■ วิปัสสนาจะช่วยแก้ปัญหาสังคมได้อย่างไร ?

ถึงที่สุดแล้ว สังคมไม่ใช่อะไรอื่น นอกจากกลุ่มบุคคล การจะแก้ปัญหาในสังคมได้นั้น ต้องแก้ที่ปัญหาของแต่ละบุคคลให้ได้ก่อน เราต้องการให้โลกมีสันติสุข แต่เรายังไม่ได้ทำอะไรเพื่อสันติสุขของคนแต่ละคนเลย แล้วนั่นจะเป็นไปได้อย่างไรกัน ? วิปัสสนาจะช่วยให้แต่ละคนได้สัมผัสกับความสงบสุข ช่วยแก้ปัญหาของแต่ละคน นี่เป็นวิธีที่จะทำให้สังคมได้เริ่มต้นสัมผัสกับความสงบสุข ปัญหาในสังคมเริ่มได้รับการแก้ไข

■ นั่นจะยิ่งไม่เป็นข้ออ้างให้คนกระทำผิดก่อกรรมทำเข็ญหรือ ?

อย่าสนับสนุนสิ่งที่เป็นบาป จงหยุดยั้งผู้คนจากการทำบาป แต่อย่าไปโกรธเกลียดผู้ที่ทำบาป จงให้ความรักความเมตตากรุณาแก่เขา เพราะเขาเป็นผู้ที่เต็มไปด้วยความทุกข์ อวิชชา ไม่รู้ว่าตัวเองกำลังทำอะไรอยู่ เขากำลังทำร้ายตัวเองและคนอื่น ฉะนั้น ท่านจึงต้องทุ่มเทพลังของตนเองทั้งโดยทางกายและวาจา เพื่อหยุดยั้งไม่ให้เขาทำบาป แต่ขอให้ทำด้วยความรักความกรุณาต่อคนผู้นั้น นี่คือสิ่งที่วิปัสสนาจะสอนท่าน

■ ถึงแม้จะเป็นอกุศลกรรมที่ทำเพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น ก็ไม่ดีหรือ ?

ไม่ดีแน่ อกุศลกรรมนั้นจะเริ่มทำร้ายท่าน เมื่อท่านทำร้ายตัวเอง ท่านก็ไม่มีทางที่จะช่วยเหลือผู้อื่นได้ คนขากระเผลกย่อมไม่อาจช่วยเหลือคนขากระเผลกด้วยกันได้ ท่านต้องทำตัวให้ดีเสียก่อน แล้วจะพบว่าท่านได้กำลังช่วยผู้อื่นด้วย

■ ท่านมักกล่าวประณามพิธีกรรมในสังคม แต่การแสดงความเคารพและกตัญญูนั้นผิดตรงไหน ?

ไม่มีอะไรผิด ความเคารพและความกตัญญูไม่ใช่พิธีกรรม พิธีกรรมก็คือ การที่ท่านไม่เข้าใจว่าตนเองกำลังทำอะไรอยู่ ท่านทำบางสิ่งบางอย่างเพียงเพราะมีคนขอให้ทำ ถ้าลึกลงไปในใจ ท่านเข้าใจว่า "ฉันกำลังแสดงความเคารพต่อพ่อแม่" หรือ "ฉันกำลังแสดงความเคารพต่อพระเจ้า" แล้ว ก็ขอให้ท่านพิจารณาด้วยว่า คุณธรรมของพระเจ้าคืออะไร ? ฉันกำลังแสดงความเคารพอย่างแท้จริงต่อพระเจ้า ด้วยการพัฒนาคุณธรรมเช่นเดียวกันนั้นในตัวเองหรือเปล่า ? ถ้าคำตอบคือใช่ ก็แสดงว่าท่านกำลังทำสิ่งเหล่านั้นอยู่ด้วยความเข้าใจ นั่นจึงไม่ใช่พิธีกรรม แต่ถ้าท่านทำๆ ตามกันมาอย่างนั้น นั่นก็ย่อมจะเป็นพิธีกรรม

■ สังคมไม่ได้อยู่ภายใต้อิทธิพลของการกระทำต่อกันและกันหรือ ?

แน่นอนว่า เราได้รับอิทธิพลจากคนรอบข้างและสิ่งแวดล้อม ขณะเดียวกัน เราเองก็มีอิทธิพลต่อพวกเขาด้วยเช่นกัน ยกตัวอย่างเช่น ถ้าคนส่วนใหญ่ชอบใช้กำลัง เมื่อนั้นก็ย่อมเกิดสงครามความพินาศตามมา ทำให้คนจำนวนมากต้องทุกข์ทรมาน แต่ถ้าพวกเขาเริ่มชำระจิตของตนเองให้บริสุทธิ์ เมื่อนั้นก็จะไม่มีการใช้กำลังความรุนแรง รากเหง้าของปัญหาอยู่ที่ภายในใจของมนุษย์แต่ละคน เพราะสังคมประกอบไปด้วยบุคคล ถ้าแต่ละคนเริ่มเปลี่ยนแปลง สังคมก็ย่อมเปลี่ยนแปลงไปด้วย แล้วสงครามและความพินาศก็ยากจะเกิดขึ้นได้

■ เราจะช่วยเหลือกันและกันได้อย่างไร ถ้าแต่ละคนต้องเผชิญกับผลกรรมของตัวเอง ?

มโนกรรมของเรามีอิทธิพลต่อผู้อื่น ถ้าเราสร้างสมแต่สิ่งไม่ดีขึ้นในใจ สิ่งไม่ดีนั้นย่อมทำร้ายผู้ที่มาเกี่ยวข้องกับเรา แต่ถ้าเราทำให้จิตใจเต็มไปด้วยกุศลความปรารถนาดีต่อผู้อื่น นั่นก็ย่อมจะเป็นประโยชน์แก่คนรอบข้าง ท่านไม่อาจควบคุมการกระทำหรือกรรมของผู้อื่นได้ แต่สามารถควบคุมตนเอง เพื่อให้เกิดผลที่ดีให้เแก่คนรอบข้างได้

ที่มา : รวมบทความวิสัชนาธรรม โดยท่านอาจารย์โกเอ็นก้า