ถาม ผมไม่ชอบเห็นคนหย่าร้างกัน แต่จะรู้สึกไม่สบายใจอย่างยิ่งเมื่อเห็นคู่สามีภรรยาในโลกตะวันตกที่ปฏิบัติธรรมแยกทางกัน จึงอยากจะขอคำแนะนำจากท่านอาจารย์ครับ

ท่านอาจารย์ เรื่องนี้เป็นเรื่องที่รบกวนจิตใจของทุกๆ คน ไม่ว่าจะในโลกตะวันตกหรือตะวันออก ถ้าท่านได้ตกลงปลงใจกับใครสักคนแล้ว กลับปล่อยให้อีกฝ่ายเดินจากไปง่ายๆ เมื่อใดก็ได้ นี่ก็ไม่ใช่ชีวิตครอบครัวอย่างที่ควรจะเป็น แล้วลูกๆ เล่าจะเป็นอย่างไร พวกเขาคงสงสัยว่า “ตอนนี้ฉันควรจะเรียกใครเป็นแม่เป็นพ่อดี” ตอนที่ข้าพเจ้าอ่านใบสมัครของผู้ปฏิบัติในหลักสูตรที่ข้าพเจ้าสอน และได้เห็นคนหนึ่งเขียนว่ามีพ่อแม่ 3 คนนั้น ข้าพเจ้ารู้สึกเศร้าใจแทนคนๆ นี้เป็นอย่างมาก เขาไม่เคยได้รับความรักจากพ่อหรือแม่เลย เพราะพ่อกับแม่ไปอยู่กับคนอื่นเสียแล้ว

ฉะนั้น เรื่องนี้จึงขัดกับธรรมะอย่างยิ่ง เราจะไม่สนับสนุน แต่มันก็ยังเกิดขึ้น เราต้องพยายามเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไป ข้าพเจ้าคิดว่าเรื่องนี้เป็นปัญหาที่ใหญ่ที่สุดในวัฒนธรรมตะวันตกขณะนี้ อย่างไรก็ตาม เราก็ไม่ควรจะตึงเกินไป จนห้ามแยกทางกันเมื่อเกิดปัญหา ถ้าหากท่านหย่าร้างกันแล้ว ท่านสาบานว่า “ฉันจะไม่แต่งงานอีก ฉันใช้ชีวิตคู่มาพอแล้ว ต่อไปนี้ฉันจะอยู่เป็นโสดล่ะ” วิเศษ ถ้าอย่างนี้ ก็หย่ากันได้

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543