพระพุทธเจ้าเองก็มิได้เสวยอาหารมังสวิรัติ เหตุใดผู้ปฏิบัติจึงต้องรับประทานอาหารมังสวิรัติด้วย ? ขอให้เข้าใจว่าภารกิจที่เราสืบทอดมาจากท่านอาจารย์อูบาขิ่นนั้นคือ การนำธรรมะกลับมาประดิษฐาน ณ แหล่งกำเนิดและเผยแผ่จากที่นี่ไปสู่ชาวโลก ทันทีที่ชาวอินเดียรู้ว่า อาหารที่จัดให้แก่ผู้ปฏิบัติมีอาหารที่ไม่ใช่มังสวิรัติ เขาก็จะพากันหนีหายไปหมด จะไม่มีใครมาที่นี่เลย ท่านต้องการให้ชาวอินเดียมาปฏิบัติที่นี่ หรือต้องการให้พากันหนีหายไปหมดเล่า ? จงจำไว้ว่าการจัดอาหารมังสวิรัติในระหว่างที่ฝึกอบรมนั้น ไม่ใช่เรื่องเสียหายอะไร ถ้าการรับประทานอาหารมังสวิรัติเป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้องตามหลักธรรมแล้ว เราจะไม่นำมาให้รับประทานเลย ผู้ปฏิบัติชาวอินเดียนั้นพอใจที่จะได้รับประทานอาหารมังสวิรัติ และถ้าเราพยายามจะแนะนำอาหารที่ไม่ใช่มังสวิรัติที่ธรรมคีรีนี่ ก็คงจะเป็นอุปสรรคใหญ่หลวงสำหรับพวกเขาที่จะมาเข้าปฏิบัติ ข้าพเจ้ารู้สึกยินดีมากที่ได้พบว่า พระภิกษุและภิกษุณีมหายานที่ไต้หวันฉันอาหารเจอย่างเข้มงวด โดยไม่แตะต้องแม้กระทั่งไข่ หัวหอม และกระเทียม นั่นแสดงว่าอาหารประเภทมังสวิรัตินี้คงต้องมีอะไรดีเป็นแน่ และเมื่อชาวอินเดียได้ทราบดังนั้น ก็จะชื่นชมยินดีและพากันมาเข้าปฏิบัติ โดยเฉพาะในประเทศอินเดียที่เราปรารถนาจะนำพระพุทธศาสนากลับมาประดิษฐานอีกครั้ง

เราพบว่าชาวอินเดียให้ความเชื่อถือต่อองค์กรของเราด้วยเหตุผลหลายประการ ประการแรก คือ การที่เราจัดให้มีแต่เฉพาะอาหารมังสวิรัติเท่านั้น ประการต่อมา คือ เราไม่อนุญาตให้สูบบุหรี่ ประการถัดมา คือการแบ่งแยกชาย-หญิงให้อยู่และปฏิบัติแยกกันคนละฝั่ง อีกประการหนึ่งคือ กฎการรักษาความเงียบ และการที่เราทำให้ผู้ปฏิบัติต้องปฏิบัติอย่างจริงจัง สิ่งเหล่านี้คือข้อดี ถ้าไม่รักษาไว้แล้ว เราจะประสบความสำเร็จในภารกิจของเราได้อย่างไร ? ข้าพเจ้ารู้ว่าบิดาทางธรรมของข้าพเจ้าคือ ท่านอาจารย์อูบาขิ่นนั้น มีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะให้ธรรมะได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ในอินเดียอันเป็นประเทศต้นกำเนิด ท่านมีความรู้สึกว่าโลกได้รับธรรมะจากอินเดีย และบัดนี้ถึงเวลาแล้วที่หนี้กตัญญูนี้จะต้องได้รับการชดใช้ ฉะนั้น ธรรมะจึงต้องกลับไปเจริญงอกงามขึ้นใหม่ในประเทศอินเดีย นี่คือธรรมเจตนาของท่านอาจารย์อูบาขิ่น ในระหว่างการเดินทางไปเยือนนานาประเทศที่นับถือพุทธศาสนา ข้าพเจ้ามีโอกาสได้พบกับท่านผู้นำทางพุทธศาสนาหลายๆ ท่าน ซึ่งมีความปรารถนาอย่างเดียวกันในการที่จะตอบแทนคุณอินเดีย ด้วยการฟื้นฟูธรรมะให้กลับมารุ่งเรืองในประเทศอินเดียอีกครั้ง ดังนั้นเราจึงต้องร่วมกันสนับสนุนด้วยวิธีต่างๆ เพื่อให้ชาวอินเดียได้รับธรรมะ ทำให้พวกเขาได้มารับการฝึกอบรมที่นี่ โดยไม่ทำในสิ่งที่จะทำให้พวกเขาสูญเสียความเชื่อมั่น

มีเรื่องน่าประทับใจอยู่เรื่องหนึ่งในตอนที่ข้าพเจ้าเดินทางไปยังประเทศไต้หวันเมื่อคราวที่แล้วนี่เอง พระเถระผู้ใหญ่รูปหนึ่งซึ่งมีอายุ ๘๐ กว่าปีแล้ว ได้กล่าวแนะนำข้าพเจ้าต่อผู้ที่มาชุมนุมในงานหนึ่ง และกล่าวถึงงานสอนธรรมะของพวกเรา ในตอนหนึ่ง ท่านกล่าวว่า “อาตมาขอสาบานว่าเมื่อตายไปแล้ว อาตมาจะขอไปเกิดในประเทศอินเดีย เพื่อจะได้เผยแผ่ธรรมที่นั่นอีก อาตมาต้องการอุทิศชีวิต ไม่ว่าจะอีกกี่ชาติก็ตาม เพื่อฟื้นฟูพุทธธรรมในประเทศอินเดีย!” ขอให้ดูเอาเถิดว่าคนทั้งหลายมีความรู้สึกอย่างไรต่อการฟื้นฟูธรรมะในประเทศต้นกำเนิด เราจะต้องช่วยกันทำทุกสิ่งทุกอย่างที่สามารถจะกระทำได้ เพื่อให้ธรรมะได้กลับมาเจริญงอกงามในอินเดียอีกครั้งหนึ่ง แล้วแผ่ขยายจากอินเดียออกไปทั่วโลก เราจะไม่เปลี่ยนแปลงวิธีการทำงานของเรา ไม่ว่าจะมีความกระตือรือร้นต่อสิ่งที่อยากจะเปลี่ยนแปลงแก้ไขสักเพียงใด เราจะไม่แก้ไขปรับปรุงอะไรอีก เพราะสิ่งที่เราทำอยู่นี้ให้ผลดีมาแล้วถึง ๓๐ ปี และจะให้ผลดีต่อไปอีกในภายหน้า ถ้าเรายังรักษารูปแบบเดิม วิธีการปฏิบัติแบบเดิม ฉะนั้น จงอย่าเปลี่ยนแปลงใดๆ เลย

ขอให้ทุกๆ ท่านโปรดนำสิ่งที่ข้าพเจ้าพูดมาทั้งหมดนี้กลับไปยังประเทศของท่าน เพื่อแจ้งต่อผู้นำด้านวิปัสสนา อาจารย์ ฝ่ายจัดการ และคณะกรรมการศูนย์ทุกคน ความมุ่งหมายของเราคือการฟื้นฟูพุทธธรรมในประเทศอินเดีย และให้พุทธธรรมแผ่ขยายจากอินเดียออกไปทั่วโลก วิธีการปฏิบัติทั้งหมด กฎเกณฑ์และระเบียบวินัยทั้งหมด ทุกๆ สิ่งที่เราทำกำลังได้รับการยอมรับจากทั่วโลก ผู้คนจากศาสนาต่างๆ ก็ให้การยอมรับ ฉะนั้น ขอจงช่วยกันทำให้มันเจริญงอกงามไพบูลย์ โดยไม่มีอุปสรรคใดๆ ขอให้ทุกท่านจงนำคำกล่าวนี้กลับไปบอกแก่คนในประเทศของท่านด้วย

ขอสรรพสัตว์ทั้งหลายจงมีความสุขโดยถ้วนหน้าเทอญ

หมายเหตุ : บทความนี้เป็นโอวาทที่ท่านอาจารย์โกเอ็นก้าแสดงแก่ผู้จบการปฏิบัติหลักสูตร ๓๐ วัน ชาวไต้หวัน พม่า ไทย เขมร และมาเลเซีย ณ ศูนย์วิปัสสนาธรรมคีรี เมื่อวันที่ ๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๒

*(จากจุลสารวิปัสสนา ฉบับเม.ย.-มิ.ย. ๒๕๔๒) *