■ เราจะหลบเลี่ยงกรรมได้อย่างไรครับ ?

ด้วยการเป็นนายเหนือจิตใจตัวเอง วิปัสสนาจะสอนให้ท่านได้รู้จักกับวิธีการที่จะเป็นนายเหนือตัวเอง หาไม่แล้ว รูปแบบพฤติกรรมที่ไม่ดีเก่าๆ ของจิต จะผลักดันให้ท่านกระทำในสิ่งที่ตนเองไม่ปรารถนาอยู่เรื่อยไป ถึงท่านจะมีความเข้าใจในระดับเชาว์ปัญญาว่า "ฉันไม่ควรก่อกรรมเหล่านี้" แต่ท่านก็ยังคงทำสิ่งนั้น เพราะไม่อาจควบคุมจิตใจตนเอง ทว่าวิปัสสนาจะช่วยให้ท่านสามารถเป็นนายเหนือตนเองได้

■ การที่คนเรามีฐานะร่ำรวยถือเป็นกุศลกรรมใช่ไหมครับ ? ถ้าเช่นนั้น ก็หมายความว่าผู้คนส่วนใหญ่ในซีกโลกตะวันตกได้ทำกุศลกรรมเอาไว้มาก ส่วนผู้คนส่วนใหญ่ในประเทศโลกที่สามนั้นก่อแต่อกุศลกรรมหรือครับ ?

ลำพังความร่ำรวยไม่ถือเป็นกุศลกรรม ถ้าเธอมีฐานะมั่งคั่ง ทว่ายังคงเต็มไปด้วยทุกข์ เช่นนั้นแล้ว ความร่ำรวยจะมีประโยชน์อะไร ? ความร่ำรวยที่กอปรไปด้วยความสุขอย่างแท้จริง จึงจะนับเป็นกุศลกรรม ไม่ว่าท่านจะร่ำรวยหรือไม่ ความสุขเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด

■ ถ้าเหตุต่างๆ ก่อให้เกิดผลบางอย่างแล้ว เราจะมีทางหลีกพ้นจากกรรมของตัวเองได้อย่างไรครับ ?

เนื่องจากมีเหตุ เหตุจากการที่ท่านมีความเข้าใจในสิ่งนี้จึงทำให้ท่านเกิดความเข้าใจ เหตุแห่งความเข้าใจนี้จะช่วยให้ท่านหลุดพ้นจากการมีปฏิกิริยาในการสร้างสมสังขารใหม่ๆ (การปรุงแต่งของจิต) ขณะที่เหตุแห่งความไม่รู้ทำให้เกิดการสร้างสมสังขารเพิ่มพูนขึ้นเรื่อยๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ส่วนเหตุแห่งปัญญานั้นจะช่วยให้เราหลุดพ้นจากมัน เหตุนั้นมีอยู่แล้ว ทว่าตลอดเวลาท่านใช้แต่เหตุแห่งความไม่รู้ ท่านจึงต้องวนเวียนอยู่กับความทุกข์ ตอนนี้ การฝึกปฏิบัติวิปัสสนาจะช่วยให้ท่านรู้จักใช้เหตุแห่งปัญญา ไม่สร้างสมสังขารใหม่ๆ อีกต่อไป

ที่มา : รวมบทความวิสัชนาธรรม โดยท่านอาจารย์โกเอ็นก้า