ถาม การก้มกราบมีประโยชน์อย่างไรครับ

ท่านอาจารย์ ในสายตาของคนส่วนใหญ่ เวลาที่ท่านก้มกราบใคร แสดงว่าท่านกำลังให้ความเคารพต่อคนผู้นั้น นี่คือเหตุผลของการปฏิบัติเช่นนี้ แท้ที่จริงแล้ว บริเวณนี้ (ส่วนบนสุดของศีรษะหรือกระหม่อม) เป็นส่วนที่ร่างกายจะเปิดรับทั้งกระแสที่ดีและไม่ดี ฉะนั้น เพื่อให้ได้รับผลดี ผู้ปฏิบัติวิปัสสนาจึงต้องให้ความสนใจจดจ่ออยู่ที่บริเวณนี้ แล้วก้มกราบผู้ที่กำลังแผ่เมตตาหรือแผ่กระแสธรรมะให้

ข้าพเจ้ายังจำได้ว่าท่านอาจารย์ของข้าพเจ้าสอนให้พวกเราก้มกราบอย่างไร ครั้งแรกให้มีสติรับรู้ถึงเวทนาที่บริเวณนี้ (ส่วนบนสุดของศีรษะ) ไปพร้อมๆ กับระลึกรู้ในอนิจจัง ครั้งที่สองให้ระลึกรู้ในทุกขัง และครั้งที่สามให้ระลึกรู้ในอนัตตา ทุกครั้งที่เราก้มกราบ ท่านอาจารย์จะถามว่า “เธอก้มกราบอย่างถูกต้องหรือเปล่า”

เมื่อท่านระลึกรู้ในอนิจจังที่บริเวณนี้ ก็จะตระหนักว่า “โอ้ ทุกสิ่งล้วนไม่เที่ยง” เมื่อท่านระลึกรู้ในทุกขัง ท่านก็จะตระหนักว่า “สิ่งใดก็ตามที่ไม่เที่ยง ล้วนเป็นบ่อเกิดแห่งความทุกข์ ไม่ใช่ความสุข” และด้วยความระลึกรู้ในอนัตตา ท่านก็จะตระหนักว่า “ไม่มี ‘ฉัน’ ‘ของฉัน’ มีแต่ปรากฏการณ์ของนามรูปเท่านั้น” ฉะนั้น การก้มกราบจึงต้องทำด้วยความเข้าใจและมีสติระลึกรู้ถึงเวทนาที่ส่วนบนสุดของศีรษะ

ที่มา : หนังสือเพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชน โดย ท่านอาจารย์โกเอ็นก้า

รวมปาฐกถาและวิสัชนาปัญหาธรรมระหว่างปี พ.ศ. 2526 – 2543