สองสัปดาห์ก่อนเทอร์เรลล์จะเสียชีวิต ไดแอนขับรถขึ้นไปที่ธรรมธรา ซึ่งอยู่ทางเหนือนานถึง ๑๒ ชั่วโมง ทั้งคู่ต้องการไปคารวะท่านอาจารย์และมาตาจี เพื่อแสดงความขอบคุณที่ท่านได้มอบวิปัสสนาให้เป็นของขวัญแก่ชีวิตของพวกเขา ตลอดเวลาที่อยู่ที่นั่น เทอร์เรลล์เป็นผู้ให้ความบันดาลใจแก่ทุกคน เพราะเขาไม่แสดงความกลัวหรือเสียใจเลย มีแต่ความเบิกบานและความกตัญญู

เขายินดีให้สัมภาษณ์เกี่ยวกับความรู้สึกของตนเอง และความตายที่กำลังย่างกรายเข้ามา โดยอธิบายว่าเขาและไดแอนต้องการหาทางลดความยึดติดที่ทั้งสองมีต่อกัน เพื่อว่าเมื่อใครคนใดคนหนึ่งจากไป อีกฝ่ายจะได้ไม่ต้องทนทรมานกับความทุกข์อันแสนสาหัส และทั้งคู่ก็ได้ตระหนักว่า วิปัสสนาคือคำตอบของพวกเขา

ทั้งสองยังคงรักษาสติ ระลึกรู้ในเวทนาอยู่ได้ แม้จะรู้สึกเสียใจกับการต้องพรากจากกัน แต่ละวันพวกเขาจะนั่งปฏิบัติด้วยกัน บางครั้งก็ติดต่อกันเป็นเวลานานหลายชั่วโมง เพื่อเฝ้าดูความเศร้า ความกลัว และเวทนา ด้วยจิตที่มีอุเบกขาอย่างยิ่ง ความปรารถนาอันแรงกล้าที่สุดในขณะใกล้ตายของเทอร์เรลล์ ก็คือ ขอให้มีจิตใจที่สงบ มีอุเบกขา รับรู้เวทนาด้วยความมั่นคงเมื่อนาทีแห่งความตายมาถึง และแล้วความปรารถนาของเขาก็ประสบผล ไดแอนนั้นแม้จะเสียใจ แต่เธอก็เข้มแข็ง มีความยินดีในธรรม และรู้ว่าความเจ็บปวดของเธอลดลงได้ด้วยธรรมะ

เพื่อนผู้หนึ่งได้บันทึกไว้ว่า

เทอร์เรลล์และไดแอนเดินทางมาถึงพิทสเบอร์ก ๑ สัปดาห์หลังเดินทางออกจากธรรมธรา เพื่อมารับการรักษาวิธีใหม่ที่อาจช่วยชีวิตเขาได้ เทอร์เรลล์รับประทานอาหารไม่ลงและอ่อนแอมาก อันที่จริงเขาอ่อนแอเกินกว่าจะรับการรักษา เมื่อแพทย์อธิบายให้ทั้งคู่ฟังว่าเทอร์เรลล์ไม่อาจรับการรักษาได้ เทอร์เรลล์กลับหันไปหาภรรยาเพื่อขอซองบรรจุรายละเอียดเกี่ยวกับการสมัครเข้ารับการอบรมวิปัสสนาที่ได้นำติดตัวไปด้วย เพราะก่อนหน้านี้แพทย์ผู้นี้เคยบอกว่า ภรรยาของเขาอาจสนใจไปเข้าร่วมหลักสูตรการอบรม ดูเหมือนว่าทุกลมหายใจของเทอร์เรลล์จะคิดถึงแต่เรื่องการรับใช้ธรรมะ... การรับใช้ธรรมะ...

เทอร์เรลล์และไดแอนรู้ว่าถึงเวลาที่จะต้องกลับบ้านแล้ว ระหว่างไปเวอร์จิเนีย เทอร์เรลล์รู้สึกกระสับกระส่ายหลายครั้งที่อยู่ในรถ เขารู้สึกว่าจะต้องทำบางสิ่งบางอย่างเพื่อ “เตรียมพร้อม” และได้ตัดสินใจเลิกรับประทานยาแก้ปวด เพื่อจะได้รู้สึกตัวในเวลาที่ความตายมาถึง แม้จะไม่ได้รับประทานยา แต่ทว่าความรู้สึกเจ็บปวดของเขากลับลดน้อยลง เมื่อมาถึงบ้าน เพื่อนที่ปฏิบัติธรรมด้วยก็พากันมาอยู่เป็นเพื่อนและนั่งปฏิบัติร่วมกัน รวมทั้งได้พยายามหว่านล้อมให้ไดแอนไปพักผ่อนบ้าง

เช้าวันรุ่งขึ้น เทอร์เรลล์รู้สึกกระสับกระส่ายอีกครั้ง เขาบอกว่าเขารู้ว่ามี ๓ อย่างที่ตนเองจะต้องจำให้ได้เกี่ยวกับการปฏิบัติ แต่ก็นึกไม่ออกว่าคืออะไร นอกจากนี้ ยังวิตกในเรื่องที่ตนเองไม่ทราบว่าควรจะทำอะไรเพื่อให้ช่วงสุดท้ายของชีวิตเป็นไปอย่างถูกต้อง มิตรทางธรรมของเขาผู้หนึ่งชื่ออัลต้าบอกเทอร์เรลล์ว่า เขาจะรู้เองว่าต้องทำอะไร และเขายังจะแสดงให้เพื่อนๆ ทั้งหลายเห็นด้วย

เมื่อมีโอกาสที่จะได้เฝ้าดูธรรมะเป็นครั้งสุดท้าย เทอร์เรลล์เพ่งความสนใจของเขาไปที่ลมหายใจทันที และเริ่มสวดมนต์เบาๆ แม้ผู้ที่อยู่ด้วยจะไม่ได้ยินคำสวด แต่ก็สามารถรู้สึกถึงท่วงทำนองได้ชัดเจน ลมหายใจและเสียงสวดมนต์แผ่วลง แผ่วลง และเมื่อนาทีนั้นมาถึง ทั้งไดแอนและอัลต้าซึ่งจับมือเขาอยู่ ก็รู้สึกว่าเขาได้ละจากร่างไป ในตอนที่ลมหายใจสุดท้ายอันบางเบาผ่านออกมา สำหรับไดแอนแล้ว นั่นเป็นช่วงเวลาแห่งปีติ เทอร์เรลล์เสียชีวิตไปดังเช่นที่เขาหวัง คือมีสติรู้ตัวอยู่ด้วยความเข้าใจในอนิจจัง เย็นวันนั้นระหว่างที่เธอกำลังนั่งปฏิบัติ เสียงสวดมนต์ของเทอร์เรลล์ก็ผ่านเข้ามาในจิต ทำให้เธอรู้ว่าเขากำลังสวดมนต์บูชาพระรัตนตรัย ซึ่งเป็นสามสิ่งที่เขาบอกไว้ว่าจะต้องจำให้ได้

*(จากจุลสารวิปัสสนา ฉบับม.ค.-มี.ค.๒๕๔๖) *